تالار گفتگوی بیداری اندیشه

* مرد برای اداره ی منزل و خانواده خود به سه ویژگی نیاز دارد که اگر در طبیعت او نباشد، باید خود را با تکلف به آن ها وادارد : خوش رفتاری، گشاده دستی سنجیده، و غیرت برای حفاظت از آن ها.
امام صادق (علیه السلام) ـ تحف العقول ص 322


* یا على: خدمت به خانواده، کفاره گناهان کبیره و خاموش کننده خشم خداوند و زیاد کننده حسنات و درجات است.
پیامبر اعظم(صلی الله علیه و آله و سلم) ـ جامع احادیث الشیعه(بروجردی) ج۲۲ ، ص۳۰۶


* یا على: به خانواده خود خدمت نمى کند مگر صدّیق یا شهید یا مردى که خداوند خیر دنیا و آخرت را براى او مى خواهد.
(رسول اکرم صلى الله علیه و آله و سلم) ـجامع الاخبار (شعیری) ص۱۰۳ – بحارالأنوار(ط-بیروت) ج۱۰۱، ص۱۳۲


* خداوند رحمت کند پدری را که فرزندش را بر نیکی کردن بر خود کمک کند؛ نشستن مرد نزد زن و فرزندش نزد خداوند محبوبت تر از اعتکاف در مسجد من است.
پیامبر اعظم(صلی الله علیه و آله و سلم) ـ تنبیه الخواطر : ۲ / ۱۲۲ منتخب میزان الحکمة : ۲۵۴


* مرد سرپرست خانواده است و هر سرپرستی نسبت به زیردستانش مسئولیت دارد.
رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) ـ مستدرک ، ج۲، ص۵۵۰


* هر کس به شایستگی در حق خانواده اش نیکی کند عمرش طولانی می شود.
امام صادق (علیه السلام) ـ کافی، ج۲، ص۱۰۵، ح۱۱


* بهترین مردان امّت من کسانى هستند که نسبت به خانواده خود خشن نباشند و اهانت نکنند و دلسوزشان باشند و به آنان ظلم نکنند.
پیامبر اسلام(صلی الله علیه و آله و سلم) ـ مکارم الأخلاق ص ۲۱۶


* از خوشبختى مرد، داشتن فرزند شایسته است.
پیامبر اسلام (صلی الله علیه و آله و سلم) ـ بحار الأنوار : ۱۰۴ / ۹۸ / ۶۷ منتخب میزان الحکمة : ۶۱۲


* خداوند رحمت کند پدری را که با نیکی نمودن و مهربانی به فرزندش و با آموزش دادن و ادب کردنش او را در نیکی به خود یاری می‌کند.
رسول خدا(صلی الله علیه و آله) ـ مستدرک الوسائل، ج ۲، ص ۶۲۶


* مـرد خردمند باید در بـین خـانـواده‏اش مانند کودک باشد و رفتار مردانه را برای خارج منزل بگذارد.
لقمان حکیم، محجه البیضاء ج ۲ ص ۵۴


* از بهترین مـردان شـما، مــرد بـا تقوی و پاکیزه و دست و دل بازی است که نگاه او سالم باشد؛ به پدر و مادرش ‍ مهربان بوده؛ عیال خود را به دیگری محتاج نکند….
پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)


* از بدترین مردان، مـرد تهمت زننده ای است که بخیل و بـد دهن باشد، تـنـها غـذا خـورده ، میهمان دوست نباشد، همسر و خدمتکار خویش را بزند و عیال خویش را به دیگری محتاج کند و پدر و مادرش را اذیت نماید.
پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)


* زن، ریحانه است است و نه قهرمان. با او به هر حال مدارا کن و نیکو برخورد نما تا زندگی تو با صفا شود.
امام علی (علیه السلام)


* حقّ زن بر شوهر این است که او را سیر کند، و بدنش را (یا عیب هایش را) بپوشاند، و با او ترشرویی نکند.
پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)، (بحارالانوار، ج۱۰۳، ص ۲۵۴)

«سوگند به خدا که هرگز بر او غضب نکردم و او را بر امري اکراه ننمودم، تا به جوار رحمت حق پيوست» (زواره اي 492/1).


* علي بن ابي طالب(عليه السلام) و زهراي مرضيه (سلام الله علیها) پس از ازدواج و آغاز زندگي مشترک، تربيت و تقسيم کارهاي خانه را به نظر و مشورت رسول اکرم(صلي الله عليه و آله)واگذاشتند و به ايشان عرضه داشتند :
يا رسول الله! ما دوست داريم ترتيب و تقسيم کارهاي خانه با نظر شما باشد.
پيامبر کارهاي بيرون خانه را بر عهده ي علي(عليه السلام) و کارهاي داخلي را به عهده ي زهرا (سلام الله علیها) گذاشتند (حرعاملي 123/14).


* در عين حال امام علي(عليه السلام) هرگاه فراغتي مي يافت در کارهاي خانه به کمک زهرا (سلام الله علیها) مي پرداخت.
روايت است که روزي پيامبر(صلي الله عليه و آله) به خانه ي آنان آمد و ديد که با هم کار مي کنند.
پرسيد: کدام يک از شما خسته تر است تا من به جاي او کار کنم؟
امام علي(عليه السلام) عرض کردند: يا رسول الله! زهرا (سلام الله علیها) خسته است.
رسول اکرم(صلي الله عليه و آله) به زهرا (سلام الله علیها) استراحت داد و مدتي خود به کار پرداخت (مجلسي50/43).



2- رفتار با فرزند

* در مورد حق فرزند بر پدر فرمايش هايي دارند:
و حق الوعد علي الوالد ان يحسن اسمه و يحسن ادبه و يعلمه القرآن؛
(نهج البلاغه، ق 399).


* امام علي(عليه السلام) آنقدر به تربيت فرزندان اهميت مي داد که حتي، به قول خود امام، در اين امر شتاب مي کند، فرمود:
انما قلب الحدث کالارض الخاليه ماالقي فيها من شيء قبلته. فبادر تک بالادب قبل ان يقسو قلبک، و يشتغل لبک؛
(همان، ن31).


* اميرالمؤمنين(عليه السلام) نه تنها در سنين کم فرزندان به تربيت آنها مي پرداخت، بلکه در سنين جواني آنها نيز در اين امر کوتاهي نمي کرد.
در حالي که لحظات پاياني عمر امام سپري مي شد به امام حسن و امام حسين(عليه السلام) وصيت فرمود و توصيه هاي فراواني در مورد اخلاق معاشرتي ابراز داشت. ازجمله:
ايجاد صلح و آشتي در بين مردمان، رسيدگي به حال يتيمان، نيکي به همسايگان، بخشش همديگر، ايجاد پيوند دوستي، امر به معروف و نهي از منکر و ....
(همان، ن 47).


* امام علي(عليه السلام) بنا به گفته ي خود، يکي از حقوق فرزند بر پدر را تعليم قرآن مي داند.
(همان، ق399).


* ايشان نسبت به آموزش فرزندان خود توجه خاصي داشتند، به طوري که به امام حسن(عليه السلام) مي فرمايد :
ان ابتدئک بتعليم کتاب الله عزوجل و تاويله، و شرائع الاسلام و احکامه، و حلاله و حرامه، لا اجاوزذلک بک الي غيره؛
در آغاز تربيت، تصميم گرفتم تا کتاب خدا همراه با تفسير آيات را به تو بياموزم و شريعت اسلام و احکام آن را، از حلال و حرام، به تو تعليم دهم و اين همه توجه را به تو کردم و غير تو را برنگزيدم.
(همان، ن31).


* تعليم آداب معاشرت نيز مورد اهتمام امام بود، به طوري که به امام حسن(عليه السلام) فرمود با افرادي مانند احمق، بخيل، فاسق، دروغگو دوستي نکند:
يابني، اياک و مصادقه الاحمق، فانه يريد ان ينفعک فيضرک. واياک و مصادقه البخيل، فانه يقعد عنک احوج ماتکون اليه. واياک و مصادقه الفاجر، فانه يبيعک بالتافه. واياک و مصادقه الکذاب، فانه کالسراب: يقرب عليک البعيد، ويبعد عليک القريب؛
(همان، ق38).


* يکي از راههاي ايجاد رابطه ي عاطفي با فرزندان، بوسيدن آنها است که در روايات بسياري به آن سفارش شده است. امام علي(عليه السلام) نيز در اين مورد سفارش مي کند:
بوسيدن فرزند رحمت است.
(طبرسي 475/1).


* امام علي(عليه السلام) مانند پدري مهربان به امور فرزندان مي پرداختند :
رايت حيث عناني من امرک ما يعني الوالد الشفيق، واجمعت عليه من ادبک ان يکون ذلک؛
همان گونه که يک پدر مهربان بهترين نيکي ها را براي فرزندش مي خواهد، من نيز صلاح ديدم که تو را بدين صورت تربيت کنم و همت خود را بر آن گماشتم.
(نهج البلاغه، ن31).

بسمه تعالی

تصدقت شوم،الهی قربانت بروم! در این مدت که مبتلای به جدایی از آن نور چشم عزیز و قوت قلبم گردیدم، متذکر شما هستم و صورت زیبایت در آیینه قلبم منقوش است.

عزیزم، امیدوارم خداوند شما را به سلامت و خوش در پناه خودش حفظ کند. [حال] من با هر شدتی باشد می‌ گذرد؛ ولی به حمدالله تاکنون هرچه پیش آمد، خوش بوده و الان در شهر زیبای بیروت هستم. حقیقتا جای شما خالی است، فقط برای تماشای شهر و دریا خیلی منظره خوش دارد.

صد حیف که محبوب عزیزم همراهم نیست که این منظره عالی به دل بچسبد. در هر حال، امشب، شب دوم است که منتظر کشتی هستیم. از قرار معلوم و معروف، یک کشتی فردا حرکت می کند، ولی ماها که قدری دیر رسیدیم، باید منتظر کشتی دیگر باشیم. عجالتا تکلیف معلوم نیست، امید است خداوند به عزت اجداد طاهرینم، که همه حجاج را موفق کند به اتمام عمل.
از این حیث قدری نگران هستم، ولی از حیث مزاج بحمدالله به سلامت. بلکه مزاجم بحمدالله مستقیم‌تر وبهتر است.

خیلی سفر خوبی است، جای شما خیلی خیلی خالی است. دلم برای پسرت [سیدمصطفی] قدری تنگ شده است. امید است که هر دو به سلامت و سعادت در تحت مراقبت آن عزیز و محافظت خدای متعال باشند.

اگر به آقا [پدر همسر امام]و خانم‌ها [مادر و مادربزرگ همسر امام] کاغذی نوشتید، سلام مرا برسانید. من از قِبَل همه نایب‌ الزیاره هستم. به خانم شمس آفاق [خواهر همسر امام] سلام برسانید و به توسط ایشان به آقای دکتر [علوی] سلام برسانید. به خاور سلطان و ربابه سلطان سلام برسانید. صفحه مقابل را به آقای شیخ عبدالحسین بگویید برسانند.
ایام عمر و عزت مستدام.

تصدقت. قربانت؛ روح‌الله


صحیفه امام، جلد۱، ص ۲و۳

سفارشات امام رضا (علیه السلام) به آراستگی مردان :

رفته بودم دیدن امام، محاسنشان را رنگ کرده بودند، مشکی شده بود و زیبا!
گفتم: مبارک باشد.

فرمود: همیشه تمیز و آراسته باش مخصوصا برای همسرت. تو دلت می‌خواهد وقتی می‌روی خانه همسرت را نا آراسته ببینی؟
گفتم: نه یابن رسول ا...!

علی بن موسی فرمودند: او هم از تو چنین انتظاری دارد. این کار علاوه بر پاداش نزد خدا باعث پاک‌دامنی خانواده می‌شود.
(مکارم الاخلاق ص ۸۱)



امام می‌فرمودند:
«زنان بنى اسرائیل به این علت دست از عفت و پاکى برداشتند که شوهران آنان، خود را نمى‏ آراستند.»



پ.ن : منظور از عدم پاک دامنی خانم ها انجام عمل نامشروع نیست بلکه در اینجا میل به غیر داشتن بی عفتی است.

خاطره‌اي از مرحوم آقاي الهي درباره ميرزا علي ‌آقاي قاضي دارم :

يك روز پس از نماز كه به منزل آمدم پس از خوردن نهار آماده استراحت شدم ولي بچه‌ها با سروصدا و بازي نگذاشتند. من كه خسته بودم با بچه‌ها و مادرشان دعوا كردم در حالي كه نبايد دعوا مي‌كردم، بالاخره در محيط خانواده پدر بايد با عطوفت رفتار كند.

پس از لحظاتي ناراحت شدم به حدي كه اشكم جاري شد. از خانه بيرون رفتم و مقداري ميوه و شيريني براي بچه‌ها خريدم تا دلشان را به دست آورم و از ناراحتي‌ام كاسته شود.

ولي جناب رسول الله فرموده:
دلي را نشكن كه اگر شكسته شد قابل التيام نيست. چنانچه اگر ظرف سنگيني شكست با لحيم اصلاح نمي‌شود.


زمين و آسمان بر من تنگ شد و احساس كردم كه نمي‌توانم در آمل بمانم. از آمل بيرون آمده و به قصد عزيمت به تبريز و رفتن به محضر آقا سيد محمدحسن الهي به تهران آمدم.



قبل از بيان ادامه واقعه، نكته‌اي را بايد مطرح كنم و آن اينكه :
در قم وقتي كه خدمت آقاي الهي مي‌رسيدم از ايشان مي‌خواستم شما كه به محضر آقاي قاضي مشرف مي‌شويد سفارش ما را هم بكنيد.

با اينكه آقاي قاضي وفات يافته بودند اما شاگردانش همچون آقاي طباطبايي، آقاي الهي، آقاي شيخ محمدعلي آملي خدمتشان مي‌رسيدند. نفس قدسيه الهيه مي‌تواند در همه عوالم هرچه داشته باشد و اين مطلب از آيات و روايات استفاده مي‌شود.


علي‌اي‌حال، هنگام اذان صبح به تبريز و به مدرسه طالبيه رسيدم. پس از خواندن نماز صبر كردم تا مقداري از روز بگذرد آنگاه بعد از پرس‌وجو به منزل آقاي الهي رفتم پس از چند لحظه خودشان آمدند و پس از احوالپرسي اظهار داشتند: ‌
من نمي‌دانستم شما قم هستيد يا آمل لذا مي‌خواستم نامه‌اي به اخوي بنويسم تا نامه را به شما برساند.


با تعجب عرض كردم: آقا چه اتفاقي افتاده كه مي‌خواستيد من را در جريان بگذاريد؟
فرمودند: من خدمت آقا مشرف شدم و سفارش شما را به ايشان كردم ولي حاج‌آقا آملي! ايشان از شما راضي نبودند.


با شنيدن اين جمله تا لاله گوش سرخ شدم و عرض كردم: آقا چطور چرا راضي نبودند؟
فرمودند: ايشان به من گفتند :


بعد فهميدم حاج آقاي آملي داستان رفتار با عائله چيست زبانم بند آمد و اشكم جاري شد و نتوانستم حرفي بزنم.


سبحان‌الله از حجج الهيه چه مقاماتي داشتند آگاه به عالم اسرار بودند ولي زبان نمي‌گشودند جز در مواردي كه لازم بود تا اسراري را بر ملا سازند.

بالاخره نتوانستم قضيه را به جناب الهي بگوييم به قم بازگشته و كل ماجرا را خدمت آقاي طباطبايي عزيز عرض كردم و ايشان هم تعجب كرد و پس از سكوت زيادي فرمود:‌ آقاي قاضي بزرگ‌مردي بود.»

بسم الله الرحمن الرحیم


سیره ی رفتاری امام روح الله با همسر خود

منتظر می ماندند ولو اینکه همه سر سفره حاضر باشند و وقتی والده مان می آمد، آقا شروع به خوردن می کردند.



✔ یکی از یاران و نزدیکان بیت امام (رحمة الله علیه) :
روزی برحسب اتفاق که تعداد میهمانان منزل امام زیاد شده بود پس از صرف غذا و جمع کردن ظروف، دیدم امام به آشپزخانه آمدند.

پرسیدم : چرا امام به آشپزخانه آمدند؟؟

امام فرمودند : چون امروز ظروف زیاد است، آمدم کمکتان کنم.



✔ دختر امام :
یادم می آید در دوران کودکی در اتاق با توپ بازی می کردم و شیشه را شکستم.
امام خیلی ناراحت شدند که چرا این کار را کردم.

من گفتم : خانم (مادر) به ما گفتند در اتاق بازی کنید، عیبی ندارد.

ایشان هیچ نگفتند و سرشان را پایین انداختند و از اتاق بیرون رفتند. (برخلاف بعضی رفتارهای نادرست که توی این موقعیت و با عصبانیت، مادر رو هم مورد لطف قرار می دهند)

امام علاقه و محبت شدیدی به همسرشان داشتند. البته این عشق‌ورزی و دوست داشتن با احترام خاصی همراه بود.

یک‌بار خانم به مسافرت رفته بودند و آقا خیلی دلتنگی می‌کردند.

وقتی آقا از سر دلتنگی اخم ‌کردند ما به شوخی ‌گفتیم : اگر خانم باشد، آقا می‌خندند، وقتی خانم منزل نیستند آقا ناراحت هستند و اخم می‌کنند.

هرچه سر به سر آقا گذاشتیم اخم ایشان باز نشد.


بلاخره من (نوه امام) گفتم : «خوش به حال خانم که شما این‌قدر دوستشان دارید.»

آقا گفتند:

جای شهید چمران خالی....
که یک روسری به همسر لبنانی اش غاده جابر هدیه داد و گفت : بچه های یتیم خانه دوست دارند شما را با حجاب ببینند...


ﺟﺎی شهید دقایقی خالی...
که توی وصیت نامه خطاب به همسرش نوشت : اگر بهشت نصیبم شد، منتظرت می مانم...

خانمش گفت : بچه ها را بزرگ کردم و نگذاشتم آب توی دلشان تکان بخورد... زندگی است دیگر...
و حالا منتظر نوبتم نشسته ام تا او اینقدر پشت درهای باز بهشت انتظارم را نکشد... البته بد هم نیست... بگذار یک بار هم او مزه انتظار را بچشد...


جای شهید حسن آبشناسان خالی...
که همسرش در تشییع جنازه به پسرهایش افشین و امین می گفت : کف پای بابا را ماچ کنید... پای بابا خیلی خسته است.
و پسرها هم هی کف پای بابا را می بوسیدند.

همسرش گفت : لباس های خونی همسرم را گذاشته بودند داخل یک کیسه پلاستیک. روز سوم که خانه خلوت تر شد رفتم کیسه را آوردم.

خون هم اگر بماند بوی مردار می گیرد. با احتیاط گره اش را باز کردم و لباس ها را آوردم بیرون.
بوی عطر پیچید توی خانه، عطر گل محمدی... بوی عطری که حسن می زد.

گاهی فکر می کنم کاش از آن لباس ها عکس می گرفتم... اما فایده ای ندارد. توی عکس که معلوم نیست خانه چه بویی گرفته بود!...

روز جمعه بود که خدمت آقای بهشتی رسیدیم. یکی از دوستان گفت:
«یکی از مقامات خارجی به تهران اومده و از شما تقاضای ملاقات داره».


آقای بهشتی گفتند:
«من برای روزهای جمعه برنامه دارم. باید به امورات خانواده بپردازم.
به بچه ها دیکته بگم و توی درس هاشون کمک کنم.
در کارهای منزل هم، کنار خانومم باشم.

البته اگه امام دستور بدن قضیه فرق می کنه».