۳۰/مهر/۹۰, ۰:۱۸
معنای صلوات بر پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و خاندان پاکش این است که: خدایا رحمتت را بر پیامبر و آل او نازل فرما. وقتی رحمت بر حضرت نازل شد به دیگران هم می رسد. چون او مجرای فیض است و اگر بخواهد خیری به دیگران برسد باید به عنوان رحمت خاصه، نخست بر حضرت نازل شود و سپس به دیگران برسد. علی (علیه السلام) می فرماید: دعا یا حاجت خود را محفوف (در برگرفته و پیچیده) به صلوات بر رسول خدا کنید. زیرا صلوات بر حضرت، دعایی مستجاب است و چون به همراه صلوات حاجت خود را خواسته اید، چنین نیست که خدای سبحان یکی از دو حاجت را برآورده و دیگری را رد کند. 1
صلواتی را که خدا و فرشتگان بر پیامبر می فرستند، بر مومنان نیز می فرستند. مومن به جایی می رسد که خدای سبحان و فرشتگان بر او صلوات می فرستند. در سوره احزاب هر دو مسئله بازگو شده است، یعنی هم صلوات خدا و ملائکه بر پیامبر و هم صلوات خدا و فرشتگان بر مومنان.
صلوات خدا، که صفت فعل او است همان نورانی کردن است. قول خدا همان فعل خداست، وقتی توفیقی نصیب انسان شد که در فضای دلش تاریکی احساس نکرد بلکه نورانیتی دید، معلوم می شود صلوات الهی و فرشتگان نصیب او شده است.
خدای متعال در تجلیل از پیامبر می فرماید: إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ 2
وقتی خدا بخواهد بر پیامبر عظیم الشان صلوات بفرستد همه فرشتگان را هم همراه خود ذکر می کند.
ولیکن خدای متعال، در تجلیل از مومنان و صلوات بر آنان می فرماید: هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ 3
یعنی خدا جدا و فرشتگان جدا بر مومنان درود می فرستند.
تفاوت دیگر در این است که در مورد پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نفرمود که ما بر او صلوات می فرستیم تا او را از ظلمت خارج و به نور برسانیم. زیرا او خود نور است و مصداق آیه وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ 4 است ولی درباره مومنان می فرماید: خداوند بر شما درود می فرستد و فرشتگان نیز، تا شما را از ظلمت ها به نور خارج کنند. معلوم می شود صلوات خدا یعنی نورانی کردن و اگر این فیض قطع شود و خداوند بر کسی درود نفرستد، او در ظلمت خواهد ماند.انسان اگر توفیق اطاعت و انجام تکالیف شرعی نصیبش شود و از احکام و عبادات کم و بیش به حکمتشان راه یابد، صلوات خدا و فرشتگان نصیبش شده است.
ذیل آیه وَمَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ، روایتی شریف از معصوم (علیه السلام) نقل شده که فرمود: بل قلوبنا اوعیه لمشیه الله. دلهای ما ظرف اراده خداست. خدای سبحان اگر بخواهد در جهان، کار مشخصی انجام دهد با اراده انجام می دهد و اراده خدا صفت فعل و زاید بر ذات اوست و در موجودی ممکن و مظهر، ظهور می کند، آن مظهر قلب معصوم اولیای الهی است.
لذا مرحوم استاد علامه طباطبایی می فرمودند: معنای صلوات بر محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و آل محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) این است که خدایا! رحمتت را بر آنان فرو فرست که از آنان به ما برسد، اگر بخواهد رحمتی ببارد ابتدا بر این خاندان می بارد و سپس به دیگران می رسد لذا طلب رحمت کردن مستلزم اجابت دعا است.
مرحوم سید حیدر آملی این سخن بلند را نقل می کند و به محقق طوسی هم منسوب است که درباره حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) گفته می شود: بیمنه رزق الوری و بوجوده ثبتت الارض و السماء، به یمن وجود مبارک امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) جهانیان روزی می خورند و به پاس وجود آن حضرت آسمان و زمین بر جا است. پس همه برکات از این خانواده به سایرین می رسد.
صلوات الله و صلوات ملائکته و انبیائه و رسله و جمیع خلقه علی محمد و آل محمد و السلام علیه و علیهم و رحمه الله و برکاته 5
1) نهج البلاغه - حکمت 361
2) احزاب - 56
3) احزاب - 43
4) انسان - 30
5) انیس الصادقین - 103
پ.ن: پرسش و پاسخ دانشجویی در محضر آیت الله جوادی آملی
صلواتی را که خدا و فرشتگان بر پیامبر می فرستند، بر مومنان نیز می فرستند. مومن به جایی می رسد که خدای سبحان و فرشتگان بر او صلوات می فرستند. در سوره احزاب هر دو مسئله بازگو شده است، یعنی هم صلوات خدا و ملائکه بر پیامبر و هم صلوات خدا و فرشتگان بر مومنان.
صلوات خدا، که صفت فعل او است همان نورانی کردن است. قول خدا همان فعل خداست، وقتی توفیقی نصیب انسان شد که در فضای دلش تاریکی احساس نکرد بلکه نورانیتی دید، معلوم می شود صلوات الهی و فرشتگان نصیب او شده است.
خدای متعال در تجلیل از پیامبر می فرماید: إِنَّ اللَّهَ وَمَلَائِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى النَّبِيِّ 2
وقتی خدا بخواهد بر پیامبر عظیم الشان صلوات بفرستد همه فرشتگان را هم همراه خود ذکر می کند.
ولیکن خدای متعال، در تجلیل از مومنان و صلوات بر آنان می فرماید: هُوَ الَّذِي يُصَلِّي عَلَيْكُمْ وَمَلَائِكَتُهُ لِيُخْرِجَكُم مِّنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ 3
یعنی خدا جدا و فرشتگان جدا بر مومنان درود می فرستند.
تفاوت دیگر در این است که در مورد پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نفرمود که ما بر او صلوات می فرستیم تا او را از ظلمت خارج و به نور برسانیم. زیرا او خود نور است و مصداق آیه وَجَعَلْنَا لَهُ نُورًا يَمْشِي بِهِ فِي النَّاسِ 4 است ولی درباره مومنان می فرماید: خداوند بر شما درود می فرستد و فرشتگان نیز، تا شما را از ظلمت ها به نور خارج کنند. معلوم می شود صلوات خدا یعنی نورانی کردن و اگر این فیض قطع شود و خداوند بر کسی درود نفرستد، او در ظلمت خواهد ماند.انسان اگر توفیق اطاعت و انجام تکالیف شرعی نصیبش شود و از احکام و عبادات کم و بیش به حکمتشان راه یابد، صلوات خدا و فرشتگان نصیبش شده است.
ذیل آیه وَمَا تَشَاؤُونَ إِلَّا أَن يَشَاءَ اللَّهُ، روایتی شریف از معصوم (علیه السلام) نقل شده که فرمود: بل قلوبنا اوعیه لمشیه الله. دلهای ما ظرف اراده خداست. خدای سبحان اگر بخواهد در جهان، کار مشخصی انجام دهد با اراده انجام می دهد و اراده خدا صفت فعل و زاید بر ذات اوست و در موجودی ممکن و مظهر، ظهور می کند، آن مظهر قلب معصوم اولیای الهی است.
لذا مرحوم استاد علامه طباطبایی می فرمودند: معنای صلوات بر محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و آل محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) این است که خدایا! رحمتت را بر آنان فرو فرست که از آنان به ما برسد، اگر بخواهد رحمتی ببارد ابتدا بر این خاندان می بارد و سپس به دیگران می رسد لذا طلب رحمت کردن مستلزم اجابت دعا است.
مرحوم سید حیدر آملی این سخن بلند را نقل می کند و به محقق طوسی هم منسوب است که درباره حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) گفته می شود: بیمنه رزق الوری و بوجوده ثبتت الارض و السماء، به یمن وجود مبارک امام عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) جهانیان روزی می خورند و به پاس وجود آن حضرت آسمان و زمین بر جا است. پس همه برکات از این خانواده به سایرین می رسد.
صلوات الله و صلوات ملائکته و انبیائه و رسله و جمیع خلقه علی محمد و آل محمد و السلام علیه و علیهم و رحمه الله و برکاته 5
1) نهج البلاغه - حکمت 361
2) احزاب - 56
3) احزاب - 43
4) انسان - 30
5) انیس الصادقین - 103
پ.ن: پرسش و پاسخ دانشجویی در محضر آیت الله جوادی آملی
![[تصویر: babol_124.gif]](http://s3.picofile.com/file/7385854301/babol_124.gif)