۳/مرداد/۹۱, ۹:۵۱
به نام خدا
اگر شاغل هستید و در کارتان مهارت زیادی دارید، اگر به جایگاهی رسیده و منتظر رسیدن به مراتب بالاتری هستید و یا حتی در میان فامیل از اسم و رسم خوبی برخوردار هستید، شاید با دشمنی ها و کارشکنی های بعضی از اطرافیان دسته و پنجه نرم کرده اید.
تا حالا دقت کرده اید که سر کلاس درس بعضی از افراد به مخالفت و عناد(مخالفت از روی دشمنی و قصد و قرض) با موضوعی می پردازند؟ یا به نصیحت های بعضی دوستانتان توجه کرده اید ؟ بیشتر بدخواهی است تا خیرخواهی ! یا کینه هایی که سالیان سال در دل ها می ماند و در نهایت در یک فرصت مناسب ضربه کاری می زند؟
در علم فقه دشمنی کردن این گونه تعریف شده است:
" دشمنى عبارت است از مخالفت، بد خواهى و کینهتوزى در حق کسى یا نسبت به چیزى؛ که در گفتار یا رفتارِ خصومت آمیز و کینه توزانه ی و آزار دهنده ی دشمن بروز مىکند.(1)"
دشمنی کردن با مؤمن و آشکار کردن آن به زبان و عمل موجب فاسق شدن فرد می شود و حرام است.
دشمنی کردن با شخص:
منظور کسانی هستند که با شخص خاصی خصومت و دشمنی دارند. مثل دشمنی با رئیس اداره، دشمنی کردن با همکاران،دشمنی کردن با افراد فامیل و دوستان و یا حتی دشمنی با رجال سیاسی و ...
محور دستورهای اسلام نفی دشمنی با بندگان خدا و ابراز محبت و مودت و مدارا با آنان است. از این رو رسول گرامی اسلام(صلی الله علیه و آله وسلم) می فرمایند:
"جبرئیل درباره چیزی به اندازه دشمنی کردن مردم با یکدیگر به من سفارش نکرده و همگان را از آن برحذر داشته است."(2)
همچنین فرمودند:
"بعد از نهی از پرستش بت ها، از چیزی به اندازه دشمنی با مردم نهی نشده ام."(3)
در روایات بسیاری از دشمنی کردن با مؤمن و بغض و کینه نسبت به آن نهی شده و همواره به محبت، مهربانی و دوستی با یکدیگر سفارش شده ایم. امام صادق (علیه السلام) در خطاب به یارانشان می فرمایند:
"در راه خدا با یکدیگر برادر باشید و به یکدیگر دوستی کنید و پیوند کننده و مهربان باشید."(4)
دشمنی ها و کینه توزی منجر به قهرهای طولانی، قطع صله رحم،ریختن آبروی دیگران، دو به هم زنی ها و در بعضی موارد قتل می شود. چرا وقتی می توان با محبت و خیرخواهی در کنار یکدیگر باشیم و از وجود هم استفاده کنیم، با مخالفت و بدخواهی به دشمنی با هم مشغول باشیم؟ رسول بزرگوار اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) می فرمایند:
"هر دو نفر مسلمانی که با یکدیگر قهر کنند و سه روز به همان حال مانده و با هم صلح (آشتی) نکنند، هر دو از اسلام بیرون اند و میانشان پیوند دینی نیست. و هر کدام به سخن گفتن با برادر مسلمان خود پیشی بگیرد، در روز حساب در وارد شدن بهشت بر او پیشی خواهد گرفت."(5)
دشمنی کردن با دین:
دشمنی کردن به تناسب مورد(یعنی اینکه با چه کسی دشمنی بکنید)، گاهی عبادت است و گاهی هم گناه است و در این مورد قرآن آن را نهی کرده است. خداوند در قرآن مؤمنان را نسبت به شیطان، منافقان و ملحدان به دشمنی دعوت کرده است. و درباره شیطان دشمن مسلم انسان چنین می فرماید:
"شیطان دشمن شماست پس او را دشمن بدانید."(6)
همچنین درباره منافقان در قرآن چنین آمده است:
"آنان دشمن تو هستند که دشمنی را به نهایت رسانده اند؛ ار آنان برحذر باش."(7)
در مقابل هم از دشمنی با اولیای الهی و مؤمنان نکوهش شده و در قرآن چنین آمده است:
"شیطان می خواهد از طریق شراب و قمار میان شما(مؤمنان) دشمنی و کینه پدید آورد."(8)
دشمنی کردن پیشینه ای دیرینه دارد. از زمانی که پیامبراسلام (صلی الله علیه و آله وسلم) را محمد امین خطاب می کردند و شاید هم پیش تر از آن و تا حال که فرزند برحقشان در غیبت به سر می برند، این دشمنی ها و کینه توزی ها رنگ و بوی های متفاوتی برخود گرفته است. از جنگ ها و دشمنی کردن و کارشکنی های یهودیان، کفار و منافقان علیه اسلام و پیامبر عظیم الشأن اسلام(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) گرفته تا به امروز. منحرف کردن نسل جوان، مشغول کردن آن ها به سرگرمی های بی هدف، ایجاد فرقه های عرفانی بی سروته، ساخت بازی ها و فیلم های مستهجن همگی نوعی از دشمنی ها و کینه توزی های جدید نسبت به دین اسلام و پیروان آن است.
حضرت موسی بن جعفر(علیه السلام) می فرمایند:
"هر کس شیعیان ما را دشمن بدارد، ما را دشمن داشته و هر که با آن ها دوستی کند، با ما دوستی کرده است؛ زیرا آن ها از ما هستند و از طینت ما آفریده شده اند. هر کس دوستشان دارد از ماست و هرکس دشمنشان بدارد از ما نیست....."(9)
خدایا مارا از هرگونه دشمنی در حق هم نوع خود و برادر دینیمان ومحمد(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)و آلش(علیهم السلام) حفظ بفرما.
پی نوشت:
1. دانشنامه حوزوی، ویکی فقه
2.اصول کافی، جلد 2، صفحه 42 به نقل از مفاتیح الحیاة نوشته آیت الله جوادی آملی.
3.تحفة العقول، صفحه 42. به نقل از مفاتیح الحیاة نوشته آیت الله جوادی آملی.
4. حج وسائل، باب 124، جلد 8،صفحع 552 به نقل از کتاب گناهان کبیره شهید محراب آیت الله دستغیب.
5. حج وسائل، باب 144، جلد8،صفحه585 به نقل از کتاب گناهان کبیره شهید محراب آیت الله دستغیب.
6.سوره فاطر آیه 6
7.سوره منافقون آیه 4
8.سوره مائده آیه 91
9. وسائل کتاب الامر بالمعروف، باب 17، جلد 14، صفحه 441 به نقل از کتاب گناهان کبیره شهید محراب آیت الله دستغیب.
امام صادق (علیه السلام) فرمایند:
"امیرالمؤمنین فرمودند: هیچ بنده ای نیست مگر اینکه چهل لطف و توفیق از ناحیه خداوند دارد تا اینکه چهل گناه کبیره مرتکب شود . زمانیکه چهل گناه کبیره کرد ، پرده ها و الطاف خدا برداشته شود ، خدا به ملائکه وحی فرماید : با بال و پر خود بنده مرا بپوشاند ( و او را حفظ کنید) . پس ملائکه او را با پرهای خود می پوشانند ، پس بنده تمام گناهان را انجام می دهد تا اینکه مردم او را با اعمال قبیح او تعریف و گفتگو نمایند . ملائکه گویند : خدایا این بنده تو تمام گناهان را عمل کرد و ما از اعمال او حیا می کنیم ، پس خداوند به آن ها وحی نماید؛ بالهای خود را بردارید و از او کنار روید."