تالار گفتگوی بیداری اندیشه

قصد دارم در این تاپیک تصاویر اماکن مقدس را قرار دهم.
علاوه بر این به معرفی اماکن مقدس و امام زادگان و ... بپردازم

اولین پست رو با تصاویری قدیمی از مکه شروع میکنم.



---------------












]

توضيحات :

چهار زاويه کعبه به چهار رکن نامور است. هرگاه واژه رکن بدون پسوند به کار رود، مقصود از آن رکني است که حجرالاسود در آن است.
مسير طواف، از رکن حجرالاسود آغاز مي شود، سپس به رکن عراقي مي رسد، پس از آن به رکن شامي و سپس به رکن يماني و آنگاه باز به رکن حجرالأسود مي رسد و همين جا يک شوط پايان مي يابد.
از ميان اين چهار رکن، فضيلت رکن يماني و رکن اسود از دو رکن ديگر بيشتر است; چنان که روايات زيادي از شيعه و سنّي درباره فضيلت و اهميت اين دو رکن نقل شده است. در روايتي از امام باقر(عليه السلام) نقل شده است که فرمود: کَانَ رَسُولُ اللَّهِ(صلي الله عليه وآله)لا يَسْتَلِمُ إِلاّ الرُّکْنَ الاَْسْوَدَ وَ الْيَمَانِيَّ ثُمَّ يُقَبِّلُهُمَا وَ يَضَعُ خَدَّهُ عَلَيْهِمَ ;(1) رسول خدا(صلي الله عليه وآله) دو رکن يماني و اسود را استلام مي کرد و آنها را مي بوسيد و صورتش را بر آنها مي نهاد. (1) ابومريم نقل کرده است که همراه امام باقر(عليه السلام) طواف مي کردم. در هر دوري که مي زد، رکن يماني را استلام مي کرد و مي فرمود: اللَّهُمَّ تُبْ عَلَيَّ حَتَّي أَتُوبَ وَ اعْصِمْنِي حَتَّي لا أَعُودَ ;(2)
در روايتي ديگر از امام صادق(عليه السلام) آمده است که الرُّکْنُ الْيَمَانِيُّ بَابٌ مِنْ أَبْوَابِ الْجَنَّةِ لَمْ يُغْلِقْهُ اللَّهُ مُنْذُ فَتَحَهُ .(3) رکن يماني دري از درهاي بهشت است و از روزي که گشوده شده، بسته نشده است. همچنين رکن يماني از جايْ هايي است که دعا در آنجا به اجابت مي رسد.
به نقل از رسول خدا(صلي الله عليه وآله) آمده است که فرمود: مَسْحُ الحَجَر و الرُکْن اليماني يَحُطُّ
الخَطايا حَطّ ; مسح حجرالاسود و رکن يماني، گناهان انسان را پاک مي کند.
بنا به مشهور، محلي که براي فاطمه بنت اسد شکافته شد تا به درون کعبه رود و فرزندش علي بن ابي طالب را به دنيا آورد، در کنار رکن يماني بوده است.
به دليل بازسازي هايي که در ديوار کعبه صورت گرفته، هيچ اثري از محل ورود اين بانوي بزرگوار بر کعبه ديده نمي شود.
حجر الاسود
حجرالاسود يا سنگ سياه، از اجزاي بسيار مقدس مسجدالحرام بوده و در رکن اسودِ کعبه در ارتفاع 5/1 متري قرار گرفته است. اين سنگ مقدس، پيش از اسلام و پس از آن، همواره مورد اعتنا و توجه کامل بوده و در حقيقت در شمار عناصر اصلي کعبه
بوده است. به لحاظ همين تقدّس، رسول خدا(صلي الله عليه وآله) آن را نگاه داشت و ديگر سنگ هايي را که به شکل بت ساخته شده بود، به دور ريخت.
حجرالأسود در جريان تخريب کعبه، که پنج سال پيش از بعثت صورت گرفت، در فاصله اي دور از مسجد واقع شد. در زمان نصب آن به جاي خود، همان گونه که پيشتر گذشت، قريش به نزاع پرداختند، اما با درايت رسول خدا(صلي الله عليه وآله)، همه قريش در فضيلت آن سهيم شدند و عاقبت به دست خود آن حضرت نصب
گرديد. به مرور زمان و در اثر تحوّلات و تغييرات، از حجمِ نخستينِ اين سنگ کاسته شد و حتي به چند پاره تقسيم گرديد که آخرين بار قسمت هاي مختلف آن را به يکديگر متصل کردند و آن را در محفظه اي نقره اي قرار دادند. در حال حاضر تنها به آن اندازه که براي بوسيدن و استلام لازم است، جاي گذاشته اند.
در بسياري از روايات آمده است که حجرالأسود از سنگ هاي بهشتي است و همراه آدم(عليه السلام) به زمين فرود آمد.(1)
در نقلي از ابن عباس آمده است که اگر کسي با رسول خدا(صلي الله عليه وآله) بيعت نکرد و سپس حجرالاسود را استلام نمود، با خدا و رسول(صلي الله عليه وآله) بيعت کرده است.
همچنين در روايات آمده است که اين سنگ در آغاز سفيد بود، اما گناهاني که فرزندان آدم انجام دادند، سبب سياه شدن آن گرديد.(2)
از رسول خدا(صلي الله عليه وآله) نقل شده است که فرمود:
فاللّه تعالي يُحْييه يَوْم القيامة، له عَينان يُبْصر بهما، و لسانٌ يَنطق فيَشهد علي مَنِ اسْتَلَمه.
خداوند در روز قيامت، حجر الاسود را زنده مي کند، در حالي که دو چشم بينا و زباني گويا دارد و شهادت مي دهد که چه کسي آن را استلام کرده است.
همچنين از رسول خدا(صلي الله عليه وآله) نقل شده است که فرمود: الحجر يمين الله في أرضه، فمن مسحه، مسح يدالله (3); حجرالاسود، دست خداوند در روي زمين است، کسي که آن را مسح کند، دست خدا را مسح کرده است.
امام صادق(عليه السلام) فرمود: در صورتي که کسي در اطراف حجر نبود و به راحتي امکان استلام و بوسيدن بود، آن را ببوسيد و در وقت ازدحام، از دور، بر او تکبير بگوييد.(4) همچنين حضرتش فرمود: از جمله چيزهايي که از زنان برداشته شده است، يکي هم استلام حجر الاسود است.(1)
روزي عمر در حالي که حجر را مي بوسيد، مي گفت: تو را تنها به خاطر آن که رسول خدا(صلي الله عليه وآله) مي بوسيد، مي بوسم، وگرنه مي دانم که تو سنگي بيش نيستي و نفع و ضرري نداري!
اميرمؤمنان علي(عليه السلام) فرمود: حجر، هم سود دارد و هم زيان، فهذا يشهد للمؤمن بالوفاء و يشهد علي الکافر بالجُحود. ;(2) اين سنگ وفاي مؤمن را نشان مي دهد و انکار کافر را.
در سال 317 قمري يکي از فرقه هاي منسوب به اسماعيليان که به قرامطه شهرت داشت، حجرالأسود را از کنار کعبه برداشت و به احساء برد. اين گروه به مدت 22 سال ـ چهار روز کم ـ تا سال 339 هجري سنگ را در آنجا نگاه داشتند و سپس در عيد قربان همين سال، آن را به جاي نخست باز گرداندند.(3) پس از آن، طي سال هاي پياپي، حجر الاسود به طور عمد يا غير عمد از جاي خود کنده شد و هر بار اجزايي از آن خرد و جدا گرديد. هر بار اين اجزا به هم چسبانده شد و همان گونه که گذشت، اکنون مجموعه آن در هاله اي از نقره قرار داده شده است.
حجرالأسود برديوار کعبه درارتفاع 5/1 متري زمين قرار دارد. استلام و بوسيدن آن سفارش شده و در نقل ها آمده است که رسول الله(صلي الله عليه وآله) مقيّد به استلام و بوسيدن آن بوده است.
گفتني است حجرالأسود آغاز و پايان طواف بوده و برابر آن سنگ سياهي روي زمين (تا انتهاي مسجد) کشيده شده است. به علاوه، چراغي سبز رنگ بر ديوار مسجد
برابر حجرالأسود نصب شده تا راهنماي طواف کنندگان باشد.(1)


حجر الاسود که در پوششی قرار دارد


ادامه دارد...........

۲- باب الکعبه - یعنی درب کعبه - از جنس نقره و رو کش آن از طلا میباشد قفل درب نیز از طلا
ساخته شده است

۳- میزاب یا مزراب الرحمه - ناودان طلا یا ناودان رحمت که جنس ان از طلا میباشد

۴- الشاذروان - قسمت پائین کعبه که با سنگ های سفید مشخص شده چون کعبه چندین مرتبه خراب و مرمت گردیده و این قسمت جزو کعبه بوده بدین صورت نمایان است
زمانى که در بازسازى هاى کعبه، ابعاد خانه قدرى کوچکتر از بناى ابراهیمى بنا شد; براى حفظ ابعاد اصلى، فضاى عقب نشینى شده را با ساخت سکویى کم ارتفاع، علامت گذارى کردند که «شاذَروان» نامیده شد و چون ملاک در طواف، حدّ اصلى کعبه است; فقها براى حصول شرط خروج طواف گزار از کعبه، طواف بر روى شاذروان را صحیح نمى دانند.(1)ازرقى سنگ هاى به کار رفته در بناى شاذروان را 68 عدد مى داند و ارکان را به همان نام هاى: اسود، شامى، غربى و یمانى مى خواند

5-حجر اسماعیل
:میان رکن شامی و رکن غربی مکه قرار دارد. حجْر به معنای پناه و دامن است و از این رو به اسماعیل علیه السلام منسوب داشته اند که چون دیوارهای کعبه بدست او و پدرش بنا شد، وی برای پناه بردن از گرمای خورشید در سایه و کنار این دیوار می نشست و یا این که سایبانی کنار آن برای خود برافراشته و در آن جا پناه می گرفت، چون از گرمای مکه نزد خداوند شکوه کرد، خدا به او وحی فرمود که من در این مکان برای تو روزنه ای به بهشت می گشایم که تا روز قیامت از آن نسیم روح افزا بر تو بدمد. حضرت اسماعیل علیه السلام چون در گذشت او را در همان مکان مدفون ساختند.

عبدالله بن زبیر هنگام تجدید بنای کعبه، حجر را حفر کرد و در آن سنگی به رنگ سبز یافت. از قریش در این باره پرسید، عبدالله بن صفوان گفت: این قبر حضرت اسماعیل است، به آن دست نزن. لذا ابن زبیر آن را به حال خود را رها کرد.

گویند مدفن آن حضرت بین ناودان طلا و ‹‹در غربی کنونی حجر›› قرار داشته و غیر از او، مادرش هاجر و دختران او و نزدیک به هفتاد پیامبر نیز در این مکان مدفون شده اند.
حجر اسماعیل بخشی از خانه کعبه بوده است که طی چند نوبت در دورانهای مختلف تعمیر و بازسازی کعبه، از خانه خارج شده است.

ابن ابی علقمه از عایشه نقل می کند که دوست داشتم وارد کعبه شده و در آن نماز گزارم. پیامبر دستم را گرفت و مرا وارد حجر اسماعیل کرد و فرمود: ‹‹ هرگاه می خواهی در کعبه نماز گزاری ر اینجا نماز گزار که حجر بخشی از کعبه است، اما قوم تو هنگامی که کعبه را می ساختند، از طول آن کاسته و آنرا بیرون کعبه قرار دادند. این گفته رسول خدا سندی برای فقها است که طواف در داخل حجر اسماعیل را جایز ندانسته و گفته اند نباید هنگام طواف از داخل آن عبور کرد.

حجر اکنون با نیم دایره ای کوتاه محصور است که ارتفاع دیواره آن 32/1 متر، شعاع نیم دایره حدود 5/8 متر و فاصله این دیواره از کعبه 22/2 متر می باشد.

بر حسب موقعیت جغرافیایی حجر اسماعیل در سمت شمال شرقی کعبه جای دارد.
در دوره منصور عباسی، زمین آن، سنگ مرمر پوشیده شد و در سالهای 161هجری قمری و 283 ق و سالهای بعد نیز همواره سنگهای حجر را تعویض و ترمیم می کرده اند و اکنون نیز با سنگ مرمر مفروش است.

6-ملتزم
قسمتى از ديوار كعبه را كه در يك سوى آن حجر الاسود و در سوى (1) ديگرش درب كعبه قرار دارد،«ملتزم‏»مى‏نامند.اين محل از آن روى ملتزم ناميده شده،كه مردم در آن قسمت به ديوار ملتزم مى‏شوند و دعا مى‏خوانند.در روايتى آمده است كه رسول خدا-ص-صورت و دستهاى خود را بر روى اين قسمت ديوار قرار مى‏داد.همچنين،از پيامبر نقل شده كه فرمود:ملتزم، محلى است كه دعا در آنجا مستجاب مى‏شود و هيچ بنده‏اى نيست كه در آنجا خدا را بخواند و خداوند دعايش را مستجاب نكند.

7-مقام ابراهيم

يكى از نقاط بسيار مقدس مسجد الحرام،محلى است به نام‏«مقام ابراهيم‏».اين مقام،يكى از شعائر الهى خوانده شده و خداوند درباره آن فرموده است:« و اتخذوا من مقام ابراهيم مصلى. » (3)

اين مكان مربوط به زمانى است كه ابراهيم-ع-ديوارهاى كعبه را بالا مى‏برد.زمانى كه ديوار بالا رفت و ديگر دست بدان نرسيد،سنگى آوردند و ابراهيم-ع-بر روى آن ايستاد و سنگها را از دست اسماعيل-ع-گرفت و ديوار كعبه را بالا برد.در روايت ديگرى آمده است كه ابراهيم بر روى اين سنگ ايستاد و مردم را به حج فرا خواند.بر روى اين سنگ اثرى از انگشتان پاى آن حضرت ديده مى‏شود.اين سنگ به شكل تقريبى،مربع است با طول و عرض 40 سانتى متر و ارتفاع تقريبى 50 سانتى متر و رنگ آن،رنگى ميانه سفيد و سياه و متمايل به زرد است.از زمان مهدى عباسى بدين سو،اين سنگ با طلا پوشانده شده و در محفظه‏اى قرار گرفته است تا صدمه نبيند.

در گذشته،بر روى اين محل،قبه‏اى بزرگ از آجر و سنگ و چوب بنا شده بود كه اطراف آن را با آيات قرآن مزين كرده بودند.از آنجا كه اين قبه قسمتى از مسجد را به خود اختصاص داده و از فضاى مطاف كاسته بود،در سال 1385 ه.ق.به دستور دولت‏سعودى تخريب گرديد و ضريحى كوچك بر روى آن ساخته شد.بدين ترتيب،مساحت مطاف،نزديك به پنج متر افزايش يافت.

ادامه دارد...........

چهار زاويه کعبه به چهار "رکن" نامور است. هر گاه واژه رکن بدون پسوند به کار رود، مقصود از آن رکني است که حجرالاسود در آن است.

مسير طواف، از رکن حجرالاسود آغاز مي شود، سپس به رکن عراقي مي رسد، پس از آن به رکن شامي و سپس به رکن يماني و آنگاه باز به رکن حجرالاسود مي رسد و همين جا يک شوط پايان مي يابد.

از ميان اين چهار رکن، فضيلت رکن يماني و رکن اسود از دو رکن ديگر بيشتر است، چنان که روايات زيادي از شيعه و سني درباره فضيلت و اهميت اين دو رکن نقل شده است. در روايتي از امام باقر(علیه السلام) نقل شده است که فرمود:" کانَ رَسُولُ اللهِ (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) لا يستَلِمُ إِلاّ الرُّکنَ الأَسوَدَ وَ اليمَانِي ثُمَّ يقَبِّلُهُمَا وَ يضَعُ خَدَّهُ عَلَيهِمَا." (2)

" رسول خدا دو رکن يماني و اسود را استلام مي کرد و آنها را مي بوسيد و صورتش را بر آنها مي نهاد.(3)" ابومريم نقل کرده است که همراه امام باقر (علیه السلام) طواف مي کردم. در هر دوري که مي زد، رکن يماني را استلام مي کرد و مي فرمود:" اَللّهُمَّ تُب عَلَي حَتَّي أَتوبَ وَ اعصِمنِي حَتَّي لا أَعُودَ".(4)

در روايتي ديگر از امام صادق(علیه السلام) آمده است که " الرُّکنُ اليمَانِي بَابٌ مِن أَبوَابِ الجَنَّةِ لَم يغلِقهُ اللهُ مُنذُ فَتَحَهُ."(5)" رکن يماني دري از درهاي بهشت است و از روزي که گشوده شده، بسته نشده است." همچنين رکن يماني از جاي هايي است که دعا در آنجا به اجابت مي رسد.

به نقل از رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) آمده است که فرمود:" مَسحُ الحَجَر وَ الرُکن اليماني يحُطُّ الخَطايا حَطّا"؛ " مسح حجرالاسود و رکن يماني، گناهان انسان را پاک مي کند."

بنا به مشهور، محلي که براي فاطمه بنت اسد شکافته شد تا به درون کعبه رود و فرزندش علي بن ابي طالب را به دنيا آورد، در کنار رکن يماني بوده است.

8- ركن الاسود (ركن سياه): به اين اسم ناميده شده زير حجر الاسود در اين گوشه قرار دارد و در نزديكترين گوشه به دروازه كعبه قرار دارد كه ابتداى طواف از اين ركن ميباشد، و به آن ركن "شرقى" نيز گفته ميشود.

9- ركن يمانى: به اين اسم ناميده شده زيرا به طرف يمن قرار گرفته شده.

10- ركن شامى: به اين اسم ناميده شده زيرا به سمت شام و مغرب قرار گرفته شده، و بين اين ركن و ركن عراقى "حجر اسماعيل" قرار گرفته شده، و به آن ركن "غربى" نيز ميگويند.

11- ركن عراقى: به اين اسم ناميده شده زيرا به سمت عراق قرار گرفته و بين اين ركن و ركن حجر الاسود دروارزه كعبه قرار گرفته، و به آن ركن "شمالى" نيز گفته ميشود زيرا به سمت شمال قرار گرفته.

12-«ستار كعبه»، «پيراهن كعبه»، پوشش (روپوش) قسمت خارجى كعبه را گويند، و در اين كه اول بار چه كسى درصد پوشانيدن كعبه برآمد و جنس پوشش چه بود اختلاف زيادى وجود دارد و از كسانى چون حضرت ابراهيم و حضرت اسماعيل و حضرت هاجر و عدنان(عليه السلام) نام برده اند. بر اساس روايتى، حضرت آدم(عليه السلام) كه اساس خانه كعبه را نهاد آن را با پيراهن مويى پوشانيد و حضرت ابراهيم(عليه السلام) پيراهن كعبه را از بافته خرما بساخت و حضرت سليمان(عليه السلام) با پارچه قطبى پيراهنش كرد.

مشخصات پرده

پرده حاليه كعبه تا پايين ديوار خانه مى رسد و در آن جا با حلقه ها به شاذروان بسته مى شود (اما در مراسم حج مقدارى از پيراهن كعبه را از پايين لوله كرده و بالا مى زنند تا در دسترس حجاج قرار نگيرد). اين پرده هر ساله در روز نهم (يا دهم) ذى حجه طى مراسم و تشريفات با حضور پادشاه كشور و نمايندگان رسمى ديگر كشورهاى اسلامى تعويض مى گردد و بنى شيبه (كليدداران كعبه) تحت نظارت حكومت، پرده تعويض شده را ميان خود تقسيم مى كنند و برخى از آنان سهم خود را به افراد و طبقات خاص و دوستان خود در داخل و خارج كشور هديه مى دهند. و اما از جمله ويژگى هاى پرده حاليه كعبه اين كه:

. جنس آن از ابريشم ضخيم است و به رنگ سياه (و آسترى پرده به رنگ غير سياه است).

. در كل از 54 قطعه تركيب يافته كه طول هر قطعه 14 متر و عرض آن 95 سانتى متر است و مساحت كلى آن به 2650 متر مربع بالغ مى گردد.

. در حد يك سوم بالاى پرده، كمربند مانندى (حزام) است كه از 16 قطعه تركيب يافته با عرض 95 سانتيمتر و طول 47 متر و محيط آن 45 متر مى باشد.

پرده درِ كعبه موسوم به برقع (چه ساخته مصر ـ چه ساخت عربستان) از چهار قطعه متصل به هم تشكيل شده به ارتفاع 5/6 متر و عرض 5/3 متر. ليكن در دوران اخير قطعه پنجمى را در پايين پرده قرار داده و عبارت اهدا را بر روى آن نقش كرده اند به طورى كه با پيوستن قطعه پنجم اكنون طول پرده 5/7 متر و عرض آن به 4 متر رسيده است.

روى جامه كعبه كلمات «لا اله الا الله، محمد رسول الله» (در ميان مربع ها) با رشته هاى ابريشمى بافته شده و در كنار راست و كنار چپ آن لفظ «جل جلاله» نقش گرديده است و در خاليگاه آن لفظ «يا الله» منقوش مى باشد. روى كمربند پرده در قسمت شمالى عبارت «هذه السكوة صنعت فى مكة المكرمه بامر خادم الحرمين الشريفين» درج گرديده است و در قسمت هاى ديگر كمربند (حزام) آياتى از قرآن كريم با رشته هاى نقره اى طلا فام نقش بسته است. در روى پره درب كعبه آياتى از قرآن كريم به اشكال گرد و مربع با رشته هاى طلا فام (نخ نقره مطلا) نوشته شده است.

. براى تهيه پرده به 670 كيلوگرم ابريشم (حرير) طبيعى سفيد خالص نياز است (تا با 720 كيلوگرم مواد رنگ آميزى گردد) براى كمربند و پرده كعبه، رشته هاى نقره اى طلافام مورد احتياج 120 كيلوگرم مى باشد.

13-
(خط المرمر البنی ) شماره ۱۳ در تصویر کعبه


خط المرمر البنی : خط قهوه ای رنگی بود که در گذشته ما بین حجر الاسود ومهتابی سبز رنگی که

روبروی حجر الاسود روی دیوار مسجد الحرام نصب شده و محل شروع طواف را نشان میداد .

لذا به علت تجمع زیاد طواف کنندگان که برای پایان طواف های خود به خط قهوهای نگاه میکردند

که آن را ببینند و طواف بعدی را شروع کنند افراد زیادی تحت فشارقرار میگرفتند خصو صا افراد مسن

که جان آنها در خطر بودبرای رفع این مشکل خط مرمری قهوای رنگ را محو کردند