۶/تیر/۹۲, ۱۲:۴۰
بسم الله الرحمن الرحیم
با سلام خدمت شما دوستان گرامی. خداوند متعال را شاکرم که بار دیگر فرصت خدمتگزاری به شما عزیزان را به این حقیر عطا نمود. مطلبی که امروز آماده کرده ام سخنانی گهربار از حضرت امام علی بن موسی الرضا (علیه السلام) می باشد که خطاب به حضرت عبدالعظیم حسنی (رضوان الله تعالی علیه) نوشته شده است. مفاهیمی که برای زندگی امروز ما نیز شدیدا مورد نیاز است و حاوی مطالبی ارزنده و آموزنده می باشد. «ای عبدالعظیم از سوی من به یارانم سلام برسان و به ایشان بگو که شیطان را به خود راه ندهند و به آنان فرمان ده به راستی در گفتار و ادای امانت و آنها را فرمان ده در آنچه به کارشان نمی آید، خاموشی ورزند و ستیزه جویی کنار نهند و به یکدیگر روی آورند و به دیدار هم روند که موجب نزدیک شدن به من است و به در افتادن با یکدیگر خود را مشغول نسازند که من با خود عهد کرده ام هر که چنین کند و یاری از یاران مرا به خشم آورد از خدا بخواهم در دنیا سخت ترین عذاب را بدو رساند و در آخرت در شمار زیانکاران باشد و ایشان را آگاه ساز که خداوند نیکوکار آنها را خواهد بخشید و از بدکارشان درخواهد گذشت مگر کسی که به خدا شرک ورزیده یا دوستی از دوستان مرا بیازارد یا بد خواهی او به دل گیرد که اگر چنین کند خداوند او را نبخشاید تا از این اندیشه بد بازنگردد، اگر بازگشت (چه بهتر) وگرنه روح ایمان از دلش رخت بربندد و از ولایت من بیرون رود و او را از ولایت ما بهره ای نخواهد بود و از این سرنوشت بد به خدا پناه می برم.»(بحار الانوار، ج71، ص 231)
در این سخنان ارزنده توصیه های مهمی مثل اهمیت سلام کردن، دوری از شیطان، راستی در گفتار، امانت داری، پرهیز از سخنان بیهوده و... مطرح شده است، اما دو نکته بسیارمهمی که به طور مستقیم در متن نیامده است لزوم اطاعت از ولی امر و حفظ وحدت می باشد. در بخش اول این مقاله بحث لزوم اطاعت از ولی امر و در بخش دوم حفظ وحدت مورد بررسی قرار می گیرد. منابع هم در پایان بخش دوم معرفی می گردد.
طبیعتا زمانی که امام (علیه السلام) دستوری می دهند از شیعیان توقع می رود که از آن دستور با جان و دل اطاعت کنند و هرگز از دستورات سرپیچی نکنند. آیات بسیاری در قرآن کریم نیز گواهی بر این امر می دهد. به عنوان مثال در این آیات اطاعت از ولی امر در کنار اطاعت خداوند متعال قرار گرفته است:
1- وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّيتُمْ فَإِنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (التغابن/12)
اطاعت کنيد خدا را، و اطاعت کنيد پيامبر را؛ و اگر رويگردان شويد، رسول ما جز ابلاغ آشکار وظيفهاي ندارد!
2- وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَاحْذَرُوا فَإِنْ تَوَلَّيتُمْ فَاعْلَمُوا أَنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (المائدة/92)
اطاعت خدا و اطاعت پيامبر کنيد! و (از مخالفت فرمان او) بترسيد! و اگر روي برگردانيد، (مستحق مجازات خواهيد بود؛ و) بدانيد بر پيامبر ما، جز ابلاغ آشکار، چيز ديگري نيست (و اين وظيفه را در برابر شما، انجام داده است).
3- يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَأُولِي الْأَمْرِ مِنْكُمْ فَإِنْ تَنَازَعْتُمْ فِي شَيءٍ فَرُدُّوهُ إِلَى اللَّهِ وَالرَّسُولِ إِنْ كُنْتُمْ تُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيوْمِ الْآخِرِ ذَلِكَ خَيرٌ وَأَحْسَنُ تَأْوِيلًا (النساء/59)
اي کساني که ايمان آوردهايد! اطاعت کنيد خدا را! و اطاعت کنيد پيامبر خدا و اولو الأمر [= اوصياي پيامبر] را! و هرگاه در چيزي نزاع داشتيد، آن را به خدا و پيامبر بازگردانيد (و از آنها داوري بطلبيد) اگر به خدا و روز رستاخيز ايمان داريد! اين (کار) براي شما بهتر، و عاقبت و پايانش نيکوتر است.
در این آیات اطاعت از ولی امر در کنار تقوای الهی قرار گرفته است:
1- فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ (الشعراء/108)
تقواي الهي پيشه کنيد و مرا اطاعت نماييد!
2- وَلَمَّا جَاءَ عِيسَى بِالْبَينَاتِ قَالَ قَدْ جِئْتُكُمْ بِالْحِكْمَةِ وَلِأُبَينَ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي تَخْتَلِفُونَ فِيهِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ (الزخرف/63)
و هنگامي که عيسي دلايل روشن (براي آنها) آورد گفت: «من براي شما حکمت آوردهام، و آمدهام تا برخي از آنچه را که در آن اختلاف داريد روشن کنم؛ پس تقواي الهي پيشه کنيد و از من اطاعت نماييد!
3- وَمُصَدِّقًا لِمَا بَينَ يدَي مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيكُمْ وَجِئْتُكُمْ بِآيةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ (آل عمران/50)
و آنچه را پيش از من از تورات بوده، تصديق ميکنم؛ و (آمدهام) تا پارهاي از چيزهايي را که (بر اثر ظلم و گناه،) بر شما حرام شده، (مانند گوشت بعضي از چهارپايان و ماهيها،) حلال کنم؛ و نشانهاي از طرف پروردگار شما، برايتان آوردهام؛ پس از خدا بترسيد، و مرا اطاعت کنيد!
در یک آیه از قرآن هم تبعیت از ولی امر به عنوان شرط ایمان معرفی شده است:
يسْأَلُونَكَ عَنِ الْأَنْفَالِ قُلِ الْأَنْفَالُ لِلَّهِ وَالرَّسُولِ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَصْلِحُوا ذَاتَ بَينِكُمْ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ (الأنفال/1)
از تو درباره انفال [= غنايم، و هرگونه مال بدون مالک مشخص] سؤال ميکنند ؛ بگو: «انفال مخصوص خدا و پيامبر است؛ پس، از (مخالفت فرمان) خدا بپرهيزيد! و خصومتهايي را که در ميان شماست، آشتي دهيد! و خدا و پيامبرش را اطاعت کنيد اگر ايمان داريد!
اطاعت از مقام ولی امر باعث رحمت الهی است همانطور که قرآن کریم هم به آن تصریح می کند:
وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ (آل عمران/132)
و خدا و پيامبر را اطاعت کنيد، تا مشمول رحمت شويد!
و اساسا قبولی سایر عبادات مومنین هم در زمره اطاعت از ولی امر می باشد:
يا أَيهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ وَلَا تُبْطِلُوا أَعْمَالَكُمْ (محمد/33)
اي کساني که ايمان آوردهايد! اطاعت کنيد خدا را، و اطاعت کنيد رسول (خدا) را، و اعمال خود را باطل نسازيد!
البته عدم اطاعت از ولی امر هیچ گونه خللی به این مقام والا وارد نمی کند و مسئولیت نافرمانی به خود افراد خاطی مربوط می شود، چنانچه قرآن کریم می فرماید:
1- وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّيتُمْ فَإِنَّمَا عَلَى رَسُولِنَا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (التغابن/12)
اطاعت کنيد خدا را، و اطاعت کنيد پيامبر را؛ و اگر رويگردان شويد، رسول ما جز ابلاغ آشکار وظيفهاي ندارد!
2- قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَأَطِيعُوا الرَّسُولَ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيهِ مَا حُمِّلَ وَعَلَيكُمْ مَا حُمِّلْتُمْ وَإِنْ تُطِيعُوهُ تَهْتَدُوا وَمَا عَلَى الرَّسُولِ إِلَّا الْبَلَاغُ الْمُبِينُ (النور/54)
بگو: «خدا را اطاعت کنيد، و از پيامبرش فرمان بريد! و اگر سرپيچي نماييد، پيامبر مسؤول اعمال خويش است و شما مسؤول اعمال خود! اما اگر از او اطاعت کنيد، هدايت خواهيد شد؛ و بر پيامبر چيزي جز رساندن آشکار نيست!»
ان شاء الله ادامه دارد....