تالار گفتگوی بیداری اندیشه

كتاب «اشو از واقعيت تا خلسه»، عناوينی چون تناسخ، مراقبه، آزادی، عقل، شريعت، پلوراليسم، لذت‌گرايی و دين‌داری كه شاكله‌های اصلی انديشه‌های اوشو را تشكيل می‌دهد، در بوته نقد و بررسی قرار داده است. به گزارش «اديان نيوز» به نقل از ايكنا ،كتاب «اشو از واقعيت تا خلسه»، اثری است از هادی وكيلی كه با همكاری آزاده مدنی در جهت واكاوی و نقد انديشه‌های اوشو نگاشته شده است.

اين كتاب در چهار فصل تنظيم شده است؛ فصل اول آن به معرفی زندگينامه و شالوده فكری اوشو می‌پردازد، در فصل دوم، الهيات اوشو و در فصل سوم، ديدگا‌ه‌های ديگر اوشو همچون جنسيت، زيبايی و هنر، بررسی شده و در آخرين فصل، افكار اوشو به نقد كشيده شده است.
اين كتاب سعی دارد تا در هياهوی انديشه‌های انحرافی و از ورای زرق و برق ظاهری اين افكار در هم آميخته و ناموزون، در پيش روی مخاطبان جوان و پرسشگر خود، چراغی برافروزد. در اين كتاب عناوينی چون تناسخ، مراقبه، آزادی، عقل، شريعت، پلوراليسم، لذت‌گرايی و دين‌داری كه شاكله‌های اصلی انديشه‌های اوشو را تشكيل می‌دهند، در بوته نقد و بررسی قرار گرفته است. [تصویر: b_180_120_16777215_0_stories_goon_579532...g_6212.jpg]

[تصویر: b_180_120_16777215_0_stories_goon_579532...g_6212.jpg]

در اين كتاب توضيح داده می‌شود كه در عبارت مورد توصيه اوشو، خدا نقش چندانی ندارد، در نگاه اوشو آنچه عبادت را سودمند يا بی‌فايده می‌سازد، حالات انسانی و توان روانی اوست. خدا در آموزه‌های عبادی اوشو در موقعيت انفعال قرار دارد؛در نگاه او پيش از آن‌كه خدا به ياری انسان آيد، شادی درون خود افراد سبب اين امر می‌شود. اوشو اعتقاد دارد كه انسان تنها موجودی است كه هيچ فرمانروايی برای او فرمان صادر نكرده است؛ بنابر همين اعتقاد است كه پيوسته به شريعت حمله می‌كند و از آن گريزان است.
نويسنده اين كتاب در مورد انسان‌شناسی از ديدگاه اوشو معتقد است كه در نظر اوشو انسان بايد از هر چيزی كه آزادی‌اش را محدود می‌كند فاصله بگيرد، حتی اگر آن چيز خدا و دستورات او باشد؛ چنان‌كه با صراحت ابراز می‌دارد همه چيز را بايد فدای آزادی كرد حتی زندگی را حتی می‌توان خدا را فدای آزادی كرد، اما نمی‌توان آزادی را فدای خدا كرد. اوشو به مخاطبان خود توصيه می‌كند كه هرگونه چارچوب در حكم زندان‌هايی هستند كه ما را در خود اسير می‌كنند.
وكيلی، نويسنده اين كتاب، معتقد است كه به همين دليل او قديسان را بزرگ‌ترين بردگان روی زمين می‌داند. شكی نيست كه اوشو از مدافعان سرسخت آزادی است، اما تفسيری كه او از آزادی ارائه می‌دهد بسيار قابل تأمل است. آزادی در نگاه اوشو همچون آزادی مورد نظر «كوئيليو» مبتنی بر گرايشات فردگرايانه و سودجويانه است. اوشو معتقد است انسان بايد به هر كاری كه دوست دارد اقدام كند، بدون اين‌كه عواقب آن را در نظر بگيرد. از نظر او مهم نيست كه ديگران چه می‌گويند و چه می‌خواهند؛ مهم آن است كه من چه می‌خواهم و چه چيزی را دوست دارم. اين نوع نگرش، او را به جايی می‌رساند كه حتی حاضر است خدا را فدای تمايلات و خواهش‌های نفسانی نمايد؛ چرا كه هيچ چيز برای او مهم‌تر از خودش نيست.

در بخشی از اين كتاب آمده است: اوشو به اسم آزادی مفاهيمی را به مخاطبان خود عرضه می‌كند كه سرچشمه هرگونه اسارات و بردگی است، آزادی اوشو بر پايه هوس‌ها و شهوت‌ها شكل می‌گيرد و مبتنی بر بعد حيوانی وجود آدمی است.

در مورد عقل و عقل‌گرايی در انديشه‌های اوشو آمده است: اوشو از مخالفان سرسخت عقل و منطق است. از نظر وی منطق هميشه می‌تواند انسان را فريب دهد؛ چرا كه يك نوع هماهنگی را القا می‌كند و ذهن منطقی، ذهن بيهوده‌گو است. اوشو به مخاطبان خود توصيه می‌كند كه از استدلال و انديشه دست بردارند؛ زيرا در نظر او همه انديشه‌ها آلوده‌اند؛ حتی انديشه خدا. اوشو معتقد است كه هر كس به جستجوی دليل برای اثبات خداوند برود در نهايت به اين نتيجه می‌رسد كه خدا وجود ندارد.
نويسنده اين كتاب معتقد است كه دينداری اوشو كاملا منطبق با اهداف سكولاريستی است. در دينی كه اوشو معرفی می‌كند احكام، دستورات، آيين‌ها و كتب مقدس جايی ندارد. دين او دينی كاملا فردی و خصوصی است كه هيچ برنامه‌ای برای ساحات مختلف زندگی انسان ندارد. اصرار اوشو برای منفی جلوه دادن نهادهای دينی از اين روست.

شادی از ديدگاه اوشو بخشی از كتاب را به خود اختصاص داده است، و در اين بخش آمده است: اوشو از شادی به عنوان يگانه معيار انسانی نام می‌برد. البته شادی و خنده‌ای كه او معرفی می‌كند هيچ پشتوانه معرفتی‌ای ندارد و نشأت گرفته از جهان‌بينی خاص اوشو است. او به همه چيز با ديد سرگرمی می‌نگرد و عقيده دارد هيچ چيز را نبايد جدی گرفت. اين مسئله تا جايی پيش می‌رود كه مرگ هم از نظر او يك بازی و سرگرمی تلقی می‌شود.
اوشو، در زندگی مطالعات بسياری داشته است؛ خصوصا در زمينه فلسفه و روان‌شناسی، اما نكته جالب توجه اينجاست كه او بعدها به شدت با علم اكتسابی مخالفت می‌كند؛ او بيشتر شاعران را افرادی معمولی و كور می‌داند كه گاهی قوه تخيلشان را به پرواز در می‌آورند. درباره موسيقی‌دانان نيز قضاوت بهتری نداشته است، هر چند خود به شعر و موسيقی علاقه‌مند بود و خوش داشت او را شاعر بدانند.

در اين كتاب به دلايل توسعه معنويت‌های سكولار؛ همچون اشو نيز پرداخته شده است و لذا معتقد است: عقلانيتی كه بعد از قرون وسطی جوامع، به خصوص جوامع غربی را مبتلا كرد، سبب ايجاد حسی از بی‌پناهی در انسان غربی شد؛ زيرا با خلع خدا از جايگاه خود و با اعلام مرگ او، ياری خواستن از او امری بی‌حاصل تلقی شد. اين مقوله در تنها در غرب رخ نداد و به دلايلی، به سرعت فرهنگ‌‌های شرقی را نيز دست‌خوش تغييراتی كرد. اين تغييرها از دوره استعمار هند توسط انگليس آغاز شد و سپس با كمونيست شدن برخی از كشور‌های شرقی، علی الخصوص، چين، روسيه و كره ادامه يافت.جنگ‌های جهانی اول و دوم نيز بر شدت اين فضای ناامنی حاكم بر جهان افزود. انسان معاصر كه بعد از رنسانس، خود را تنها و مسئول مطلق دربار زندگی‌اش حس كرده بود، با ايجاد اين شرايط جديد، دچار يأس و نااميدی شد. در اين لحظه آنچه او را نجات می‌داد، آموزه‌های دينی بودند كه مدت‌های مديدی به دست فراموشی سپرده شده و يا ضعيف گشته بودند.
اما اين آموزه‌ها هنوز با روح تنوع‌طلب، شهوت‌ران و جويای راحتی او چندان تناسبی نداشتند. به همين دليل انديشه‌هايی شكل‌گرفت كه هم با اعلام حضور خدا ـ البته به شكلی غير مستقيم ـ به انسان آرامش و پناه بخشد و هم با ارائه شكلی از دين ـ كه به طور عموم خالی از شريعت بود ـ به او آزادی كافی برای التذاذ بی‌اندازه از لذت‌های مادی بخشد.

اين اشكال دينی، عمدتا بر پايه‌ای از سنت‌های دينی كهن بنا نهاده شده بود. به همين جهت در ظاهر بدعتی به شمار نمی‌آمد، بلكه رجعت شمرده می‌شد (هر چند كه اين اديان كهن؛ اديان شرقی بودند؛ آن‌هم بيشتر در گرايش‌هايی، كه محوريت انسان در آن‌ها چشم‌گيرتر بود.)

چنان‌كه به طور مثال، اشو بارها اذعان می‌كند كه وارث كهن مهاويرا، بودا، كريشنا و حتی مسيح است. همين شجر‌ه‌نامه كهن برای اين مكتب‌ها محبوبيت چشم‌گيری ايجاد كرد، اما بسياری از اين اساتيد، در جهت عموميت بخشيدن به آموزه‌های عملی خود، با كنار هم قرار دادن باورهای دينی شرق ـ كه عمدتا بر مبنای اشراق‌های فردی است ـ و اديان الهی، معجونی آفريدند كه بيشتر نگاهی روان‌شناسانه داشت و آموزه‌های روان‌شناختی را در بافتی دينی ارائه می‌داد.

يادآوری می‌شود كه كتاب «اوشو از واقعيت تا خلسه» به همت كانون انديشه جوان در 2500 نسخه و قيمت 35000 ريال توسط سازمان انتشارات پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامی منتشر شده است. [/b]
منبع :
www.adyan.net

تفکر