تالار گفتگوی بیداری اندیشه

فیلمی برای غرب شناسی


غرب با تمام چيزهايي كه غرب خوانده مي شود هست و با وجود هيچ يك از آنها نيست. شايد غرب را درهنر و سينما آسان تر بتوان يافت و در فيلم 2001، يك اديسه فضايي پيداتر از همه جاست...(رضاداوري اردكاني، درباره غرب، ص 11)

2001:A space odyssey اثر استنلي كوبريك،‌محصول 1967، آمريكا، 146دقيقه

فيلم 2001 در نگاه اول يك پيشگويي يا پيش بيني از آينده علم و تكنولوژي است اما در همان آغاز هم با نگاه عميق تر لايه زيرين فيلم قابل تشخيص است. موضوع اصلي فيلم درباره غرب است؛ چنانچه كه در كتاب «درباره غرب» به همين نكته اشاره شده است. پس اگر كساني بگويند اكنون معلوم شده كه سال2001 آنچه كه عين آرتور سي كلارك (نويسنده فيلم) مدعي شده نيست، اين انتقاد چيزي از اهميت گزارش كوبريك از ماهيت غرب نمي كاهد.

كوبريك فيلمش را با يك نظريه غربي شروع مي كند و با نظريه اي غربي خاتمه مي دهد. فيلم 18دقيقه زندگي ميمونها و تنازع بقايشان را به نمايش مي گذارد و در آخرين صحنه كودكي را كه روبه سوي سياره زمين دارد نشان مي دهد. شروع فيلم يادآور نظريه تكامل داروين است و پايان فيلم نظريه كودك نيچه. فیلم سه بخش دارد بخش اول درباره میمونهاست. بخش دوم درباره مأموریت گروهی فضانورد به منظور بررسی ستون سیاهی کشف شده درکره ماه است و این ستون در بخش اول هم وجود دارد و نیز در بخش سوم. در بخش سوم دو فضانورد با یک کامپیوتر پیشرفته درگیر می شوند تا جایی که نهایتا کامپیوتر به دست آخرین بازمانده سفینه از کار می افتد و او در سفری که در طی زمان انجام می دهد به سن پیری می رسد و نهایتا با مشاهده ستون سیاه به کودکی تبدیل می شود.

كليت فيلم درباره جست و جوي يك راز (ستون سياه) است كه در هر سه بخش حضور دارد. در بخش اول ميمون ها در كنار ستون مي چرخند و جز تنازع بقا كاري نمي كنند. در بخش دوم جست و جوگران ستون سياه از فهم آن عاجز مي مانند و دچار سردرد مي شوند! در بخش سوم انسان دانشمند با تكنولوژي مبارزه مي كند و در پايان اين نكته القا مي شود كه راه رهايي انسان از قدرت تكنولوژي و دستيابي به راز زندگي، تولد دوباره در سايه ستون سياه است.

اين اتفاق در سال 2001 نيفتاد اما گويا اديسه (سرگذشت) بشر ناگزير به چنين سرنوشتي ختم خواهد شد.

(۷/آذر/۹۰ ۱۶:۲۲)rezakarimi نوشته است: [ -> ]در بخش دوم جست و جوگران ستون سياه از فهم آن عاجز مي مانند و دچار سردرد مي شوند!

دچار سردرد میشن؟
آیا این آقای تحلیلگر داشته فیلم رو بدون صدا تماشا میکرده؟
واضحه که بخاطر اون صدای گوش‌خراش به اون حال درمیان.
شاید یه نفر در همین صحنه متوجه بشه که این صدا داره از رادیوهای کلاه‌های فضایی‌شون میاد، ولی چون فیلم غیرطبیعی هست ممکنه در این مرحله متوجه نشه(مثل من)، ولی باز هم وقتی فیلم رو ببینه، می‌بینه که بعد از اینکه Dave مدارات هوش مصنوعی کامپیوتر رو از کار میندازه، بصورت خودکار فیلمی برای Dave پخش میشه که مأموریت رو توضیح میده، و میگه زمانی که گروهی برای بررسی اون ستون رفته بودن، یه موج پرقدرت رادیویی ازش ساطع شد که دقیقاً به سمت مشتری نشانه گرفته شده بود. پس بیننده می‌فهمه که این صدا در اثر افتادن اون موج روی رادیوهای کلاه‌های فضایی بوجود اومده بوده، و دلیل رفتنشون به سمت مشتری هم همین بوده.

تا جایی که من در نقدهای فیلم دیده‌ام، اون ستون رو نماد عقل میدونن، که میمونها با رسیدن بهش میتونن از عقل برای برتری‌طلبی بر میمونهای دیگه استفاده کنن.
آخر فیلم رو هم واقعاً نمی‌فهمم، فقط شنیده‌ام که میگن همون فلسفه‌ی اگزیستانسیلیستی کوبریک هست. من هم نه میدونم اگزیستانسیلیسم چیه، و نه علاقه‌مندم که برم بدونم، چون دیگه ارزشی قائل نیستم برای تفکرات کوبریک بدذات، که داره تو جهنم سزای کارهاش رو میبینه.

جدای از اینکه معنای فیلم قراره فلسفی باشه، و اصلاً مثل آدم حرفش رو توضیح نمیده که آدم بفهمه، فیلم در بُعد علمی‌تخیلی نسبتاً خوب هست(اصولاً با همراهی یه نویسنده‌ی علمی‌تخیلی باید هم اینطور باشه)، و با وجود اینکه در سال 1967 ساخته شده، جلوه‌های ویژه‌اش خوب هست(به‌قول عده‌ای، قویتر از فیلمهای جنگ ستارگان. البته جنگ ستارگان صرفاً تخیلی هست، و علمی نیست). البته صحنه‌ی اکشن نداره، و همچنین خالی‌بندی‌های فیلمهای فضایی غیرعلمی رو، مثلاً اینکه توی فضا صدای انفجار بیاد(!)، یا اینکه مثل انفجارهای روی زمین منفجر بشن، در حالی که باید بخاطر نبودن هوا بصورت یک حباب کاملاً کروی و مرتب دیده بشن.

ان ستون سیاه چیه که صحبتش را کردید ؟
چه خواصی دارد و ... ؟

(۲۳/شهریور/۹۲ ۲۱:۱۳)عبداللهی نوشته است: [ -> ]ان ستون سیاه چیه که صحبتش را کردید ؟
چه خواصی دارد و ... ؟

یک لوح مستطیل بزرگ بسیار صاف و تر و تمیز.
چطور مگه؟
البته اگه میخواید تحلیلی راجع بهش بدید خوبه که فیلم رو هم ببینید.

دوست عزیز مطمئنید اون اتفاق سال 2001 نیفتاد؟ 9 سپتامبر 2001 خیلی چیزها رو عوض کرد ستون سیاه هم داشت!