تالار گفتگوی بیداری اندیشه

بسم الله الرحمن الرحیم

شباهت های قیامت و ظهور: نشانه هاي قبل از وقوع

همه ي روزها و زمان ها متعلق به خداوند بزرگ است اما در بين آيات و روايات ما شاهد کلمات و عباراتي مثل «يوم الله» هستيم. اين واژه که به معني روز خداوند است، معرّف روزهايي است که اتّفاقات بزرگ و خارق العاده اي در آن ها رخ داده و يا خواهد داد.

در احايث از زبان ائمه ي معصومين عليهم السلام تعبير «يوم الله» براي سه روز به کار رفته است؛ امام صادق عليه السلام فرموده اند: «ايام الله در آيه ي شريفه ي "و ذَکِّرهم بايامِ الله(1)" عبارت است از روز ظهور قائم(عجل الله تعالي فرجه الشّريف)، روز مرگ و روز رستاخيز(2).»

البته در روايت ديگري که شيخ صدوق آن را نقل کرده است، روز ظهور حضرت مهدي، روز رجعت و روز قيامت از زبان امام صادق عليه السلام به عنوان يوم الله معرفي شده اند(3).

در سير مقالات «شباهت هاي روز ظهور و روز قيامت»، با توجه به آيات و رواياتمان وجوه مشترک اين دو روز بزرگ خداوند بررسی خواهد شد...

1. يوم الله

در مورد اين ويژگي در مقدمه توضيح داديم.

2. رخ دادن حوادث عجيب و بي سابقه قبل از وقوع هر دو

خداوند در سوره ها و آيات مختلف قرآن کريم، نشانه هاي قيامت را براي اهل ايمان و يقين بيان کرده است؛ نشانه هايي مثل وقوع زلزله هاي بزرگ، جابه جا شدن کوه ها، بي نور شدن ماه و ستاره ها و... که ما در اينجا به ذکر برخي از آيات اکتفا مي کنيم:

ـ إِذَا الشمْس كُوِّرَت وَ إِذَا النُّجُومُ انكَدَرَت وَ إِذَا الجِْبَالُ سيرَت وَ إِذَا الْعِشارُ عُطلَت وَ إِذَا الْوُحُوش حُشِرَت وَ إِذَا الْبِحَارُ سجِّرَت...: زمانى كه آفتاب درهم پيچيده مى شود و آن روز كه ستارگان سقوط مى كنند و وقتى كه كوه ها از شدت زلزله به راه مى افتند و هنگامى كه نفيس ترين اموال بى صاحب مى ماند و روزگارى كه وحشى ها هم مانند انسان ها زنده مى شوند و زمانى كه درياها افروخته گردند...(4)

صاحب تفسير الميزان، علامه طباطبایی به شرح و توصيف معناي اين آيات پرداخته است، با توجه به نظرات ايشان، در زمان وقوع قيامت ممکن است که جرم تاريکي بر خورشيد احاطه پيدا کند، ستارگان بي نور شوند(5)، کوه ها از شدت زلزله به راه افتند، متلاشي شوند و غباري پراکنده شود، همه ي اموال نفيس بدن صاحب رهاشوند و...(6)

در اينجا مي رسيم به رواياتي که به توضيح وقايع قبل از ظهور حضرت حجت عليه السلام مي پردازند؛ نشانه هايي مثل رخ دادن کسوف و خسوف در زمان غير معمول، خروج يماني، سفياني و شعيب بن صالح، بارش باران هاي بي سابقه، صيحه ي آسماني، خسف بيداء و...

کسوف در روزهای ابتدایی و انتهایی ماه و خسوف در اواسط ماه اموری طبیعی هستند که از زمان خلقت آدم علیه السلام تا به امروز بارها و بارها رخ داده اند و وقوع آن ها تعجبی ندارد، اما چیزی که وقوع این دو حادثه ی طبیعی را قبل از ظهور حضرت مهدی علیه السلام عجیب و غیرقابل باور می کند، جابه جا شدن زمان آن هاست؛ کسوف در وسط و خسوف در ابتدا و انتهای ماه، چنانکه امام باقر علیه السلام در مورد آن توضیح داده اند:

« پيش از قيام مهدي عليه السلام دو نشانه پديد خواهد آمد که از زمان هبوط آدم عليه السلام در زمين بي سابقه است؛ گرفتن خورشيد در نيمه ماه رمضان و گرفتن ماه در آخر آن . مردي به امام عرض کرد: اي پسر رسول خدا! کسوف در وسط و خسوف در آخر ماه؟ ! حضرت فرمود: همانا من به آنچه مي گويي داناترم، اين دو از آيت هاي الهي هستند که واقع شدن آن ها از زمان هبوط آدم عليه السلام تاکنون سابقه ندارد(7).»

البته لازم به ذکر است که معصومين عليهم السلام در روايات اين نشانه های ظهور را به دو بخش حتمي و غير حتمي تقسيم کرده اند(8).

پي نوشت:

1) سوره ابراهيم، آيه5؛

2) الزام الناصب، ص23 و 240، بحارالانوار، ج51، ص 45؛ به نقل از روزگار رهايي، ج1، ص503؛

3) شيخ صدوق، خصال، ج1، ص108؛

4) سوره تکوير، آيات 1تا 6؛

5) ترجمه تفسير الميزان، ج20، ص349؛

6) همان، ص350؛

7) شيخ طوسي، الغيبه، ص 251، غيبت نعماني، ص 250؛

8) صادق آل محمد عليه السلام فرمود: «پنج نشانه پيش از ظهور قائم (عجل الله تعالي فرجه الشّريف) هست: نداي آسماني، خروج يماني، خسف سرزمين بيداء، خروج سفياني و قتل نفس زکيه. بحارالانوار، ج52، ص204، 209 و 304، شيخ مفيد، الارشاد، ص336 و... به نقل از روزگار رهايي، ج2، ص682.

منابع:

روزگار رهایی، علی اکبر مهدی پور، ترجمه ی یوم الخلاص، کامل سلیمان، نشر آفاق، 1386؛

مقاله ی شباهت های رستاخیز مهدی علیه السلام با رستاخیز آخرت ، حسین الهی نژاد

مقاله ی شباهت های ظهور با قیامت1 و 2 ، سید مهدی حائری قزوینی

سنا

بنا به فرموده امام صادق عليه السلام روز ظهور امام مهدي عليه السلام و روز قيامت هر دو «يوم الله» هستند. پس با هم شباهت هايي دارند.در اين مقالات با توجه به آيات و روايات به بررسي اين شباهت ها پرداخته شده...

بسم الله الرحمن الرحیم

شباهت های قیامت و ظهور: حتمی بودن

...السلام علیک یا وعد الله الذی ضمنه(1)...: سلام بر تو ای وعده خدا که تضمینش کرده...
حتماً تا به حال بارها و بارها این عبارت از زیارت شریف آل یاسین را خوانده اید. همانطور که از معنی این فراز پیداست، حضرت مهدی (علیه السلام) از وعده های الهی هستند که خداوند آمدن ایشان را وعده داده است و البته خداوند از وعده خود خلاف نمی کند(2).

نعمانی در کتاب الغبیه خود روایت می کند که راوی گفته است: «نزد امام جواد (علیه السلام) بودیم و صحبت از حتمی بودن آمدن سفیانی شد. از آن حضرت پرسیدم: آیا در امور حتمی هم بدأ رخ می دهد؟ فرمودند: آری. گفتم: می ترسم در مورد خود حضرت مهدی هم بدأ رخ دهد. حضرت فرمودند: ظهور مهدی (علیه السلام) وعده الهی است و خداوند خلف وعده نمی کند(3).»

همانطور که می دانید معاد از اصول بنیادین دین اسلام است و قیامت که در قرآن به معنی زمان برپایی مردم در پیشگاه خداوند به کار گرفته شده، مقدمه آن.
کتاب آسمانی مسلمانان با الفاظ مختلفی مثل «الساعه(4)، یوم الآخر(5)، یوم الحساب(6)، یوم الوعید(7)، یوم الموعود(8)، یوم الفصل(9) و...» از قیامت یاد کرده است. در واقع می توان گفت که بخش عمده ای از آیات قرآن در مورد روز قیامت و برپایی رستاخیز و دادگاه بزرگ الهی است.

روز وعده داده شده معنی واژه «یوم الموعود» گفته شده در آیه 2 سوره بروج است که خداوند به آن سوگند یاد کرده است، علامه طباطبایی(علیه الرحمه) در تفسیر این عبارت در کتاب خود آورده: « منظور از آن روز قیامتى است که خداى تعالى وعده داده در آن روز میان بندگانش داورى کند(10).»

همچنین ایشان در توضیح «یوم الوعید» گفته شده در آیه 20 سوره ق، گفته اند: «مراد از روز وعيد، روز قيامت است كه خداى تعالى تهديدهايى را كه در دنيا به مجرمين از بندگانش مى كرد، منجر مى سازد(11).»

با جستجو در آیات قرآن، دیدیم که روز قیامت هم وعده داده شده و در نتیجه حتمی است.

به امید آنکه در هر دو روز ظهور و قیامت نزد پروردگارمان سربلند باشیم این آیه قران را ببا هم تلاوت می کنم:
«إِنَّ السَّاعَةَ لَآتِیَةٌ لَا رَیْبَ فِیهَا وَلَٰکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لَا یُؤْمِنُونَ:
روز قیامت به یقین آمدنی است، و شکّی در آن نیست؛ ولی اکثر مردم ایمان نمی آورند!(12)».

. . . . . . .
ک
پی نوشت:
1) فرازی از دعای آل یاسین؛
2) سوره آل عمران(3)، آیه9؛
3) الغیبه نعمانی، ص205؛ بحارالانوار، ج52، ص250 به نقل از شش ماه پایانی، ص231؛
4) سوره انعام، آیه 31؛
5) سوره بقره(2)، آیه 8؛
6) سوره غافر، آیه 27؛
7) سوره قاف، آیه20؛
8) سوره بروج، آیه2؛
9) سوره نبأ، آیه17؛
10) ترجمه تفسیرالمیزان، علامه طباطبایی، ج20، ص414؛
11) همان، ج18، ص523؛
12) سوره غافر، آیه 59.

منابع:
بررسی اوصاف و فلسفه قیامت در قرآن ؛
شباهت های ظهور با قیامت - قسمت اول، سید مهدی حائری قزوینی؛
پاسخ به پرسش اسامی قیامت در قرآن کدامند ؟؛
ترجمه تفسیر المیزان، علامه طباطبایی؛
شش ماه پایانی، ترجمه الفجر المقدسالمهدی علیه السلام و ارهاصات یوم الموعود، نشر موعود، 1385

بسم الله الرحمن الرحیم

شباهت های ظهور امام مهدی و قیامت: اسرار الهی

«تعیین کنندگان وقت دروغگویند، تعیین کنندگان وقت دروغگویند، تعیین کنندگان وقت دروغگویند...(1)»
این پاسخ امام باقر علیه اسلام در جواب فردی است که از ایشان پرسید: آیا برای این امر [برخاستن قائم] وقت [مشخص] وجود دارد؟
شاید عمر سوال از زمان ظهور امام مهدی علیه السلام، به درازای عمر مطرح شدن موضوع غیبت ایشان باشد؛ چه بسا پیامبرانی بوده اند که پیش از بعثت نبی مکرم اسلام صلوات الله علیه و آله، مسئلة غیبت منجی آخرالزمان را مطرح کرده اند و با این پرسش از جانب مردم روبه رو شده اند که آخرین منجی، کی ظهور خواهد کرد.

معصومین علیهم اسلام در پاسخ به این پرسش نشانه هایی را مطرح کرده اند که به عنوان نشانه های ظهور شهرت یافته اند. البته ایشان همواره تأکید کرده اند که زمان ظهور از اسراری است که کسی جز خداوند کریم از آن خبر ندارد و مردم را از تعیین زمان دقیق ظهور منع کرده اند، همانطور که در حدیث ابتدایی مشاهده کردید.

بنابراین علم زمان ظهور امام مهدی علیه السلام، فقط نزد خداست و هیچ کس از آن آگاهی ندارد. شهید سید محمد صدر در کتاب تاریخ پس از ظهور در ضمن اشاره به نشانه های ظهور حضرت حجت علیه السلام، این نکته را هم بیان کرده است: «البته این نشانه ها، حداکثر بر نزدیک بودن روز موعود دلالت می کند وگرنه تعیین دقیق زمان ظهور، سری است در علم خداوند سبحان تا هنگام ظهور(2).»

با کمی تأمل و سیر در آیات قرآن کریم متوجه می شویم که این فقط زمان ظهور امام موعود نیست که از اسرار الهی است، بلکه زمان وقوع قیامت کبری هم در ظرف علم و سر الهی جایگیر شده است.

یکی دیگر از پرسش های قدیمی بشر، سوال از زمان برپایی قیامت و دادگاه عدل الهی است. امت اسلام نیز این پرسش را بارها و بارها در محضر رسول اکرم صلوات الله علیه مطرح کرده اند. خداوند در سوره ی اعراف به این موضوع اشاره کرده است : « یَسْئَلُونَکَ عَنِ السّاعَةِ أَیّانَ مُرْساها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي لا يُجَلِّيها لِوَقْتِها إِلاَّ هُوَ ثَقُلَتْ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لا تَأْتيکُمْ إِلاَّ بَغْتَةً يَسْئَلُونَکَ کَأَنَّکَ حَفِيٌّ عَنْها قُلْ إِنَّما عِلْمُها عِنْدَ اللَّهِ وَ لکِنَّ أَکْثَرَ النَّاسِ لا يَعْلَمُونَ: از تو درباره قیامت می پرسند [که] وقوع آن چه وقت است؟ بگو: علم آن، تنها نزد پروردگار من است. جز او[ هیچ کس ] آن را به موقع خود آشکار نمی گرداند.[ این حادثه ] بر آسمان ها و زمین گران است، جز ناگهان به شما نمی رسد. [ باز ] از تو می پرسند گویا تو از [ زمان وقوع ] آن آگاهی. بگو: علم آن، تنها نزد خداست، ولی بیشتر مردم نمی دانند (3).»

در پایان این مطلب، راز خداوندی بودن زمان ظهور و قیامت را نیز به لیست شباهت های ظهور حضرت حجت علیه السلام و قیامت اضافه می کنیم.

پی نوشت:
1. الکافی، ج1، صص 368و369؛ کتاب الغیبه، ص294، ح294؛
2. ترجمه تاریخ پس از ظهور، ص60؛
3. سوره اعراف، آیه 187؛

بسم الله الرحمن الرحیم

شباهت هاي ظهور و قيامت: ناگهاني بودن

يکي از ويژگي هاي مشترک زمان ظهور حضرت مهدي عليه السلام و واقعه قيامت، ناگهاني رخ دادن آن هاست. در بين آيات قرآن کريم و بيان ائمه ي معصومين (علیه السلام) کلماتي مثل«بغته» و «دفعه» که هر دو به معناي ناگهاني بودن هستند، براي توصيف اين وقايع مهم به کار رفته است.

حجت موعود عجل الله تعالي فرجه الشريف در يکي از نامه هاي خود تأکيد کردند که ظهور ايشان به صورت ناگهاني و زماني دور از انتظار به وقوع مي پيوندد:

«فإنّ أمرَنا بغته فجاءه حينَ لاتَنفَعُه توبهً و لاينجيهُ من عِقابّنا ندمٌ علي حَوبهٍ:
فرمان ما به يک باره و ناگهاني فرامي رسد و در آن زمان توبه و بازگشت براي کسي سودي ندارد و پشيماني از گناه، کسي را از کيفر ما نجات نمي بخشد(1).»

امام باقر(علیه السلام) در شرح آيه 66سوره زخرف، «آيا چشم به راه چيزي جز آن ساعتند که ناگاه و بي خبرشان بيايد؟» فرمودند: «مراد از ساعت، ساعت [قيام] قائم است که ناگهان بر ايشان بيايد(2).»

قيامت هم دفعي است
روزي، مردي از رسول خدا صلي الله عليه و آله از زمان قيامت پرسيد. ايشان در جواب فرمودند: «من از تو آگاه تر از اين امر نيستم، قيامت نخواهد آمد، مگر ناگهاني(3).»

از اشاراتي که خداوند در مورد ناگهاني بودن قيامت کرده است، آيه 107 سوره يوسف است که مي فرمايد: «أَفَأَمِنُواْ أَن تَأْتِيَهُمْ غَاشِيَةٌ مِّنْ عَذَابِ اللّهِ أَوْ تَأْتِيَهُمُ السَّاعَةُ بَغْتَةً وَهُمْ لاَ يَشْعُرُونَ: آيا ايمنند از اينكه عذاب فراگير خدا به آنان درسد يا قيامت در حالى كه بى‏خبرند بناگاه آنان را فرا رسد؟(4)»

حسن ختام اين مطلب حديثي از امام رئوف (علیه السلام) است که به واسطه پدرانشان از رسول گرامي اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) چنين نقل کرده اند: «...ظهور او[مهدي] مانند قيامت است، تنها خداوند است که چون زمانش فرارسد، آشکارش مي سازد. فرارسيدن آن بر آسمانيان و زمينيان پوشيده است. جز به ناگهان بر شما نيايد(5).»

اين ها درست همان ويژگي هايي است که در آيات قرآن و روايات ما به صورت جداگانه هم براي قيامت کبري و هم براي ظهور مهدي موعود عليه السلام برشمرده شده است.

پي نوشت:
1. الاجتجاج، ج2، ص498؛ بحارالانوار، ج53، ص176؛ به نقل از معرفت امام عصر ئ تکليف منتظران، ص383؛
2. بحارالانوار، ج24، ص164، به نقل از معرفت امام عصر ئ تکليف منتظران، ص383؛
3. ديلمي، حسن بن محمد، ارشادالقلوب، ترجمه رضايي، تهران، اسلاميه، چاپ سوم، ج1، ص164؛
4. ترجمه استاد فولادوند؛
5. کمال الدين و تمامه النعمه، ج2، ص373؛ به نقل از معرفت امام عصر و تکليف منتظران، ص382.

منابع:
1. معرفت امام عصر و تکليف منتظران، ص382 و383؛
2. شباهت هاي ظهور با قيامت - قسمت اول؛ http://noorportal.net/180/182/200/1002.aspx

به نام خدا

شباهت های قیامت و ظهور: یوم الله

همه ي روزها و زمان ها متعلق به خداوند بزرگ است اما در بين آيات و روايات ما شاهد کلمات و عباراتي مثل «يوم الله» هستيم. اين واژه که به معني روز خداوند است، معرّف روزهايي است که اتّفاقات بزرگ و خارق العاده اي در آن ها رخ داده و يا خواهد داد.

در احايث از زبان ائمه ي معصومين عليهم السلام تعبير «يوم الله» براي سه روز به کار رفته است؛ امام صادق عليه السلام فرموده اند: «ايام الله در آيه ي شريفه ي "و ذَکِّرهم بايامِ الله(1)" عبارت است از روز ظهور قائم(عجل الله تعالي فرجه الشّريف)، روز مرگ و روز رستاخيز(2).»

البته در روايت ديگري که شيخ صدوق آن را نقل کرده است، روز ظهور حضرت مهدي(علیه السلام)، روز رجعت و روز قيامت از زبان امام صادق (عليه السلام) به عنوان يوم الله معرفي شده اند(3).

پی نوشت:
1) سوره ابراهيم، آيه5؛
2) الزام الناصب، ص23 و 240، بحارالانوار، ج51، ص 45؛ به نقل از روزگار رهايي، ج1، ص503؛
3) شيخ صدوق، خصال، ج1، ص108؛

منابع:
بررسی اوصاف و فلسفه قیامت در قرآن ؛(http://www.alvadossadegh.com/fa/article/...10-50.html)
شباهت های ظهور با قیامت - قسمت اول ، سید مهدی حائری قزوینی؛(http://noorportal.net/180/182/200/1002.aspx)

به نام خدا

شباهت های ظهور و قیامت: نزدیک بودن

«همانا آن ها آن را دور می بینند و ما نزدیک می بینیم.»
فراز پایانی و حسن ختام دعای عهد بیان کننده ی اعتقاد ما به نزدیک بودن ظهور حضرت مهدی (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است. همچنان که همین مسئله با همین ادبیات در قرآن کریم هم مورد تأکید و تأیید قرار گرفته است.

خداوند در سوره معارج فرموده است: «إنَّهم یَرونهُ بعیداً و نراهُ قریباً: آنان آن روز را بعيد و دور مي‌دانند و‏ ما آن را ممكن و نزديك مي‌دانيم(1).»

گذشته از این آیه حتماً تا به حال بارها این شعار مسلمانان را شنیده اید: «نصرُ مِنَ الله و فتحٌ قریب». این شعار بخشی از آیه ی 31 سوره صف است: «و نعمت ديگري كه دوست داريد به شما خواهد رسيد و آن ياري از سوي خداوند و پيروزي نزديك است.»

علی بن ابراهیم قمی در تفسیر خود، ذیل این آیه گفته است: «يعني في الدّنيا بفتحِ القائم (عليه‌السلام): مقصود پيروزي در اين دنيا به سبب فتح و پيروزي حضرت قائم [است](2).»

قیامت نزدیک است
در مقالات قبلی به این موضوع پرداختیم که زمان دقیق برپایی قیامت از اسرار الهی است و فقط در حیطه ی علم الهی می گنجد، اما این موضوع باعث نمی شود که آیات قرآن و روایات معصومین (علیه السلام) در مورد زمان آن، صحبتی نکرده باشند.

چنانچه خداوند در قرآن صراحتاً بیان می کند که زمان برپایی قیامت نزدیک است: «اقْترَبَتِ الساعَهُ...: قيامت بسيار نزديك شد..(3).»

مفسران در مورد آیات مرتبط با نزدیکی ظهور معتقدند هر حادثه‌اي كه وقوع آن حتمي باشد نزديك تلقي مي‌شود به خصوص كه بعد از پيامبر اكرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) هيچ پيغمبري نخواهد بود و آن حضرت را پيامبر آخر الزمان مي‌خوانند كه دوران رسالتش به قيامت پيوسته است(4).

علامه طباطبایی در مورد آیات 6 و7 سوره معارج که در قسمت اول تأویل مهدوی آن را آوردیم، گفته اند که منظور آیه این است که کافران عذاب قیامت را دور می بینند و خداوند نزدیک(5).

پی نوشت:
1. آیه 6و7؛
2. سيماي حضرت مهدي(علیه السلام) در قرآن، 111-113؛
3. سوره قیامت، آیه1؛
4. مقاله شباهت های ظهور و قیامت1، سید مهدی حائری قزوینی، http://noorportal.net/180/182/200/1002.aspx؛
5. تفسیر المیزان، ج20، ص؟

میثاق

میثاق

میثاق

میثاق

میثاق

میثاق