تالار گفتگوی بیداری اندیشه

وقتی به آیات الهی نگاه می کنیم مشاهده می کنیم که در حدود 24 مرتبه واژه سلام به کار رفته است که این مساله نشان از اهمیت این واژه در روابط اجتماعی دارد و یکی از واژه ها ی پر کاربرد در بین بهشتیان است که در مواقع مختلف یکدیگر را با سلام خطاب می کنند.

«أُوْلَئِكَ یُجْزَوْنَ الْغُرْفَةَ بِمَا صَبَرُوا وَیُلَقَّوْنَ فِیهَا تَحِیَّةً وَسَلَامًا »؛

آنان (بندگان رحمت )بخاطر آنکه صبرکردند غرفه های بهشتی داده می شوند و در آنجا با تحیت و سلام گرم روبرو خواهند شد ( فرقان / 75)


«دَعْوَاهُمْ فِیهَا سُبْحَانَكَ اللَّهُمَّ وَتَحِیَّتُهُمْ فِیهَا سَلاَمٌ »؛
(دعا و نیایش آنان دربهشت خدای تو پاک و منزهی است و درودشان آنجا سلام است) (یونس /10)

حال اگر میخواهی در قلب ها نفوذ کنی همیشه آغاز گر سلام باش .


2 :نیازهای مردم را برآورده کن

زیرا بدین ترتیب به قلبشان راه می یابی .

نمونه های زیادی از خدمت کردن به مردم در آیات الهی بیان شده است که همه اولیا و انبیای الهی این عمل را وظیفه اصلی خود میدانستند و بر انجام آن همت می گماشتند نمونه هایی مثل :

وقتی خضر پیامبر برای خدمت به مساکین و یتیمان و با تشنگی و گرسنگی تمام به مرمت دیواری اقدام می کند که در زیر آن آدرس گنج دو یتیم است، وقتی که این عمل طاقت فرسای خضر در شرایطی صورت می گیرد که اهل همان قریه از اطعام دو پیامبر خدا امتناع می ورزند«أَبَوْا أَن یُضَیِّفُوهُمَا »(کهف 77)

............

وقتی حضرت سلیمان(علیه السلام) با آن حکومت بی نظیرش که جن و انس و طیر حتی شیاطین و عناصر مطرود جن در اختیارش بود، با فقیران و تهی دستان محشور بود و خدمت به آنان را نصب العین خود قرار داده بود .

............
وقتی موسی(علیه السلام) با احساس تکلیف در مورد خدمت به مردم، سقایت و آبیاری را سیره خود قرار داده و با استفاده از اعجاز الهی دوازده چشمه برای مردم می جوشاند.«فَانفَجَرَتْ مِنْهُ اثْنَتَا عَشْرَةَ عَیْناً »(بقره 60)

............
وقتی پیامبر اکرم(صلی الله علیه وآله) در راه خدمت به مردم چنان خود را به زحمت می اندازد که خداوند متعال در شأن والای او سوره طه را نازل می کند«مَا أَنزَلْنَا عَلَیْكَ الْقُرْآنَ لِتَشْقَى »(طه 2)

............
وقتی خدمت به خلق سر لوحه زندگی بزرگان است اگر میخواهی در قلب ها نفوذ کنی راهی جز این نداری که نیازهای مردم را برآورده کنی زیرا این بهترین راه برای نفوذ در قلب مردم است

3 :دوست داشتن را به طرف مقابل اظهار کن

زیرا کلمات دوست داشتنی به قلب ها نفوذ می کند. اینكه خداوند بارها در قرآن كریم، محبت خویش را ابراز كرده و در آیاتی كه ( اِنَّ اللّه‏َ یُحبَّ الذّین ...) دارد، می‏فرماید كه دوستدار پاكان، توبه‏ كنندگان، پاكی‏ جویان، نیكوكاران، متّقین، متوكلین، صابران، اهل قسط و عدل است.

و در جایی از كسانی یاد می‏كند كه هم خدا آنان را دوست دارد و هم آنان به خدا علاقه دارند (یُحبّهم و یُحبّونه) (مائده 54) توجه به این نكته، «حبّ خدا» را در دلها شعله‏ ور می‏سازد.

حال که خداوند بارها در آیات الهی محبت خود را ابراز کرده است شما هم اگر میخواهی در دل ها نفوذ کنی و عزیز شوی راهی جز این نداری.


4:از لغزشها درگذر و آنها را به فراموشی بسپار:

اگر میخواهی سلطان قلب ها شوی شرط آن این است که لغزش های دیگران را زود از یاد ببری و بدی ها را با خوبی جواب بدهی :
«وَلَا تَسْتَوِی الْحَسَنَةُ وَلَا السَّیِّئَةُ ادْفَعْ بِالَّتِی هِیَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِی بَیْنَكَ وَبَیْنَهُ عَدَاوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِیٌّ حَمِیمٌ » ؛
و نیكى با بدى یكسان نیست. [بدى را] به آنچه خود بهتر است دفع كن؛ آنگاه كسى كه میان تو و میان او دشمنى است، گویى دوستى یكدل مى‏گردد. ( فصلت34)


5: در هدیه دادن بخیل نباش

اگر چه قیمت آن کم باشد زیرا ارزش معنوی آن بیشتر از ارزش مادی است .
واژة "هدیه‌" در دو آیة 35 و 36 سورة نمل آمده است‌. در این آیه‌، به هدیه‌ای که ملکه سبا "بلقیس‌" برای حضرت سلیمان‌(علیه السلام) فرستاد، اشاره شده است‌:

"وَإِنِّی مُرْسِلَةٌ إِلَیْهِم بِهَدِیَّةٍ فَنَاظِرَةٌ بِمَ یَرْجِعُ الْمُرْسَلُونَ "

همانا من ارسال می‌کنم‌، به سوی آنان هدیه‌ای‌، و منتظر می‌مانم‌. تا فرستادگان من برگردند."

احادیث فراوانی از معصومین‌:دربارة هدیه آمده است‌که هدیه دادن یکی از بهترین راه
ها برای نفوذ در قلب افراد است . آن بزرگواران‌، پیروان خود را به هدیه دادن به دیگران‌،تشویق کرده‌اند.

امام صادق‌می‌فرماید:"هدیه بدهید، تا بدین وسیله‌، دوستی و محبّت بین شما ایجاد شده‌، و کینه و عداوت از بین شما زایل گردد.(بحارالانوار، ج 75، ص 44)

حتما با دیدن تیتر با خودتان فکر کردید که قصد داریم اندر خواص مهره مار صحبت کنیم، و ضمانت هم بدهیم که مهره مار ما واقعی است و معجزه هم می کند.!

---

اما نه راهی که می خواهیم به شما پیشنهاد دهیم راهی است تضمینی که پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله به آن سفارش کرده اند، و خود از این راه رفتند و قلب های مردمان را از آن روزگاران تا به امروز اسیر خود کردند.
قال رسولُ اللهِ(صلى الله علیه وآله): «جُبِلَتِ القُلوبُ على حُبِّ مَنْ أحْسَنَ إلَیْها، وَ بُغْضِ مَنْ أسَاءَ إلَیْها».( تحف العقول، حکمت 17)
پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مى فرماید: «دلها در بند دوستى آن کسى است که به آنها نیکى کرده و دشمن آنکه به آنها بدى کرده است.
در جایى دیگر به جاى تعبیر «جبلت» چنین آمده است: «إنَّ اللهَ جَبَلَ قُلوبَ عِبادِهِ عَلى حُبِّ مَنْ أحْسَنَ إلَیْها وَ بُغْضِ مَنْ أساءَ إلَیْها» .( همان مدرک، حکمت 137)
در این حدیث مى فرماید: خداوند دلها را چنان آفریده است که به کسانى که به آنها نیکى کنند علاقه عمیق دارند و نسبت به کسانى که به آنها بدى کنند کینه دارند، بنابراین خوبى سبب عشق و علاقه و بدى سبب دشمنى است. مى توانیم از این حدیث راه نفوذ در دیگران را پیدا کنیم.
منظور از نفوذ، کلاه گذارى نیست بلکه نفوذ به حق در دیگران است. بهترین راه براى نفوذ در دیگران راهى است که در روایت آمده یعنى نیکى کردن به مردم و حل کردن مشکل مردم البتّه کمک به حلّ مشکلات، و نیکى کردن به مردم تنها کمک مادى نیست، بلکه استفاده از سرمایه هایى است که در اختیار داریم و فناناپذیر است. همان که امیرالمؤمنین(علیه السلام)مى فرماید: از رسول خدا(صلى الله علیه وآله) شنیدم که مى فرمود:
«إنَّکُمْ لَنْ تَسَعُوا النّاسَ بِأمْوالِکُمْ فَسَعُوهُمْ بِأخْلاقِکُم، شما با پول نمى توانید همه مردم را جذب کنید ولى با اخلاق نیکو مى توانید مردم را جذب کنید».(1)



این کار هزینه زیادى هم نمى خواهد، مانند برخورد نیکو با همسایه، پیش از او سلام کردن، احوال پرسى کردن و احوال خویشان او را پرسیدن، در غیاب دوست از او دفاع کردن و اگر بیمار شد عیادتش نمودن و در غم و شادى شریک او بودن.
یکى از عوامل پیشرفت رسول اکرم(صلى الله علیه وآله) در صدر اسلام، نفوذ آن حضرت در دلها بود که خداوند مى فرماید: «(فَبِمَا رَحْمَة مِّنَ اللهِ لِنْتَ لَهُمْ وَلَوْ کُنْتَ فَظّاً غَلِیظَ الْقَلْبِ لاَنْفَضُّوا مِنْ حَوْلِکَ)؛ از پرتو رحمت الهى در برابر آنها [مردم] نرم و مهربان شدى و اگر خشن و سنگدل بودى، از اطراف تو پراکنده مى شدند».(2)
و مى فرماید: «(وَإِنَّکَ لَعَلى خُلُق عَظِیم) ؛ و تو اخلاق عظیم و برجسته اى دارى».(3)
اخلاقى که عقل در آن حیران است، چرا که اگر مردم را به بندگى خدا دعوت مى کنى تو خود بیش از همه عبادت مى کنى، و اگر از کار بد باز مى دارى تو قبل از همه خوددارى مى کنى، آزارت مى دهند و تو اندرز مى دهى، ناسزایت مى گویند و تو براى آنها دعا مى کنى، بر بدنت سنگ مى زنند و خاکستر داغ بر سرت مى ریزند و تو براى هدایت آنها دست به درگاه خدا بر مى دارى.
تا توانى دلى به دست آور دل شکستن هنر نمى باشد



یک نمونه از اخلاق پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) در فتح مکّه نمایان شد هنگامى که مشرکان خونخوار و جنایت پیشه که سالیان دراز هر چه در توان داشتند بر ضدّ اسلام و شخص پیامبر(صلى الله علیه وآله) به کار گرفتند، در چنگال مسلمین گرفتار شدند، پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) بر خلاف تمام مناسبات دوستان و دشمنان، فرمان عفو عمومى صادر کرد، و تمام جنایات آنها را به دست فراموشى سپرد، و همین سبب شد که به مصداق (یَدْخُلُونَ فِى دِینِ اللهِ أَفْوَاجاً)(4) مردم فوج فوج مسلمان مى شدند.
از امام حسین بن على(علیهماالسلام) نقل شده است که مى فرماید: «سألت امیرالمؤمنین(علیه السلام) عن سیرة رسول الله(صلى الله علیه وآله) مع جلسائه، فقال: «کان رسول الله(صلى الله علیه وآله) دائِمَ الْبِشْرِ، سَهْلَ الْخُلُق، لیّنَ الجانِب، لیس بِفَظٍّ وَلا غَلی1 ولاصَخّاب ولا فحّاش، ولا عیّاب ولا مَدّاح، یَتَغافَلُ عَمّا لا یَشْتَهی، فلا یُؤْیَسُ مِنْهُ وَلا یُخَیِّبُ فیه مُؤَمِّلِیهِ، قَدْ تَرَکَ نَفْسَهُ مِنْ ثَلاث: الْمِرَاءِ وَالاْکثَارِ وَممّا لا یَعْنِیهِ، وَتَرَکَ النّاسَ مِنْ ثلاث: کان لا یَذُمُّ أحَداً ولایُعَیِّرُه، ولایَطْلُبُ عَوْرَتَهُ»؛ از پدرم امیرمؤمنان على(علیه السلام)درباره ویژگی هاى زندگى پیامبر(صلى الله علیه وآله) و اخلاق آن حضرت سؤال کردم و پدرم مشروحاً به من پاسخ فرمود، در بخشى از این حدیث آمده است:



پیامبر(صلى الله علیه وآله) با هم نشینان همیشه خوش رو و خندان و سهل الخلق و ملایم بود، هرگز خشن و سنگدل و پرخاشگر و بد زبان عیب جو و مدیحه گر نبود، هیچ کس از او مأیوس نمى شد، و هر کس در خانه او مى آمد ناامید باز نمى گشت، سه چیز را از خود رها کرده بود: مجادله در سخن، پرگویى و دخالت در کارى که به او مربوط نبود، و سه چیز را در مورد مردم رها کرده بود: کسى را مذمّت نمى کرد، سرزنش نمى فرمود و درباره لغزشها و عیوب پنهانى مردم جستجو نمى کرد».(5)
روایات در این زمینه فراوان است که به چند روایت اشاره مى کنیم: 1. پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) مى فرماید: «إنَّ المُؤْمِنَ لَیُدْرِکُ بِحُسْنِ خَلْقِهِ دَرَجَةَ قائِمِ اللَّیْلِ وَ صَائِمِ النَّهارِ ؛ مؤمن با حسن خلق خود به درجه کسى مى رسد که شبها به عبادت مى ایستد و روزها روزه دار است».(6)
2. و همان حضرت فرمود: «ما مِنْ شَیء اَثْقَلُ فىِ المِیزانِ مِنْ خُلُق حَسَن؛ چیزى در میزان عمل در روز قیامت سنگین تر از اخلاق خوب نیست».(7)
3. و در جایى دیگر مى فرماید: «اَکْثَرُ ما یُدْخِلُ النّاسَ الْجَنَّةَ تَقْوى اللهِ وَحُسْنُ الخُلُقِ ؛ بیشترین چیزى که مردم را وارد بهشت مى کند تقوا و اخلاق نیکو است».(8)
4. امام على بن موسى الرضا(علیه السلام) از پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) نقل مى کند که فرمود: «عَلَیْکُمْ بِحُسْنِ الخُلُقِ، فَإِنَّ حُسْنَ الْخُلُقِ فی الجَنَّةِ، لامَحالَةَ، وَإیّاکُمْ و سُوء الْخُلْقِ فإنّ سُوءَ الخُلُقِ فِی النّارِ لامَحالَةَ؛ بر شما لازم است که اخلاق خوب داشته باشید، زیرا سرانجام خوش اخلاق بهشت است و از بداخلاقى بپرهیزید که سرانجام آن آتش است» .(9)
یکى از وصیت هاى اخلاقى پیامبر اکرم(صلى الله علیه وآله) به امام على(علیه السلام) این بود: سه کار است که این امّت توانایى آن را (به طور کامل) ندارند، عدالت و برابرى با برادر دینى در مال، و اداى حقّ مردم با قضاوت عادلانه نسبت به خود و دیگران، و خدا را در هر حال یاد کردن، البتّه منظور گفتن «سُبْحانَ اللهِ وَالْحَمْدُللهِِ وَ لا إلهَ الاّ اللهُ وَاللهُ أکْبَرُ» نیست، بلکه منظور این است هنگامى که کار حرامى در مقابل آنها قرار مى گیرد، از خدا بترسند و آن را ترک کنند.(10)