بسم الله الرحمن الرحیم
شب چهارم
موضوع : توبه
تعريف توبه
لغوي: به معناي بازگشت از چيزي و روي آوردن به چيزي مي باشد.
اصطلاحي: در اصطلاح شرع بازگشت بنده از عصيان و روي آوردنش را به اطاعت از خداوند را گويند.
{
تُوبُوا إِلَي اللّهِ تَوْبَةً نَصُوحاً } تحریم/8
نصوح؛يعني خالص.
اهميّت توبه
توبه واجب است
{
تُوبُوا إِلَي اللّهِ جَمِيعاً أَيُّهَا الْمُومِنُونَ } نور/31
خداوند توبه كنندگان را دوست دارد
{
إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوّابِين }
خداوند قبول توبه را به مردم وعده داده
{
وَ اللّهُ يُرِيدُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْكُمْ } نساء/27
توبه مردود
در هنگام مرگ
{
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتّي إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الانَ وَ لا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفّارٌ } نساء/18
كافر مردن
{
إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمانِهِمْ ثُمَّ ازْدادُوا كُفْراً لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَ أُولئِكَ هُمُ الضّالُّونَ } آل عمران/90
راه های توبه
1. ايمان عمل صالح
{
إِلا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَأُولئِكَ يَدْخُلُونَ الْجَنَّةَ وَ لا يُظْلَمُونَ شَيْئاً } مریم/60
2. استغفار
{
فَاستَغْفَرُوا اللَّهَ وَ استَغْفَرَ لَهُمُ الرَّسولُ لَوَجَدُوا اللَّهَ تَوَّاباً رَّحِيماً } نساء/64
3. تصميم بر ترك گناه
امام باقر (علیه السلام): كسى كه از گناه توبه كند همچون كسى است كه اصلا گناه نكرده ، و كسى كه به گناه خود ادامه دهد در حالى كه استغفار مى كند مانند كسى است كه مسخره مى كند. كافي،ج2،ص435
4. اصلاح گذشته (جبران مافات)
{
تَابُوا وَ أَصلَحُوا } بقره/160
5.اقامه نماز و پرداخت زکات
{
فَإِنْ تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّكاةَ } توبه/5
6.ایمان به پیامبر و یاری کردن او
{
وَ ءَامَنتُم بِرُسلى وَ عَزَّرْتُمُوهُمْ } مائده/12
7.قرض الحسنه
{
وَ أَقْرَضتُمُ اللَّهَ قَرْضاً حَسناً } مائده/12
آثار توبه
غفران و رحمت خداوند
{
أَنَّهُ مَنْ عَمِلَ مِنْكُمْ سُوءاً بِجَهالَةٍ ثُمَّ تابَ مِنْ بَعْدِهِ وَ أَصْلَحَ فَأَنَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ } انعام/54
هدايت يابي
{
وَ إِنِّي لَغَفّارٌ لِمَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً ثُمَّ اهْتَدي } طه/82
تبديل سيئات به حسنا
{
إِلا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ } فرقان/70
رستگار شدن
{
فَأَمّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ صالِحاً فَعَسي أَنْ يَكُونَ مِنَ الْمُفْلِحِينَ } قصص/67
محبوب خداوند شدن
{
إِنَّ اللّهَ يُحِبُّ التَّوّابِينَ وَ يُحِبُّ الْمُتَطَهِّرِينَ } بقره/222
بقاي روح اميد
{
قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلي أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللّهِ إِنَّ اللّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ } زمر/53
زندگي نيكو
{
وَ أَنِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُمَتِّعْكُمْ مَتاعاً حَسَناً إِلي أَجَلٍ مُسَمًّي } هود/3
باران و بركت
{
يا قَوْمِ اسْتَغْفِرُوا رَبَّكُمْ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ يُرْسِلِ السَّماءَ عَلَيْكُمْ مِدْراراً وَ يَزِدْكُمْ قُوَّةً إِلي قُوَّتِكُمْ وَ لا تَتَوَلَّوْا مُجْرِمِينَ } هود/52
سخني با توبه كننده و جمله اي با مردم:
توبه كننده ای كه به دامن جامعه بر مي گردد و دنبال جاي پا مي گردد به او جا بدهيد.
توبه كننده نبايد از مردم توقع خداگونه داشته باشد كه { يُبَدِّلُ اللّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ} فرقان/70
توبه جوان
پیامبر اکرم (صلی الله علیه و آله و سلم): هیچ چیز نزد خداوند محبوب تر از جوان توبه کننده نیست. مشكاةالانوار،ص110
داستان توبه وحشی
وحشى و يارانش پس از به شهادت رساندن «حمزه» عموى پيامبر به مكّه فرار كردند، سرانجام از عمل خود پشيمان شدند، نامهاى به پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله نوشتند كه ما بر كرده خود پشيمانيم و علاقهمنديم به آيين اسلام رو كنيم؛ ولى يكى از آيات قرآن مانع ماست آنجا كه مى فرمايد:
{ وَ الَّذِينَ لا يَدْعُونَ مَعَ اللَّهِ إِلهاً آخَرَ وَ لا يَقْتُلُونَ النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ وَ لا يَزْنُونَ } فرقان/68
«و آنان كه معبود ديگرى را با خدا نمىپرستند، و كسى را كه خدا خونش را حرام كرده است، جز به حق نمى كشند، و زنا نمى كنند»
چون ما مرتكب گناهِ شرك و قتل و زنا شدهايم، اميد به رحمت نداريم.
در جواب نامه وحشى اين آيه نازل شد:
{ إِلَّا مَنْ تابَ وَ آمَنَ وَ عَمِلَ عَمَلًا صالِحاً فَأُوْلئِكَ يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ } فرقان/70
«مگر آنان كه توبه كنند و ايمان آورند و كار شايسته انجام دهند كه خدا بدى هايشان را به خوبى ها تبديل مى كند»
پیامبر (صل الله علیه وآله) این آیه رو براش فرستاد.
گفت: سخته، می ترسم عمل صالحی انجام ندم. آیه نازل شد:
{
إِنَّ اللَّهَ لا يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ ما دُونَ ذلِكَ لِمَنْ يَشاءُ } نساء/48
«مسلماً خدا اين كه به او شرك ورزيده شود نمىآمرزد، و غير آن را براى هر كس كه بخواهد مى آمرزد»
پیامبر آیه را فرستاد. وحشی و اصحابش گفتند: شاید ما مصداق "هرکس که بخواهد" نباشیم.
در اين هنگام اين آيه نازل شد:
{ قُلْ يا عِبادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلى أَنْفُسِهِمْ لا تَقْنَطُوا مِنْ رَحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ } زمر/53
«بگو: اى بندگان من كه [با ارتكاب گناه] بر خود زياده روى كرديد! از رحمت خدا نوميد نشويد، يقيناً خدا همه گناهان را مى آمرزد؛ زيرا او بسيار آمرزنده و مهربان است»
رسول خدا (صل الله علیه وآله) این آیه را كه فرستاد توبه كردن و وارد اسلام شدن.