۴/خرداد/۹۲, ۶:۱۶
سلام عزیزان یک سوال.ایا امام علی علیه السلام میدانستند که خوابیدن در بستر پیامبر برایشان خطری ندارد و اگر میدانستند دیگر چه فضیلتی برایشان داشته
۱۴/مرداد/۹۲, ۲:۵۶
آیه « وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْري نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ » درباره ی امیر مومنان (علیه السلام) نازل شده است .
برگرفته از نوشته ی مقداد العلوی
شأن نزول آیه در بیش از 20 کتاب اهل سنت!
بسم الله الرحمن الرحیم
مخالفین و معاندین وقتی به این فضیلت بزرگ برای امیر المومنین علیه السلام رسیدند ، نزول آیه ی مزبور در شأن ایشان را منکر شده و نقل ثعلبی را تخطئه نمودند . غافل از این که ثعلبی تنها عالم سنّی نیست که گفته این آیه در شأن حضرت نازل شده است . اکنون به منابع دیگری در بیان نزول آیه فوق در شان امیرالمومنین علیه السلام اشاره می کنیم . توجه کنید که اگر می خواستیم نام همه ی علمای اهل سنت را بیاوریم ، این مقاله تبدیل به کتابی قطور می شد !
[b]1- ابن ابی الحدید معتزلی شافعی در " شرح نهج البلاغه " از قول جعفر اسکافی ( کسی که ذهبی وی را با الفاظ علامه ، متکلم ، اعجوبه فی الذکاء مدح می کند ) چنین می گوید :
" قال شيخنا أبو جعفر رحمه الله : هذا فرق غير مؤثر ، لأنه قد ثبت بالتواتر حديث الفراش ، فلا فرق بينهم وبين ما ذكر في نص الكتاب ، ولا يجحده إلا مجنون أو غير مخالط لأهل الملة .... وقد روى المفسرون كلهم أن قول الله تعالى : ' ومن الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله ' ، أنزلت في علي عليه السلام ليلة المبيت على الفراش "
( شیخ ما ، ابوجعفر اسکافی چنین می گوید : داستان در بستر رسول اكرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) خوابيدن حضرت على به تواتر ثابت شده و جز ديوانه يا بى دين آنرا انكار نمىكند و همه مفسرين روايت نمودهاند كه آيه وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي
تا آخر آيه در شب خوابيدن حضرت على (علیه السلام) جاى حضرت رسول (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و در باره على (علیه السلام) نازل شده است. )
( شرح نهج البلاغة ، ج13 ص 158 ،اسم المؤلف: أبو حامد عز الدين بن هبة الله بن محمد بن محمد بن أبي الحديد المدائني الوفاة: 655 هـ ، دار النشر : دار الكتب العلمية - بيروت / لبنان - 1418هـ - 1998م ، الطبعة : الأولى ، تحقيق : محمد عبد الكريم النمري )
2- سبط ابن جوزی حنفی ( کسی که ذهبی او را الفاظی مانند علامه ، مورخ ، شیخ ، عالم متقن ، امام ، علامه فی التاریخ و السیر توثیق نموده است ) در کتاب " تذکره خواص الامه " در ذکر فضایل علی بن ابی طالب علیه السلام ، روایت خوابیدن امیرالمومنین علیه السلام در بستر پیامبر را از قول احمد بن حنبل نقل کرده و شان نزول آن را از قول ثعلبی بیان می کند .
( تذکرة الخواص ، ص 34 – 35 ، اسم المؤلف: یوسف بن قزعلی بن عبدالله البغدادی الحنفی ، سبط ابوالفرج ابن الجوزی الوفاة: 654 هـ ، دار النشر : مکتبه نینوی الحدیثه )
سبط ابن جوزی در کتابش ص 200 ( در ترجمه امام حسن مجتبی علیه السلام – ذکر ما جری له بعد وفاة امیرالمومنین علیه السلام ) از قول امام حسن علیه السلام چنین می گوید :
" بات أمير المؤمنين يحرس رسول اللَّه صلى الله عليه و آله و سلم من المشركين، و فداه بنفسه ليلة الهجرة حتى أنزل اللَّه فيه: (وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّهِ ) "
(در شب هجرت، أمير المؤمنين (علیه السلام) جان خود را فداى رسول خدا نمود و شر مشركين را از سر حضرت بر طرف نمود و خداوند هم اين آيه را در شأن او نازل فرمود: وَ مِنَ النَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ ابْتِغاءَ مَرْضاتِ اللَّه )
3- ابو حامد غزالی در " احیاء علوم الدین " چنین می گوید :
" وبات علي كرم الله وجهه على فراش رسول الله ص فأوحى الله تعالى إلى جبريل وميكائيل عليهما السلام إني آخيت بينكما وجعلت عمر أحدكما أطول من عمر الآخر فأيكما يؤثر صاحبه بالحياة فاختارا كلاهما الحياة وأحباها فأوحى الله عز وجل إليهما أفلا كنتما مثل علي بن أبي طالب آخيت بينه وبين نبيي محمد ص فبات على فراشه يفديه بنفسه ويؤثره بالحياة اهبطا إلى الأرض فاحفظاه من عدوه فكان جبريل عند رأسه وميكائيل عند رجليه وجبريل عليه السلام يقول بخ بخ من مثلك يا ابن أبي طالب والله تعالى يباهي بك الملائكة فأنزل الله تعالى ومن الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله والله رءوف بالعباد "
( علی – علیه السلام در بستر رسول الله خوابید و خداى متعال به جبرئيل و ميكائيل فرمود: من شما را به برادرى يكديگر درآوردم و عمر يكى را از ديگر طولانيتر نمودم. حال كداميك از شما زندگى ديگرى را بر زندگى خود ترجيح مىدهد؟ هر يك از آنان زنده ماندن خود را برگزيد.
آن گاه خدا به آنان وحى نمود: چرا شما مانند على بن ابى طالب نيستيد؟ من او را با محمّد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) برادر نمودم و او در بستر محمّد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) خوابيد و جان خود را به خاطر او به خطر افكند و زندگى او را بر زندگى خويش ترجيح داد؛ اكنون به زمين فرود آييد و او را از گزند دشمن حفظ كنيد. آن دو فرشته به زمين فرود آمدند، جبرئيل بالاى سر على و ميكائيل پايين پاى او ايستاد. آنگاه جبرئيل گفت: خوشا به حال كسانى چون تو اى فرزند ابو طالب! كه خداى متعال در برابر فرشتگان به تو مباهات مىكند.
پس خداوند آیه " ومن النّاس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله " را در شان علی علیه السلام نازل نمود . )
( إحياء علوم الدين ، ج 3 ص 258 ،اسم المؤلف: محمد بن محمد الغزالي أبو حامد الوفاة: 505 ، دار النشر : دار االمعرفة - بيروت )
عاصمی مکی شافعی نیز در " سمط النجوم العوالی " نیز سخن غزالی را بیان نموده است و در آن مناقشه نکرده است .
( سمط النجوم العوالي في أنباء الأوائل والتوالي ، ج 1 ص 344 - 345 ، اسم المؤلف: عبد الملك بن حسين بن عبد الملك الشافعي العاصمي المكي الوفاة: 1111هـ ، دار النشر : دار الكتب العلمية - بيروت - 1419هـ- 1998م ، تحقيق : عادل أحمد عبد الموجود- علي محمد معوض )
ابن صباغ مالکی در " الفصول المهمه فی معرفه الائمه " ج 1 ص 293 – 294 نیز همین کلام غزالی را نقل قول نموده است .
ابن الدمشقی در " جواهر المطالب " ج 1 ص 219 نیز همین کلام غزالی را نقل قول نموده است .
4- ابوعلی محسن بن علی تنوخی در " المستجاد من فعلات الاجواد " چنین می گوید :
" روي أن علي بن أبي طالب رضي الله عنه نام على فراش النبي ص لما اجتمعت قريش على قتله يفديه بنفسه، فأوحى الله تعالى إلى جبريل وميكائيل إني قد آخيت بينكما وجعلت عمر أحدكما أطول من عمر صاحبه، ولكما الخيار فأيكما يؤثر صاحبه بالحياة، فأحب كل كمال الحياة واختارها، فأوحى الله تعالى إليهما: أفلا كنتما مثل علي بن أبي طالب آخيت بينه وبين نبيي محمد وقد نزل على فراشه ونام عليه علي " يفديه بنفسه ويؤثره " بالحياة، اهبطا إلى الأرض فاحفظاه من عدوه فكان جبريل عن رأسه وميكائيل عند رجليه، وجبريل ينادي بخٍ بخٍ، من مثلك يا ابن أبي طالب يباهي الله بك الملائكة، فأنزل الله تعالى: ( ومن الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضاة الله). "
( روایت شده است که علی بن ابی طالب در بستر پیامبر اکرم صلی الله علیه و آله وسلم خوابید زمانی که قریش تصمیم به قتل پیامبر داشتند و او ( علی بن ابی طالب ) جان خود را در معرض آن قرار داد . و خداى متعال به جبرئيل و ميكائيل فرمود: من شما را به برادرى يكديگر درآوردم و عمر يكى را از ديگر طولانيتر نمودم. حال كداميك از شما زندگى ديگرى را بر زندگى خود ترجيح مىدهد؟ هر يك از آنان زنده ماندن خود را برگزيد.
آن گاه خدا به آنان وحى نمود: چرا شما مانند على بن ابى طالب نيستيد؟ من او را با محمّد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) برادر نمودم و او در بستر محمّد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) خوابيد و جان خود را به خاطر او به خطر افكند و زندگى او را بر زندگى خويش ترجيح داد؛ اكنون به زمين فرود آييد و او را از گزند دشمن حفظ كنيد. آن دو فرشته به زمين فرود آمدند، جبرئيل بالاى سر على و ميكائيل پايين پاى او ايستاد. آنگاه جبرئيل گفت: خوشا به حال كسانى چون تو اى فرزند ابو طالب! كه خداى متعال در برابر فرشتگان به تو مباهات مىكند.
پس خداوند آیه " ومن النّاس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله " را در شان علی علیه السلام نازل نمود . )
( المستجاد من فعلات الأجواد ، ج1 ص 1 ، اسم المؤلف: أبو علي المحسن بن علي التنوخي (المتوفى : 384هـ) الوفاة: 384 )
تنوخی در ابتدای کتاب خود چنین می گوید :
" .... فإنك طلبت مني أن أجمع لك من أخبار الأجواد أجودها، ومن فعالات الكرام أسناها وارشدها، فاستخرت الله في المقال، وتخيرت من ذلك ما سنح لي في الحال، مما أحسبه يستفز القارئ والسامع، ويقع منه أرفع المواقع .... "
وی صراحت دارد که در کتاب خود از میان اخبار حسن ، بهترین آنها را بیان کند تا خواننده از خواندن آن فیض ببرد .
ابن حجه حموی در " ثمرات الاوراق " ص 303 نیز همین کلام تنوخی را نقل قول کرده است .
5- ابن عساکر شافعی در " تاریخ مدینه دمشق " به سند خود دو روایت از ابن عباس " حبر امت " نقل می کند.
" عن ابن عباس قال بات علي ليلة خرج رسول الله ص إلى المشركين على فراشه ليعمي على قريش وفيه نزلت هذه الاية ( ومن الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله )
عن عبد الله بن عباس أنه سمعه يقول أنام رسول الله ص عليا على فراشه ليلة انطلق إلى الغار فجاء أبو بكر يطلب رسول الله ص فأخبره علي أنه قد انطلق فاتبعه أبو بكر وباتت قريش تنظر عليا وجعلوا يدمونه فلما أصبحوا إذا هم بعلي فقالوا أين محمد قال لا علم لي به فقالوا قد أنكرنا تضررك كنا نرمي محمدا فلا يتضرر وأنت تضرر وفيه نزلت هذه الاية ( ومن الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله ) "
متن هر دو روایت متضمن این است که امیرالمومنین علیه السلام در لیله الهرجه بجای پیامبر در بستر خوابیدند و خداوند نیز در شان ایشان آیه " ومن النّاس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله " را نازل کرد .
( تاريخ مدينة دمشق وذكر فضلها وتسمية من حلها من الأماثل ، ج 42 ص 67 - 68 ،اسم المؤلف: أبي القاسم علي بن الحسن إبن هبة الله بن عبد الله الشافعي الوفاة: 571 ، دار النشر : دار الفكر - بيروت - 1995 ، تحقيق : محب الدين أبي سعيد عمر بن غرامة العمري )
6- فخر رازی شافعی در تفسیر " مفاتیح الغیب " در شان نزول این آیه چنین می گوید :
" نزلت في علي بن أبي طالب بات على فراش رسول الله ص ليلة خروجه إلى الغار ، ويروى أنه لما نام على فراشه قام جبريل عليه السلام عند رأسه ، وميكائيل عند رجليه ، وجبريل ينادي : بخ بخ من مثلك يا ابن أبي طالب يباهي الله بك الملائكة ونزلت الآية "
( آیه فوق در شان علی بن ابیطالب نازل شد زمانی که وی در شب هجرت و خروج به غار در بستر رسول الله خوابید . و روایت شده است که وقتی علی بن ابیطالب در بستر پیامبر خوابید ، جبرئیل در بالای سر ایشان و میکائیل پایین پای ایشان آمدند و جبرئیل ندا داد : خوشا به حال كسانى چون تو اى فرزند ابو طالب! كه خداى متعال در برابر فرشتگان به تو مباهات مىكند.
پس خداوند آیه " ومن النّاس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله " را در شان علی علیه السلام نازل نمود . 
( التفسير الكبير أو مفاتيح الغيب ، ج 5 ص 174 ، اسم المؤلف: فخر الدين محمد بن عمر التميمي الرازي الشافعي الوفاة: 604 ، دار النشر : دار الكتب العلمية - بيروت - 1421هـ - 2000م ، الطبعة : الأولى )
رازی بعد از نقل اقوال مختلف در شان نزول این آیه ( 3 مورد ) شان نزول این آیه برای امیرالمومنین علیه السلام را رد ننموده است .
7- حاکم حسکانی حنفی ( کسی که ذهبی او را با الفاظ حاکم ، حافظ ، شیخ متقن ، ذو عنایه تامه بعلم الحدیث ، امام ، محدث توثیق نموده و ستوده است ) در کتاب " شواهد التنزیل " شان نزول این آیه را به 5 سند آورده است .
( شواهد التنزیل لقواعد التفضیل ، ج 1 ص 123 - 132 ، اسم المؤلف: عبیدا لله بن احمد الحسکانی الحنفی الوفاة: قرن 5 ، دار النشر : مؤسسة الطبع والنشر التابعة لوزارة الثقافة والإرشاد الإسلامي- مجمع إحياء الثقافة الإسلامية
- 1411 - 1990 م ، الطبعة : الأولى ، تحقيق : الشيخ محمد باقر المحمودي )
8- خوارزمی حنفی ( کسی که ذهبی وی را با الفاظ علامه ، ادیب ، فاضل ، بارع ، ستوده است ) در " المناقب " ص 126 چنین می گوید :
" قال ابن عباس : وشرى نفسه فلبس ثوب النبي صلى الله عليه وآله ثم نام مكانه ، قال : وكان المشركون يرمون انه رسول الله صلى الله عليه وآله ، فجاء أبو بكر وعلي عليه السلام نائم وأبو بكر يحسب أنه رسول الله صلى الله عليه وآله قال : فقال له علي عليه السلام : ان نبي الله قد انطلق نحو بئر أم ميمون فأدركه قال فانطلق أبو بكر فدخل معه الغار . "
( ابن عباس می گوید : و علی بن ابیطالب نفس خود را فروخت و لباس پیامبر را به تن کرد و در جای وی خوابید . وی می گوید : مشرکان وی را سنگ می زدند به این خیال که وی پیامبر است . پس ابوبکر آمد وقتی علی خواب بود و ابوبکر فکر کرد که او پیامبر است . علی علیه السلام فرمود : پیامبر به سمت دره ام میمون رفته است پس به سوی او برو . ابوبکر نیز نزد پیامبر رفت و با وی داخل غار شد )
9- ابن سبع مغربی در " شفاء الصدور " در بیان شجاعت امیرالمومنین علیه السلام چنین می گوید :
" إن علماء العرب أجمعوا على أن نوم علي ( ع ) على فراش رسول الله أفضل من خروجه معه ، وذلك أنه وطن نفسه على مفاداته لرسول الله وآثر حياته على حياته وأظهر شجاعته بين أقرانه "
( اجماع علمای عرب بر این است که خوابیدن علی بن ابی طالب علیه السلام در بستر پیامبر از خروج با وی ( برای هجرت ) بالاتر و ارزشمند تر بوده است . زیرا که وی نفس خویش را برای رسول الله قربانی کردن و زندگی خود را بر زندگی پیامبر ایثار کرد و شجاعت خود را در بین اقران خویش نشان داد . )
وی بعد از بیان این مطلب ، روایت احمد بن حنبل در " فضائل الصحابه " را بیان می کند .
10- علامه حموینی به نقل از " تفسیر اللوامع " ج 2 ص 377 چنین می گوید :
" روى عن علي بن الحسين : إن أول من شرى نفسه ابتغاء رضوان الله وأنشد عند مبيته على فراشه وقيت بنفسي خير من وطئ الحصى علي بن أبي طالب ( ع ) "
( از علی بن الحسین علیه السلام روایت شده است که : اولین کسی که نفس خود را برای رضای خداوند فروخت و در شبی که بجای پیامبر در بستر ایشان خوابید و سرود : جان خود را برای بهترین کسی که که بر روی زمین پدید آمده سپر قرار دادم ، همانا علی بن ابیطالب علیه السلام بود . )
11- آلوسی در " روح المعانی " در تفسیر آیه " النّاس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله " چنین می گوید :
" وقال الإمامية وبعض منا : إنها نزلت في علي كرم الله تعالى وجهه حين أستخلفه النبي صلى الله تعالى عليه وسلم على فراشه بمكة لما خرج إلى الغار "
( مذهب شیعه امامیه و گروهی از اهل سنت می گویند که این آیه در شان علی بن ابیطالب نازل شد وقتی پیامبر وی را در بستر خود در مکه قرار داد وقتی ( برای هجرت ) به سمت غار رفت )
( روح المعاني في تفسير القرآن العظيم والسبع المثاني ، ج 2 ص 97 ،اسم المؤلف: العلامة أبي الفضل شهاب الدين السيد محمود الألوسي البغدادي الوفاة: 1270هـ ، دار النشر : دار إحياء التراث العربي – بيروت )
12- حلبی در " السیره الحلبیه " چنین می گوید :
" ( ومن الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله ) الآية وتقدم أنه قيل إنها نزلت في علي كرم الله وجهه لما نام على فراشة ص ليلة ذهابة إلى الغار "
( آیه " ومن النّاس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله " قبلا بیان شده که گفته شده است که این آیه در شان علی بین ابیطالب نازل شده وقتی وی در بستر پیامبر خوابید در شبی که به غار می رفت )
( السيرة الحلبية في سيرة الأمين المأمون ، ج 3ص 161 ، اسم المؤلف: علي بن برهان الدين الحلبي الوفاة: 1044 ، دار النشر : دار المعرفة - بيروت – 1400 )
جالب است که حلبی ، روایت ثعلبی در مورد شان نزول آیه مذکور را در ج 2 ص 192بیان کرده و بیان می کند که ابن تیمیه این روایت را رد نموده است . و همگان می دانند که دشمنی ابن تیمیه با احادیث فضایل اهل بیت علیهم السلام چگونه دشمنی دارد !!!
13- قسطلانی در " المواهب اللدنیه " به نقل از " تفسیر اللوامع " ج 2 ص 377 چنین می گوید :
" فلما كان الليل اجتمعوا على بابه يرصدونه حتى ينام فيثبوا عليه فأمر عليا فنام مكانه وتغطى ببرد أخضر ، فكان أول من شرى وفي ذلك يقول : وقيت بنفسي خير من وطئ الحصى "
( وقتی شب شد ، قریش پشت در خانه پیامبر مراقب بودند تا ایشان بخوابد و به وی حمله کنند . پس پیامبر به علی بن ابیطالب امر نمودند تا بجای ایشان بخوابد و پارچه سبز بر روی خود بکشد . پس اولین کسی که نفس خود را فروخت همانا وی بود و در این مورد سرود : جان خود را برای بهترین کسی که که بر روی زمین پدید آمده سپر قرار دادم )
14- زینی دحلان در " السیره النبویه " ج 1 ص 159 بعد از بیان تفصیل روایات در مورد واقعه لیله المبیت ، چنین می گوید :
" فكان علي رضي الله عنه أول من شرى نفسه ابتغاء مرضات الله "
( علی بن ابیطالب اولین کسی بود که نفس خویش را برای رضا خدا فروخت )
15- غیاث الدین خواند میر در کتاب " حبیب السیر " ج 2 ص 11 چنین می گوید :
" نزول آیه " ومن النّاس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله " در شان علی بن ابی طالب وقتی بجای پیامبر در بستر وی خوابید در بسیاری از کتب تاریخ و سیر آمده است "
در توثیق خواند میر همین کفایت می کند که دهلوی ( صاحب تحفه اثنی عشریه ) در کتابش ص 421 بیان می کند که کتاب وی از معتبرترین کتاب تاریخی اهل سنت است .
16- مقریزی در " امتاع الاسماع " ج 1 ص 57 چنین می گوید :
" فلما كان العتمة اجتمعوا على باب رسول الله صلى الله عليه وسلم يرصدونه حتى ينام فيثبون عليه . فلما رآهم صلى الله عليه وسلم أمر عليا بن أبي طالب رضي الله عنه أن ينام على فراشه ويتشح ببرده الحضرمي الأخضر ، وأن يؤدي ما عنده من الودائع والأمانات ونحو ذلك . فقام علي مقامه عليه السلام وغطي ببرد أخضر ، فكان أول من شرى نفسه وفيه نزلت : ( ومن الناس من يشري نفسه ابتغاء مرضاة الله ) "
( وقتی شب شد ، قریش پشت منزل پیامبر جمع شدند و مراقب بودند تا ایشان بخوابند و بر ایشان حمله کنند . وقتی پیامبر ایشان را دید ، علی بن ابیطالب را امر کردند تا در بستر ایشان بخوابد و خودش را با پارچه سبز بپوشاند و اینکه امانات و ودایع ایشان را تحویل دهد . پس علی علیه السلام در جای ایشان خوابید و پارچه سبز به روی خود کشید . و او اولین کسی بود که نفس خویش را در راه خدا فروخت و آیه " ومن النّاس من يشري نفسه ابتغاء مرضات الله " در شان وی نازل شد )
با وجود این همه مدارک و منابع و تصریحات علمای اهل سنت ، از مفسر و مورخ و محدث ، آیا باز هم می توان ادعا کرد که نزول آیه ی مزبور در شأن امیر المومنین علی (علیه السلام) نبوده است ؟!