تالار گفتگوی بیداری اندیشه

ساختار حکومت در اسلام

از آنجا که بحث بررسی دیدگاه اسلام در رابطه با ساختار نظام سیاسی و شكل حكومت از مباحث کلیدی علی الخصوص در شرایط کنونیست بنابراین معرفی منابع و پژوهشهای انجام شده دز این جوزه نیز ضروری به نظر می رسد.

چاپ نخست كتاب «ساختار حكومت در اسلام» تالیف حیات‌الله یوسفی از سوی انتشارات كانون اندیشه جوان منتشر و روانه بازار نشر شد.

این اثر با رویكردی تحلیلی به تبیین ساختار حكومت در اسلام پرداخته و از این حیث، گام در وادی فقه سیاسی می‌نهد.

پیشرفت‌های علمی در مغرب‌زمین هریك در نتیجه ایجاد یك تحول مهم رخ داد. یكی از تحول‌های مهمی كه باعث شكوفایی و تحول علوم اجتماعی و به‌ویژه علوم سیاسی شد، انقلاب فرانسه بود.

انقلاب فرانسه از آن جهت مهم بود كه سرآغاز مهمی برای توجه به اندیشه‌های مردم‌سالاری و حاكمیت قانون محسوب می‌شود.

انقلاب فرانسه تحول مهمی در رابطه با تنوع رژیم‌ها و ساختارهای حكومتی نیز به حساب می‌آید. این تحول از تغییر شكل پادشاهی مطلقه به حاكمیت مشروطه شروع و سپس در كشورهای دیگر به سمت مشروطه‌خواهی و حاكمیت دمكراتیك (ساختار دمكراسی) هدایت شد.

بر اساس مطالب كتاب، یكی از مسائل مهم در دوره جدید، توجه ویژه نسبت به گونه‌های مختلف نظام سیاسی و ساختارهای حكومت است. از این زاویه، یكی از محورهای مهم چالش فكری و ابهام، پرسش‌های مربوط به جایگاه مردم در ساختار قدرت و نوع رژیم سیاسی اسلام است.

تمركز یا عدم تمركز قدرت در حكومت، الگوی نظام سیاسی و مباحث مربوط به استبداد و مشاركت‌پذیری حكومت، نقطه حساس مباحث حكومت است. در این راستا، پرسش از ماهیت نظام سیاسی اسلام و شكل فرمانروایی آن یكی از مهمترین مسائل است؟ به تبع این پرسش و در رابطه با شكل فرمانروایی، سوالات دیگری نیز مطرح می‌شود.

بر اساس مطالب كتاب، تاكنون در رابطه با ساختار سیاسی و الگوی حكومتی اسلام، تحقیق مستقلی انجام نشده است. هرچند در ضمن برخی از مباحث مربوط به حكومت اسلامی، اشاره‌های كلی صورت گرفته، اما این مباحث نیز بدون توجه به ابعاد مختلف این موضوع و با كمترین تكیه بر استدلال قانع كننده و جامع بیان شده است. از این جهت و با توجه به اهمیت موضوع، لازم شد تحقیقی مستقل در این رابطه صورت گیرد. تحقیق حاضر با توجه به این ضرورت شكل گرفته است و تلاش دارد تا قدم‌هایی هرچند ابتدایی در این راستا بردارد.

هدف اصلی این تحقیق، بررسی دیدگاه اسلام در رابطه با ساختار نظام سیاسی و شكل حكومت؛ آن هم با تكیه و اعتماد بر منابع اولیه اسلام (قرآن و سنت) و آرا و نظریات اندیشمندان اسلامی است.

كتاب حاضر در شش فصل، ساختار حكومت در اسلام را تبیین كرده است. مفاهیم و كلیات، اصول بنیادین حكومت در اسلام، الگوی تاریخی حكومت در اسلام، اسلام و الگوی حكومت(1)، اسلام و الگوی حكومت(2)، امام خمینی(رحمة الله علیه) و ساختار حكومت اسلامی، عناوین ششگانه فصول این اثرند.

مجید املشی