تالار گفتگوی بیداری اندیشه

در طب اسلامی حدود 72 اساسی ذکر شده که از میان آنها 40 مورد از اهمیت خاصی برخوردارند و بیشتر مورد استفاده قرار می گیرند . البته از میان 40 دارو حدود 14 وجود دارند که بیشتر از سایرین استفاده می شوند و اساسی تر هستند .40 داروی اساسی به شرح زیر می باشد :




1-قرآن(ذکر-دعا درمان)
2-قسط
3-کندر
4-رازیانه
5-نعناع
6-سنجد
7-خرفه
8-سنا
9-سعد
10-صبر زرد
11-بنفشه
12-خریق سفید
13-کرفس
14-نخود
15-هلیه
17-آویشن
18-جو
19-افتاب
20-خاکشیر
21-کنجد
22-اب
23-روغن حیوانی
24-عسل
25-سرکه
26-گل سرخ(گلاب)
27-خرما
28-بادام
29-انجیر
30-زیتون
31-سیاه دانه
32-زنجبیل
33-شیر
34-کاسنی
35-انار
36-انگور
37-کشمش
38-به
39-اسفند
40-بارهنگ

ان شاء الله در این تاپیک به معرفی این داروها و خواص آنها خواهیم پرداخت.

واءوحى ربك الى النحل اءن اتخذى من الجبال بيوتا ومن الشجر ومما يعرشون - ثم كلى من كل الثمرت فاسلكى سبل ربك ذللا يخرج من بطونها شراب مختلف اءلوانه ، فيه شفاء للناس ؛( نحل ، آيه 68 و 69)

پروردگار تو، به زنبور عسل الهام كرد كه : ((از كوه ، خانه بگير و نيز از درخت و از آنچه بنا مى كنند - سپس از همه ميوه ها بخور و راه هاى پروردگارت را فرمان بردارانه بپوى )). (آن گاه ) از درون (شكم ) آن ، شهدى كه به رنگ هاى گوناگون است ، بيرون مى آيد. در آن ، براى مردم ، درمانى است . راستى در اين (زندگى زنبوران )، براى مردمى كه تفكر مى كنند، نشانه (اى از) قدرت الهى است .

رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود:

سه چيز موجب شادمانى قلب و فربهى جسم است : استشمام بوى خوش ، پوشيدن لباس نرم و خوردن عسل .

رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود:

شما را سفارش مى كنم به خوردن عسل ؛ قسم به آن كسى كه جانم در دست اوست ، در خانه اى كه عسل باشد، فرشتگان براى اهل آن خانه استغفار كنند و كسى كه عسل مى خورد، هزار داروى شفا بخش به بدنش ‍ وارد مى شود و هزاران درد از بدنش خارج مى شود و اگر در هنگام مُردن عسل خورده باشد، آتش سوزان هم وى را نافذ نخواهد بود.

اين تعبيرات به خاطر خاصيت فراوانى كه در عسل است گفته شده است . شما خواننده ى محترم مى دانيد كه هيچ خوراكى مثل عسل دوام و ثبات ندارد چنان كه گويند عسل بيش از ده سال در هواى آزاد سالم خواهد ماند بدون آن كه فاسد يا آلوده شود. بنابراين كه خوراكى كه خودش چنين ذات خوبى دارد، سبب ايجاد همان چيزى است كه در اوست . به قول معروف : از كوزه همان برون تراود كه در اوست .

پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

عسل ، درمان است .



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

بر شما باد دو درمان : عسل و قرآن .



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

نزد من ، براى زن تازه زا، درمانى همانند خرما و براى بيمار، درمانى همانند عسل ، وجود ندارد.



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

خداوند (عزوجل ) بركت را در عسل قرار داده است . درمان دردها، در آن است و هفتاد پيامبر، دوام سودمندى آن را از خداوند خواسته اند.



امام على (عليه السلام ):

در عسل ، درمان است .



امام على (عليه السلام ):

بيمار، به چيزى همانند خوردن عسل ، درمان خجسته است



امام على (عليه السلام ):

عسل ، شفاى هر بيمارى است و بيمارى اى هم در آن نيست ؛ بلغم را كم مى كند و دل را جلا مى دهد.



امام على (عليه السلام ):

ليسيدن عسل ، شفاى هر درد است . خداوند (عزوجل ) فرموده است : يخرج من بطونها شراب مختلف اءلونه فيه شفاء للناس ؛ از درون (شكم ) آن (زنبور)، شهدى كه به رنگ هاى گوناگون است ، بيرون مى آيد. در آن ، براى مردم ، درمانى است . آن ، همراه با قرائت قرآن و جويدن كندر، بلغم را از بين مى برد

امام صادق (عليه السلام ):

مردم به چيزى همانند عسل ، درمان نجسته اند.



امام كاظم (عليه السلام ):

عسل ، درمان هر درد است ، اگر كه آن را از شهدش جدا كنى .



خواص عسل



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

به چيزى برتر از يك شربت عسل ، درمان جسته نشده است .



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

عسل ، چه خوب نوشيدنى اى است ! قلب را مراقبت مى كند و سردى سينه را از ميان مى برد



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

عسل ، شفايى است كه باد و تب را دور مى كند.



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

اگر در چيزى درمانى باشد، در نيشتر حجامتگر و (در) نوشيدنى اى از عسل است .



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

تازيان ، به چيزى بهتر از مكش حجامتگر يا نوشيدنى اى از عسل ، درمان نكرده اند.



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

اگر در چيزى از اين داروهايتان خيرى باشد، در نوشيدنى اى از عسل ، يا نيشتر حجامتگر و يا گزشى از آتش است و البته من ، داغ كردن را دوست ندارم .



پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ):

درمان ، در سه چيز است : نوشيدنى اى از عسل ، نيشتر حجامتگر، و گزشى از آتش . اما من ، امت خويش را از داغ كردن ، باز مى دارم .

به نقل از سائب بن يزيد -: پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) به حجامت ، امر كرد و فرمود: ((مردم به هيچ چيزى بهتر از اين يا نوشيدن عسل نگراييده اند)).

به نقل از عامر بن مالك -: به سبب تبى كه داشتم ، كسى را نزد پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) فرستادم و از ايشان دارو و درمانى جستم . ايشان برايم ظرفى عسل فرستاد.

به نقل از عبدالله بن بريده -: عموى عامر بن طفيل برايم نقل كرد كه عامر بن طفيل ، به پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم ) اسبى هديه داد. عامر، همچنين براى ايشان نوشت : ((در من دبيله اى پديد آمده است . از جانب خويش ، برايم دارويى بفرست )).

پيامبر خدا (صلى الله عليه و آله و سلم )، از آن روى كه عامر، هنوز اسلام نياورده بود، اسب را برگرداند. همچنين خيكى از عسل به وى اهدا كرد و فرمود: ((با اين ، درمان كن )).


امام باقر (عليه السلام ):

طب عرب ، در هفت چيز است : نيشتر حجامتگر، شياف ، حكام ، انفيه ، قى كردن ، نوشيدن قدرى عسل ، و آخرين درمان هم داغ كردن است و شايد نوره را هم بدان بيافزايند.

امام كاظم (عليه السلام ):

هر كس آب كمرش بر وى ديگرگون شود، شير تازه همراه با عسل برايش ‍ سودمند است .



به نقل از حمزة بن طيار، از امام كاظم (عليه السلام ):

((مردم به هيچ چيزى بهتر از مكش خون يا مزعه عسل ، درمان نكرده اند)).

گفتم : فدايت شوم ! مزعه عسل چيست ؟

فرمود: ((يك انگشت ليسيدن از آن )).



امام كاظم (عليه السلام ) فرمود:

((در عسل ، درمان هر دردى است . هر كس ناشتا يك انگشت از آن را بليسد، اين عسل ، بلغم (وى ) را پايان مى دهد، صفرا را فرو مى نشاند، تلخه سياه (زرداب ) را مانع مى شود، ذهن را صفا مى بخشد و اگر كه همراه با كندر خورده شود، حافظه را نكو مى سازد)).



امام رضا (عليه السلام ):

هر كه مى خواهد در همه زمستان از سرما خوردگى دور بماند، هر روز، سه لقمه شهد بخورد.



امام هادى (عليه السلام ):

هنگامى كه درباره تب پيوسته يك روز در ميان از ايشان پرسيدند -: قدرى عسل و شونيز (سياه دانه )، برداشته و سه ليسه انگشت از آن خورده شود. در اين صورت ، تب ، ريشه كن خواهد شد، و اين هر دو، مبارك هستند. خداوند متعال ، درباره عسل فرموده است : يخرج من بطونها شراب مختلف اءلونه فيه شفآء للناس ؛ از درون (شكم ) آن (زنبور)، شهدى كه به رنگ هاى گوناگون است ، بيرون مى آيد. در آن ، براى مردم ، درمان است .



امام هادى (عليه السلام ):

بهترين چيز براى تب ربع آن است كه در روز غلبه تب ، فالوده اى كه با عسل ساخته شده و زعفران فراوانى دارد، خورده شود و در آن روز، چيزى ديگر خورده نشود.

مزاج :
عسل زنبور در دوم گرم و خشک است . عسل (تبر زد ) و نیشکر در اول گرم اما خشک نیست .

گزینش :

عسل بسیار خوب آن است که کا ملا شیرین مزه ، خوشبوی و بویش مایل به بوی تند مزه ،رنگش به سرخی بزند ،پر مایه باشد نه رقیق ، چنان بهم متصل باشد که در حال ریزش از هم نگسلد .و نسبت به فصلها عسل بهاری از تا بستانی بهتر و تا بستانی از زمستانی خوب تر است و گویند عسل تابستانی خوب نیست .



خاصیت درمانی عسل از دیدگاه اسلام

زنبور عسل از طریق مکیدن شهد گلها و تغییر و تحولاتی که در چیدن دان خود روی شهد انجام می دهد عسل را به وجود می آورد. زنبوران به هنگام ساختن عسل آن چنان ماهرانه عمل می کنند که خواص درمانی و دارویی گیاهان به عسل منتقل شده و محفوظ می ماند این می تواند دلیل بر خواص درمانی و نیرو بخشی عسل باشد. عسل به دلیل این که از نظر هضم و خوب سهل الوصول برای بدن است نیروبخش بوده و درخون سازی فوق العاده مؤثر است. خواص درمانی عسل در قرآن با تعبیر به این که داروی شفا بخش مهمی برای مردم است اشاره شده است.

1- عسل از ایجاد عفونت در معده و روده جلوگیری می کند و برطرف کننده یبوست و نفخ است.
2- عسل برای رفع خستگی و کوفتگی عضلات مؤثر است.
3- در زنان باردار باعث تقویت شبکه عصبی نوزادان می شود.
4- به خاطر خاصیت میکروب کشی اش برای مبتلایان به اسهال مفید است.
5- برای تقویت قلب مؤثر است.

علاوه بر این در روایات متعددی از امام علی(علیه السّلام)، امام صادق(علیه السّلام) و بعضی از معصومین دیگر روی خاصیت درمانی عسل تکیه شده است که فرموده اند: مردم به چیزی مانند عسل استشفاء نمی کنند.
عسل دارای مواد ضد عفونی کننده و میکروب کش است به همین جهت مصریان قدیم از این خاصیت عسل استفاده کرده و برای مومیایی کردن مردگان از آن بهره می جستند. نکته ای که برای رسیدن به خواص درمانی و بهداشتی عسل حائز اهمیت است این است که هرگز آن را حرارت نداده و در ظرف های فلزی ذخیره نشود که در قرآن با تعبیر این که خانه های آن ها(زنبوران) در سنگ ها و چوب هاست به آن ها اشاره شده است.

اثرات زهر زنبور عسل:

سابقه ی استفاده از نیش زنبور عسل در درمان بیماری های صعب العلاج به بیش از 4000 سال قبل برمی گردد. تمدن های رم، یونان، چین، مصر باستان از زهر زنبور عسل در درمان بیماری ها استفاده می کردند.
زنبورداران به علت تغذیه از عسل و دریافت مرتب نیش گذشته از سلامت کامل جسم از نشاط و شادابی بالایی برخوردار هستند. در بررسی های مختلفی که توسط تحقیق درکشورهای مختلف صورت گرفته است ثابت شده است که میزان وقوع بیماری مهلک سرطان در زنبورداران از 50 درصد کمتر است.

اثرات زنبور درمانی در بیماران مبتلا به ام. اس:

بیماری ام. اس یک بیماری شایع عصبی است که در آن بافت میلین رشته های عصبی تخریب شده و با تظاهرات بالینی مختلف همچون کاهش دید، دوربینی، اختلال تکلم، عدم تعادل، فلج اندام ها و... بروز می کند. عمل بیماری هنوز شناخته نشده ولی عوامل عفونی(به خصوص عفونت های ویروسی)، ژنتیک و مکانیسم های دیگر را در بروز بیماری مؤثر می دانند. بیماران دارای ام. اس که برای استفاده از زهر زنبور3-2 بار در هفته و به مدت 6 ماه به صورت منظم اصرار می ورزیدند نتیجه کامل را گرفتند.
به گفته ی پیامبر اکرم(صلّی الله علیه و آله): هر کس ماهانه یکبار عسل بخورد به نسبت آن چه در قرآن(درباره ی شفا بودن عسل ) فرموده از هفتاد و هفت درد عافیت می یابد. آن چه که مسلم است اهمیت عسل در طب قدیم به مراتب بیشتر از حال بوده است. نه تنها فرآورده های عسل از زنبور اهمیت و مصرف مهمی دارد. بلکه دیگر فرآورده های زنبور عسل مانند بره موم، ژله رویال، گرده گل، موم، نیش زهر این حشره مفید هم مورد ا ستفاده و درمان پزشکی قرار می گیرد.

عسل و کاربردهای پزشکی و درمانی آن:

عسل یک واژه ی عربی است که به فارسی آن را انگبین می گویند و آن عبارت است از ماده شیرین که توسط زنبورداران عسل از شهد گل های گیاهان جمع آوری شده و پس از تغییرات لازم در سلول های مومی شان های کندو و ذخیره می گردد. ا زتاریخچه ی عسل چنین می توان گفت که بدون شک در ابتدا عسل باعث شده است که توجه انسان به سمت زنبور عسل جلب شود. قدیمی ترین اثر تاریخی که به برداشت عسل توسط انسان تعبیر شده است مربوط به هفت هزار سال قبل از میلاد است که در اسپانیا مشاهده گردیده است. در یونان باستان نیز عسل یکی از هدایای گران بهای طبیعت نگاشته می شود. در قرآن مجید سوره مبارکه نحل در مورد زنبور عسل نازل شده است و قرآن موهبتی است که پروردگار توانا آن را در گل های گیاهان به ودیعه نهاده است. عسل شامل مقدار کمی ویتامین های تیامین(B1، ریبوفلاوین(B2)،(B5)، نیاسین،پیریدوکسین و اسید اسکوربیک است. ابوعلی سینا درباره ی خواص عسل در کتاب معروف قانون در طب می نویسد: در عسل دستگاه های درونی بدن را تقویت، نیرو را زیاد و اشتها را باز می کند. عسل جوانی را جاودان و حافظه را نیرو می بخشد. عسل در محور زخم های چرکین و ریشه دار مؤثر است و به درمان آن ها کمک می کند، تاریکی دید را می زداید و بهترین درمان عفونت های لثه است.

کاربرد عسل در درمان بیماری های چشمی:

مصریان قبل 5000 سال قبل از عسل جهت درمان التهاب و سوختگی قرنیه و ملتحمه استفاده می کردند. گفته می شود عسل سبب افزایش قدرت بینایی می شود. یک مطالعه از عسل به عنوان یک عامل هیپراسموتیک جهت درمان تاول های قرنیه استفاده شده است. از عسل به عنوان اکسیدی برای بیماری های چشمی تلقی می شود.

کاربرد عسل در درمان زخم های جلدی و ضایعات عفونی:

مهمترین استفاده های عسل در آلرژی (تب یونجه) و زخم های جلدی از جمله سوختگی ها می باشد. اگر چه از عسل به صورت سنتی از زمانهای قبل از میلاد استفاده شده شناخت مکانیسم اثرآن به قرن حاضر برمی گردد. براساس تحقیقات متعددی استفاده از عسل در درمان سوختگی ها، زخم های وریدی پا، زخم های پا با علل مختلف، پای دیابتی، زخم های فشاری،... موفقیت آمیز بوده است. استفاده ی موضعی از عسل علاوه بر باکتری های گرم مثبت، گرم منفی، هوازی و بی هوازی مقاوم به متی سیلین مؤثر می باشد.

عسل و بیماری های قلبی:

رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله) فرموده اند: بهترین نوشیدنی ها عسل است که به قلب نشاط می بخشد و سینه را گرم می سازد و به قوه حافظه کمک می کند. ثابت شده است که عسل به دلیل داشتن گلوکز زیاد که سهل التجزیه و انرژی زا است تأثیر بسیار مهمی روی عضلات قلب در انواع مختلف بیماری های قلبی دارد. از طرفی باعث تحریک و تقویت قلب و هم چنین باعث گشاد شدن رگ ها شده و جریان خون را در درون شریان های انشعابی افزایش می دهد از طرف دیگر سبب بهبود وضع فشار مایعات بدن شده و فشارخون را تنظیم واز سکته ی قلبی جلوگیری می نماید.

عسل و دستگاه گوارش:

رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله) می فرمایند: اگر چیزی شفا هست درخوردن عسل است. عسل بی چون و چرا در به کار انداختن دستگاه گوارش بسیار نافع است و تأثیر سودمندی روی هضم غذا دارد و ملین مفیدی است، اگر مدام خورده شود باعث فعالیت طبیعی هاضمه می گردد و به همین علت است که آن را از قدیم دوست معده نام نهاده اند. عسل به عنوان دارو برای درمان امراض معده مانند: زخم معده، ورم معده و روده مؤثر است. به علت داشتن آهن و منگنز به هضم غذا کمک کرده و ترشح شیره معده را به حالت طبیعی برمی گرداند و دردهای معده را از بین می برد.

عسل و کلیه:

رسول اکرم(صلّی الله علیه و آله) می فرمایند: هر کس می خواهد شفا پیدا کند باید صبح ناشتا عسل را با آب باران مخلوط کرده و بنوشد. نیوهول محقق روسی درسال 1813 به این نتیجه رسید که در بیماران کلیوی عسل بهترین ضدعفونی کننده ی مجاری ادرار به شمار می آید و آن پادزهر خوبی برای سموم مختلف می باشد. اگر مخلوط با آب باران یا آب مقطر تغذیه شود باعث زیاد شدن ادرار، رفع تشنگی و خرد شدن سنگ های کلیه و مثانه می گردد.

عسل و ریه:

امام کاظم(علیه السّلام) می فرمایند: هیچ دارویی به خوردن عسل نمی رسد. از زمان های بسیار قدیم مردم به خواص درمانی عسل در معالجه بیماری های ریوی پی برده بودند. چنان چه بقراط نوشته است که شربت عسل برای از بین بردن سرفه و خلط سینه مسلول نافع است. هندوهای قدیم نیز عسل و شیر را بهترین دارو برای درمان سل و فشارخون می دانستند.

زنبور درمانی و درمان بیماری های دام و طیور:

محصولات زنبور عسل فقط برای انسان ها مؤثر نیستند و برای اکثر پرندگان، پستانداران استفاده می شود. در حیطه ی بهداشت دام نیز فرآورده های زنبور عسل به ویژه عسل، بره موم و زهر در تحقیقات و یا به عنوان اهداف نهایی اقدامات درمانی، با الگویی تقریباً مشابه به مصارف انسانی به کار گرفته شده است. با این وجود از فرآورده های زنبور عسل حداقل در درمان بسیاری از بیماری های عفونی، ترمیم جراحات ، بیماری های چشم و نیز تحریک سیستم ایمنی، افزایش راندمان تولید و بهبود کیفیت محصولات دامی استفاده می شود.
زنبور درمانی در دامپزشکی به این صورت است که زهر زنبور مایعی است تلخ مزه، بی رنگ، روشن و ترکیب بسیار پیچیده ای دارد. دست کم 8 نوع پروتئین تا به حال در آن شناسایی گردیده است. که از زهر زنبور در درمان آرتریت و روماتیسم، دردهای مزمن، مشکلات کلیوی، تومورها و کشیدگی عضلات در سگ و اسب استفاده می شود. همچنین زهر زنبور از طریق تحریک سیستم ایمنی و آتریمی(مانند کورتیزول) بر روی سگ ها و خرگوش ها عمل می کند. عسل هضم و جذب غذا را بهبود بخشیده و برای عفونت های تنفسی، درمان درد و زخم های باز و تسریع در بهبودی زخم حیوانات نقش مهمی دارد. عسل به عنوان پری بیوتیک، ضد ویروسی، آنتی اکسیدان طعم دهنده و ترکننده ی گوشت، اشتها آور و انرژی زا، در تغذیه طیور کاربرد دارد.