تالار گفتگوی بیداری اندیشه

[/font]بسم الله الرحم الرحیم

خداوند در سوره دخان آیات 51 تا 57 به وصف متقین که وارد بهشت شده اند می پردازد و می فرماید:

«إِنَّ الْمُتَّقِینَ فِی مَقامٍ أَمِینٍ * فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ * یَلْبَسُونَ مِنْ سُندُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَقابِلِینَ * كَذلِكَ وَ زَوَّجْناهُمْ بِحُورٍ عِینٍ * یَدْعُونَ فِیها بِكُلِّ فاكِهَةٍ آمِنِینَ *لا یَذُوقُونَ فِیهَا الْمَوْتَ إِلاَّ الْمَوْتَةَ الْأُولى وَ وَقاهُمْ عَذابَ الْجَحِیمِ * فَضْلاً مِنْ رَبِّكَ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِیمُ؛

[font=Times New Roman]پرهیزكاران در جایگاه امن و امانى هستند. در میان باغها و چشمه ها. آنها لباسهایى از حریر نازك و ضخیم مى پوشند، و در مقابل یكدیگر مى نشینند. اینچنینند بهشتیان، و آنها را با حور العین تزویج مى كنیم. آنها هر نوع میوه اى را بخواهند در اختیارشان قرار مى گیرد، و در نهایت امنیت به سر مى برند. هرگز مرگى جز همان مرگ اول (كه در دنیا چشیده اند) نخواهند چشید و خداوند آنها را از عذاب دوزخ حفظ مى كند. این فضل و بخششى است از سوى پروردگارت، و این پیروزى بزرگى است».

در این آیات مواهب و پاداشهاى بهشتیان را مى شمرد. این پاداشها در هفت قسمت خلاصه شده:

نخست اینكه: پرهیزگاران در جایگاه امن و امانى هستند بنا بر این هیچ گونه ناراحتى و ناامنى به آنها نمى رسد، و در امنیت كامل از آفات و بلاها، از غم و اندوهها، از شیاطین و طاغوتها به سر مى برند.

سپس به ذكر نعمت دوم پرداخته، مى گوید: آنها در میان باغها و چشمه ها به سر مى برند، و جایگاه آنها از هر سو با درختان و چشمه ها احاطه شده (فِی جَنَّاتٍ وَ عُیُونٍ). از انواع جامه های دیبا، نازک و ستبر می پوشند، روبروی هم می نشینند و از مجالست با یکدیگر لذت می برند. تعبیر به جنات (باغهاى پر درخت) ممكن است اشاره به تعدد باغهایى باشد كه هر یك از بهشتیان در اختیار دارند، و یا اشاره به مقامهاى مختلف آنان باشد چرا كه باغهاى بهشت نیز همه یكسان نیست و به تفاوت درجات بهشتیان متفاوت است.

در مرحله سوم به لباسهاى زیباى آنها اشاره كرده مى افزاید: آنها لباسهایى از حریر لطیف و نازك و ضخیم مى پوشند، و در برابر یكدیگر بر تختها جاى دارند (یَلْبَسُونَ مِنْ سُندُسٍ وَ إِسْتَبْرَقٍ مُتَقابِلِینَ). سندس به پارچه هاى ابریشمین نازك و لطیف مى گویند، و بعضى قید زربافت را نیز به آن افزوده اند. استبرق به معنى پارچه هاى ابریشمى ضخیم است، و جمعى از اهل لغت و مفسران آن را معرب كلمه فارسى استبر یا ستبر (به معنى ضخیم) مى دانند، این احتمال نیز هست كه ریشه آن عربى باشد و از برق (به معنى تلالؤ) گرفته شده است، به خاطر درخشندگى خاصى كه این گونه پارچه ها دارد. البته در بهشت گرما و سرماى شدیدى وجود ندارد تا به وسیله پوشیدن لباس دفع شود، بلكه اینها اشاره به لباسهاى متنوع و گوناگون بهشتى است، و همانگونه كه قبلا گفته ایم الفاظ و كلمات ما كه براى رفع حاجت در زندگى روزمره دنیا وضع شده قادر نیست مسائل آن جهان بزرگ و كامل را توصیف كند، بلكه تنها مى تواند اشاراتى به آن باشد. بعضى نیز تفاوت این لباسها را اشاره به تفاوت مقام قرب بهشتیان دانسته اند. ضمنا متقابل بودن بهشتیان با یكدیگر و حذف هر گونه تفاوت و برترى- جویى در میان آنها اشاره اى است به روح انس و اخوتى كه بر جلسات آنها حاكم است، جلساتى كه جز صفا و روحانیت و معنویت در فضاى آن چیزى وجود ندارد.

منابع:
آشنایی با قرآن 5، ص 153-151،

ترجمه تفسير الميزان، ج‏17، ص: 156-152،

تفسير نمونه، ج‏21، ص: 214-210

ادامه دارد...

سلام
دوازدهم ربیع الاول ، ولادت حضرت محمد مصطفی صلی الله علیه و آل وسلم رو خدمت همکاران اهل سنت تبریک میگم
ادامه بحث
در مرحله چهارم نوبت به همسران آنها مى رسد مى گوید: آرى اینچنینند بهشتیان، و حور العین را به همسرى آنها درمى آوریم (كَذلِكَ وَ زَوَّجْناهُمْ بِحُورٍ عِینٍ). حور جمع حوراء و احور به كسى مى گویند كه سیاهى چشم او كاملا مشكى و سفیدى آن كاملا شفاف است!. عین (بر وزن چین) جمع اعین و عیناء به معنى درشت چشم است.از آنجا كه زیبایى انسان بیش از همه در چشمان او است، در اینجا چشمان زیباى حور العین را توصیف مى كند، و البته در آیات دیگر قرآن زیبائیهاى دیگر آنها نیز به طرز زیبایى مطرح شده است.
سپس به ذكر پنجمین نعمت بهشتیان پرداخته مى افزاید: آنها هر نوع میوه اى را بخواهند تقاضا مى كنند در اختیارشان قرار مى گیرد و در نهایت امنیت هستند (یَدْعُونَ فِیها بِكُلِّ فاكِهَةٍ آمِنِینَ).حتى مشكلاتى كه در بهره گیرى از میوه هاى دنیا وجود دارد براى آنها وجود نخواهد داشت، میوه ها همگى نزدیك و در دسترسند، بنا بر این زحمت و رنج چیدن میوه از درختان بلند در آنجا نیست (قُطُوفُها دانِیَةٌ؛ حاقه- 23). انتخاب هر گونه میوه اى را بخواهند به دست آنهاست: (وَ فاكِهَةٍ مِمَّا یَتَخَیَّرُونَ؛ واقعه- 20). بیماریها و ناراحتیهایى كه گاه بر اثر خوردن میوه ها در این دنیا پیدا مى شود در آنجا وجود ندارد، و نیز بیمى از فساد و كمبود و فناى آنها نیست، و از هر نظر فكر آنها راحت و در امنیتند. به هر حال اگر غذاى دوزخیان زقوم است و در درون آنان همچون آب جوشان مى جوشد، طعام بهشتیان میوه هاى لذتبخش و خالى از هر گونه ناراحتى است.
جاودانگى بهشت و نعمتهاى بهشتى ششمین موهبت الهى بر متقین است، چرا كه آنچه فكر انسان را به هنگام وصال ناراحت مى كند بیم فراق است، به همین جهت مى فرماید: آنها هیچ مرگى جز همان مرگ اول كه در دنیا چشیدند نخواهند چشید! (لا یَذُوقُونَ فِیهَا الْمَوْتَ إِلَّا الْمَوْتَةَ الْأُولى ). برای اهل بهشت تصور اینکه مرگی وجود داشته باشد نهایت ناراحتی است، برای اهل جهنم تصور اینکه مرگی وجود داشته باشد نهایت بشارت است. به اینها وقتی می گویند مرگی نیست، این بزرگترین عذابهاست، به آنها وقتی می گویند دیگر مرگی نیست بزرگترین بشارتهاست. جالب اینكه قرآن مساله جاودانه بودن نعمتهاى بهشت را با تعبیرات مختلف بیان كرده است، گاه مى گوید: «خالدین فیها» جاودانه در باغهاى بهشت خواهند ماند (این تعبیر در آیات زیادى از قرآن مجید وارد شده است، از جمله آل عمران 15، آل عمران 136، نساء 13، نساء 122، مائده 85، و غیر آن). و گاه مى گوید: «عَطاءً غَیْرَ مَجْذُوذٍ» این عطائى است قطع نشدنى (هود- 108).
سرانجام هفتمین و آخرین نعمت را در این سلسله چنین بیان مى كند: و خداوند آنها را از عذاب دوزخ حفظ كرده است (وَ وَقاهُمْ عَذابَ الْجَحِیمِ). (از متقین شروع شد که از ماده " تقوا " و " وقوا " و " وقی " و نگهداری است و تقریبا به اینجا ختم می شود که «و وقیهم» خدا هم آنها را نگهداری کرده است) انسان تا در دنیا خودش را از آنچه که موجب جهنم است نگه ندارد در آخرت از جهنم نگهداری نمی شود.
ادامه دارد...

بسم الله الرحمن الرحیم
كمال این نعمتها در این است كه احتمال عذاب و فكر مجازات بهشتیان را به خود مشغول نمى دارد و نگران نمى كند. اشاره به اینكه اگر پرهیزگاران لغزشهایى هم داشته اند خدا به لطف و كرمش آنها را بخشیده، و به آنها اطمینان داده است كه از این نظر نگرانى به خود راه ندهند، و به تعبیر دیگر غیر از معصومین خواه ناخواه لغزشى دارند و تا مشمول عفو الهى نشوند از آن بیمناكند این آیه به آنها از این نظر امنیت كامل مى بخشد. «فضلا من ربک» همه اینها تفضلات پروردگار توست. اهل بهشت هر چه را که دارند فضل پروردگار می بینند «ذلک هو الفوز العظیم» و رستگاری بزرگ این است.
برای آن گروه از اهل بهشت که اهل معرفت هستند نعمتهای بهشتی از دو جهت نعمت است: یک جهت خود همین نعمت بودن این نعمت، که نعمت برای انسان نعمت است، همین طور که در دنیا هم، قطع نظر ازهر چیزی، میوه خوب، غذای خوب، لباس خوب برای انسان نعمت است. چیزی که برای یک شخص صاحبدل بالاتر است، جنبه کرامت بودن و تفضل بودن آن است، یعنی اگر شما یک شخص فوق العاده مورد احترام و محبوبی داشته باشید چنانچه او هدیه ای برای شما بفرستد، اینجا شما دو لذت دارید که یکی از آن دو صد درجه بیشتر از دیگری است، یکی اینکه این مثلا سیبی که او فرستاده است سیب است مثل همه سیبهای دیگر، دیگر اینکه می گویید این سیبی است که فلان کس فرستاده. این دیگر لذت روحی مطلب است.
اهل حقیقت نعمتهای بهشتی را که از خدا می خواهند توجهشان به هدیه بودن و فضل بودن آنهاست، به تفضل بودن و کرامت بودن آنهاست، یعنی از این جهت که احساس می کنند آنچه که دارند هدیه محبوبشان است، هدیه خداست، برای آنها هزاران درجه بیشتر لذت بخش است از خود میوه از آن جهت که میوه میوه است. این است که در آخر به این نکته اشاره می کند: «فضلا من ربک» در حالی که این تفضل پروردگار است، و آنها این «فضلا من ربک» را احساس می کنند، درک می کنند که این فضل اوست، استفاده کنید که فضل اوست. یک جامه، یک مداد، یک کتاب و هر چیزی را اگر یک شخص مورد احترام و محبوب به انسان داده باشد، اصلا آدم به چشم دیگری به آن نگاه می کند، افتخار دیگری برای او دارد، و برای آنها این جهتش مورد نظر است نه آن جهتهای ظاهری و جسمانی.
خداوند همچنین در سوره یس آیات 63-55 می فرماید: «إِنَّ أَصْحابَ الْجَنَّةِ الْیَوْمَ فِی شُغُلٍ فاكِهُونَ * هُمْ وَ أَزْواجُهُمْ فِی ظِلالٍ عَلَى الْأَرائِكِ مُتَّكِؤُنَ * لَهُمْ فِیها فاكِهَةٌ وَ لَهُمْ ما یَدَّعُونَ *سَلامٌ قَوْلاً مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ * وَ امْتازُوا الْیَوْمَ أَیُّهَا الْمُجْرِمُونَ * أَ لَمْ أَعْهَدْ إِلَیْكُمْ یا بَنِی آدَمَ أَنْ لا تَعْبُدُوا الشَّیْطانَ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِینٌ * وَ أَنِ اعْبُدُونِی هذا صِراطٌ مُسْتَقِیمٌ * وَ لَقَدْ أَضَلَّ مِنْكُمْ جِبِلاًّ كَثِیراً أَ فَلَمْ تَكُونُوا تَعْقِلُونَ *هذِهِ جَهَنَّمُ الَّتِی كُنْتُمْ تُوعَدُونَ؛ به درستى كه اهل بهشت امروز در ناز و نعمت هستند و از هر فكر دیگر فارغند. هم خود و هم همسرانشان در زیر سایه بر كرسى ها تكیه مى زنند. و میوه اى در آنجا در اختیار دارند و هر چه بخواهند در اختیارشان قرار مى گیرد. در آن روز به عنوان پیام از پروردگار مهربان به ایشان ابلاغ سلام مى شود. و در جمع مردم گفته مى شود: هان اى مجرمین از سایر مردم جدا شوید. مگر با شما عهد نسبتم و نگفتم اى فرزندان آدم شیطان را اطاعت مكنید كه او براى شما دشمنى آشكار است. و مگر نگفتم كه مرا بپرستید كه صراط مستقیم تنها همین است. و مگر این شیطان نبود كه گروه هاى بسیارى از شما را گمراه كرد آیا هنوز هم به هوش نمى آیید. (همه این هشدارها را به شما دادیم و نپذیرفتید) اینك این جهنمى است كه همواره وعده اش به شما داده مى شد. بچشید امروز سوزش آن را به كیفر كفرى كه مى ورزیدید».
كلمه شغل به معناى كارى است كه آدمى را به خود مشغول سازد و از كارهاى دیگر باز بدارد. و كلمه فاكه اسم فاعل از مصدر فكاهت است كه به معناى گفت و شنودى است كه مایه خوشحالى باشد و ممكن هم هست به معناى تمتع و لذت بردن باشد، و- به طورى كه گفته شده- از مصدر مزبور غیر از اسم فاعل هیچ فعلى مشتق نشده است. بعضى از مفسرین گفته اند: معناى فاكه صاحب میوه است، همان طور كه مى گوییم لابن و تامر- فلانى داراى لبن و تمر است ولى این معنى را یك نكته بعید مى سازد، و آن این است كه در این آیات سخن از میوه به میان آمد، دیگر لازم نبود كه بار دیگر تكرار شود، به خلاف اینكه كلمه مذكور را به معناى گفت و شنود بگیریم كه دیگر تكرارى لازم نمى آید. و معناى آیه این است كه: اصحاب بهشت در آن روز در كارى هستند كه توجهشان را از هر چیز دیگرى قطع مى كند و آن كار عبارت است از گفت و شنودهاى لذت بخش، و یا عبارت است از تنعم در بهشت.
«هُمْ وَ أَزْواجُهُمْ فِی ظِلالٍ عَلَى الْأَرائِكِ مُتَّكِؤُنَ» كلمه ظلال جمع ظل است كه به معناى سایه است. بعضى گفته اند: جمع ظله- به ضمه ظاء- است، كه به معناى سایبان (و چتر) یا سقف یا درخت و یا امثال اینها است كه مانع از نفوذ نور خورشید مى شود. و كلمه ارائك جمع أریكه است كه به معناى هر چیزى است كه بدان تكیه كنند، مانند پشتى و متكا و امثال آن. و معناى آیه این است كه: ایشان یعنى اهل بهشت و همسرانشان كه در دنیا محرم ایشان بودند و از مؤمنات بودند، و یا حور العین كه همسران بهشتى ایشانند، در سایه ها و یا در زیر سایبانهایى كه ساتر از آفتاب یا هر حرارت دیگرى است، قرار دارند، و بر پشتى ها به عزت تكیه مى كنند.
«لَهُمْ فِیها فاكِهَةٌ وَ لَهُمْ ما یَدَّعُونَ» كلمه فاكهة به معناى مطلق میوه ها است، مانند: سیب، پرتقال و امثال آن. و كلمه یدعون از مصدر ادعاء است كه به معناى تمنى و خواستن است. یعنى مردم در بهشت میوه و نیز هر چه را تمنا و اشتها كنند و بطلبند در اختیار دارند. «سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ» كلمه سلام مبتدایى است كه خبرش حذف شده. و اگر آن را نكره آورد و نفرمود: السلام به منظور این است كه بفهماند سلامى است كه از عظمت نمى توان تعریفش كرد. و خبرى كه از آن حذف شده عبارت است از علیكم و یا لكم. و كلمه قولا مفعول مطلق است براى فعل محذوف، و تقدیرش این است كه: اقوله قولا من رب رحیم- من این سلام را مى گویم، گفتنى از پروردگار رحیم.
از ظاهر كلام برمى آید كه این سلام از خداى تعالى باشد، و این غیر از آن سلامى است كه ملائكه به بهشتیان مى گویند و قرآن چنین حكایتش كرده: «وَ الْمَلائِكَةُ یَدْخُلُونَ عَلَیْهِمْ مِنْ كُلِّ بابٍ * سَلامٌ عَلَیْكُمْ بِما صَبَرْتُمْ فَنِعْمَ عُقْبَى الدَّارِ؛ و فرشتگان از همه درها بر ایشان درمى آیند و مى گویند سلام بر شما، به پاداش صبرى كه كردید، پس چه سرانجام نیكى است خانه بهشت. (سوره رعد، آیه 23 و 24).
«وَ امْتازُوا الْیَوْمَ أَیُّهَا الْمُجْرِمُونَ» یعنى آن روز به مجرمین مى گوییم: از بهشتیان جدا شوید. و منظور از آن روز روز قیامت است این آیه وعده اى را كه در جاى دیگر داده و فرموده:«أَمْ نَجْعَلُ الَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ كَالْمُفْسِدِینَ فِی الْأَرْضِ أَمْ نَجْعَلُ الْمُتَّقِینَ كَالْفُجَّارِ؛ و یا آن كه آنهایى را كه ایمان آوردند و عمل صالح كردند، چون مفسدان در ارض قرار مى دهیم و یا آنكه با متقیان به مثل فجار معامله مى كنیم؟» (سوره ص، آیه 28). و نیز فرموده: «أَمْ حَسِبَ الَّذِینَ اجْتَرَحُوا السَّیِّئاتِ أَنْ نَجْعَلَهُمْ كَالَّذِینَ آمَنُوا وَ عَمِلُوا الصَّالِحاتِ سَواءً مَحْیاهُمْ وَ مَماتُهُمْ ؛ و یا كسانى كه مرتكب گناهان مى شوند، پنداشته اند كه با ایشان به مثل مؤمنین نیكوكار عمل مى كنیم؟ زندگى و مرگشان یكسان است؟» (سوره جاثیه، آیه 21) منجز و قطعى مى كند و از وفاى به آن وعده خبر مى دهد.
در تفسیر قمى در ذیل جمله «إِنَّ أَصْحابَ الْجَنَّةِ الْیَوْمَ فِی شُغُلٍ فاكِهُونَ» گفته: یعنى با زنان ملاعبه و بازى مى كنند ( تفسیر قمى، ج 2، ص 216). و نیز در همان كتاب در روایت ابى الجارود است كه امام باقر (علیه السلام) در تفسیر جمله ِی «ظِلالٍ عَلَى الْأَرائِكِ مُتَّكِؤُنَ» فرموده: كلمه ارائك تختهایى است كه روى آن حجله ها باشد ( تفسیر قمى، ج 2، ص 216 ). باز در همان كتاب در تفسیر جمله «سَلامٌ قَوْلًا مِنْ رَبٍّ رَحِیمٍ» فرموده: سلام از ناحیه خدا به معناى امان است، و در ذیل جمله «وَ امْتازُوا الْیَوْمَ أَیُّهَا الْمُجْرِمُونَ» فرموده: چون خدا خلق را در روز قیامت جمع كند، همه برپا خواهند ماند به حدى كه عرق ایشان را فرا مى گیرد، پس ندا مى كنند: پروردگارا به حساب ما رسیدگى كن هر چند كه جهنمى باشیم، تكلیفمان را معلوم كن، تا اگر دوزخى هستیم به دوزخ برویم.آن گاه فرمود: خداى تعالى بادهایى مى فرستد تا در بین آنان بوزد، و منادیى ندا مى كند: اى مجرمین امروز از بهشتیان جدا شوید. پس از یكدیگر جدا مى شوند، مجرمین در آتش مى افتند، و كسى كه در قلبش ایمان باشد به سوى بهشت مى رود ( تفسیر قمى، ج 2، ص 216).
در بعضى از روایات آمده كه: خداى سبحان براى اهل محشر تجلى مى كند، به جلوه اى كه آنان را از غیر به خود مشغول مى سازد مادامى كه آن تجلى هست به هیچ چیز دیگر توجه ندارند. و مراد از این تجلى برطرف شدن همه حجابهایى است كه بین آنان و آفریدگارشان وجود داشت، نه اینكه مراد دیدن به چشم باشد، چون دیدن به چشم تنها از راه مقارنه جهات و ابعاد صورت مى گیرد، و خداى تعالى در جهت قرار ندارد و چنین چیزى در حق خداى تعالى محال است. در كتاب اعتقادات صدوق از امام (علیه السلام) روایت كرده كه فرمود: هر كس گوش به سخن كسى بدهد، به همین مقدار او را پرستیده اگر گوینده از خدا بگوید شنونده خدا را پرستیده و اگر از ابلیس بگوید ابلیس را پرستیده (اعتقادات صدوق)./

پایان Blush

mahdy30na

mahdy30na

mahdy30na