تالار گفتگوی بیداری اندیشه
تَجَسُّس !!! - نسخه مناسب چاپ

+- تالار گفتگوی بیداری اندیشه (http://forum.bidari-andishe.ir)
+-- بخش: اصول و عقاید شیعه (/forum-52.html)
+--- بخش: اخلاق اسلامی و سیره معصومین (/forum-44.html)
+--- موضوع: تَجَسُّس !!! (/thread-21253.html)

تَجَسُّس !!! - MESSENGER - ۱/آبان/۹۱ ۱۹:۳۶

يكي از صفات رذيله و نكوهيده در آيات قرآن و احاديث اهل بيت (علیه السلام) تجسّس در زندگي و احوال ديگران است!
قرآن مي فرمايد:
يا اَيُّهَا الَّذينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثيراً مِنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ اِثْمٌ وَ لا تَجَسَّسُوا(1)
اي كسانيكه ايمان آورده ايد از بسياري از گمانها بپرهيزيد چرا كه بعضي از گمانها گناه است و هرگز ( دركار ديگران ) تجسّس نكنيد!
امام باقر و امام صادق (علیه السلام) ، فرمودند:
نزديكترين وضعي كه بنده به كفر دارد اين است كه با مردي برادر ديني باشد و لغزشها و خطاهاي او را شماره گيرد تا يك روزي او را بدانها سرزنش كند(2)
از امام صادق (علیه السلام) كه رسولخدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود:
اي گروه كسانيكه به زبان اسلام آورده و ايمان به دلش خوب ننشسته ! مسلمانان را نكوهش مكنيد و عيبهاي آنها را دنبال نكنيد زيرا هركه از عيوب آنها دنباله گيري كند ، خدا از عيوب او دنباله گيري كند و هر كه را خدا دنبال عيبش برآيد رسوايش كند گرچه در خانه اش باشد(3).
.
چون شناخت انگيزه ها رسيدن به درمان را آسان مي كند لذا لازم است به مواردي از اين انگيزه ها كه نوعاً در احاديث اهل بيت (علیه السلام) وارد شده است اشاره گردد:
1- صفات رذيله :
در كُتب اخلاقي مطرح شده است عامل بسياري از اعمال ناپسند از جمله تجسس، بودن صفات و ويژگيهاي رذيله در وجود انسان است از قبيل : حسادت ، بدخواهي ديگران ، كينه توزي ، عداوت ، تنگ نظري ، غرور و عقده حقارت
2- بدبيني :
بعضي انسانها در اثر عوامل متعدد ژنتيكي ، تربيتي و محيطي آدمهاي بدبيني هستند و در ارتباط با همه پديده ها ديدگاه منفي دارند لذا از جمله آثار و تبعات بدبيني تجسّس در اسرار ديگران است كه به شدت مورد نكوهش قرار گرفته اند.
رسولخدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) مي فرمايد :
بدترين مردم سوء ظن برندگانند و بدترين سوءظن برندگان تفتيش كنندگانند و بدترين تفتيش كنندگان پُرحرفان نند و بدترين پرحرفان هتاكان هستند. (4)

3- ماجراجويي :
بعضي افراد از روحيّه شرارت و ماجراجويانه برخوردارند ، مدام دنبال اين هستند كه از ويژگيها و خصوصيات زندگي ديگران مطّلع باشند و هميشه پرس و جو مي كنند تا اطلاعات جديدي از اسرار مردم داشته باشند.

4- قدرت طلبي :
در جامعه هستند افرادي كه علاقه دارند با از بين بردن آبروي ديگران خودشان را در ميان مردم محبوب القلوب ببينند و براي رسيدن به اين هدف روش تجسّس از عيوب آنان را انتخاب مي كنند.
.
.
آثار و نتايج تجسّس :
براي تجسّس در جامعه آثار زيانبار متعددي وجود دارد بويژه در صورتيكه خدايي نكرده به فرهنگ تبديل شود چند نمونه از اين آثار را از ديدگاه روايات مورد اشاره قرار مي دهيم:

1- نفرت مردم :
تمامي مردم از جاسوس نفرت دارند و از او كناره گيري مي كنند.
اميرالمؤمنين (علیه السلام) فرمود :
كسيكه در جستجوي عيوب پنهاني ديگران باشد خدا او را از دوستي دلهاي مردم محروم مي سازد. (5)
از امام صادق (علیه السلام) نقل شده فرمود :
از دين و آيين مردم پرس و جو مكن كه بي دوست مي ماني(6)
2- حاكميّت ناامني بر جامعه :
از جمله آثار سوء تجسّس حاكم شدن ناامني بر جامعه ، حراج شدن آبروي مردم ، رواج بدبيني و خصومت در ميان انسانهاست.

3- آثار وضعي تجسّس :
نوع گناهان آثار وضعي دارند ، تجسّس نيز از جمله آنهاست.
در بعضي از روايات قبلي وارد شده بود كه در عيوب ديگران تجسس نكنيد چراكه خداوند تجسس كننده را رسوا خواهد نمود. (7)
و از اميرالمؤمنين (علیه السلام) نقل شده مي فرمايد :
كسيكه از اسرار ديگران تفتيش كند خدا اسرار او را برملا مي سازد. (8)
و باز در روايت ديگر مي فرمايد :
كسيكه از اسرار همسايه خود تفتيش كند پرده اسرار او پاره مي شود.(9)
.
.
منبع:تخلیص از سایت شورای سیاستگذاری ائمه جمعه
پي نوشت ها:
1) سوره حجرات آيه12
2) اصول كافي/ كليني ج 2 ص 354
3) البرهان في تفسير القرآن / بحراني ج 7 ص 363
4) مستدرك الوسائل / نوري ج 9 ص 147
5) شرح غرر حديث 8800
6) بحار الانوار / علامه مجلسي ج 78 ص 253
7) اصول كافي / كليني ج 2 ص 354
8) شرح غرر ج 5 ص 371
9) غررالحاكم ح 8798

عزیزان تالار مراقبت فرمایید!!!
و هرگز ( دركار ديگران ) تجسّس نكنيد!