تالار گفتگوی بیداری اندیشه

نقل قول:

بعضی پرسش می‌کنند چرا ما نخندیم و از خدا نخواهیم؟ اتفاقاً آیا با خندیدن استعداد ایجاد نمی‌شه یا اصلاً گریه یعنی قطره‌های اشکی که از چشم ایجاد می‌شه؟ های و هوی کردن یا مفهوم واقعی گریه؟

بله سوال مهمی است دو خصلت گریه و خنده در انسان. اجازه بدید من یه قدری درباره گریه و خنده صحبت کنم بعد می‌گم که چرا خداوند توصیه کرده فلیبکوا کثیرا انسان موجودی است که هم می‌خنده، هم گریه می‌کنه نمی‌دونم موجودات دیگه گریه وخنده دارن یا نه جمادات، نباتات ندارن گاهی گل خندان می‌گیم اما این حرف یه حرف شاعرانه است گل وقتی شکفته می‌شه می‌گن خندان اما خصلت خنده نیست شبیه است. حیوانات آیا خنده یا گره دارن یا نه؟ بعضی‌ها می‌گن دارن اما بنده همچین باوری ندارم حالا یه چیزی شبیه گریه است یا شبیه خنده. مثلاً شتر خنده کرده یا شتر گریه کرده حیوانات بعید است گریه و خنده واقعی داشته باشن گاهی یه چیزی شبیه گریه و خنده در اونها دیده می‌شه ولی در واقع خنده و گریه نیست و جالب است که خداوند در قرآن هم به این اشاره کرده و الان هم در ماهیت خنده و گریه خیلی کتاب‌ها نوشتند. شاید گریه را بهتر بشه توضیح داد تا خنده. خنده حجابش بیش‌تر است کتابی فیلسوف معروف فرانسوی بریکسون نوشته درباره ماهیت خنده تلاش کرده توضیح بده اما من فکر نمی‌کنم موفق بوده. بعضی علمای گذشته ما می‌گن خنده وقتی عارض شد که تعجب می‌کنه. عارضه تعجب را خنده می‌داند اما من قبول ندارم چه بسا آدم تعجب می‌کنه اما خنده نمی‌کنه چه بسا وقتی تعجب نداره ولی می‌خنده. چطور می‌شه که آدم می‌خنده جوابش خیلی مشکل است این رو ساده نگیرید آدم‌ها راحت می‌خندند و گریه می‌کنن اما در چه حالی آدم می‌خنده؟ چه حالی که می‌شی می‌خندی؟

ادخال سروری شود.

ج= چه بسا سروری باشد و نخندی. بسیار موارد شما بسیار خوشحال می‌شوی اما نمی‌خندی چه بسا شما از شدت سرور گریه می‌کنی حتی گریه ‌شوق هم داریم. خیلی آدم‌ها مسرور می‌شن نمی‌خندن، من این آیه را می‌خونم و معتقدم که خداوند اشارتی کرده: وَالذَّی أماتَ وَ أحیا وَ أضحَکَ وَ أبکی: همان طور که ماهیت موت و حیات پیچیده است. ماهیت خنده و گریه هم مشکل است. از این بحث می‌گذریم چون بحث فلسفی مهمی است.

از نظر فیزیکی می‌گن گریه انقباض است وقتی منقبض می‌شه فشار میاد اشک میاد خنده حالت انبساط است اما این‌ها تعریف حقیقی نیست تعریف فیزیکی مسأله است. به هر صورت خنده و گریه دو حالتند در انسان روانشناسان از خنده خیلی تعریف کردند گفتند هر چه خنده کنن انسان زندگیش بهتره. سلامتی روح و جسم را در خنده می‌دانند. اما برگردیم به سوال اصلی شما که توصیه خداوند به گریه چه معنی داره؟ و چرا؟

ج= به گمان بنده انسان وقتی می‌خنده مصوف به سروری است این تعلقش به جهان بیش‌تر می‌شه. از یه چیزی که خوشحال می‌شه مثلاً برنده شدی در جایی، غالباً چیزهایی که موجب خنده و خوشحالی شما می‌شه نفعی به شما برسه، از این عالم. هر چند نفع از این عالم عاید شما بشه دلبستگی شما به این عالم بیش‌تر می‌شه و هر چند دلبستگی بیش‌تر بشه شما از خداوند دورتر می‌شی انسان همان جایی است که دلش اونجاست. شما اونجایی که دلت اونجاست دل شما کجاست تا بگم شما کجا هستی شما اینجا نشستی پیش ما این نشستن مهم نیست اما اگه من بدونم دل شما کجاست می‌دونم شما کجایی و حتی اینجا نیست این جا تن شماست. خنده مظهر شادی و تعلقات این جهانی است. روانشناسان که می‌گن این جهانی فکر می‌کنن.

اما گریه درش ناامیدی از این جهان است شما وقتی گریه می‌کنی که از یه چیزی ناامید شدی. خبر ناگوار، ضرر، غالباً گریه‌ جاهایی است که با ناهمواری ناگواری روبه‌رو می‌شی یعنی قطع تعلق. به یک چیز علاقه داشتی علاقه گم می‌شه، یه کسی رو دوست داشتی از بین می‌ره، پولی داشتی گم می‌شه، قطع تعلق است هر قطع تعلق از این عالم روح شما در خلأ باقی نمی‌ماند متوجه غیر این دنیا می‌شه متوجه به حق می‌شه. هر چه گریه بیش‌تر باشد سمبلیک است یعنی تعلقات از این جهان کم‌تر و هر چه تعلق کم‌تر قرب بیش‌تر. سِرش این است و الا هر دو دو خصلت آدمی است.

تعبیر ملاهادی: معتقد است خنده‌های معمولی و گریه‌های معمولی در مقابل جزع است. إذا مَسَهُ الخَیر منوعاً وَ إذا مَسَهُ الشَر جَزوعاً: این جزع کردن و خندیدن. گریه چیزهایی است که معمولی است اما گریه می‌فرماید این گریه مفهوم عرفانی دارد. که وقتی انقطاع حاصل می‌شه ارتباط انسان با تعلقات قطع می‌شه به انبساطی بهش دست می‌ده و این انبساط قلب جوششی دارد به نام اشک همان طور که چشمه‌ها آب ازش می‌جوشد.

هر کجا آب روان سبزه شود هر کجا اشک روان رحمت شود

مولوی هم زیبا فرموده بیان حضرت عالی هم این را تکمیل کرده که ما می‌گوییم گریه کنیم نه گریه عادی گریه در مقابل خنده‌های معمولی. بلکه این انبساط قلب است که درهای رحمت را باز می‌کند.

این دو بزرگ کلمه انقباض را نخواستند به کار ببرند چون بار منفی داره گریه نتیجه انقباض است منتهاش اینه که انقباض نسبت به این عالم ولی چون انقباض و انبساط دو حالت متضادند هر اندازه انقباض این عالم بیش‌تر باشد انبساط به حق بیش‌تر است اونها رو جنبه انبساط تکیه کردند ولی هیچ انقباضی بدون انبساط نیست.

جمله مولا می‌فرمایند: مومنٌ بُشرُهُ فی وَجهِهِ وَ حُزنُهُ فی قَلبِهِ: اون حزن انقباض نسبت به دنیاست و انبساط نسبت به حق.

حدیث امام صادق علیه السلام ازشون سوال می‌کنند که چرا بنده مومن هی باید گریه کند ناله بزند اما دیگران نمازی نمی‌خوانند پایبند نیستند اما همه چیز هم دارن. امام می‌فرمایند:

بنده مومن تضرع می‌کند کو به غیر تو ندارد مستند

در جوابش گفت نه از خواری اوست عین تأخیر عطا یاری اوست

بنده مومن همی داریم دوست گو تضرع کن که اون اعطاست او

نفس تضرع معنی دارد. واذکر رَبُّک فی نَفسَک تَضَرُعاً وَ خُفیَّه: یعنی نفس تضرع را حق تعالی دوست دارد همان طور که گفتیم هر چه تضرع بیش‌تر باشد انقطاع از این عالم بیش‌تر است و گاهی بعضی گله می‌کنند ما دعا کردیم مستجاب نشد در حالیکه وعده خداوند که دروغ نیست و تخلفی هم در وعده خداوند نیست. وعده داده ولی بسیاری وقتا آدم بدی هم نیست مومن است دعا هم کرده به حق هم دعا کرده ولی مستجاب نمی‌شه یا من دعام خراب بوده یا نعوذ بالله در وعده خدا تخلف بوده ما این توجه نداره که می‌گه همین زاری تو لبیک ماست. این خودش توجه نداره که خود این چقدر ارزش داره دعا را همیشه برا چیزی که در این عالم می‌خواد اون خواسته‌اش دون است فرومایه است اون را می‌خواد در حالیکه نمی‌دونه خود این زاری نسبته به حق چقدر مهم است. همین که داره می‌گی خدا، همین اشکی که می‌ریزی این خیلی گرانبهاست در درگاه ربوبیت. یعنی دعای شما لبیک حق است پس استجابت حتمی است اون خواسته دنیوی شما چه بسا صلاح است که الان بهش نرسی هر وقت صلاح بود بهش می‌رسی. مثلاً می‌خوای به این مقام برسی به این پول برسی اما خود این زاری لبیک حق است خود این مقام است که خودش نمی‌داند این مقام را.

[font=Tahoma][/font]