تالار گفتگوی بیداری اندیشه

مقدمه رستاخیز یعنی بازگشت به زندگی.چون یكبار مردیم، لازم است به زندگی برگردیم،حال آیااین بازگشت فقط شامل انسانها می شود یا حیوانات را نیز در برمی گیرد؛آیا دلیلی بر حشرحیواناتی که غریزی رفتار می کنند، می توان یافت؟آیارستاخیز آنها با انسانها متفاوت است؟بی شک شرط نخست حساب وجزا عقل وشعور است حال حیواناتی که فاقد عقلند برچه اساسی برانگیخته می شوند؟
دلایلی موجود است که نشان می دهد حیوانات نیز به اندازه خود دارای فهم و درک هستند،از جمله:زندگی بسیاری از حیوانات با نظام شگفت انگیزش روشنگر سطح عالی فهم وشعور آنهاست مانند:زندگی نظام مند مورچگان و زنبور عسل،هیچ دلیلی در دست نیست که بگوییم اعمال آنها غریزی وبدون عقل است؛چنانچه ظاهر رفتارشان نشان می دهد آنها به اندازه خود از عقل بهره برده اند،چنانچه گوسفندی که تا به حال گرگ ندیده وقتی نخستین بار آن را می بیند خطر را حس می کند ودر پی دفاع می رود.
یا امروزه حیواناتی را برای مقاصدی تربیت می کنند؛ سگهای پلیس برای گرفتن جنایتکاران، کبوترها برای رساندن نامه و ... مهمترین دلیل بر شعور و عقل حیوانات داستانهایی است که در قرآن ذکر شده است از قبیل: فرار کردن مورچگان از برابر لشگر سلیمان،و داستان هدهد و آوردن خبر برای سلیمان.

حشر حیوانات در قرآن قرآن مجید مى فرماید: وَ اِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ(1)"و زمانى كه وحوش محشور مى شوند"
بعضى از مفسرین گفته اند این آیه راجع به پیش از قیامت است و مراد این است كه وحوش از جنگلها و نیزارها بیرون آمده و با حیوانات دیگر جمع مى شوند.

فخر رازی‌ در تفسیر این قول خداوند تعالی‌: وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ گفته‌ است‌: قَتَادَة‌ گفته‌ است‌: تمام‌ اشیاء محشور می شوند حتّی‌ مگس‌، برای‌ قصاص‌. مُعْتزله‌ گفته‌اند: خداوند تعالی‌ تمام‌ حیوانات‌ را در آن‌ روز محشور می كند تا اینكه‌ در مقابل‌ آلام‌ و گزندهائی‌ كه‌ در دنیا از قبیل‌ مرگ‌ و كشته‌ شدن‌ به‌ آنها رسیده‌ است‌ پاداش‌ دهد. و پس‌ از پاداش‌، اگر خدا بخواهد بعضی‌ از آنها را كه‌ نیكو هستند در بهشت‌ نگاه‌ می دارد و اگر بخواهد فانی‌ می كند؛ همانطور كه‌ در خبری‌ وارد شده‌ است‌.و امّا اصحاب‌ ما أشاعره‌، در نزد آنان‌ بر خداوند چیزی‌ بر سبیل‌ استحقاق‌ واجب‌ نیست‌، ولیكن‌ خداوند تمام‌ وحوش‌ را محشور می كند، و از شاخ‌ زننده‌ بر نفع‌ شاخ‌ خورده‌ قصاص‌ می گیرد؛ و سپس‌ گفته‌ می شود: بمیر! و آنها می میرند (2)
و امّا در خصوص‌ انواع‌ مختلف‌ و بی‌شمار حیوانات‌ زمینی‌ و دریائی‌ و هوائی‌، این‌ آیه‌ شاهد مدعای ماست:وَما مِنْ دابَّةٍ فِى الارْضِ وَ لا طائِرٍ یَطیرُ بِجَناحَیْهِ اِلاّ اُمَمٌ اَمْثالُكُمْ ما فَرَّطْنا فِى الْكِتابِ مِنْ شَى ءٍ ثُمَّ اِلى رَبِّهِم یُحْشَرُونَ(3)
"و هیچ جنبده اى در زمین و پرنده اى كه با دو بال خود مى پرد نیست مگر اینكه آنها نیز مانند شما گروههایى هستند و همه به سوى پروردگار خود محشور خواهند شد ما در كتاب از بیان چیزى فرو گذار نكردیم "
ظاهر این‌ آیه می رساند كه‌ ‌ آنها نیزامّت‌هائی‌ همچون‌ انسان‌ هستند، كه‌ عبث‌ و بیهوده‌ خلق نشده اند،بنابراین‌ محشور می‌شوند؛ پس‌ در آفرینش‌ آنها نیز غایتی‌ مطلوب‌ است‌، و آن‌ غایت‌ بازگشت‌ آنها بسوی‌ پروردگارشان‌ است.
شیخ‌ طبرسی‌ در تفسیر این‌ آیه‌ گفته‌ است‌:



ثُمَّ إِلَی‌' رَبِّهِمْ یُحْشَرُونَ به‌ معنای‌ آنست كه‌ آنها بعد از مرگشان‌ در روز قیامت‌ بسوی‌ خدا محشور می شوند همانطور كه‌ بندگان‌ خدا محشور می شوند؛ و خداوند به‌ آنها آنچه‌ را كه‌ مستحقّ پاداش‌ است‌ پاداش‌ می دهد، و برای‌ بعضی‌ از آنها نسبت‌ به‌ بعضی‌ دیگر دادخواهی‌ می‌نماید.(4)
بنابراین‌، معنای‌ أَمْثَالُكُمْ در آیه‌ اینست كه‌: آنها همانند ما قرار داده‌ شده‌اند در حشر و قصاص‌، و این‌ مطلب‌ را قول دیگر خداوند: وَ إِذَا الْوُحُوشُ حُشِرَتْ نیز تأیید می كند.

حشرحیوانات در روایات علامه مجلسى در كتاب"حق الیقین" چند خبر نقل مى نماید و بعد مى فرماید از ظاهر آیات و اخبار به دست می آید كه وحوش محشور شده و تقاضاى دادرسى نسبت به ظلمهایى كه بر آنها رفته مى كنند و بعضى حیوانات نیز برای برخی از مصالح زنده مى شوند و بعضى مانند ناقه صالح و سگ اصحاب كهف وگرگ حضرت یوسف و حمار بلعم باعور،داخل بهشت مى شوندو محشور شدن تمامی حیوانات از اخبار به دست نمی آید.
و از أبوذر غفّاری‌ روایت‌ است‌ كه‌ گوید: در وقتی كه‌ من‌ در خدمت‌ رسول‌ الله‌ صلّی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم‌ بودم‌، دو بُز، بر یكدیگر شاخ‌ زدند. رسول‌ خدا صلّی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم‌ فرمود: آیا میدانید برای‌ چه‌ شاخ‌ زدند؟!اصحاب‌ گفتند: نمی‌دانیم‌!حضرت‌ فرمود: لیكن‌ خدا می داند؛ و البتّه‌ بزودی‌ در میان‌ آنها حكم‌ می كند.
و صدوق‌ در «فقیه‌» با إسناد خود از سَكونی‌ با اسناد خودش‌ از رسول‌ الله‌ صلّی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم‌ روایت‌ كرده‌ است‌ كه‌: چون‌ ناقه‌ای‌ را دیدند كه‌ عِقال‌ شده‌ بود (پایش‌ را بسته‌ بودند) و بر روی‌ آن‌ ناقه‌ جهازش‌ بود، فرمودند: أَیْنَ صَاحِبُهَا؟ مُرُوهُ فَلْیَسْتَعِدَّ غَدًا لِلْخُصُومَةِ؟!«صاحب‌ این‌ شتر كجاست‌؟ او را امر كنید و به‌ او بگوئید كه‌ فردای‌ قیامت‌، خود را برای‌ دادخواهی‌ این‌ شتر آماده‌ كند!»(5)

و نیز در «فقیه‌» از حضرت‌ صادق‌ علیه‌ السّلام‌ روایت‌ شده‌ است‌ كه‌: أیُّ بَعِیرٍ حُجَّ عَلَیْهِ ثَلاَثَ سِنِینَ، یُجْعَلُ مِنْ نَعَمِ الْجَنَّةِ. وَ رُوِیَ: سَبْعَ سِنِینَ.«هر شتری‌ كه‌ سه‌ سال‌ بر روی‌ آن‌ سوار شده‌ و به‌ حجّ بیت‌ الله‌ الحرام‌ بروند، از شترهای‌ بهشت‌ است‌. و در بعضی‌ از روایات‌، هفت‌ سال‌ آمده‌ است‌.»(6)
و نیز از پیغمبر اكرم‌ صلّی‌ الله‌ علیه‌ وآله‌ وسلّم‌ روایت‌ شده‌ است‌ كه‌: اسْتَفْرِهُوا ضَحَایَاكُمْ، فَإنَّهَا مَطَایَاكُمْ عَلَی‌ الصِّرَاطِ! «قربانی‌های‌ خود را (از شتر و گاو و گوسفند) محترم‌ و مكّرم‌ بدارید، زیرا آنها مركب‌های‌ شما در وقت‌ عبور از صراط‌ هستند.»(7)
و نیز روایت‌ شده‌ است‌ كه‌: إنَّ خُیُولَ الْغُزَاةِ فِی‌ الدُّنْیَا، خُیُولُهُمْ فِی‌ الْجَنَّةِ. «اسبان‌ سوارانِ در راه‌ جنگ‌ و جهاد با دشمنان‌ اسلام‌، همان‌ اسب‌های‌ آنان‌ در بهشتند.» (8)
البتّه‌ باید دانست‌ كه‌ حیوانات‌ چون‌ دارای‌ عقل‌ نیستند تكلیف‌ ندارند، ولی‌ بقدر شعور خود و به‌ اندازه گنجایش‌ وجود خود، راستی‌ را از نادرستی‌ و خیانت‌ را از امانت‌ تشخیص‌ می دهند؛ و همین قدر كافی‌ است‌ برای‌ سۆال‌ و حساب‌. و ما در همین‌ ایّام‌ عمر بسیاری‌ از حیوانات‌ را چون‌ اسب‌ و سگ‌ و گربه‌ دیده‌ایم‌ كه‌ این‌ اختلاف‌ معانی‌ در آنها مشهود بوده‌ است‌.
نتیجه: حیوانات‌ دارای‌ شعور و ادراك‌ و فهم‌ هستند و همین‌ شعور و فهم‌ ایجاب‌ می كند كه‌ دارای‌ حشر و معاد باشند؛ چنانچه ملاحظه شد،در برخی آیات و روایات بیان شده كه حیوانات محشور خواهند شد اماكیفیت حشر آنها بیان نشده است . و همچنین در خبر معتبرى تفصیل این مطالب ذكر نشده ، بنابراین ما به این مطلب اعتقاد اجمالى داریم لهذا اكثر متكلمین شیعه در این مورد به اجمال سخن گفته و به تفصیل نگراییده اند.

پی نوشتها:
1-التکویر،آیه 5
2-مفاتیح الغیب‏،فخرالدین رازى ابوعبدالله محمد بن عمر،ج31،ص64
3- الانعام‌،آیه 38
4- مجمع البیان فى تفسیر القرآن‏،طبرسى فضل بن حسن‏،ج4،ص461
5- من لا یحضره الفقیه ، ج‏2 ،ص292
6- همان،ج‏2 ،ص216 و293
7-همان،ج2،ص213
8-الکافی،ج5،ص3
تبیان





منبع:
1-- 82 پرسش ، ایة الله عبدالحسین دستغیب
2- معاد شناسی،ج6و9،محمدحسین حسینی طهرانی
3 - یکصدوهشتاد پرسش وپاسخ برگرفته از تفسیرنمونه،ناصر

(۷/شهریور/۹۱ ۱۹:۳۶)مسافرتنها نوشته است: [ -> ]من یه جای سوال برام پیش اومده یه حیوونی مث گرگ یا هرحیوون وحشی روباه یا.... ذاتا وحشی هستند وخداوند خوی آنها را اینطوری آفریده. پس با این حساب باید بگبم آنها میروندجهنم!!!!!!!!!!!

با سلام به شما دوست عزیز.
خوب طبیعی است که خیر.
چرا؟
خوب چون آنها از دید خداوند کار بدی انجام نمی دهند برای ادامه حیات از موجودات دیگر تغذیه می کنند یا از روی غریضه به شخص خاصی حمله می کنند. که مطمناً فاقد شئور هستند و خداوند خودش آنها را خلق کرده و اراده اکتسابی برای آنان نیافرده که بخواهد مورد بازخواست قرارشان دهد.
فکر می کنم سوال خیلی ساده ای بود دوست من.
یا علی
التماس2آ

(۱۹/شهریور/۹۱ ۱۶:۳۷)مسافرتنها نوشته است: [ -> ]بله دوست من سوال بسیار راحت بود اما چطور ممکنه حیوانی در روز رستاخیز که فاقد شعوره فراخوانده شوند؟ حساب کتاب شوند و به بهشت یا جهنم برن؟ اگه به بهشتو جهنم نمیرن پس چرا فراخوانده میشن؟ منظورمن این بود

سلام این هم ساده هستش

حتی حیوان ها هم خط قرمز هایی دارن

مثلا شیر ها وقتی گروهی به یک گوزن یا یک اهو یا بوفالو حمله میکنن و شکارش میکنن اول یکی از شیر ها گلوی حیوون رو میگیره و خفه اش میکنه

با اینکار که از روی غریزه هم هست هم شکار رو راحت میکنه و هم مطمئن میشه که مرده.

در حالی که توی یک مستند دیدم یک حیوون رو شیر ها وقتی که به زمین زدن شروع به خوردنش کردن و زنده زنده و با درد بیشتر خوردنش و خفه اش نکردن

خود گوینده ی مستند گفت اینکار خیلی عجیب و نادر هستش که این شیر ها حیوون رو خفه نمیکنن
اون حیوون تا سه ساعت زنده بود و بعد در اثر خونریزی مرد!!!!!

در مقابل من یک کلیپ هم دیدم که یک شیر نر به یک انسان حمله میکنه و شیر ماده به کمک انسان میاد و جلوی حمله ی شیر نر رو میگیره!!!!!

یا نمونه ی پایینی رو ببین:

این شیرماده پس از شکار آهو متوجه می شودکه شکارش بارداربوده، سراسیمه میشود، نخست تلاش میکند تا بچه را نجات دهد، و از دریدن شکارش دست برمیدارد. اما وقتی نمیتواند بچه را نجات دهد بروی زمین در کنار شکارش دراز میکشد، عکاس بعدا پی میبرد که شیر سکته کرده است.


یا این کلیپ رو ببین که یک اسب ابی به یک اهو کمک میکنه و سعی میکنه اون رو از دست تمساح نجات بده
گرچه که وقتی اون رو به خشکی برمیگردونه و سعی میکنه بلندش بکنه اهو در اثر جراحت های زیادش میمیره

بعضی از کارهای حیوانات فراتر از غریزه شون هست

http://www.aparat.com/v/JN9Vf

یا یک مستند دیدم عکس العمل میمون نسبت به وقتی که به فرزندشون حمله میشد

مثلا یک میمون از بچه اش در مقابل خطر خوب حفاظت میکرد و جونش رو هم به خطر مینداخت ولی یکی دیگه این ریسک رو نمیکرد و ایثار نمیکرد چون جونش رو بیشتر دوست داشت

یا ماجرای سگ اصحاب کهف که بهشتی شد

من به مستند های حیوانات خیلی علاقه دارم برای همین با مستند هایی که دیدم الان به قطعیت میگم حتی حیوانات هم از یک نوع و نژاد از نظر اخلاقی با هم دیگه فرق هایی زیادی دارن

این یعنی اینکه حیوانات هم خوب و بد دارن ولی نسبت به ما انسان ها وظیفه های سبکتری دارن
چون خدا به اونها عقل و اراده عمل نداده یا اگر هست خیلی خیلی کمتر از ما انسان ها هستش

پس این مساله طبیعی هستش که خدا هم براشون مثل سگ اصحاب کهف پاداش یا مجازات در نظر بگیره

سلام
من به چشم خودم جواب اعمال یک خروس رو دیدم!
یک روز دو تا جوجه مرغ از طبقه بالای قفس افتاده بودند طبقه پایین (از لای توری ها) ، این خروس نامرد هم جفتشون رو کشته بود.
خوب ، یک روز رفتم بالا به مرغ و خروسا سر بزنم ، بارون شدیدی بود به نسبت ،دیدم خروسه افتاده کف قفس ، مرغ ها هم از روش رد می شن ، بعد دلم سوخت ، خیلی وضع بدی بود براش ، خیس ، سرد ، کثیف ، زیر پای مرغ ها ، بردم با آب گرم شتسمش و خشکش کردم ، اما زنده نمونده ، حس کردم این جواب عمل بدش بود.
یا حیوان نیکوکار هم دیدم ، یک روز یک بوقلمون ماده داشتم ، توی حیاط ول بود ، حیاط ما هم پله داشت به سمت طبقه اول ، این بوقلمونه هر روز صبح می رفت خونه همسایه ، از بالای کولر طبقه اول ، بعد بر می گشت خونه ما ، دیدیم داره به همسایه آزار می رسونده ، انداختیمش توی قفس .
همسایه با ما صحبت می کرد ، می گفت چرا این حیوون رو زندانی کردید و نمی گذارید بیاد خونه ما ، این هر روز صبح سر نماز صبح میومد نوک می زد به شیشه اتاق ما و ما رو بیدار می کرد، بعد بر می گشت خونه شما!
من
خانواده
بوقلمون
همسایه

---

یعنی واقعا این بوقلمون ماه بود،پیش مرغ جوچه مرغ بزاری ، می کشش ، پیش این جوجه ماشینی گذاشتم ، مثل جوجه خودش زیر پر و بالش بزرگش کرد ، واقعا مهربون بود.