۳۰/تیر/۹۰, ۲۱:۵۵
به نام خدا
درباره ی ورزش و اهمیت آن در سلامتی انسان، بسیار سخن گفته شده است. از این رو منظور این مقاله بررسی عمیق تر اثرات فیزیولوژیک و بیوشیمیایی ورزش و بررسی علمی پدیدههای مثبت ناشی از آن است. به طور قطع با بیشتر شدن اطلاعات عمومی در این زمینه، اهمیت ورزش و فعالیت جسمانی بیش از پیش روشن خواهد شد.
افزایش تودهی عضلانی بدن و افزایش مصرف انرژی پایه
تمرینات مرتب و منظم ورزشی در زندگی افراد باعث کاهش بافت چربی و افزایش تودهی عضلانی بدن می شود که این امر به نوبه ی خود باعث افزایش مصرف انرژی پایه ی بدن می شود. در حدود 75- 60 درصد انرژی کل مصرفی روزانه مربوط به انرژی مصرفی در حال استراحت است، یعنی حالتی که شخص هیچگونه فعالیت جسمی نداشته و به طور کامل در حال استراحت یا درازکش است.
از این مقدار انرژی مصرفی، 18 درصد آن مربوط به مصرف انرژی در عضلات در حال استراحت است. بنابراین می توان به سادگی دریافت که حتی اگر شخص به علت خاصی در طول روز هیچگونه فعالیتی نداشته باشد و در حال استراحت مطلق باشد، در صورت ورزشکار بودن و داشتن توده ی عضلانی بیشتر، مصرف انرژی پایه ی وی بیشتر از یک شخص غیر ورزشکار با توده ی عضلانی کمتر در همان شرایط خواهد بود و بدیهی است که با احتمال کمتری دچار چاقی در آینده خواهد شد.
افزایش کل انرژی مصرفی روزانه
علاوه بر نقش ورزش در افزایش مصرف انرژی در حال استراحت (از طریق افزایش بافت عضلانی و کاهش بافت چربی غیرفعال)، کل انرژی مصرفی روزانه نیز با ورزش از طریق افزایش انرژی مصرف شده در فعالیت جسمانی نیز افزایش می یابد. انرژی مصرف شده در فعالیت جسمانی می تواند بسیار متغیر باشد و مشخص شده است که از 100کیلو کالری در روز، در یک شخص با فعالیت نشسته، تا بیش از 3000 کیلو کالری در روز، در یک دونده ی ماراتون می تواند نوسان داشته باشد که این امر خود به افزایش سوخت بافت چربی و کاهش وزن کمک می کند (میزان متوسط دریافت انرژی از طریق غذا در یک رژیم معمولی 2500 تا 3000 کیلو کالری در روز است).
ورزش از اساسی ترین عوامل در درمان چاقی و پیشگیری از برگشت آن
ورزش از چند طریق، از جمله افزایش انرژی مصرفی در حال استراحت به دلیل افزایش توده ی عضلانی بدن، همچنین افزایش مستقیم انرژی مصرفی در حال فعالیت جسمانی، باعث افزایش کل انرژی مصرفی روزانه می شود. در نتیجه در صورت داشتن رژیم غذایی صحیح، از بافت چربی برای تأمین انرژی استفاده کرده و باعث آب شدن چربی و کاهش وزن می گردد.
همچنین حتی بعد از رسیدن به وزن مطلوب با ورزش کردن، شاهد برگشت کمتر اضافه وزن خواهیم بود. چون علاوه بر کاهش توده ی چربی و کاهش وزن بدن، توده ی عضلانی بدن نیز افزایش یافته است که این توده ی عضلانی فعال در مقایسه با بافت چربی قدیمی غیر فعال، انرژی بیشتری را حتی در حال استراحت مطلق مصرف می کند و باعث جلوگیری از تجمع مازاد انرژی مصرفی به صورت چربی می شود.
حفظ تناسب اندام و زیبایی جثه ی افراد
همان طور که گفته شد، میزان مصرف انرژی با ورزش افزایش می یابد که این امر منجر به سوخت بافتهای چربی بد فرم بدن و افزایش توده ی عضلانی بدن می گردد.
بدین ترتیب چربی های بد شکل بدن حذف شده و هیکل متناسب و زیبایی را به شخص ورزشکار هدیه می کند. مسلماً این موضوع در تمام شرایط زندگی وی، مثلاً در استخدام و ازدواج تأثیر مثبت خواهد داشت
ورزش کردن نه تنها باعث زیبایی اندام می شود ، بلکه بر سلامت و طول عمر شما نیز می افزیاد . اولین فایده ای که ورزش کردن برای شما دارد این است که شما با جسم خود در تماس بیشتری خواهید بود و بیش از هر زمان دیگری به نواقصی که ممکن است در بعضی از قسمت های اندامتان وجود داشته باشد پی خواهید برد .
برای برخورداری از اندامی زیبا و متناسب لازم است عضلاتی قوی و پوستی با طراوت داشته باشید و این خواسته بدون ورزش کردن صحیح امکان پذیر نیست . در اثر ورزش حرکت های بدن منظم و هماهنگ می شود ، در نتیجه خستگی دیرتر بروز می کند، عضلات و اندام خوش حالت و ورزیده می گردد و همراه با افزایش نیروی عضلاتی ، مقاومت بدن زیادتر می شود .
در ضمن ورزش های شادی آور مانند حرکات موزون و ایروبیک علاوه بر فعالیت بدنی ، خستگی روحی و فشارهای عصبی را از بین می برد ، هیجان را کنترل و یک آرام کننده طبیعی و بدون ضرر می باشد . ورزش مرتّب باعث طولانی شدن عمر می شود ، به افراد این امکان را می دهد که از زندگی لذت ببرند و احساس طراوت و شادابی کنند دیگر مزیت بسیار با ارزش ورزش این است که بهترین وسیله پیشگیری در برابر اعتیاد و بیمار های عصبی شناخته شده است .
فواید ورزش کردن :
1) گلبول های قرمز بیشتری در مغز استخوان ساخته می شود و این خود منجر به افزایش هموگلوبین می گردد .
2) قدرت ماهیچه های قلب افزایش یافته و بدن خیلی دیرتر از زمان معمولی خسته می شود .
3) پوست بدن در اثر ورزش کردن نرم می شود و حالت خشکیدگی و زبری خود را از دست می دهد .
4) حرکات دودی معده بیشتر می شود ،5) در نتیجه هضم غذا را آسان می کند .
6) باعث تقویت عضلات شکم شده و عمل گوارش بهتر انجام می شود .
7) باعث جلوگیری از چاقی ،8) نقرس ،9) برخی از بیماریهای قلبی – عروقی و ماهیچه ای – مفصلی می شود.
10) در ایجاد نشاط ،11) پرورش فکری ،12) قدرت تصمیم گیری و لذت از زندگی اهمیت زیادی دارد .
13) به جریان سریع خون کمک می کند،14) در نتیجه ضربان قلب زیاد می شود . در اثر ورزش می توان ضربان قلب را از 75 ضربه به 150 ضربه در دقیقه رساند .
چرا باید بعد از فعالیت ورزشی استراحت کرد ؟
پس از ورزش ، انجام کار و فعالیت بدنی ، ماهیچه های بدن دچار خستگی و کوفتگی می شود ، این خستگی به علت سوخت و ساز و تولید اسید لاکتیک است در هنگام خستگی ، استراحت موجب بهبودی ماهیچه های می شو د، به این معنی که اسید لاکتیک به تدریج دفع شده ، سوخت و ساز حالت طبیعی خود را بدست می آورد ماساژ و گرم کردن ماهیچه ها خستگی را زودتر بر طرف می کند .
طریقه صحیح استراحت کردن :
ابتدا به پشت روی زمین بخوابید ، پاها و دست ها در کنار بدن قرار دهید به مدت 10 دقیقه ، بعد به انجام حرکت بعد بپردازید .
ورزش های سبک :
شنا : شنا یک از بهترین ورزش های انتخابی برای زیبایی اندام و تقویت عضلات به شمار می رود زیرا علاوه بر بالا بردن توانایی بدن، دارای اثر آرام بخشی نیز می باشد شنا باعث می شود تنفس عمیق گردد ، عضلات تمام قسمت های بدن را به حرکت در آورده و آن را تقویت می نماید ، در عین حال به هیچ نقطه از بدن نیز فشار وارد نمی آ ورد و جریان گردش خون را در تمام بدن سرعت می بخشد .
پیاده روی : یکی از ورزش هایی است که انجام آن بسیار مفید است یکی از فواید این است که کارایی فیزیکی بدن را به گونه ای بالا می برد که قادر است به تمام نسوخ اکسیژن کافی برساند.
با راهپیمایی مویرگ های جدید رشد پیدا می کنند در نتیجه گردش خون بهتر انجام گرفته و خون کافی به تمام عضلات بدن می رسد این نوع گردش خون بوسیله مویرگ های جدید، گردش خون جنبی نامیده می شود و قلب را قادر می سازد که در هر ضربان خون بیشتری را به تمام عضلات بدن برساند علاوه بر این گلبول های قرمز خون در تمام بدن افزایش می یابد . پیاده روی باعث افزایش مقاومت بدن می شود که از این طریق می توان به ناراحتی ها و فشارهای زندگی فایق آمد . در اثر پیاده روی از تغییر شکل استخوان های بدن جلوگیری به عمل آمده و از پوکی استخوان پیشگیری می نماید
دویدن : عده ای از مردم تصور می کنند که دویدن یک ورزش مردانه است و فقط آقایان باید به انجام این ورزش مبادرت ورزند ، در حالی که هیچ دلیلی وجود ندارد که خانم ها را از انجام دادن این ورزش محروم بمانند ، دویدن یکی از مفید ترین ورزش ها ست و در همه سنین امکان انجام آن وجود دارد بهتر است ابتدا با پیاده روی و بعد با قدم های کوچک ولی سریع شروع کنیم .
دوچرخه سواری : این ورزش عضلات پا را قوی می کند و اگر با سرعت انجام شود ، بنیه بدنی را نیز افزایش می دهد بهتر است این ورزش با حرکات کششی همراه باشد زیرا، عضلات پا ها در اثر دوچرخه سواری سخت و سفت می شود این ورزش برای زیبا و تقویت ران ها و ساق پا موثر است .
تنیس : این ورزش جهت تقویت ماهیچه های دست و پا ها می باشد بهتر است با این ورزش تمرین های کششی را نیز انجام دهید .
نرمش های موزون :
حرکت شنا روی زمین با زانوا:
ابتدا روی زمین بخوابید ، پاها جفت و کاملا کشیده و دست ها کاملا زیر شانه ها باشند با فشار دست ها به زمین شانه را از زمین بلند کنید و آن قدر بالا بیاید تا آرنج ها کاملا کشیده شود در این حالت ، دست ها و زانو در تماس با زمین است سعی کنید بدن را صاف نگه دارید
در مقابل دیوار ایستاده ( نیم متر از دیوار فاصله داشته باشید ) سپس بدن خود را به کمک دست ها روی دیور قرار دهید ( حرکت بالانس با استفاده از دیوار ) و ده ثانیه در همان وضع بمانید این عمل را ده بار انجام دهید .
0- روی زمین بنشینید و پاها را روی زمین دراز کنید ،1- سپس کاملا روی پاها و زانوی خود خم شوید به طوری که سرتان به زانوها برسد در این حالت باید دستها روی مچ پاها قرار داشته باشد پنج ثانیه در همین وضعیت باشید سپس به حالت اولیه برگردید این عمل را چندین بار تکرار کنید .
2- ابتدا روی زمین دراز بکشید زانوها خم و پاها را کمی از هم باز کنید کف دست ها را روی زمین بگذارید سپس عضلات شکم خود را منقبض کرده و عضلات باسن را جمع کنید ،-3 بعد لگن خود را از زمین بلند کنید به طوری که ا تنه پای شما از زمین بلند شود ولی دست ها باید روی زمین باقی بماند تا ده بشمارید و بعد یک استراحت کوتاه و دوباره این عمل را تکرار کنید .
منابع و مآخد :
1) آمادگی جسمانی ترجمه : صدیقه حباری و بهروز ژاله دوست
2) یوگا نوشته : دکتر لیندا فاکس ، ترجمه : سیروس گنجوی
3) لاغر نشوید نوشته : کارین نترز ، ترجمه : محمد جواد پاکدل
4) تناسب اندام با حرکات موزون و شاد نوشته : فرحناز صارم بافنده
کلمات کلیدی: ورزش ،اندام ،زیبا
یکی از مهمترین نکاتی که متخصص تغذیه ورزشی باید به آن توجه کند، وجود برهم کنش مواد مغذی با یکدیگر است؛ در بسیاری از موارد حتی توصیههای اثبات شده تغذیهای، اگر بدون توجه به برهم کنش مواد مغذی صورت گیرد میتواند مشکلات زیادی را بهخصوص برای ورزشکاران بهوجود آورد.
• یکی از مهمترین نکاتی که متخصص تغذیه ورزشی باید به آن توجه کند، وجود برهم کنش مواد مغذی با یکدیگر است؛ در بسیاری از موارد حتی توصیههای اثبات شده تغذیهای، اگر بدون توجه به برهم کنش مواد مغذی صورت گیرد میتواند مشکلات زیادی را بهخصوص برای ورزشکاران بهوجود آورد.
ورزشکاران عموما بهدلیل دریافت انرژی بیشتر نسبت به سایرین و کاهش وعدههای غذایی به جهت تخصیص بخشی از زمان به ورزش و محدودیتهای زمانی دریافت غذا قبل و پس از ورزش در هر وعده غذایی مقدار بیشتری غذا مصرف میکنند که علاوه بر تامین انرژی، موجب دریافت همزمان گروه زیادی از ریز مغذیها (ویتامینها و مواد معدنی)، میشود.
استفاده غیر اصولی و بیش از حد مکملهای ویتامین و مواد معدنی نیز امکان تداخل را دوچندان کرده است. برای مثال مصرف ۳ تا ۴ لیوان شیر از توصیههایی است که توسط بیشتر کارشناسان آگاه صورت میگیرد اما همین توصیه ساده اگر بدون توجه به تداخل مواد مغذی با یکدیگر باشد بسیار خطرناک خواهد بود. بررسیها نشان میدهد، در افرادی که شیر مصرفی را (۳ تا ۴ لیوان در روز ) همراه وعده اصلی غذایی مصرف کردهاند بهدلیل وجود بر هم کنش کلسیم با آهن و کاهش جذب آنها در خانمها، موجب بروز کمخونی در این گروه میشود.
بنابراین بهنظر میرسد حتی سادهترین و عمومیترین توصیهها نیز باید با در نظر گرفتن تمامیجوانب آن صورت گیرد که قطعا بدون آگاهی از برهم کنش مواد مغذی نه تنها سودمند نخواهد بود، بلکه بعضا آثار منفی نیز خواهد داشت. بنابراین بهطور مختصر به مواردی از این دست اشاره خواهد شد.
● اسید فولیک
کمبود آن در کارکرد ویتامین B۱۲ اثر منفی دارد اگر دریافت نیاسین کاهش یابد فعال سازی فولات نیز کم میشود. مصرف ویتامین C باعث حفظ ذخایر فولات بدن میشود، مضافا دفع ادراری فولات را کاهش میدهد.
● اسیدهای چرب امگا – ۳
با اسیدهای چرب امگا-۶ تداخل جذب دارند و افزایش مصرف انواع روغنهای غنی از امگا-۶ موجب میشود تا جذب اسیدهای چرب امگا-۳ کاهش یابد. استفاده از مکملهای ویتامین E ، پراکسیداسیون اسیدهای چرب ضروری را در بافتها کم میکند.
● آهن
با کلسیم، مس، منگنز، ریبوفلاوین، ویتامین A ، B۶، E ، ویتامین C و روی تداخل و برهم کنش دارد وکلسیم جذب آهن دو و سه ظرفیتی را کاهش میدهد؛ مس اگر زیاد دریافت شود جذب آهن را مختل و اگر کم دریافت شود بهکارگیری آهن را نیز مختل میکند؛ منگنز نیز جذب آهن را کاهش میدهد. کمبود ریبوفلاوین جذب آهن را کم کرده و با تاثیر بر متابولیسم آن موجب کمخونی میشود. کمبود ویتامین A ، حرکت آهن از ذخایر و مصرف آن در بدن را مشکل میسازد در ضمن سطوح پلاسمایی آهن افت میکند. ویتامین B۶ نیز در صورتیکه کمتر از مقادیر مورد نیاز دریافت شود در متابولیسم آهن نیز اثر منفی دارد؛ ویتامین C جذب آهن را به شدت بالا میبرد و تاثیر ممانعت کنندههای آهن همچون فیتات را خنثی و بهکار رفتن ذخایر آهن را در بافتها بهبود میبخشد. مصرف منابع غنی از روی یا مکملهای آن موجب میشود جذب آهن کم شود.
● پتاسیم
منیزیم برهم کنش دارد و کمبود منیزیم موجب افزایش دفع پتاسیم میشود.
● تریپتوفان
اگر همراه با مکملهای پروتئینی مصرف شود مقدار تریپتوفان مغز را کاهش میدهد، زیرا برخی اسیدهای آمینه غذاها برای انتقال به مغز با تریپتوفان رقابت میکنند. مصرف همزمان کربوهیدرات با مکملهای تریپتوفان، مقدار تریپتوفان مغز را کاهش میدهد، زیرا ترشح انسولین در پاسخ به حضور کربوهیدرات، موجب بهبود انتقال این اسیدهای آمینه به خارج از جریان خون میشود، بنابراین برداشت مغزی تریپتوفان بهبود مییابد.
● تیامین
کمبود منیزیم باعث میشود در روند تولید تیامین پیروفسفات اختلال ایجاد شود؛ وجود ویتامینC در دستگاه گوارش از غیر فعال کردن تیامین توسط پلیفنلها جلوگیری میکند. کمبود اسید فولیک نیز جذب تیامین را کاهش میدهد.
● روی
مقدار زیاد مصرف کلسیم جذب روی را کاهش میدهد. مس و اسید فولیک نیز جذب آن را کم میکنند. اگر نسبت آهن به روی در رژیم غذایی بیشتر از ۱ به ۲ باشد جذب روی مختل میشود. مصرف سیستئین و هیستیدین موجب بهبود جذب روی میشود. کمبود دریافت ویتامین B۶ مقدار روی را در پلاسما کاهش داده و جذب آن را نیز مختل میکند. مکمل ویتامین E بهنظر میرسد که بروز کمبود روی را سرعت میبخشد.
● ریبوفلاوین
وجود نیاسین کافی نقش مهمیرا در فعال سازی ریبوفلاوین دارد.
● سلنیم
کمبود ویتامین C باعث میشود بهکارگیری سلنیم مختل شود، مصرف مکمل این ویتامین جذب سلنیت سدیم را کم میکند. در صورتیکه بدن دچار کمبود ویتامین E باشد نیاز به سلنیم افزایش مییابد.
● کارنیتین
کمبود ویتامین C نیاز به کارنیتین را افزایش میدهد.
● کروم
مصرف کربنات کلسیم باعث کاهش جذب کروم میشود. در ضمن کمبودآهن در وعده غذایی، جذب کروم را بهبود میبخشد و هرچقدر درصد اشباع ترانسفرین با آهن بیشتر باشد انتقال و نگهداری کروم بیشتر میشود.
● کلسیم
مصرف زیاد منیزیم جذب کلسیم را کاهش میدهد و کمبود آن نیز موجب هیپوکلسیمیمیشود. مصرف بیشتر از دو گرم فسفر در روز نیز مقدار دفع ادراری آن را کاهش میدهد. دریافت زیاد پروتئین دفع ادراری کلسیم را زیاد میکند. افزایش مصرف نمک و فرآوردههای حاوی سدیم نیز دفع ادراری آن را افزایش میدهد. مصرف مکمل ویتامین D باعث خواهد شد تا جذب کلسیم زیاد و دفع آن از ادرار کم شود. مصرف روی به میزان بیشتر از ۱۴۰ میلیگرم در روز جذب کلسیم را کاهش میدهد.
● فلوئور
مصرف همزمان کلسیم جذب فلوئور را کاهش میدهد.
● مس
با کادمیوم، آهن، مولیبدن، ویتامین B۶ و روی، برهم کنش دارد. مس در جذب و کاربرد کادمیوم اختلال میکند مولیبدن موجب افزایش دفع ادراری آن شده و کمبود ویتامین B۶، جذب مس را کم میکند. مصرف بیش از ۸۰ میلی گرم روی در روز موجب کم شدن جذب مس میشود.
● منگنز
آهن، مس و کلسیم، جذب منگنز را کاهش میدهد و مصرف همزمان با ویتامینC موجب افزایش زیست فراهمیمنگنز میشود.
● مولیبدن
این ماده مغذی با در صورتیکه با منابع غذایی غنی از مس مصرف شود میتواند با متابولیسم مولیبدن تداخل کند.
● نیاسین
تریپتوفان پیش ساز سنتز آن است،کمبود ریبوفلاوین میتواند موجب شود تا سنتز نیاسین مختل شود. کمبود ویتامین B۶ نیز تاثیری مشابه با کمبود ریبوفلاوین دارد زیرا هردو ویتامین به عنوان کوفاکتور ضروری در سنتز آن هستند.
● ویتامین B۱۲
مصرف قرصهای کلرید پتاسیم که به آرامیدر طول دستگاه گوارش باز میشوند جذب ویتامین B۱۲ را کم میکند. اگر همزمان با وجود بیماری کمخونی هماتولوژیک ناشی از کمبود B۱۲، مقدار زیادی فولات مصرف شود موجب میشود علایم آن باوجود بیماری مخفی بماند.
● ویتامین B۶
وجود نیاسین در فعال کردن آن بسیار موثر است ریبوفلاوین نیز اثر مشابهی دارد. کمبود ویتامین C دفع ادراری آن را افزایش میدهد. روی نیز در تبدیل آن به شکلهای فعال B۶ نیز نقش دارد.
● ویتامین A
با ویتامین C ، E و روی برهم کنش دارد. ویتامین C احتمالا میتواند در کاهش علایم مسمومیت با ویتامین A موثر باشد. ویتامین E جذب و ذخیره کردن ویتامین A را افزایش میدهد و از سمیت مقادیر بالای ویتامین A را میکاهد. کمبود روی نیز باعث اختلال در متابولیسم این ویتامین میشود.
● ویتامین C
مقدار زیاد آهن، ویتامین C خون را از طریق افزایش اکسیداسیون و ازدیاد دفع ادراری آن کاهش میدهد.روی نیز متابولیسم و به کارگیری ویتامین A را مختل میکند.
● کلسیم
هیپوکلسمیتبدیل ویتامین D را به شکلهای فعال را سرعت میبخشد و هیپرکلسمیمانع از فعال شدن ویتامین D میشود.
● فسفر
کمبود فسفات خون تبدیل ویتامین D را به شکلهای فعال را سرعت میبخشد و ازدیاد فسفات در خون مانع از فعال شدن ویتامین D میشود.
● ویتامین E
مصرف زیاد آهن، مس و اسیدهای چرب ضروری نیاز به ویتامین E را افزایش میدهد. کمبود روی مقدار این ویتامین را در خون کاهش میدهد، در صورت بروز کمبود سلنیوم نیاز به مصرف مکمل ویتامین E زیاد میشود، ویتامین C توکوفرول اکسید شده را احیا کرده و به شکل فعال توکوفرول برمیگرداند، در نتیجه این فرآیند ذخایر ویتامین E را بهبود میبخشد.
● ویتامین K
با کلسیم، ویتامین K و A برهم کنش دارند. مقادیر زیاد کلسیم یا افزایش نسبت دریافت آن در برنامه غذایی از ۱ به ۲ میتواند وضعیت ویتامین K را مختل کند. اگر مکمل ویتامین E در روز بیشتر از ۱۲۰۰ میلی گرم مصرف شود جذب و فعالیت ویتامین K را مختل کند. ویتامین A اگر به مقدار زیاد مصرف شود جذب ویتامین K را کاهش خواهد داد.
• دکتر کاوه خبیری
• پایگاه اطلاع رسانی تغذیه و سلامت
کلمات کلیدی:
درباره ی ورزش و اهمیت آن در سلامتی انسان، بسیار سخن گفته شده است. از این رو منظور این مقاله بررسی عمیق تر اثرات فیزیولوژیک و بیوشیمیایی ورزش و بررسی علمی پدیدههای مثبت ناشی از آن است. به طور قطع با بیشتر شدن اطلاعات عمومی در این زمینه، اهمیت ورزش و فعالیت جسمانی بیش از پیش روشن خواهد شد.
افزایش تودهی عضلانی بدن و افزایش مصرف انرژی پایه
تمرینات مرتب و منظم ورزشی در زندگی افراد باعث کاهش بافت چربی و افزایش تودهی عضلانی بدن می شود که این امر به نوبه ی خود باعث افزایش مصرف انرژی پایه ی بدن می شود. در حدود 75- 60 درصد انرژی کل مصرفی روزانه مربوط به انرژی مصرفی در حال استراحت است، یعنی حالتی که شخص هیچگونه فعالیت جسمی نداشته و به طور کامل در حال استراحت یا درازکش است.
از این مقدار انرژی مصرفی، 18 درصد آن مربوط به مصرف انرژی در عضلات در حال استراحت است. بنابراین می توان به سادگی دریافت که حتی اگر شخص به علت خاصی در طول روز هیچگونه فعالیتی نداشته باشد و در حال استراحت مطلق باشد، در صورت ورزشکار بودن و داشتن توده ی عضلانی بیشتر، مصرف انرژی پایه ی وی بیشتر از یک شخص غیر ورزشکار با توده ی عضلانی کمتر در همان شرایط خواهد بود و بدیهی است که با احتمال کمتری دچار چاقی در آینده خواهد شد.
افزایش کل انرژی مصرفی روزانه
علاوه بر نقش ورزش در افزایش مصرف انرژی در حال استراحت (از طریق افزایش بافت عضلانی و کاهش بافت چربی غیرفعال)، کل انرژی مصرفی روزانه نیز با ورزش از طریق افزایش انرژی مصرف شده در فعالیت جسمانی نیز افزایش می یابد. انرژی مصرف شده در فعالیت جسمانی می تواند بسیار متغیر باشد و مشخص شده است که از 100کیلو کالری در روز، در یک شخص با فعالیت نشسته، تا بیش از 3000 کیلو کالری در روز، در یک دونده ی ماراتون می تواند نوسان داشته باشد که این امر خود به افزایش سوخت بافت چربی و کاهش وزن کمک می کند (میزان متوسط دریافت انرژی از طریق غذا در یک رژیم معمولی 2500 تا 3000 کیلو کالری در روز است).
ورزش از اساسی ترین عوامل در درمان چاقی و پیشگیری از برگشت آن
ورزش از چند طریق، از جمله افزایش انرژی مصرفی در حال استراحت به دلیل افزایش توده ی عضلانی بدن، همچنین افزایش مستقیم انرژی مصرفی در حال فعالیت جسمانی، باعث افزایش کل انرژی مصرفی روزانه می شود. در نتیجه در صورت داشتن رژیم غذایی صحیح، از بافت چربی برای تأمین انرژی استفاده کرده و باعث آب شدن چربی و کاهش وزن می گردد.
همچنین حتی بعد از رسیدن به وزن مطلوب با ورزش کردن، شاهد برگشت کمتر اضافه وزن خواهیم بود. چون علاوه بر کاهش توده ی چربی و کاهش وزن بدن، توده ی عضلانی بدن نیز افزایش یافته است که این توده ی عضلانی فعال در مقایسه با بافت چربی قدیمی غیر فعال، انرژی بیشتری را حتی در حال استراحت مطلق مصرف می کند و باعث جلوگیری از تجمع مازاد انرژی مصرفی به صورت چربی می شود.
حفظ تناسب اندام و زیبایی جثه ی افراد
همان طور که گفته شد، میزان مصرف انرژی با ورزش افزایش می یابد که این امر منجر به سوخت بافتهای چربی بد فرم بدن و افزایش توده ی عضلانی بدن می گردد.
بدین ترتیب چربی های بد شکل بدن حذف شده و هیکل متناسب و زیبایی را به شخص ورزشکار هدیه می کند. مسلماً این موضوع در تمام شرایط زندگی وی، مثلاً در استخدام و ازدواج تأثیر مثبت خواهد داشت
ورزش کردن نه تنها باعث زیبایی اندام می شود ، بلکه بر سلامت و طول عمر شما نیز می افزیاد . اولین فایده ای که ورزش کردن برای شما دارد این است که شما با جسم خود در تماس بیشتری خواهید بود و بیش از هر زمان دیگری به نواقصی که ممکن است در بعضی از قسمت های اندامتان وجود داشته باشد پی خواهید برد .
برای برخورداری از اندامی زیبا و متناسب لازم است عضلاتی قوی و پوستی با طراوت داشته باشید و این خواسته بدون ورزش کردن صحیح امکان پذیر نیست . در اثر ورزش حرکت های بدن منظم و هماهنگ می شود ، در نتیجه خستگی دیرتر بروز می کند، عضلات و اندام خوش حالت و ورزیده می گردد و همراه با افزایش نیروی عضلاتی ، مقاومت بدن زیادتر می شود .
در ضمن ورزش های شادی آور مانند حرکات موزون و ایروبیک علاوه بر فعالیت بدنی ، خستگی روحی و فشارهای عصبی را از بین می برد ، هیجان را کنترل و یک آرام کننده طبیعی و بدون ضرر می باشد . ورزش مرتّب باعث طولانی شدن عمر می شود ، به افراد این امکان را می دهد که از زندگی لذت ببرند و احساس طراوت و شادابی کنند دیگر مزیت بسیار با ارزش ورزش این است که بهترین وسیله پیشگیری در برابر اعتیاد و بیمار های عصبی شناخته شده است .
فواید ورزش کردن :
1) گلبول های قرمز بیشتری در مغز استخوان ساخته می شود و این خود منجر به افزایش هموگلوبین می گردد .
2) قدرت ماهیچه های قلب افزایش یافته و بدن خیلی دیرتر از زمان معمولی خسته می شود .
3) پوست بدن در اثر ورزش کردن نرم می شود و حالت خشکیدگی و زبری خود را از دست می دهد .
4) حرکات دودی معده بیشتر می شود ،5) در نتیجه هضم غذا را آسان می کند .
6) باعث تقویت عضلات شکم شده و عمل گوارش بهتر انجام می شود .
7) باعث جلوگیری از چاقی ،8) نقرس ،9) برخی از بیماریهای قلبی – عروقی و ماهیچه ای – مفصلی می شود.
10) در ایجاد نشاط ،11) پرورش فکری ،12) قدرت تصمیم گیری و لذت از زندگی اهمیت زیادی دارد .
13) به جریان سریع خون کمک می کند،14) در نتیجه ضربان قلب زیاد می شود . در اثر ورزش می توان ضربان قلب را از 75 ضربه به 150 ضربه در دقیقه رساند .
چرا باید بعد از فعالیت ورزشی استراحت کرد ؟
پس از ورزش ، انجام کار و فعالیت بدنی ، ماهیچه های بدن دچار خستگی و کوفتگی می شود ، این خستگی به علت سوخت و ساز و تولید اسید لاکتیک است در هنگام خستگی ، استراحت موجب بهبودی ماهیچه های می شو د، به این معنی که اسید لاکتیک به تدریج دفع شده ، سوخت و ساز حالت طبیعی خود را بدست می آورد ماساژ و گرم کردن ماهیچه ها خستگی را زودتر بر طرف می کند .
طریقه صحیح استراحت کردن :
ابتدا به پشت روی زمین بخوابید ، پاها و دست ها در کنار بدن قرار دهید به مدت 10 دقیقه ، بعد به انجام حرکت بعد بپردازید .
ورزش های سبک :
شنا : شنا یک از بهترین ورزش های انتخابی برای زیبایی اندام و تقویت عضلات به شمار می رود زیرا علاوه بر بالا بردن توانایی بدن، دارای اثر آرام بخشی نیز می باشد شنا باعث می شود تنفس عمیق گردد ، عضلات تمام قسمت های بدن را به حرکت در آورده و آن را تقویت می نماید ، در عین حال به هیچ نقطه از بدن نیز فشار وارد نمی آ ورد و جریان گردش خون را در تمام بدن سرعت می بخشد .
پیاده روی : یکی از ورزش هایی است که انجام آن بسیار مفید است یکی از فواید این است که کارایی فیزیکی بدن را به گونه ای بالا می برد که قادر است به تمام نسوخ اکسیژن کافی برساند.
با راهپیمایی مویرگ های جدید رشد پیدا می کنند در نتیجه گردش خون بهتر انجام گرفته و خون کافی به تمام عضلات بدن می رسد این نوع گردش خون بوسیله مویرگ های جدید، گردش خون جنبی نامیده می شود و قلب را قادر می سازد که در هر ضربان خون بیشتری را به تمام عضلات بدن برساند علاوه بر این گلبول های قرمز خون در تمام بدن افزایش می یابد . پیاده روی باعث افزایش مقاومت بدن می شود که از این طریق می توان به ناراحتی ها و فشارهای زندگی فایق آمد . در اثر پیاده روی از تغییر شکل استخوان های بدن جلوگیری به عمل آمده و از پوکی استخوان پیشگیری می نماید
دویدن : عده ای از مردم تصور می کنند که دویدن یک ورزش مردانه است و فقط آقایان باید به انجام این ورزش مبادرت ورزند ، در حالی که هیچ دلیلی وجود ندارد که خانم ها را از انجام دادن این ورزش محروم بمانند ، دویدن یکی از مفید ترین ورزش ها ست و در همه سنین امکان انجام آن وجود دارد بهتر است ابتدا با پیاده روی و بعد با قدم های کوچک ولی سریع شروع کنیم .
دوچرخه سواری : این ورزش عضلات پا را قوی می کند و اگر با سرعت انجام شود ، بنیه بدنی را نیز افزایش می دهد بهتر است این ورزش با حرکات کششی همراه باشد زیرا، عضلات پا ها در اثر دوچرخه سواری سخت و سفت می شود این ورزش برای زیبا و تقویت ران ها و ساق پا موثر است .
تنیس : این ورزش جهت تقویت ماهیچه های دست و پا ها می باشد بهتر است با این ورزش تمرین های کششی را نیز انجام دهید .
نرمش های موزون :
حرکت شنا روی زمین با زانوا:
ابتدا روی زمین بخوابید ، پاها جفت و کاملا کشیده و دست ها کاملا زیر شانه ها باشند با فشار دست ها به زمین شانه را از زمین بلند کنید و آن قدر بالا بیاید تا آرنج ها کاملا کشیده شود در این حالت ، دست ها و زانو در تماس با زمین است سعی کنید بدن را صاف نگه دارید
در مقابل دیوار ایستاده ( نیم متر از دیوار فاصله داشته باشید ) سپس بدن خود را به کمک دست ها روی دیور قرار دهید ( حرکت بالانس با استفاده از دیوار ) و ده ثانیه در همان وضع بمانید این عمل را ده بار انجام دهید .
0- روی زمین بنشینید و پاها را روی زمین دراز کنید ،1- سپس کاملا روی پاها و زانوی خود خم شوید به طوری که سرتان به زانوها برسد در این حالت باید دستها روی مچ پاها قرار داشته باشد پنج ثانیه در همین وضعیت باشید سپس به حالت اولیه برگردید این عمل را چندین بار تکرار کنید .
2- ابتدا روی زمین دراز بکشید زانوها خم و پاها را کمی از هم باز کنید کف دست ها را روی زمین بگذارید سپس عضلات شکم خود را منقبض کرده و عضلات باسن را جمع کنید ،-3 بعد لگن خود را از زمین بلند کنید به طوری که ا تنه پای شما از زمین بلند شود ولی دست ها باید روی زمین باقی بماند تا ده بشمارید و بعد یک استراحت کوتاه و دوباره این عمل را تکرار کنید .
منابع و مآخد :
1) آمادگی جسمانی ترجمه : صدیقه حباری و بهروز ژاله دوست
2) یوگا نوشته : دکتر لیندا فاکس ، ترجمه : سیروس گنجوی
3) لاغر نشوید نوشته : کارین نترز ، ترجمه : محمد جواد پاکدل
4) تناسب اندام با حرکات موزون و شاد نوشته : فرحناز صارم بافنده
کلمات کلیدی: ورزش ،اندام ،زیبا
یکی از مهمترین نکاتی که متخصص تغذیه ورزشی باید به آن توجه کند، وجود برهم کنش مواد مغذی با یکدیگر است؛ در بسیاری از موارد حتی توصیههای اثبات شده تغذیهای، اگر بدون توجه به برهم کنش مواد مغذی صورت گیرد میتواند مشکلات زیادی را بهخصوص برای ورزشکاران بهوجود آورد.
• یکی از مهمترین نکاتی که متخصص تغذیه ورزشی باید به آن توجه کند، وجود برهم کنش مواد مغذی با یکدیگر است؛ در بسیاری از موارد حتی توصیههای اثبات شده تغذیهای، اگر بدون توجه به برهم کنش مواد مغذی صورت گیرد میتواند مشکلات زیادی را بهخصوص برای ورزشکاران بهوجود آورد.
ورزشکاران عموما بهدلیل دریافت انرژی بیشتر نسبت به سایرین و کاهش وعدههای غذایی به جهت تخصیص بخشی از زمان به ورزش و محدودیتهای زمانی دریافت غذا قبل و پس از ورزش در هر وعده غذایی مقدار بیشتری غذا مصرف میکنند که علاوه بر تامین انرژی، موجب دریافت همزمان گروه زیادی از ریز مغذیها (ویتامینها و مواد معدنی)، میشود.
استفاده غیر اصولی و بیش از حد مکملهای ویتامین و مواد معدنی نیز امکان تداخل را دوچندان کرده است. برای مثال مصرف ۳ تا ۴ لیوان شیر از توصیههایی است که توسط بیشتر کارشناسان آگاه صورت میگیرد اما همین توصیه ساده اگر بدون توجه به تداخل مواد مغذی با یکدیگر باشد بسیار خطرناک خواهد بود. بررسیها نشان میدهد، در افرادی که شیر مصرفی را (۳ تا ۴ لیوان در روز ) همراه وعده اصلی غذایی مصرف کردهاند بهدلیل وجود بر هم کنش کلسیم با آهن و کاهش جذب آنها در خانمها، موجب بروز کمخونی در این گروه میشود.
بنابراین بهنظر میرسد حتی سادهترین و عمومیترین توصیهها نیز باید با در نظر گرفتن تمامیجوانب آن صورت گیرد که قطعا بدون آگاهی از برهم کنش مواد مغذی نه تنها سودمند نخواهد بود، بلکه بعضا آثار منفی نیز خواهد داشت. بنابراین بهطور مختصر به مواردی از این دست اشاره خواهد شد.
● اسید فولیک
کمبود آن در کارکرد ویتامین B۱۲ اثر منفی دارد اگر دریافت نیاسین کاهش یابد فعال سازی فولات نیز کم میشود. مصرف ویتامین C باعث حفظ ذخایر فولات بدن میشود، مضافا دفع ادراری فولات را کاهش میدهد.
● اسیدهای چرب امگا – ۳
با اسیدهای چرب امگا-۶ تداخل جذب دارند و افزایش مصرف انواع روغنهای غنی از امگا-۶ موجب میشود تا جذب اسیدهای چرب امگا-۳ کاهش یابد. استفاده از مکملهای ویتامین E ، پراکسیداسیون اسیدهای چرب ضروری را در بافتها کم میکند.
● آهن
با کلسیم، مس، منگنز، ریبوفلاوین، ویتامین A ، B۶، E ، ویتامین C و روی تداخل و برهم کنش دارد وکلسیم جذب آهن دو و سه ظرفیتی را کاهش میدهد؛ مس اگر زیاد دریافت شود جذب آهن را مختل و اگر کم دریافت شود بهکارگیری آهن را نیز مختل میکند؛ منگنز نیز جذب آهن را کاهش میدهد. کمبود ریبوفلاوین جذب آهن را کم کرده و با تاثیر بر متابولیسم آن موجب کمخونی میشود. کمبود ویتامین A ، حرکت آهن از ذخایر و مصرف آن در بدن را مشکل میسازد در ضمن سطوح پلاسمایی آهن افت میکند. ویتامین B۶ نیز در صورتیکه کمتر از مقادیر مورد نیاز دریافت شود در متابولیسم آهن نیز اثر منفی دارد؛ ویتامین C جذب آهن را به شدت بالا میبرد و تاثیر ممانعت کنندههای آهن همچون فیتات را خنثی و بهکار رفتن ذخایر آهن را در بافتها بهبود میبخشد. مصرف منابع غنی از روی یا مکملهای آن موجب میشود جذب آهن کم شود.
● پتاسیم
منیزیم برهم کنش دارد و کمبود منیزیم موجب افزایش دفع پتاسیم میشود.
● تریپتوفان
اگر همراه با مکملهای پروتئینی مصرف شود مقدار تریپتوفان مغز را کاهش میدهد، زیرا برخی اسیدهای آمینه غذاها برای انتقال به مغز با تریپتوفان رقابت میکنند. مصرف همزمان کربوهیدرات با مکملهای تریپتوفان، مقدار تریپتوفان مغز را کاهش میدهد، زیرا ترشح انسولین در پاسخ به حضور کربوهیدرات، موجب بهبود انتقال این اسیدهای آمینه به خارج از جریان خون میشود، بنابراین برداشت مغزی تریپتوفان بهبود مییابد.
● تیامین
کمبود منیزیم باعث میشود در روند تولید تیامین پیروفسفات اختلال ایجاد شود؛ وجود ویتامینC در دستگاه گوارش از غیر فعال کردن تیامین توسط پلیفنلها جلوگیری میکند. کمبود اسید فولیک نیز جذب تیامین را کاهش میدهد.
● روی
مقدار زیاد مصرف کلسیم جذب روی را کاهش میدهد. مس و اسید فولیک نیز جذب آن را کم میکنند. اگر نسبت آهن به روی در رژیم غذایی بیشتر از ۱ به ۲ باشد جذب روی مختل میشود. مصرف سیستئین و هیستیدین موجب بهبود جذب روی میشود. کمبود دریافت ویتامین B۶ مقدار روی را در پلاسما کاهش داده و جذب آن را نیز مختل میکند. مکمل ویتامین E بهنظر میرسد که بروز کمبود روی را سرعت میبخشد.
● ریبوفلاوین
وجود نیاسین کافی نقش مهمیرا در فعال سازی ریبوفلاوین دارد.
● سلنیم
کمبود ویتامین C باعث میشود بهکارگیری سلنیم مختل شود، مصرف مکمل این ویتامین جذب سلنیت سدیم را کم میکند. در صورتیکه بدن دچار کمبود ویتامین E باشد نیاز به سلنیم افزایش مییابد.
● کارنیتین
کمبود ویتامین C نیاز به کارنیتین را افزایش میدهد.
● کروم
مصرف کربنات کلسیم باعث کاهش جذب کروم میشود. در ضمن کمبودآهن در وعده غذایی، جذب کروم را بهبود میبخشد و هرچقدر درصد اشباع ترانسفرین با آهن بیشتر باشد انتقال و نگهداری کروم بیشتر میشود.
● کلسیم
مصرف زیاد منیزیم جذب کلسیم را کاهش میدهد و کمبود آن نیز موجب هیپوکلسیمیمیشود. مصرف بیشتر از دو گرم فسفر در روز نیز مقدار دفع ادراری آن را کاهش میدهد. دریافت زیاد پروتئین دفع ادراری کلسیم را زیاد میکند. افزایش مصرف نمک و فرآوردههای حاوی سدیم نیز دفع ادراری آن را افزایش میدهد. مصرف مکمل ویتامین D باعث خواهد شد تا جذب کلسیم زیاد و دفع آن از ادرار کم شود. مصرف روی به میزان بیشتر از ۱۴۰ میلیگرم در روز جذب کلسیم را کاهش میدهد.
● فلوئور
مصرف همزمان کلسیم جذب فلوئور را کاهش میدهد.
● مس
با کادمیوم، آهن، مولیبدن، ویتامین B۶ و روی، برهم کنش دارد. مس در جذب و کاربرد کادمیوم اختلال میکند مولیبدن موجب افزایش دفع ادراری آن شده و کمبود ویتامین B۶، جذب مس را کم میکند. مصرف بیش از ۸۰ میلی گرم روی در روز موجب کم شدن جذب مس میشود.
● منگنز
آهن، مس و کلسیم، جذب منگنز را کاهش میدهد و مصرف همزمان با ویتامینC موجب افزایش زیست فراهمیمنگنز میشود.
● مولیبدن
این ماده مغذی با در صورتیکه با منابع غذایی غنی از مس مصرف شود میتواند با متابولیسم مولیبدن تداخل کند.
● نیاسین
تریپتوفان پیش ساز سنتز آن است،کمبود ریبوفلاوین میتواند موجب شود تا سنتز نیاسین مختل شود. کمبود ویتامین B۶ نیز تاثیری مشابه با کمبود ریبوفلاوین دارد زیرا هردو ویتامین به عنوان کوفاکتور ضروری در سنتز آن هستند.
● ویتامین B۱۲
مصرف قرصهای کلرید پتاسیم که به آرامیدر طول دستگاه گوارش باز میشوند جذب ویتامین B۱۲ را کم میکند. اگر همزمان با وجود بیماری کمخونی هماتولوژیک ناشی از کمبود B۱۲، مقدار زیادی فولات مصرف شود موجب میشود علایم آن باوجود بیماری مخفی بماند.
● ویتامین B۶
وجود نیاسین در فعال کردن آن بسیار موثر است ریبوفلاوین نیز اثر مشابهی دارد. کمبود ویتامین C دفع ادراری آن را افزایش میدهد. روی نیز در تبدیل آن به شکلهای فعال B۶ نیز نقش دارد.
● ویتامین A
با ویتامین C ، E و روی برهم کنش دارد. ویتامین C احتمالا میتواند در کاهش علایم مسمومیت با ویتامین A موثر باشد. ویتامین E جذب و ذخیره کردن ویتامین A را افزایش میدهد و از سمیت مقادیر بالای ویتامین A را میکاهد. کمبود روی نیز باعث اختلال در متابولیسم این ویتامین میشود.
● ویتامین C
مقدار زیاد آهن، ویتامین C خون را از طریق افزایش اکسیداسیون و ازدیاد دفع ادراری آن کاهش میدهد.روی نیز متابولیسم و به کارگیری ویتامین A را مختل میکند.
● کلسیم
هیپوکلسمیتبدیل ویتامین D را به شکلهای فعال را سرعت میبخشد و هیپرکلسمیمانع از فعال شدن ویتامین D میشود.
● فسفر
کمبود فسفات خون تبدیل ویتامین D را به شکلهای فعال را سرعت میبخشد و ازدیاد فسفات در خون مانع از فعال شدن ویتامین D میشود.
● ویتامین E
مصرف زیاد آهن، مس و اسیدهای چرب ضروری نیاز به ویتامین E را افزایش میدهد. کمبود روی مقدار این ویتامین را در خون کاهش میدهد، در صورت بروز کمبود سلنیوم نیاز به مصرف مکمل ویتامین E زیاد میشود، ویتامین C توکوفرول اکسید شده را احیا کرده و به شکل فعال توکوفرول برمیگرداند، در نتیجه این فرآیند ذخایر ویتامین E را بهبود میبخشد.
● ویتامین K
با کلسیم، ویتامین K و A برهم کنش دارند. مقادیر زیاد کلسیم یا افزایش نسبت دریافت آن در برنامه غذایی از ۱ به ۲ میتواند وضعیت ویتامین K را مختل کند. اگر مکمل ویتامین E در روز بیشتر از ۱۲۰۰ میلی گرم مصرف شود جذب و فعالیت ویتامین K را مختل کند. ویتامین A اگر به مقدار زیاد مصرف شود جذب ویتامین K را کاهش خواهد داد.
• دکتر کاوه خبیری
• پایگاه اطلاع رسانی تغذیه و سلامت
کلمات کلیدی:
![[تصویر: ravazadeh_489.jpg]](http://ravazadeh.com/fa/images/stories/ravazadeh_489.jpg)