zarati313 نوشته است:
نقل قول:هم چنین فرم معماری و جلوههای تزئینی محراب، خود بازتابی از حقیقت آسمانی و هویت روحانی آن است. در سوره ی نور، ایه ی 35، مقایسه میان محراب و مشکوه آشکار است و آن تأکیدی است بر این که چراغی را در زاویه ی نیایش آویزند. مقرنس، برجستهترین تزئین محراب و در عین حال زیباترین، رازآمیزترین و پرشکوهترین جنبه ی آن است.
با تشکر از متن خوبتون که اطلاعات بسیار مفیدی کسب کردم.
من هم نظرات و سوالاتی داشتم که جا داره مطرح کنم.
در زمان های نه خیلی دور مساجد در اکثر حوزه ها و محله ها نقش محوری و مرکزی را ایفا میکردند.مانند مسجد امام و شیخ لطف الله در میدان نقش جهان که جایگاه مسجد و همزیستی ابنیه مذهبی با ساختمانهای حکومتی و تجاری کاملا مشهود است و یا مسجد جامع نطنز و مسجد جامع کاشان و مساجد محله که هنوز هم باقی مانده.در حالی که در بعضی حوزه های تجاری کنونی از تعبیه یک نمازخانه در آنها خودداری میشود.مثل اکثر پاساژ های یافت آباد
و حالا سوالم که فکر کنم رابطه ی قرآن و معماری رو نیز تا حدی برای دوستان روشن کنه:
با توجه به نکات ذکر شده در پایین آیا منظور از محراب، کلیت مسجد نیست؟ ومنظور از آویختن چراغ در محراب همان آویختن چراغ در مسجد نیست؟ و بهتر نیست که محراب فاقد تزیینات بیش از حد باشد(که در مسجدهای تازه ساخت دیده میشود) تا توجه نمازگزار به آن جلب نشود؟
تفسير نمونه، ج18، ص: 38(سوره نور آیه 13)
" سليمان هر چه مىخواست از معبدها، و تمثالها، و ظرفهاى بزرگ غذا كه همچون حوضهاى بزرگ بود، و ديگهاى عظيم ثابت براى او تهيه مىكردند" (يَعْمَلُونَ لَهُ ما يَشاءُ مِنْ مَحارِيبَ وَ تَماثِيلَ وَ جِفانٍ كَالْجَوابِ وَ قُدُورٍ راسِياتٍ).
كه بخشى از آنها مربوط به مسائل معنوى و عبادى بود، و بخشى با نيازهاى جسمانى انسانها، و جمعيت عظيم لشكريان و كارگزارانش تناسب داشت.
" محاريب" جمع" محراب" در لغت به معنى" عبادتگاه" يا" قصرها و ساختمانهاى بزرگى" است كه به منظور معبد ساخته مىشود.
گاهى نيز به قسمت صدر مجلس، يا صدر مسجد و معبد، نيز اطلاق مىشود آنچه امروز به آن محراب مىگويند كه همان محل امام جماعت است در حقيقت تعبير و معنى تازهاى است كه از ريشه اصلى گرفته شده است.
به هر حال از آنجا كه اين واژه از ماده" حرب" به معنى جنگ است علت نامگذارى معابد را به" محراب" اين دانستهاند كه محل محاربه و جنگ با شيطان و هواى نفس است .
و يا از" حرب" به معنى لباس است كه در ميدان جنگ از تن دشمن گرفته مىشود، چرا كه انسان در معبد بايد پوشش افكار دنيوى و پراكندگى خاطر را از خود بر گيرد .
به هر حال اين كاركنان فعال و چابك سليمان معابد بزرگ و باشكوهى كه درخور حكومت الهى و مذهبى او بود براى او ترتيب مىدادند، تا مردم بتوانند به راحتى به وظائف عبادى خود قيام كنند.
" تماثيل" جمع" تمثال" هم به معنى نقش و عكس آمده، و هم مجسمه، در اينكه اين مجسمهها يا نقشها صورتهاى چه موجوداتى بودند، و به چه منظور سليمان دستور تهيه آنها را مىداد تفسيرهاى مختلفى شده است:
ممكن است اينها جنبه تزيينى داشته، همانگونه كه در بناهاى مهم قديم بلكه جديد ما نيز ديده مىشود.
و يا براى افزودن ابهت به تشكيلات او بوده است، چرا كه نقش پارهاى از حيوانات چون شير در افكار بسيارى از مردم ابهت آفرين است
ولى در روايتى كه از امام صادق ع در تفسير اين آيه نقل شده چنين مىخوانيم:
و اللَّه ما هى تماثيل الرجال و النساء و لكنها الشجر و شبهه:
بخدا سوگند تمثالهاى مورد در خواست سليمان مجسمه مردان و زنان نبوده بلكه تمثال درخت و مانند آن بوده است" «1»
__________________________________________________
(1)" وسائل الشيعه" جلد 12 ابواب ما يكتسب به حديث 1
و اما دلایل بیشتر برای دوستانی که با ارتباط قرآن و معماری مخالفند:
اینکه وجود آینه در مقابل نمازگزار کراهت دارد بهتر نیست که این عنصر از مقابل نمازگزار حذف شود .یعنی سمت رو به قبله.(توجه داشته باشید که اسلام به نوعی میگوید که در معماری از به کارگیری آینه خودداری شود .یعنی همان معماری که در مساجد به کار گرفته میشود)
و اینکه رنگی که در مساجد به کار میرود همان رنگی است که در قرآن و احادیث سفارش شده و آیا این بیانگر معماری اسلامی نیست؟
معماری اسلامی معطوف به مسجد نمیشود به عنوان مثال فلسفه ی به وجود آمدن چهار باغ ، همان چها رکن عرش الهی است که باغ به چهار قسمت تقسیم میشد و اینکه آشپزخانه open ، فرهنگ غربی است و طبق معارف اسلامی بهتر است آشپزخانه در دید نباشد تا خانم خانه راحت تر و دور از دید نامحرمان به کارها رسیدگی کند.
آیا کشورهای اسلامی دیگر در معماری خود، نکاتی که ما به کار میبریم ،به کار میبرند؟
این ظرافت ها در معماری خواه ناخواه بر روح و جسم آدمی تاثیرگذار است.همانطور که دوستمان اشاره کرد و همان طور که ماسون ها علایم خودشان را بی آنکه من و شما ذره ای متوجه شویم، به ما القا میکنند حال چه در معماری و چه در فیلم و انیمیشن و... .پس چه بهتر که نکات اسلامی را در معماری خود به کار بریم و معماری اسلامی را بیافرینیم.
در ضمن دین اسلام جامع ترین و کامل ترین ادیان است و به رهنمون بشر در تمام مسائل است و بشر را در هیچ موردی تنها نمیگذارد و راهنمای اوست . اگر با ظاهر قرآن به این مطالب نمیرسیم باید به باطن آن که در تفاسیر و احادیث رجوع کنیم.