تالار گفتگوی بیداری اندیشه

در ژرفاي اسرار قرآني مي توان از رموز و هر آنچه سبز و زرد،سياه و سفيد،سرخ و کبود دردل دارند و با ما مي گويند نام برد. «...ولا رطب ولا يابس إلا في کتب مبين»؛(انعام59) هيچ تر و خشکي در جهان نيست مگر آنکه در کتب مبين مستور است و گنجانده شده است.
فصول سال حاوي رنگ هاي مختلف و رنگ هاي مختلف در گياهان نشانه هايي براي خردمندان است. «ألم ترأن الله ...لذکري لاولي الالبب»؛(زمر21) نمي بيني که خداوند آب باران را از آسمان فرو فرستاد و نهرها را در روي زمين جاري کرد و بعد انواع گياهان به رنگ هاي مختلف را بدين وسيله روياند وبعد از اينکه سبز و خرم شد آنرا مي بيني که زرد شده است آنگاه خداوند آنرا چوب و علف خشک مي گرداند؛ همانا در آن صاحبان عقل متذکر شوند.
رنگارنگي درخوراکي ها نيز مشاهده مي شود و خوردن آنها را لذت بخش تر مي کند «...فاخرجنا به ثمرات مختلفا الوانها...»(فاطر 27) ...سپس به واسطه باران ميوه هاي رنگارنگ را خارج کرديم... با وجود اينکه آب باران يکي است اگر مقتضاي بيرون آمدن ميوه ها همين باران بود، بايد همه ميوه ها به يک رنگ باشند؛ پس همين اختلاف رنگ ها دليلي بر تدبير الهي در اين رنگ آميزي است.(موسوي همداني، 1363، ج17، ص62)
دگرگوني زبان ها و رنگ هاي مردم نيز آيتي براي دانشمندان دانسته شده است. «ومن آياته خلق السموات ...إن في ذلک لايات للعلمين»،( روم22) و يکي از نشانه هاي قدرت الهي خلقت آسمان و زمين و گويش ها و اختلاف در رنگ پوست مردم است، ...همانا در اين موارد نشانه هايي است آشکار براي کسانی که می اندیشند.
امام علي (علیه السلام) رنگارنگي پرهاي طاووس را سبب بروز احساسي همچون «تکبر»در وي مي داند. ايشان در خطبه 164 نهج البلاغه مي فرمايند: «...کأنه قلع داري عنجه نوتيه، يختال بألوانه...» گويا آن دم مانند بادبان کشتي است که کشتي بان آن را از جانبي به جانب ديگر مي گرداند و او به رنگ هايش تکبر نموده به خود مي نازد. اينگونه است که علم روانشناسي امروزه ثابت کرده است که هرکدام از رنگ ها نشانه و يا درمان هستند و در ايجاد جاذبه و دافعه توازن و تعادل بين ذرات عالم مي توانند موثر باشند و حتي گاهي همين رنگ ها راز دل خلايق را رو مي کنند؛ به گونه اي که علاقه هر شخص به رنگي خاص حکايت از شخصيت دروني و ذوق او دارد.
گفته شده است که رنگ هاي روشن خوشحال کننده و رنگ هاي تيره غم انگيز هستند و رنگ هاي سرخ و قرمز، تقويت کننده و محرک مي باشند. پزشکان قرون وسطي نور قرمز را در معالجه آبله و سرخک و مخملک و بسياري از بيماري هاي پوستي به کار مي بردند. اين رنگ اشتها آور نيز هست به همين جهت مناسب است در وسايل آشپزخانه به کار رود. روستاييان نيز به اينگونه رنگ ها بيشتر تمايل دارند. رنگ هاي سبز، آرامش دهنده و استراحت دهنده هستند و شهري ها اينگونه رنگ هاي سرد مثل آبي و سبز را مي پسندند.
رنگ زرد، بسياري از حشرات را دور مي کند و حال آنکه اکثر گل ها به جهت وجود رنگ هاي مشتق از قرمز، جاذب حشراتي مانند زنبور مي باشند. اگر اين گل ها در دامنه ي تپه اي قرمز رنگ وجود داشته باشند، زنبورها مسلماً دريافتن مسير خود به سمت گلها دچار مشکل و اشتباه مي شوند!!!
در بيمارستان هاي رواني، بيماران تند خو را تحت تاثير مداوم رنگ آبي و بيماران منزوي و بي تحرک را با رنگ زرد مداوا مي کنند؛ زيرا اين رنگ تحريک کننده ذهن و هوش نيز هست و شديداً موجب تقويت فکر انسان مي گردد.
رنگ آبي، مشترک بين آسمان و زمين و مانند رنگ سبز موجب تقويت چشم است. خداوند اين رنگ ها را براي تسکين و آرامش ناراحتي و خستگي ها آفريده است؛ از اين روست که پزشکان آنرا براي اتاق بيماران تب دار نيز تجويز مي کنند.

آنجا که خداوند متعال فرمود: «فالق الإصباح و جعل اليل سکنا»؛(انعام، 96) خداست شکافنده پرده صبحگاهان و او شب را براي آسايش خلق قرار داد.
رنگ شناسان معتقدند: رنگ آبي تيره (رنگ شب) ساختار آرامش و سکوت کامل است. اين رنگ از يک تأثير آرام بخش در سيستم اعصاب برخوردار است. فشارخون، نبض و تنفس، در اثر آن کاهش مي يابد و در عين حال بدن، تجديد قوا مي کند و نيرو مي گيرد.(لوشر، روانشناسي رنگ ها، 1378) چنين به نظر مي رسد که يکي از دلايل تأکيد اسلام براي تهجد و شب زنده داري نيز همين باشد؛ چرا که انسان در لباس شب، از آرامشي بهره مند مي شود، که حتي اثر آن به معاش در روزهم کشيده مي شود. اين رنگ، يک رنگ مقدس است که در بين مردم محترم شمرده مي شود. در واقع گنبدها و مناره هاي آبي پلي بين آسمان و زمين محسوب مي شوند.(رنگ و تربيت، ص62)[/b]

در سوره مبارکه بقره آيه 69 اشاره به درخواست قوم موسي از وي شده است: «قالوا ادع لنا ربک يبين لنا ما لونها قال إنه يقول إنها بقرة صفراءُ فاقع لونها تسر الناظرين»؛ گفتند: از پروردگارت بخواه که رنگ گاو (ي که بايد ذبح شود) را مشخص کند و خداوند فرمود: گاوي که به رنگ زرد خالص است؛ به طوري که بينندگان را شادماني و سرور مي بخشد.
در عين حال در روانشناسي رنگ ها، نيز رنگ زرد نشاط آور و چشمگير عنوان شده است و اثر آن به صورت روشني و شادماني و درخشاني ظاهر مي شود.(لوشر، روانشناس رنگ ها، 1378)
رنگ در بسترهاي مختلف، معاني متفاوتي دارند همچنان که در جاي ديگر از قرآن کريم شراره هاي آتش به شتران «زرد مو» تشبيه شده است؛ تا اين زردي، شدت شراره هاي آتش را به تصوير کشد و بر روان آدمي اثر گذارد. «انها ترمي بشرر کالقصر کانه جملت صفر»؛(مرسلات ،33-32) آن زبانه آتش مانند کاخي شراره مي افکند گويي آن شراره (در بزرگي و رنگ) مانند شتران زرد موي است».
برخلاف حيوانات، رنگ زرد روشن در چهره انسان، حکايت از ضعف وبيماري او دارد. چنانکه در دعايي از حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) جهت در خواست نزول مائده آسماني از خداوند براي خانواده اش آمده است که: «أن النبي دخل علي فاطمه(سلام الله علیها)؛ فنظرالي صفار وجهها و تغير حدقتيها؛ فقال لها: يا بنية، ما الذي أراه من صفار وجهک و تغيرحدقتيک؟ فقالت: يا آبت إن لنا ثلاثا ما طعمنا طعاماً...» پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) داخل شدند و ديدند که دخترشان روي زرد و چشمان بيمارگونه دارد. به او فرمودند دخترم چرا اينگونه اي؟ حضرت زهرا(سلام الله علیها) فرمودند: پدر! سه روز است که من و خانواده ام چيزي نخورده ايم...
در سنت پيامبر اسلام و ائمه اطهار به «کفش سياه»و «نعل زرد رنگ »سفارش شده است؛ چنانکه در روايتي از امام جعفر صادق(علیه السلام) وارد شده است که: «من السنة الخلف الأسود و النعل الصفراء»(طباطبايي، سنن النبي، 133، از ملحقات لباس ص132) و پيامبراسلام(علیه السلام) فرموده اند: «بر تو باد به نعل زرد که چشم را جلا مي دهد و ذکر را سخت مي کند(محکم و قوي مي کند) و غم را برطرف مي کند». امام باقر(علیه السلام) نيز مي فرمايند: «کنا نلبس المصفر في البيت»؛ ما درخانه لباس زرد رنگ مي پوشيم.(سنن النبي، 139، از ملحقات ص134)[/b]

در مورد رنگ سبز نيز آيات زيادي وجود دارد؛ خداوند در قرآن کريم فرموده است «الذي جعل لکم من الشجر الأخضر ناراًفاذا انتم منه توقدون».(يس،80) آن خدايي که براي بهره برداري شما از درخت سبز (تر و تازه) آتش قرار داده است، تا وقتي که مي خواهيد برافروزيد. بنابراين کشاورزي در اختيار صنعت قرار مي گيرد و در نتيجه سبز به سرخ تبديل مي شود.
و همچنين در مورد لباس و تکيه گاه بهشتيان بربابش ابريشمي سبز و بساط زيبا تکيه زده اند. و نيز درآيه 31 سوره کهف چنين مي فرمايد: «و يلبسون ثيابا خضراً من سندس و استبرق ...»؛ و لباس هاي سبز از حرير و ديبا مي پوشند. در دايرة المعارف تشيع درباره اين رنگ آمده است که :«سبز شعار حيات و زندگي است و اهل بهشت پيوسته زنده اند.»
علاوه بر آن، اين رنگ نمايان گر عزم راسخ، پايداري و مقاومت در برابر تغييرات نيز مي باشد...(لوشر، روانشناس رنگ ها) مصداق اين صبر و پايداري را در درختان سبز مي بينيم.
در قرآن کريم رنگ درختان بهشتي را اينگونه توصيف مي کند: «مدهامتان»؛(الرحمن، 64) آن دو بهشت سبز پر رنگ و پر درخت»؛ که ابتهاج درختانش به نهايت رسيده است.(موسوي همداني، 1363، ج17، ص62)
و دردعاي حضرت امير(علیه السلام) اين معنا از رنگ سبز درختان شده است که: «...فأنبتنا به حدائق ذات بهجه ...» پس به وسيله باران باغ هايي شادي آور و نشاط آور ايجاد کرديم
در جايي ديگر، ايشان نگاه به سبزه و چمن را دعا و تعويذي براي درمان بيماري ها دانسته اند و فرموده اند «و النظرألي الخضرة نشرة»(نهج البلاغه، حکمت 400)
امروزه نيز دانشمندان رنگ سبز را براي درمان بيماري هاي عصبي و اختلالات رواني به کار مي برند و آنرا خنک کننده، تعديل کننده نورخورشيد، مسکن و هيپنوتيک توصيف کرده اند. رنگ سبز، در سيستم عصبي براي بي خوابي ها و خستگي ها موثر است. فشارخون را کم مي کند و مويرگ ها را منبسط مي سازد.(دايرة المعارف تشيع، ج9، ص58) عده بسياري از سادات در عصر حاضر به نشانه انتساب به خاندان پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) عمامه سبز مي پوشند يا شال سبزبه گردن مي اندازند؛(دايرة المعارف تشيع، ج9، ص58) زيرا روايات در اين زمينه موجود است که: پيامبر گرامي اسلام(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از لباس سبزخوششان مي آمده و فرموده اند: «وکان يعجبه الثياب الخضر».[/b]