۱/مرداد/۹۱, ۲۳:۲۷
بسم الله الرحمن الرحیم
يك اندرز
روزى عدهاى از شيعيان، در نزد امام باقر عليه السّلام بودند و امام عليه السّلام، آنان را پند مىداد و [از گناهان] بر حذر مىداشت و حال آن كه، آنان غافل بودند و سرگرم خويش.
اين مطلب حضرت را خشمگين ساخت، پس كمى سر به زير انداخت آنگاه سرش را بلند كرد و رو به آنان فرمود:
به درستى كه اگر گوشهاى از سخن من، در قلب يكى از شما، جاى گرفته بود، همانا جان باخته بود.
هان! اى سايههاى بىروح و اى فتيلههاى خاموش! گويا شما، چوبهاى تكيه داده شده بر ديوار و بتهاى دست ساخت، هستيد. آيا طلا را از سنگ بر نمىگيريد؟، آيا از نور تابان، پرتو نمىگيريد؟ آيا لؤلؤ از دريا به دست نمىآوريد؟
سخن درست را از هر آن كه گفت، بستانيد هر چند خودش، بدان عمل ننمايد. چرا كه خداى مىفرمايد:
الَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ (18)
«به سخن گوش فرا مىدهند و بهترين آن را پيروى مىكنند» [زمر 39، آيه 18].
واى بر تو اى فريفته!
آيا كسى را كه به او [چيز] ناپايدار مىدهى و او [چيز] پايدار مىبخشدت را شكر نمىگزارى؟
يك درهم از بين مىرود و در برابرش ده تا هفتصد درهم كه چندين برابرش است، از جانب بخشندهاى ارجمند، باقى مىماند، خداوند هنگام پاداش، به تو مىدهد.
اوست كه به تو غذا مىدهد و سيرابت مىكند و تو را مىپوشاند و تندرستت مىدارد و تأمينت مىكند
و از آن كس كه تو را به هراس مىاندازد حفظت مىكند
و آن كس كه در شب و روز، تو را نگهدارى مىكند و هنگام بيچارگى، پاسخت مىگويد و در آزمونگيرى از تو، خواهان رشد توست؛
گويا تو شبهاى گرسنگى و ترست را از ياد بردهاى كه او را فراخواندى و او پاسخت داد،
با نيكو احسانى كه بر تو نمود، سپاسش را واجب ساخت؛
پس تو او را در ميانه جمعى كه به يادشان بودى فراموش كردى و در آنچه، فرمان داد، به مخالفت برخاستى.
واى بر تو!
به راستى كه تو دزدى از دزدان گناه هستى!
هر زمان كه شهوت يا دستيازى به گناه، بر تو پيش آيد، به سويش می شتابى و با نابخردى خويش، بدان گناه، می پردازى و مرتكبش می شوى چنان كه گويى تو در ديد خدا نيستى و يا گويى خدا در كمين تو نيست.
اى جوياى بهشت! چقدر خوابت طولانى و مركبت آهسته و همّتت ضعيف و ناتوان است.
پس خدا را [شگفتا] از اين خواهنده و درخواست.
و اى آتش گريز! چه شتابان مركبت را به سوى دوزخ، مىتازانى و چه پرتلاش اسباب فرورفتن در آتش را گرد هم مىآورى.
بدين گورها نگاه كنيد كه همانند سطرهايى در پيشگاه خانها رقم خوردهاند [و آرميدهاند]، خطوط گورهاشان نزديك هم و مزارشان در كنار يك ديگر ولى ديدارشان دور از هم است.
آباد نمودند و خراب كردند.
[در گرد هم] آرام گرفتند و پراكنده گشتند،
سكنى گزيدند و بىقرار گرديدند،
اقامت گزيدند و راهى شدند؛
پس چه كسى شنيده است نزديكى دور را و دورى نزديك را و بنيانى ويران و آرامى بيمناك و مقيمى بىقرار و ماندگارى راهى شده را جز از اهل قبور؟
اى فرزند سه روزه : روزى كه در آن زاده شدى و روزى كه در گور فرو افتادى و روزى كه از گور به نزد پروردگارت درآيى.
واى چه روز بزرگ [و هولناكى] است. اى نيكو قامتان و اى اشتران آرام گرفته در كنار آبشخور!
چرا من تن شماها را آباد و دلهايتان را ويران مىبينم.
هان!
به خداى سوگند اگر آنچه را كه بايد ملاقات كنيد، و آنچه را كه به آن باز خواهيد گشت، به چشم ببينيد، بىترديد خواهيد گفت:
يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ (27)
«كاش بازگردانده مىشديم و [ديگر] آيات پروردگارمان را تكذيب نمىكرديم و از مؤمنان مىشديم» [انعام 6، آيه 27].
آن بزرگ گوينده فرمود:
بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ (28)
« [ولى چنين نيست] بلكه آنچه را پيش از اين نهان مىداشتند براى آنان آشكار شده است و اگر هم بازگردانده شوند قطعا به آنچه از آن منع شده بودند برمىگردند و آنان دروغ گويند» [انعام 6، آيه 28].
تحف العقول-ترجمه حسن زاده، ص: 517
يك اندرز
روزى عدهاى از شيعيان، در نزد امام باقر عليه السّلام بودند و امام عليه السّلام، آنان را پند مىداد و [از گناهان] بر حذر مىداشت و حال آن كه، آنان غافل بودند و سرگرم خويش.
اين مطلب حضرت را خشمگين ساخت، پس كمى سر به زير انداخت آنگاه سرش را بلند كرد و رو به آنان فرمود:
به درستى كه اگر گوشهاى از سخن من، در قلب يكى از شما، جاى گرفته بود، همانا جان باخته بود.
هان! اى سايههاى بىروح و اى فتيلههاى خاموش! گويا شما، چوبهاى تكيه داده شده بر ديوار و بتهاى دست ساخت، هستيد. آيا طلا را از سنگ بر نمىگيريد؟، آيا از نور تابان، پرتو نمىگيريد؟ آيا لؤلؤ از دريا به دست نمىآوريد؟
سخن درست را از هر آن كه گفت، بستانيد هر چند خودش، بدان عمل ننمايد. چرا كه خداى مىفرمايد:
الَّذينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ (18)
«به سخن گوش فرا مىدهند و بهترين آن را پيروى مىكنند» [زمر 39، آيه 18].
واى بر تو اى فريفته!
آيا كسى را كه به او [چيز] ناپايدار مىدهى و او [چيز] پايدار مىبخشدت را شكر نمىگزارى؟
يك درهم از بين مىرود و در برابرش ده تا هفتصد درهم كه چندين برابرش است، از جانب بخشندهاى ارجمند، باقى مىماند، خداوند هنگام پاداش، به تو مىدهد.
اوست كه به تو غذا مىدهد و سيرابت مىكند و تو را مىپوشاند و تندرستت مىدارد و تأمينت مىكند
و از آن كس كه تو را به هراس مىاندازد حفظت مىكند
و آن كس كه در شب و روز، تو را نگهدارى مىكند و هنگام بيچارگى، پاسخت مىگويد و در آزمونگيرى از تو، خواهان رشد توست؛
گويا تو شبهاى گرسنگى و ترست را از ياد بردهاى كه او را فراخواندى و او پاسخت داد،
با نيكو احسانى كه بر تو نمود، سپاسش را واجب ساخت؛
پس تو او را در ميانه جمعى كه به يادشان بودى فراموش كردى و در آنچه، فرمان داد، به مخالفت برخاستى.
واى بر تو!
به راستى كه تو دزدى از دزدان گناه هستى!
هر زمان كه شهوت يا دستيازى به گناه، بر تو پيش آيد، به سويش می شتابى و با نابخردى خويش، بدان گناه، می پردازى و مرتكبش می شوى چنان كه گويى تو در ديد خدا نيستى و يا گويى خدا در كمين تو نيست.
اى جوياى بهشت! چقدر خوابت طولانى و مركبت آهسته و همّتت ضعيف و ناتوان است.
پس خدا را [شگفتا] از اين خواهنده و درخواست.
و اى آتش گريز! چه شتابان مركبت را به سوى دوزخ، مىتازانى و چه پرتلاش اسباب فرورفتن در آتش را گرد هم مىآورى.
بدين گورها نگاه كنيد كه همانند سطرهايى در پيشگاه خانها رقم خوردهاند [و آرميدهاند]، خطوط گورهاشان نزديك هم و مزارشان در كنار يك ديگر ولى ديدارشان دور از هم است.
آباد نمودند و خراب كردند.
[در گرد هم] آرام گرفتند و پراكنده گشتند،
سكنى گزيدند و بىقرار گرديدند،
اقامت گزيدند و راهى شدند؛
پس چه كسى شنيده است نزديكى دور را و دورى نزديك را و بنيانى ويران و آرامى بيمناك و مقيمى بىقرار و ماندگارى راهى شده را جز از اهل قبور؟
اى فرزند سه روزه : روزى كه در آن زاده شدى و روزى كه در گور فرو افتادى و روزى كه از گور به نزد پروردگارت درآيى.
واى چه روز بزرگ [و هولناكى] است. اى نيكو قامتان و اى اشتران آرام گرفته در كنار آبشخور!
چرا من تن شماها را آباد و دلهايتان را ويران مىبينم.
هان!
به خداى سوگند اگر آنچه را كه بايد ملاقات كنيد، و آنچه را كه به آن باز خواهيد گشت، به چشم ببينيد، بىترديد خواهيد گفت:
يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِآياتِ رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنينَ (27)
«كاش بازگردانده مىشديم و [ديگر] آيات پروردگارمان را تكذيب نمىكرديم و از مؤمنان مىشديم» [انعام 6، آيه 27].
آن بزرگ گوينده فرمود:
بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ (28)
« [ولى چنين نيست] بلكه آنچه را پيش از اين نهان مىداشتند براى آنان آشكار شده است و اگر هم بازگردانده شوند قطعا به آنچه از آن منع شده بودند برمىگردند و آنان دروغ گويند» [انعام 6، آيه 28].
تحف العقول-ترجمه حسن زاده، ص: 517