تالار گفتگوی بیداری اندیشه

عده‏اي از قبيله ثقيف آمدند خدمت رسول اكرم : يا رسول الله ما
مي‏خواهيم مسلمان بشويم ولي سه تا شرط داريم ، اين شرطها را بپذير . يكي‏
اينكه اجازه بده يك سال ديگر ما اين بتها را پرستش بكنيم . ( مثل‏
آنهايي كه مي‏گويند بگذار ما يك شكم سيري بخوريم ) بگذار يك سال ديگر ما
خوب اينها را پرستش بكنيم كه ديگر شكمي از عزا در آورده باشيم . دوم‏
اينكه اين نماز خيلي بر ما سخت و ناگوار است . ( عرب آن تكبرش اجازه‏
نمي‏داد ركوع و سجود كند ، چون تمام نماز خضوع و خشوع است و از اين جهت‏
بر طبيعت اينها گران بود ) . سوم اينكه بت بزرگمان را به ما نگو به‏
دست خودتان نشكنيد .
فرمود از اين سه پيشنهادي كه مي‏كنيد پيشنهاد آخرتان‏
كه فلان بت را به دست خودتان نشكنيد مانعي ندارد ، من يك نفر ديگر را
مي‏فرستم . اما آنهاي ديگر ، محال است چنين چيزي . يعني پيغمبر هرگز چنين‏
فكر نكرد كه يك قبيله آمده مسلمان بشود ، او كه چهل سال بت را پرستيده‏
، بگذار يك سال ديگر هم پرستش بكند ، بعد از يك سال بيايد مسلمان بشود
. زيرا اين يعني صحه گذاشتن روي بت‏پرستي . نه فقط يك سال بلكه اگر
مي‏گفتند يا رسول الله ما با تو قرارداد مي‏بنديم كه يك شبانه روز بت‏
پرستيم و بعد از آن مسلمان بشويم كه اين يك شبانه روز را پيغمبر طبق‏
قرارداد پذيرفته باشد محال بود بپذيرد . اگر مي‏گفتند يا رسول الله اجازه‏
بده كه ما يك شبانه روز نماز نخوانيم بعد مسلمان بشويم و نماز بخوانيم -
كه آن يك شبانه روز نماز نخواندن طبق قرارداد و امضاي پيغمبر باشد - محال بود
پيغمبر اجازه بدهد . از هر وسيله‏اي استفاده نمي‏كرد .

از همه عجيبتر به نظر من اين است : از وسيله نامقدس استفاده كردن يك‏
مطلب است ، مطلب ديگر كه از اين هم رقيق‏تر و دقيق‏تر است اين است كه‏
آيا از خواب مردم ، براي حق مي‏شود استفاده كرد يا نه ؟ مسئله‏اي است :
از خواب غفلت مردم ، از جهالت و ناداني مردم به نفع دين استفاده كردن‏
. به نظر مي‏رسد كمتر كسي بگويد اين كار مانعي دارد . مي‏گويند اين بيچاره‏
آدم جاهلي است ، آدم ناداني است ، آدم بي خبري است ، در همان عالم بي‏
خبري و جهالت و ناداني خودش يك اعتقادهايي پيدا كرده . فلان كس از راه‏
بي‏بي شهربانو مثلا يك عقيده و ايماني پيدا كرده . حالا ما چكار داريم كه‏
او را از خوابش بيدار كنيم ، او بالاخره از همين راه اعتقاد پيدا كرده كه‏
واقعا شهربانو مادر حضرت سجاد در كربلا بوده است و بعد كه امام حسين‏
شهيد شده است ، يكمرتبه سوار اسبي كه در آنجا بسته بوده شده و شلاق زده‏
به اين اسب و بعد هم اتباع عمر سعد او را تعقيب كرده‏اند ، او فرار كرده‏
و آنها آمده اند . حالا اگر بگوئيم اسب بي‏بي شهربانو نظر كرده بوده ناچار
بايد بگوييم اسبهاي لشكر عمر سعد هم نظر كرده بوده‏اند كه صد و پنجاه فرسخ‏
يك نفس آمدند ، و تازه آنها نظر كرده‏تر بوده‏اند چون بي‏بي شهربانو به آن‏
كوه كه رسيد ديگر اسبش داشت از راه مي‏ماند ، آنها داشتند مي‏رسيدند ،

داستاني است كه در كتب حديث ما آمده است و حتي اهل تسنن هم نقل‏
كرده‏اند . رسول اكرم پسري دارد از ماريه قبطيه به نام ابراهيم بن رسول‏ الله .
اين پسر كه مورد علاقه رسول اكرم است در هجده ماهگي از دنيا مي‏رود .
رسول اكرم كه كانون عاطفه بود قهرا متأثر مي‏شود و حتي اشك مي‏ريزد و
مي‏فرمايد : دل مي‏سوزد و اشك مي‏ريزد ، اي ابراهيم ما به خاطر تو محزونيم‏
ولي هرگز چيزي برخلاف رضاي پروردگار نمي‏گوييم . تمام مسلمين ، ناراحت و
متأثر به خاطر اينكه غباري از حزن بر دل مبارك پيغمبر اكرم نشسته است .
همان روز تصادفا خورشيد منكسف مي‏شود و مي‏گيرد . مسلمين شك
نكردند كه گرفتن خورشيد ، هماهنگي عالم بالا بود به خاطر پيغمبر . يعني‏
خورشيد گرفت براي اينكه فرزند پيغمبر از دنيا رفته .
اين مطلب در ميان مردم مدينه پيچيد و زن و مرد يكزبان شدند كه ديدي !
خورشيد به خاطر حزني كه عارض پيغمبر اكرم شد گرفت ، در حالي كه پيغمبر
به مردم نگفته العياذ بالله كه گرفتن خورشيد به خاطر اين بوده . اين امر
سبب شد كه عقيده و ايمان مردم به پيغمبر اضافه شود ، و مردم هم در اين‏
گونه مسائل بيش از اين فكر نمي‏كنند .
ولي پيغمبر چه مي‏كند ؟ پيغمبر نمي‏خواهد از نقاط ضعف مردم براي هدايت‏
مردم استفاده كند ، مي‏خواهد از نقاط قوت مردم استفاده كند ، پيغمبر
نمي‏خواهد از جهالت و ناداني مردم به نفع اسلام استفاده كند ، مي‏خواهد از
علم و معرفت مردم استفاده بكند . پيغمبر نمي‏خواهد از نا آگاهي و غفلت‏
مردم استفاده كند ، مي‏خواهد از بيداري مردم استفاده كند ، چون قرآن به او
دستور داده : « ادع الي سبيل ربك بالحكمة و الموعظة الحسنة و جادلهم‏
بالتي هي احسن » . وسائلي ذكر كرده . [ پيغمبر نفرمود ] عوام چنين‏
حرفي از روي جهالتشان گفته‏اند ، خذ الغايات و اترك المبادي ،
بالاخره نتيجه خوب از اين گرفته‏اند . ما هم كه به آنها نگفتيم ، ما در
اينجا سكوت مي‏كنيم .
سكوت هم.نكرد ، آمد بالاي منبر صحبت كرد ، خاطر مردم را راحت كرد ، گفت اينكه‏
خورشيد گرفت‏به خاطر بچه من نبود . مردي كه حتي از سكوتش سوء استفاده‏
نمي‏كند اين جور بايد باشد چرا ؟ براي اينكه اولا اسلام احتياج به چنين‏
چيزهايي ندارد . بگذار كساني بروند از خوابهاي دروغ ، از جعلها و از اين‏
جور سكوتها استفاده كنند كه دينشان منطق ندارد ، برهان و دليل ندارد و
آثار حقانيت دينشان روشن و نمايان نيست . اسلام نيازي به اين جور چيزها
ندارد . ثانيا : همان كسي هم كه از اين وسائل استفاده مي‏كند ، در نهايت‏
امر اشتباه مي‏كند . مثل معروف : همگان را هميشه نمي‏توان در جهالت نگاه‏
داشت . يعني بعضي از مردم را هميشه مي‏شود در جهالت نگاه داشت ، همه‏
مردم را هم در يك زمان مي‏شود در جهالت و بي خبري نگه داشت ، ولي‏
همگان را براي هميشه نمي‏شود در جهالت نگه داشت . گذشته از اينكه خدا
اجازه نمي‏دهد [ و به عبارت ديگر ] اگر اين اصل هم در كار نبود ، پيغمبري‏
كه مي‏خواهد دينش تا ابد باقي بماند ، آيا نمي‏داند كه صد سال ديگر ،
دويست سال ديگر ، هزار سال ديگر مردم مي‏آيند جور ديگري قضاوت مي‏كنند ؟ !
و بالاتر همين كه خدا به او اجازه نمي‏دهد .

براي حق بايد از حق استفاده كرد . معني اين حرف اين است : اگر من‏
بدانم چنانچه يك حرف ناحق و نادرست ، يك دروغ ، يك حديث ضعيف ،
يك حديثي كه خودم مي‏دانم دروغ
است را براي شما بخوانم همين امشب همه گنهكاران شما توبه مي‏كنند و همه‏
شما نماز شب خوان مي‏شود ، [ در عين حال ] اسلام به من چنين كاري را اجازه‏
نمي‏دهد . آيا اسلام اجازه مي‏دهد ما دروغ بگوييم كه مردم براي امام حسين‏
اشك بريزند ؟ آن كه مي‏شنود كه نمي‏داند دروغ است . اشك ريختن براي امام‏
حسين هم كه شك ندارد اجر و ثواب دارد . آيا اسلام اجازه مي‏دهد ؟ ابدا .
اسلام نيازي به اين دروغها ندارد . حق را با باطل آميختن ، حق را از ميان‏
مي‏برد . وقتي انسان حق را ضميمه باطل كرد ، حق ديگر نمي‏ايستد ،خودش‏
مي‏رود . حق تاب اينكه همراه باطل باقي بماند ندارد .
گفتند : يكي از علماي بزرگ يكي از شهرستانها پاي منبري نشسته بود .
يك آقايي كه شال سيدي به سر داشت ، روضه‏هاي دروغ مي‏خواند . آن آقا كه‏
از مجتهدين خيلي بزرگ بوده ، از پاي منبر گفت : آقا اينها چيست داري‏
مي‏گويي ؟ يك وقت او از بالاي منبر فرياد زد : تو برو دنبال فقه و اصولت‏
، اختيار جد خودم را دارم ، هر چه دلم بخواهد مي‏گويم . "" اختيار جدم را
دارم "" يعني چه ؟ !
غرضم اين است : يكي از راههايي كه از آن راه بر دين ضربه وارد شده‏
است از جنبه‏هاي مختلف ، رعايت نكردن اين اصل است كه ما همان طور كه‏
هدفمان بايد مقدس باشد ، وسائلي هم كه براي اين هدف مقدس استخدام‏
مي‏كنيم بايد مقدس باشد . مثلا ما نبايد دروغ بگوييم ، نبايد غيبت بكنيم‏
، نبايد تهمت بزنيم . نه فقط براي خودمان نبايد دروغ بگوييم ، به نفع‏
دين هم نبايد دروغ بگوييم ، يعني به نفع دين هم نبايد بي ديني بكنيم ،
چون دروغ گفتن بي ديني است . به نفع دين دروغ گفتن ، به نفع دين بي ديني‏
كردن است . به نفع دين تهمت زدن ، به نفع دين بي ديني كردن است . به نفع دين غيبت‏
كردن ، به نفع دين بي ديني كردن است . دين اجازه نمي‏دهد ولو به نفع‏
خودش ما بي ديني بكنيم. « ادع الي سبيل ربك بالحكمة و الموعظة الحسنة.
ببينيد سيره تبليغي پيغمبر اكرم كه از مهم‏ترين سيره‏هاي ايشان است چگونه‏
بوده . پيغمبر ، اسلام را چگونه تبليغ كرد . چگونه ارشاد و هدايت كرد .
بعدا ان شاءالله درباره سيره تبليغي رسول اكرم صحبت مي‏كنم و عرايضي عرضه‏
مي‏دارم .

ما واقعا بايد در احوال پيشوايان بزرگ دينمان يعني در احوال معصومين‏
تأمل و تفكر بكنيم ، ببينيم آنها چگونه بودند ؟ اين خيلي فكر دارد : جنگ‏
صفين در يكي از كرانه‏هاي فرات رخ داد . اصحاب معاويه "" شريعه "" يعني‏
محلي را كه مي‏شد آب برداشت مي‏گيرند . بعد علي ( ع ) وارد مي‏شود ،
اصحابش بي آب مي‏مانند . مي‏فرستد نزد معاويه كه آخر ما اول آمده‏ايم براي‏
مذاكره و صحبت كردن ، بلكه خداوند با مسالمت اين مشكل را از ميان‏
مسلمين بردارد و حل بكند . چرا دست به چنين كاري زدي ؟ ولي معاويه كه‏
فكر مي‏كند پيروزي بزرگي به دست آورده گوشش بدهكار نيست . وقتي كه‏
اميرالمؤمنين مي‏بيند كه فايده ندارد ، دستور حمله مي‏دهد و همان روز به‏
شام نرسيده اصحاب معاويه رانده مي‏شوند و اصحاب علي ( ع ) شريعه را
مي‏گيرند . بعد اصحاب مي‏گويند ما حالا ديگر مقابله به مثل مي‏كنيم و اجازه‏
نمي‏دهيم اينها آب بردارند . علي ( ع ) مي‏گويد ولي من اين كار را
نمي‏كنم چون آب يك چيزي است كه خدا آن را براي كافر و مسلمان قرار داده‏
. اين كار دور از شهامت و فتوت و مردانگي است ، آنها چنين كردند شما
نكنيد . علي نمي‏خواهد پيروزي را به بهاي يك عمل ناجوانمردانه به دست‏
بياورد .
اين نكات در سيره بزرگان زياد است .

داستاني را مي‏گويم ، شايد خيلي از افراد بگويند اگر ما بجاي علي (علیه السلام) بوديم‏
اين كار را نمي‏كرديم .
عمرو بن العاص مجسمه شيطنت و رذالت است . روزي علي عليه السلام در
صفين آمد و فرياد كرد : معاويه ! چرا اينهمه مردم مسلمان را به كشتن‏
مي‏دهي ؟ خودت بيا با يكديگر نبرد بكنيم ، هر كه غالب شد ، و هر كه‏
مغلوب شد . منطق روشن بود ، نتيجه هم از اول معلوم است . عمرو عاص‏
گاهي سر به سر معاويه مي‏گذاشت مي‏گفت : معاويه ! راست مي‏گويد ، حرف‏
همين است ، تو هم كه مرد شجاعي هستي ، اسلحه بپوش برو به جنگ علي .
معاويه كه حساب دستش بود با نيرنگ توانست روزي عمرو عاص را به جنگ‏
بفرستد ولي نه به جنگ با علي عليه السلام . البته او في حد ذاته مرد
شجاعي بوده ، مصر را او فتح كرده بود . عمرو عاص اسلحه پوشيد آمد در
ميدان جنگ و مبارز طلبيد :
يا قادش الكوفة من اهل الفتن
يا قاتلي عثمان خير المؤتمن
يا ايها الاشراف من أهل اليمن
اضربكم و لا أري اباحسن
ضمنا گوشه و كنار را نگاه مي‏كرد كه يك وقت با حضرت امير مواجه نشود.
مي‏گفت :
اضربكم و لا اري اباحسن .
شما را مي‏زنم ولي علي را نمي‏بينم . از جمله جاهايي كه نوشته‏اند حضرت‏
ابوالفضل [ حضور داشته ] ظاهرا همين جا بوده كه جواني چهارده ساله بوده‏
است . اميرالمؤمنين آهسته به گونه‏اي كه عمرو عاص ابتدا نفهمد كه علي‏
است ولي نمي‏خواست تا آخر هم در غفلت باقي بماند آمد و آمد . عمرو عاص‏
نفهميد كه علي ( ع ) است . حضرت ، نزديك كه رسيد نخواست باز هم او
نفهمد با كه مواجه است ، گفت :
انا الامام القرشي المؤتمن .
منم امام قرشي مؤتمن . خودش را معرفي كرد : من علي هستم ، كه ديگر عمرو
عاص خودش را باخت ، فورا سر اسب را برگرداند و شروع به فرار كرد .
اميرالمؤمنين او را تعقيب كرد ، شمشيري به او زد ، او از روي اسب‏
پريد و خورد به زمين . من نمي‏دانم چه تعبيه‏اي كرده بود ، قبلا چه پيش‏
بيني اي كرده بود ، فورا كشف عورت كرد ، چون مي‏دانست علي مردي نيست‏
كه با يك آدم اينچنين مواجه شود . تا اينجور كرد ، حضرت رويشان را
برگرداندند و رفتند . معاويه تا آخر عمر مي‏گفت عمرو عاص ! ولي تو شفيع‏
خوبي پيدا كردي ، در همه دنيا من يك نفر را پيدا نمي‏كنم كه شفيعي به اين‏
مقدسي پيدا كرده باشد .
حالا آدمهايي كه براي هدفها از هر وسيله‏اي استفاده مي‏كنند
تيپ عمرو عاص اند . هر كس ديگر باشد مي‏گويد : واي ببين چه آدمي را علي‏
در چه فرصتي رها كرد ؟ ! خوب يك شمشير حواله‏اش مي‏كردي پدرش را در
مي‏آوردي . ولي علي (علیه السلام) مردي نبود كه ولو براي كشتن عمرو عاص ، اين مردي كه‏
براي نجات خودش به عورت خودش متوسل شده از مسير حق منحرف شود .
رويش را برگرداند و رفت . و ما نظاير اينها را در سيره ائمه اطهار و
پيغمبر اكرم زياد مي‏بينيم : با دشمن هم كه رو برو مي‏شوند دست از آن‏
معالي اخلاق و مكارم اخلاق خودشان بر نمي‏دارند . اينهاست كه نشان مي‏دهد كه‏
اينها در يك سطح ديگري بودند و در سطح ديگري فكر مي‏كر دند . آنها خودشان‏
را پاسدار حق و حقيقت مي‏دانند .

كه حضرت امير هم در صفين به‏ همين آيه استناد مي‏كرد و مي‏گفت من شروع نمي‏كنم به حكم اين آيه ،
ولي اگر شروع كردند دفاع مي‏كنيم ، امام حسين در مورد شمر هم رعايت مي‏كند و
مي‏گويد قبل از آن كه جنگ عملا از طرف دشمن شروع بشود از طرف ما نبايد
شروع بشود . اين نكات است كه مقام معنويت امام را نشان مي‏دهد كه آنها
چگونه فكر مي‏كردند : يك اصل كوچك ولو يك مستحب هم نبايد پايمال شود .
ولي در دشمن اين فكرها نيست . كم كم روز بر مي‏آيد ، لشكر عمر سعد
آماده مي‏شوند . امام حسين عليه السلام هم ميمنه
تشكيل مي‏دهد ، ميسره تشكيل مي‏دهد ، قلب تشكيل مي‏دهد ، پرچمدار قرار
مي‏دهد ، و فكر نمي‏كند كه آنها سي هزار نفرند ما هفتاد و دو نفر . ميمنه‏
را مي‏دهد به زهير ، ميسره را مي‏دهد به حبيب ، و پرچم را مي‏دهد به‏
برادرش ابوالفضل العباس سلام الله عليه . مرد و مردانه در مقابل سي هزار نفر لشكر مي‏ايستد .
ولي دشمن اصولي نيست ، اصلي ندارد ، براي او مردانگي‏
و نامردي مطرح نيست ، عمر سعد هم طمع دنيا و حكومت ري جلوي چشمش را
گرفته است و تمام كارهايش شكل چاپلوسي و جلب رضايت عبيدالله زياد را
دارد كه چه كار بكنيم كه وقتي مي‏رويم نزد عبيدالله او از ما بيشتر راضي‏
باشد و ديگر ايراد و اشكالي در حكومت ري وارد نشود . يك وقت تيري را
به كمان مي‏كند . اول تير را خود پسر سعد به طرف لشكر امام حسين پرتاب‏
مي‏كند و بعد مي‏گويد : ايها الناس ، لشكريان من ! همه شما در حضور امير
شهادت بدهيد كه اول تير را خودم پرتاب كردم . پسر سعد حداقل چهار هزار
تيرانداز دارد . تير مثل باران به طرف اصحاب امام حسين آمد . نوشته‏اند
عده‏اي از اصحاب امام حسين هم كه تيرانداز بودند مخصوصا يك زانو را خم‏
كردند و يك زانو را بلند ، و مردانه شروع كردند به تيراندازي كردن . در
مقابل هر نفرشان كه مي‏افتاد چند نفر از دشمن مي‏افتادند ، كه شايد بيشتر
اصحاب اباعبدالله در همين تيراندازي از بين رفتند . ولي حسين شروع نكرد.
جنگ روز عاشورا با يك تير آغاز شد و با يك تير پايان يافت .