تالار گفتگوی بیداری اندیشه

رجب؛ ماهى كه خداوند جنگ با دشمنان را نيز ممنوع فرموده است، تا براى همه انسان ها امن و امان باشد، تا هر كس خواست به جوار حضرت حق نزديك شود، اسم رحمت حق به استقبال او رود و او را وارد رحمت الهى نمايد و طعمِ ورود به مقام انس با حق را به قلب او بچشاند.

حديث فرشته داعى‏

هر كه در خانه اش صنم دارد

گر نيايد برون چه غم دارد

: انَّ رَجَبَ شَهرُ «الله» و شعبانُ «شهري» و رمضانُ «شهر امَّتي»
يعنى رجب ماه‏ خدا است و شعبان ماه من است و رمضان ماه امت من است.[1]

باز مى فرمايد بسيار بگو: «اسْتَغْفِرُاللهَ وَ اسْئَلُهُ التَّوبَه»؛ يعنى خدايا غفران و بخشش تو را طلب مى كنم و تقاضا مى كنم كه توبه مرا بپذيرى و به من نظر كنى. اوّلًا؛ مى گويى: از الله يعنى از حضرت جامع همه خوبى ها مى خواهم مرا در بر بگيرد مثل دربرگرفتن كالايى كه شما گرد و خاكش را پاك مى كنيد و وارد خانه تان مى كنيد- ثانياً؛ مى گويى: از او كه فرمود: من دوست دارم بنده ام دستور دهد تا آن را عمل كنم، تقاضا مى كنم به من توجّه فرمايد، به من محل بگذارد. خوشا به حالتان با چنين كلمات و چنين تصميمى!

خرمن سوختگان را همه گو باد ببر

مى فرمايد: اين ماه، ماه من است. حال ببينيد ماهِ خدا بودن، يعنى اين كه در آغوش اين ماه به راحتى مى توانيم براى خدا يگانه شويم،
مثل اين كه در مورد مكّه مى فرمايد: «بَيْتي»؛ يعنى خانه من؛ و شما ملاحظه كرده ايد كه در كنار خانه او چه رازها در راستاى يگانه شدن براى انسان گشوده مى شود. يگانه شدن يك مبناى نظرى و فكرى دارد و يك مبناى عملى. هم بايد بينش و قلب انسان در اين ماه با خدا يگانه شود، اين با «استغفار» و ذكر «لا اله الا الله» كه هر دو هم از اذكار اين ماه است، محقّق مى شود. و هم يگانه شدن، عملى‏ بايد باشد كه آن هم به كمك «روزه» محقّق مى شود. روزه يگانه شدن براى خداست. حال ببينيم مزه هايش چيست؟ [2]

«فَمَنْ دَعاني في هَذَاالشهْرِ اجِبْتُهُ» هركس مرا در اين ماه بخواند اجابتش مى كنم و جوابش را مى دهم. شايد بگوييد خدايا ما هميشه و هروقت تو را بخوانيم اجابت مى كنى. ولى معلوم است اين دعوت خاص است كه مى فرمايد: اگر مرا بخوانى، اجابت مى كنم و يك اجابت و جواب گويى خاصى را همراه دارد، حجاب ها را مرتفع نموده و فاصله هاى زمانى را برداشته تا به راحتى آن اجابت خاصه نصيب ما شود.

در ادامه مى فرمايند: «وَ مَنْ سَالَني اعْطَيْتُهُ وَ مَنِ اسْتَهْداني هَدَيْتُهُ» حرف دهنِ ما گذاشته است. مى فرمايند: اى بنده من!
اگر از من چيزى بخواهى به تو مى دهم، پس چرا نمى خواهى؟ و اگر از من طلب هدايت و راه جويى كنى، تو را هدايت مى كنم، راه و چاه را به تو نشان مى دهم. بله حرف ياد ما دادند كه ما در اين ماه از خدا بخواهيم كه خدايا ما را هدايت كن. ما انوار غيبى تو را رها كنيم، كجا برويم؟
و دعاهايى كه ائمه (صلوات الله عليهم) در اين ماه دارند در همين راستاست، كه ما را به سوى خود راهنمايى كن و خودت را به ما بفهمان كه جز تو مقصدى نيست كه ما قلبمان را به سوى او جهت دهيم، خلاصه متوجّه شويم: «نيست در شهر نگارى كه دل ما ببرد»؛ اگر كسى معنى هدايت را بشناسد، و بفهمد يعنى چه، خداوند ما را در اين ماه به «هدايت» مژده داده است، با تمام وجود براى به دست آوردن آن مى كوشد كه گفت:

چو شمع خنده زنان، ترك سر توانى كرد

«وَ جَعَلْتُ هذَا الشَّهْرَ حَبْلًا بَيْني وَ بَيْنَ عِبادي» اين ماه را چون يك ريسمان قرار دادم بين خود و بندگانم. پس ماه رجب به عنوان يك شرايط استثنايى است تا انسان از آن استفاده كند و بالا برود، مثل يك طناب كه يك سر آن در دست خدا است و يك سر آن را رها كرده تا ما بگيريم و بالا رويم، با اعمال و آداب مخصوص اين ماه مى توان سرِطناب را براى بالا رفتن گرفت. عمده آن است كه متوجّه شويم اين ماه يك رشته اى است بين ما و خدا، انسان عاقل به چنين طنابى محكم چنگ مى زند. چراكه گفت:

چون فرمود : هر كس به ريسمان من يعنى ماه رجب- چنگ بزند به من وصل خواهد شد و قصّه وصل، قصّه اى است پرسوز و گداز:

ما دوباره به آن نكته قبل در اين جا بايد مجدداً تأكيد كنيم، اين كه در قيامت مى فرمايد: «ايْنَ الرَّجَبِيُّون»؛ اين يك نكته دقيقى است و خبر از يك حقيقت بزرگى مى دهد. مى دانيد كه در قيامت داريم: «يَوْمَ يَدْعُ الدّاعِ» (قمر/ 6)؛ يعنى روزى كه دعوت كننده اى دعوت مى كند و مى خواند.

كه اين خواندن و دعوت كردن منطبق است بر بنياد روح انسان ها، و يك خواندن اعتبارى نيست. يعنى همين طور كه جهنّم، جهنّميان را مى خواند و جذب مى كند، بهشت هم بهشتيان را جذب مى كند. در همين راستا و با توجّه به چنين شرايطى «رجبيون» افرادى هستند با مقامى خاص، يعنى يك مقامى كه در بعضى انسان ها به جهت استفاده كردن از ماه رجب محقق مى شود و در عالَم قيامت، آن مقام ظاهر مى گردد، آن وقت اين افراد در آن عالَم شاخص هستند، يعنى يك نوع بزرگى و آبرومندى براى آن ها در قيامت هست.

به همين جهت مى خواهيم عرض كنيم «رجب» يك مقام تكوينى‏ است كه هركس مى تواند در درون خودش به نحوى آن را احياء و كشف كند. اگر احياء شد آن وقت مى بينيد مقامى است كه اگر طبق روايت، يك روز از آن را روزه بگيريد، موجب «دفع جهنّم» است، روزه دوم آن موجب «ايجاد صراط» است. يعنى چه كه از صراط مى گذريم؟ يعنى جادّه اى به سوى بهشت برايمان كشيده مى شود. «صراط» جادّه به سوى بهشت است و لذا روزه دوم ماه رجب موجب پديد آمدن صراطى است كه آن صراط به سوى بهشت است. يعنى انسان با دومين روزه ماه رجب، قلب خود را به سوى بهشت جهت مى دهد، و ديگر قلب او در توجّه به عالم معناست و در اين دنيا سرگردان نيست، او انسانِ جهت دار شده است. روزه سوم آن «ايجاد بهشت» است‏[1] ، يعنى وصل به بهشت. اين ماه داراى چنين مقامى‏ است كه خداوند إن شاءالله توفيقات بهره مندى از آن را برايمان مرحمت كند.

اتّصال به بهشت‏
خود اين ماه، ماه رحمت بزرگ خداست كه در دعاهاى آن اين نكته مورد توجه هست. پس تأكيد ما يكى اين است كه كارى كنيم اين ماه را كه در درون ذات هركس نهفته است به نام مقام رجبيت، با اعمال اين ماه كشف كنيم، اگر كشف شد خودش جلوه اى از بهشت است، يك نحوه وصل به بهشت است.

پس اولًا؛ رجب يك نهر است، يعنى مقام است. چون مى دانيد كه آب و درخت دربهشت عبارت است از «مِمّا كانُوا تَعْمَلُون»؛ يعنى عبارت اند از آنچه شما عمل كرديد، يعنى آنچه شما در اين دنيا عمل مى كنيد دو وجه دارد. هركس هركارى بكند يك وجه آن «فكر» است و يك وجه آن «حركت و عمل» است. شما كه به لطف خدا نيت روزه ماه رجب را مى كنيد، اين نيت يك فكر است، فكرِ اين كه خدايا مى خواهم رجبى شوم، اين نيت است. و وجه ديگر عملى است كه انجام مى دهيد و آن ترك شهوات مثل‏ غذاخوردن و غيره است. در قيامت درخت و نهرهاى زير آن صورت عقايد و اعمال اين دنيايى ما است، و حتماً ملاحظه كرده ايد در مورد انسان حتّى ترك يك كار هم خودش، كار به حساب مى آيد، چون اراده مى كند كه آن كار را نكند و اين اراده براى ترك آن كار، خودش يك اراده است و در نفس انسان يك عمل به حساب مى آيد و در قيامت صورت مخصوص به خود را پديد مى آورد.

شما اگر به خانه عمويتان نرويد، در خارج كارى نكرده ايد، ولى در درون اراده به نرفتن را انجام داده ايد. پس هر كارى يك وجه عقيدتى و فكرى، و يك وجه عملى دارد. بزرگان مى فرمايند: كه اين «عمل» و «عقيده» است كه در قيامت ظهور مى كند. شراب طهور را در ازاى چه چيزى به اهل البيت دادند كه فرمود: «سَقاهُمْ رَبُّهُمْ شَراباً طَهُوراً» (انسان/ 21) چون سه روز روزه گرفتند و افطارى شان را هم به نيازمندان دادند، و اين شراب طهورى كه نصيب اين ذوات مقدّسه شد، خيلى مقام است. چون مى فرمايد: پروردگارشان به آن ها نوشاند «رَبُّهُمْ». اگر يك مَلَكى به ما يك ذرّه از آن شراب معنوى بدهد، از شعفِ آن حالتِ معنوى 60 سال فرياد مى كشيم، حالا اگر پروردگار آن را به كسى بنوشاند، ببين چه مى شود.

آيت الله جوادى آملى (حفظه الله تعالى) بحثى داشتند از كلام امام معصوم حضرت رضا (عليه السلام) فرمودند: همين حالا وصل به‏ بهشت مى شويم و همين حالا از بهشت خارج مى شويم بستگى به اعمال ما دارد، چون حضرت رضا (عليه السلام) اشاره مى فرمايند به آيات 43 و 44 سوره عنكبوت كه مى فرمايد: اين است جهنّمى كه گناهكاران انكار مى كنند و هم اكنون گناهكاران بين آن جهنّم و آب جوشان در حال طواف اند.[5]

«محى الدين عربى» در كتاب فصوص الحكم مى گويد: ابى خالد، در خواب ديد كه شير خورده است. شب آمد خدمت يكى از عرفاء و خوابش را گفت. آن عارف مى گويد: اين خواب دو حالت و دو مقام دارد. در اين كه اين رؤياى صادق است شكّى نيست، حال بگو آيا تو ديشب كه خواب ديدى شير مى خورى، آيا به واقع شيرى وارد معده ات شده؟ گفت: نه! به او گفت: ولى اگر استفراغ كنى، شير استفراغ‏ مى كنى. اين يك وجه از تعبير خوابت، اگر خواستى بر اساس موطن دنيا تعبير شود، ولى اگر بخواهى بپذيرى، شير يعنى علم، تعبير خوابت اين است كه به تو علم مى دهند. چون شير در مقام غيب، علم است، در مقام عالم ماده شير است.

ايشان مى گويد: وسوسه شدم من كه شيرنخورده ام، پس مگر مى شود كسى شير نخورد، ولى خواب شير خوردن ببيند و بعد شير خورده باشد و در معده اش شير باشد؟ خودم را وادار به تهوّع كردم، ديدم شير بيرون آوردم، چيز پيچيده اى نيست. در روايات هم داريم كه پيامبر (صلّى الله عليه وآله وسلّم) به عايشه فرمودند: كه برو روزه ات را افطار كن- ظاهراً روزه مستحبى بوده- عايشه گفت: چرا؟! فرمودند: چون خودت خودت با غيبتى كه كردى، روزه ات را افطار كردى و گوشت خوردى. گفت كى من غذا خوردم؟ در حالى كه گوشت خوردن او، همان غيبتى بود كه كرده بود، بعد خودش از لاى دندان هايش متوجّه وجود گوشت خام شد، يعنى عمل غيبى باطنى غيبت، صورتِ ظاهرى حسّى گوشت خوردن به خود گرفت.

و نيز مى فرمايند: آن نهر از عسل هم شيرين تر است، چون عسل، حركت و گرما و تحرّك مى آورد؛ يعنى آن عسل، اراده هاى توحيدى و همّت عمل توحيدى آدم را زياد مى كند.
ببينيد كه منظورشان چيست؟ شما گاهى دلتان مى خواهد كه با يك شور و حرارتى بلند شويد و نماز شب بخوانيد، ولى خواب نمى گذارد. اين اراده نماز شب خواندن و راحت و با شور و حرارت و عشق جلو رفتن به اصطلاح علماء اخلاق مربوط به عقل عملى است و اين غير از عقل نظرى است كه پذيرفته است نماز شب خيلى بركات دارد، اين شور و شيدايى در عبادات، ريشه اش همان عسلِ بهشتى مربوط به نهر ماه رجب است. پس حرارت انجام اعمال الهى را رجب به آدم مى دهد و رجبيون، هم به معرفت خاص و هم به حرارت خاص در فهم دين و عمل به دين دست مى يابند. با توجه به اين مبنا غفلت نكنيد كه همين حالا با وارد شدن در ماه رجب و استقبال كردن از آن انشاء الله ارتباط با آن شير و عسل شروع مى شود.

ماهِ ولايى شدن براى ملاقات با حق‏
يعنى؛ ماه رمضان ماه خداست و ماه شعبان ماه رسول الله «صلواة الله عليه وآله» و ماه رجب ماه من است. پس طبق اين روايت، به يك اعتبار ماه رجب، ماه يگانگى با خداست، از طريق ارتباط با خود خدا، و به يك اعتبار، ارتباط با خدا بدون اتّصال به ولايت ممكن نيست و لذا ماه رجب، ماه امير المؤمنين (عليه السلام)، يعنى صاحب ولايت است، پس ماه رجب ماه اميرالمؤمنين (عليه السلام) يعنى ماه ولايت است. «ولايت» يعنى زدودن جنبه هاى غير الهى از دل و رسيدن به يك به خود آمدن ناب.

دلى كه ولايى شد اين دل غيرِ حق را نمى خواهد، آن وقت اين دل به عشق به نبى- كه مظهر نمايش صفات حقّ است- مى رسد و برايش طلب نزديكى به پيامبر اكرم (صلّى الله عليه وآله وسلّم) در ماه شعبان پيدا مى شود و تقاضاى واردشدن در سلوك و سنّت پيامبر اكرم (صلّى الله عليه وآله وسلّم) در جانش شعله مى كشد و در دعاى روزهاى ماه شعبان مى گويد: «اللّهُمَّ فَاعِنّا عَلَي الْاسْتِنانِ بِسُنَّتِهِ‏ فيهِ ...» [7] يعنى خدايا! مرا يارى فرما تا به روش و سنّت پيامبرت نزديك شوم و بدان عمل نمايم. و حالا در منظر نگاه به وجود مقدّس پيامبراكرم (صلّى الله عليه وآله وسلّم) در ماه شعبان، در مقابل خود و در افق جانت ماه رمضان را مشاهده مى نمايى و در اين حالت ماه رمضان شَهْرُالله، و ماه ملاقات با خدا مى شود. اين دو روايت مى گويد: خودت را براى خدا در ماه رجب خالص كن، تا بتوانى ولايت و نبوت را بفهمى و از خدا شروع كن- در ماه رجب- و به خدا ختم كن- در ماه رمضان-.

پس با ماه رجب و روزه و استغفار در اين ماه يك خلوص اوّليه و خود را براى خدا آماده كردن داريم. آدم روزه كه بگيرد و إن شاءالله دعاهاى ماه رجب را هم بخواند و در آن ها دقّت و تدبّر كند، توجّه به حق در او زنده مى گردد. به قول بزرگان مى گويند: دعاهاى ماه رجب‏ عجيب است اين قدر عجيب است كه عده اى از بزرگان مى فرمايند: بعضى از اين دعاها در ماه رمضان هم پيدا نمى شود و انصافاً هم از جهت توحيد و ولايت يك مراتب خاصى در دعاهاى ماه رجب هست، خدا توفيق مان بدهد كه هم اين دعاها را از اهلش درس بگيريم و هم به كمك آن ادعيه با خدا مناجات كنيم. بعد كه توجّه به حق از اين طريق در انسان زنده شد، ارتباط بيشتر با خدا در او شعله مى كشد، مى يابد كه بايد براى ارتباط حقيقى با حق، دست به دامن صاحب ولايت، يعنى امير المؤمنين (عليه السلام)، بزند، اين جاست كه مى بيند عجب، پس ماه رجب، ماه اميرالمؤمنين (عليه السلام)، است و به اذن آن حضرت مى تواند حقّ ماه رجب را اداء كند.

در مستى ارتباط با حق از طريق نور ولايتِ امير المؤمنين (عليه السلام)، دل با ماه شعبان روبه رو مى گردد و مى بيند مخزن اصلى، وجود مقدّس صاحب ماه شعبان، يعنى محمّد مصطفى (صلّى الله عليه وآله وسلّم) است. در عطش ارتباط با خدا، با پيامبر اكرم (صلّى الله عليه وآله وسلّم) روبه رو مى شود، آرام آرام اين عطش شعله ور مى شود و درست در دل ماه رمضان از پيامبر اكرم (صلّى الله عليه وآله وسلّم) سراغ خدا را مى گيرد و هم خدا به پيامبرش ندا مى دهد: «إِذا سَئَلَكَ عِبادي، عَنّي فَانّي‏ قَريبٌ اجيبُ دَعْوَة الدّاعِ إِذا دَعانِ ...» [8] ؛ يعنى اى پيامبر! اگر بندگان من از تو سراغ مرا گرفتند، من خودم به آن ها نزديكم و جواب آن ها را مى دهم. بدون آن كه پيامبر اكرم (صلّى الله عليه وآله وسلّم) را خداوند در اين شرايط واسطه قرار دهد. [9]

راه به دست آوردن توفيق انجام اعمال اين ماه‏


اعمالى ساده و بركاتى بزرگ
امام معصوم (عليه السلام) مى فرمايد: اين كار را بكنيد اين نتايج را دارد، ولى از آن جايى كه ما اعتماد نداريم. مى گوييم مگر مى شود. آن وقت چون نمى دانيم كه مى شود يا نمى شود حرف را جدّى نمى گيريم و همين موجب ضرر مى شود. امّا آن طرف قضيه را خودتان مى دانيد با اينكه به واقع آسان است، همه انسان ها توفيق انجام آن را ندارند، پس معلوم است از جهتى كار مشكلى است ولى اگر توفيق انجامش را به دست آوريم خود عمل، كار مشكى نيست، چون كه تمام دعاهاى ماه رجب يك ساعت بيشتر طول نمى كشد. حال اگر انسان يك ساعت در هر روز ماه رجب خودش را براى ماه رجب فارغ كند بسيار نتيجه مى گيرد، كه به نظر مى رسد ما خيلى بيشتر از اين ها وقت هايمان را بدون استفاده مى گذرانيم. پس آرى چيزى نيست، ولى عمده همّت ماست كه بتوانيم توفيق عمل پيدا كنيم و اگر همين تذكّر آيت الله ملكى «رحمة الله عليه» را به قلبمان تفهيم كنيم و به خدا و ائمه معصومين اعتماد نماييم، توفيق انجام اعمال و قرائت ادعيه فراهم مى شود، بالأخره مى خواهند با همين كارهاى ساده ما را به درجات بالا برسانند.
تأكيد بيشتر ما روى اين قضيه است كه ماه رجب ماهى است كه ما بايد دنبال كشف يك كمالى باشيم كه همه اين اعمال و اذكار، مقدّمه آن كمال است و مرتّب خودمان‏ را آماده و آماده تر كنيم تا آن كمال در ما پيدا شود كه وقتى به طور كلّى در قيامت ندا مى كنند: «ايْنَ الرَّجَبِيّوُن» إن شاءالله ما جذب آن دعوت شويم. غرض از اين عرايض اين است كه كسى مثل ملّاعباس تربتى به جايى مى رسد كه در آخر عمر نور ائمه معصومين (سلام الله عليها) به سراغش مى آيند ولى هيچ وقت ادعايى هم ندارد،[10] فقط با نمازهاى طولانى و روزه هاى ساليانه به‏ اين جا رسيده است.

ماه رجب و دستورات آن اين طورى آدم را به مقصد مى رساند و تربيت مى كند. عرفاى شيعه بى سروصدا هستند و با ماه رجب هم به جاهايى كه بايد برسند، رسيدند. دنبال اين و آن راه افتادن به هيچ دردى نمى خورد. برويد دنبال دستورات ائمه كه در امثال مفاتيح الجنان هست. اعمال ماه رجب، روزه روز دوشنبه هر هفته يا چهارشنبه وسط ماه و پنج شنبه اول و آخر ماه، بى سروصدا، كار خودش را مى كند. إن شاءالله يك چيزهايى به دست مى آوريد كه به كسى نمى توانيد بگوييد، كسى هم نمى تواند به شما بگويد، بياييد ما و شما اميدوار باشيم. بنا هم نيست به كسى بگويى الا اينكه مأمور باشيد، آن كسى هم كه مأمور است دست بقيه را بگيرد كه مقامش، مقام ولايت و نبوت است و من و شما در اين مقام ها نيستيم. اگر زرنگ باشيد از يك شواهدى اصل مطلب را مى فهميد، همان كافى است.

مرحوم آيت الله طالقانى «رحمة الله عليه» زرنگ بود. عصر روز بيست و يكم آبان سال 1357، امام خمينى «رحمة الله عليه» فرمودند: حكومت نظامى را بشكنيد و برويد در خيابان ها، هرچه مى خواهد بشود. مرحوم آيت الله طالقانى «رحمة الله عليه» جهان ديده است، سياست مى شناسد، مى داند در موقع حكومت نظامى ريختن در خيابان ها يعنى چه؟ امام «رحمة الله عليه» مى فرمايند: بايد بريزيد در خيابان. مرحوم طالقانى تلفنى به‏ امام «رحمة الله عليه» مى گويند: آقا خطرناك است، مردم را مى كشند، و اصرار مى كنند و مى گويند: امام زمان (عجل الله تعالى) راضى نيستند. امام خمينى «رحمة الله عليه» مى فرمايند: ازكجا كه دستور امام زمان (عجل الله تعالى) نباشد؟ آيت الله طالقانى «رحمة الله عليه» چون اهل فهم است، يك مرتبه مطلب را مى گيرد و مى گويد ببخشيد. و تنها چيزى كه امام «رحمة الله عليه» بعدها در باره آن صحبت نكردند همين بود و آيت الله طالقانى «رحمة الله عليه» هم همين قدرش را مى توانستند بگويند. آيا آن كه مردم در خيابان بريزند، دستور درستى بود يا نبود؟ يعنى اگر آن شب مردم به دستور امام «رحمة الله عليه» در خيابان نريخته بودند، مطمئن باشيد هنوز انقلاب اسلامى محقّق نشده بود. عرفاى ما كه ادعا ندارند، بى سر و صدا هستند.

امام «رحمة الله عليه» در كتاب هاى «مصباح الهدايه» و يا «شرح دعاى سحر» يك چيزهايى يواشكى فرموده اند كه اهل نظر مى گويند خيلى مراتب را بايد طى كرده باشد، ولى بى سروصدا. تأكيد ما همين باشد كه دعاها و روزه و ذكرهاى ماه رجب بصيرتى به انسان مى دهد كه آن بصيرت آن چنان است كه فقط مى توانيد آن بصيرت را داشته باشيد و با آن زندگى كنيد، يعنى چشيدنى‏ است و نه شنيدنى، إن شاءالله. به شرطى كه از حالا، عزمتان اين باشد كه بناى سر و صدا نداشته باشيد.




[6] - وسائل الشيعه ج 10 ص 493
[7]- مفاتيح الجنان، اعمال مشتركه ماه شعبان، صلوات مرويه از امام سجّاد( عليه السلام).
[8] 11- 186/ بقره
[9] 12- براى بررسى بيشتر اين موضوع به نوشتار« رمضان، دريچه رؤيت» رجوع فرماييد.
[10] 13- مرحوم شيخ عباس قمى« ره» را دعوت مى كنند كه يك ماه رمضان را در مسجد گوهرشاد مشهد منبر رود. هنگامى كه مرحوم ملّا عباس تربتى خبردار مى شوند تصميم مى گيرند جهت استفاده از مواعظ مرحوم شيخ عباس قمى به مشهد بروند. روز اول خود را پشت ستون مسجد پنهان مى كند كه شيخ عباس قمى« ره» او را نبينند، ناگهان چشم شيخ عباس قمى« ره» به او مى افتد. همان وسط منبر مى گويند: مردم! شما آمده ايد كه استفاده ببريد، كسى در اين مجلس هست كه بهتر از من اين كار را مى تواند انجام دهد، اجازه دهيد همه ما اين يك ماهه از او استفاده كنيم و از منبر پايين مى آيند و با اصرار، مرحوم تربتى را بالاى منبر مى فرستند و تمام طول ماه رمضان پاى منبر او مى نشينند.
آيا اين حركات، نشانه سلوك حقيقى و وصول به حقايق عالَم نيست؟


ادامه دارد...

يعنى كنجكاوى علمى بد نيست، ولى ما را به اين نكته مى رساند كه احتمال وجود حقايق را مى دهيم، چشم دلمان‏ را باز نمى كند تا به حقايق نظر كنيم. راه رسيدن به حقايق، راه حيرت است كه با تزكيه و عبادت به دست مى آيد، همان حيرتى كه پيامبر اكرم (صلّى الله عليه وآله وسلّم) از خدا تقاضا مى كردند كه‏ : «رَبِّ زِدْني تَحَيُّراً»،خدايا! حيرت مرا بيفزاى. از خدا بخواهيد در اين سه ماه رجب و شعبان و رمضان، فضاى معنوى و سلوك روحانى در تمام رابطه مان حاكم باشد.

تعليم بس است، تجريد!

در رُباييد اين چنين نفحات را
در روايت داريم كه پيامبرخدا (صلّى الله عليه وآله وسلّم) فرمودند: «انَّ لِرَبِّكُمْ فِي ايّامِ دَهْرِكُمْ نَفَحاتٍ الا فَتَعَرَّضوا لَها»؛[11]

سختْ خاك آميز مي آيد سُخُن‏

دوش ديگر لَون اين مي داد دست‏

به خاطر لقمه اى، اين همه ظلمت و پريشان حالى! پس بايد از كف پاى لقمان وجودم آثار اين لقمه هاى اضافى را با روزه گرفتن درآورم. يعنى قبلًا حالات معنوى رنگارنگ و خوبى داشتم، چند لقمه اضافه خوردم، همه آن ها رفت. لقمه كارش اين است، گاهى يك لقمه اضافى درِ غيب را مى بندد.

از كف لقمان برون آريد خار

بهر لقمه گشت لقماني گرو

همين طور است كه لقمه اضافى پاى جان انسان را خسته مى كند و سير روحانى انسان را متوقّف مى نمايد.

حتماً امتحان كرده ايد، در شرايطى كه گرفتار نان و غذا هستيم، وقتى كه خدا را مى خوانيم، عقل مى گويد: خدا، ولى جان و قلب نمى گويد. چرا وقتى كه مى خواهيم دعا بخوانيم، قلب همراه نمى شود؟ ريشه اش كجاست؟ ريشه اش ماه رجب نداشتن است. «جان لقمان كه گلستان خداست» مگر قلب مؤمن، عرش رحمان نيست؟ چه شده كه آن احساس خدا دارى از بين رفته است؟

كز نسيمش در تو صد گلزار رُست
‏

بيش از آن كين خارِ پا بيرون كنيد