تالار گفتگوی بیداری اندیشه

تعداد آیات:8

محل نزول:مکه

معنی عنوان سوره:گشاده كردن، وسيع كردن

علت نام گذاری:آيه اول سوره كه خداوند سينه و دل پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) را گشاده نموده و ظرفيت زياد داده است. (شرح صدر).

محتوای سوره:بيان نعمت هاي سه گانه به پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم): شرح صدر، برداشتن بار سنگين، بلند كردن نام و آوازه پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم). بشارت به پيامبر از نظر بر طرف شدن مشكلات دعوت او در آينده. توجه به خداوند يگانه و ترغيب و تشويق به عبادت و نيايش. دعوت به كار مستمر و پيگير. نويد و بشارت به اينكه: با هر سختي، آساني است

فضیلت تلاوت سوره:پيامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «هر كس سوره الم نشرح را بخواند پاداش كسي را دارد كه محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) را غمگين ديده و اندوه را از قلب او زدوده است.»

تعداد آیات:8

محل نزول:مکه

معنی عنوان سوره:گشاده كردن، وسيع كردن

علت نام گذاری:آيه اول سوره كه خداوند سينه و دل پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) را گشاده نموده و ظرفيت زياد داده است. (شرح صدر).

محتوای سوره:بيان نعمت هاي سه گانه به پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم): شرح صدر، برداشتن بار سنگين، بلند كردن نام و آوازه پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم). بشارت به پيامبر از نظر بر طرف شدن مشكلات دعوت او در آينده. توجه به خداوند يگانه و ترغيب و تشويق به عبادت و نيايش. دعوت به كار مستمر و پيگير. نويد و بشارت به اينكه: با هر سختي، آساني است

فضیلت تلاوت سوره:پيامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «هر كس سوره الم نشرح را بخواند پاداش كسي را دارد كه محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) را غمگين ديده و اندوه را از قلب او زدوده است.»

تعداد آیات:29

محل نزول:مدينه

معنی عنوان سوره:پيروزي

علت نام گذاری:چون آيه اول اين سوره سخن از پيروزي پيامبر بزرگوار اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در بستن قرارداد صلح حديبيه است كه راه را براي پيروزيهاي بعدي هموار ساخت. اين پيروزي بزرگ كه خداوند بر وقوع آن تأكيد كرده با امدادهاي غيبي و نصرت الهي براي مسلمانان و رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) حاصل شد.

محتوای سوره:بشارت پيروزي پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و تأكيد بر تحقق خواب ايشان داير بر ورود به مكه و انجام مناسك عمره. حوادث حديبيه (پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) با 1400 نفر به جنگ مشركين رفت اميدي به بازگشت نبود ولي سرانجام با قرارداد آتش بس 10 ساله بدون درگيري به مدينه باز گشتند.) و نزول آرامش بر دلهاي مؤمنين. لازم به يادآوري است كه اين قرارداد پيروزي هاي ديگر از جمله بيعت رضوان و فتح خيبر را بدنبال داشت. شرح فتح مكه در آيه 27. مقام والاي پيامبر اسلام و هدفهاي والاي ايشان. كارشكني‌ هاي منافقان و نمونه هايي از بهانه هاي آنها در شركت نكردن در جهاد. قسمتي از خواسته هاي نابجاي منافقان،‌ اشاره به خلق و خوي جاهلي در گذشته. حكم كسانيكه از رفتن به جنگ و شركت در جهاد معذورند. ويژگي هاي پيروان خط مكتبي پيامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و صفات مخصوص آنها از جلمه مهرباني به هم (در آيه آخر).

فضیلت تلاوت سوره:پيامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «هر كس سوره فتح را قرائت كند مانند كسي است كه به هنگام فتح مكه در خدمت پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و در لشكر او بوده است.» و باز پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «سوره اي بر من نازل شده است كه از تمام دنيا در نزد من محبوبتر است.»

تعداد آیات:28

محل نزول:مکه

معنی عنوان سوره:از پيامبران بزرگ

علت نام گذاری:آيه اول سوره مي باشد كه دعوت و پيام نوح (علیه السلام) را مطرح كرده است. نوح (علیه السلام) كه يكي از پيامبران اولوالعزم است سوره اختصاص به شرح داستان او دارد و به جهت تجليل از مقام اين پيامبر بزرگ به اين نام ناميده شده است.

محتوای سوره:نوح (علیه السلام) و دعوت مستمر و پيگير او به سوي توحيد و كيفيت اين دعوت و موضعگيري مخالفان و استقامت نوح و هلاكت قوم نوح. تبليغ از طريق استدلال منطقي و توأم با محبت و دلسوزي. نبايد در راه تبليغ و دعوت به سوي خدا خسته شد. (هر چند سالها طول بكشد و دشمن كارشكني كند.) بايد از دو طريق تشويق و انذار استفاده نمود. هشدار براي مشركان كه در صورت گردن ننهادن به فرمان خدا منتظر عاقبت دردناك باشند. تسلي خاطر به پيامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و مؤمنان و دعوت به استقامت. مبارزه دائمي طرفداران حق و باطل.

فضیلت تلاوت سوره:پيامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «كسي كه سوره نوح را بخواند از مؤمناني خواهد بود كه شعاع دعوت نوح پيامبر، او را فرا مي گيرد.»

96ـ سوره مبارکه علق

تعداد آیات:19

محل نزول:مکه

معنی عنوان سوره:خون بسته

علت نام گذاری:آيه دوم، آغاز خلقت انسان را از علق مي داند و به ماده اوليه آفرينش انسان كه همان خون بسته يا لخته خون است اشاره دارد.

محتوای سوره:دستور قرائت و تلاوت به پيامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم). آفرينش اين انسان با عظمت از يك قطعه خون بي ارزش. تكامل انسان در پرتو لطف و كرم پروردگار. آشنايي انسان به علم و دانش و قلم. انسانهاي ناسپاس و طغيان آنها عليرغم اين همه موهبت و اكرام الهي. مجازات دردناك كسانيكه مانع هدايت مردم و اعمال نيك هستند. دستور به سجده و تقرب به درگاه خدا (سجده واجب در آخرين آيه سوره). (توجه: اين سوره، اولين سوره اي است كه در غار حرا (بعثت رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بر پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نازل شد.)

فضیلت تلاوت سوره:امام صادق (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: «هر كس سوره علق را بخواند و در همان شب يا روز بميرد شهيد از دنيا رفته است و خداوند او را شهيد مبعوث مي كند و در صف شهيدان جاي مي دهد، و در قيامت همچون كسي است كه با شمشير در راه خدا همراه با پيامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) جهاد كرده است.»

تعداد آیات:7

محل نزول:مکه

معنی عنوان سوره:ظرف غذا ـ وسايل ضروري و كوچك

علت نام گذاری:آيه آخر سوره مي باشد كه از نمازگزاران سهل انگار و رياكاري كه از سير كردن گرسنگان با ظرفهاي پر از غذا جلوگيري مي كنند نكوهش شده است.

محتوای سوره:بيان اعمال منكران قيامت و نكوهش آنها: انفاق نكردن در راه خدا. كمك نكردن به يتيمان و مسكينان. سهل انگاري و رياكاري در نماز. روي گرداني از كمك به نيازمندان.

فضیلت تلاوت سوره:امام باقر (علیه السلام) فرمود: «هر كس سوره ماعون را در نمازهاي فريضه و نافله اش بخواند خداوند نماز و روزه او را قبول مي كند، و او را در برابر كارهايي كه زندگي دنيا از سر زده است مورد محاسبه و سؤال قرار نمي دهد.»