تالار گفتگوی بیداری اندیشه

---

[1]

ابوعبدالله شمس الدین دمشقی، متوفی 786 هـ .ق . ، از اکابر علمای امامیه را «شهید اوّل» و شیخ زین الدین بن علی، متوفی 965 هـ .ق . ، از مفاخر و اعیان علمای امامیه را «شهید ثانی» و ملا محمد تقی برغانی که در سال 1264 هـ .ق . به دست بابیه کشته شد ملقب به «شهید ثالث» شد. بعضی از فضلا هم، قاضی نورالله شوشتری و بعضی دیگر ملا عبدالله شوشتری را به عنوان شهید ثالث یاد کرده اند.



[2]

«قصص العلماء»، ص42



[3]

در سال 1258هـ . ق نجیب پاشا پس از داودپاشا به کربلاء حمله کرد



[4]

الذاریات: 50



[5]

«هدایه الطالبین»، ص130



[6]

«رساله شیخ عبدالله»، ص40



[7]

«روضات الجنات»، ج1، ص94
ادامه دارد...
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================

---

[1]

بهائیت درایران، دکترسیدسعید زاهد زاهدانی، مرکزاسناد انقلاب اسلامی،ص118-124.



[2]

ر.ک: شرح الزیارة الجامعة الکبیرة، شیخ احمد احسایی، به کوشش عبدالرضا ابراهیمی، ج 3، صص 217- 219، کرمان، 1355 ش; دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 6، ص 664.



[3]

شیخی گری، بابی گری، ص 16.



[4]

دائرة المعارف بزرگ اسلامی، ج 6، ص 664.



[5]

حقایق شیعیان، حاج میرزا عبدالرسول احقاقی اسکویی، ص 13- 14، چاپخانه ی رضایی، تبریز، 1334 ش.

---

====================
ادامه دارد....
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================

معروف ترین رای احسایی، درباره ی کیفیت معاد جسمانی است. همین نظریه، دلیل اصلی تکفیر او از سوی برخی علما، از جمله ملا محمد تقی برغانی بود که گزارش آن را تنکابنی

[1]

و دیگران آورده اند.

احسایی، اصل «معاد جسمانی » را که در آیات قرآنی و احادیث مستفیض، بر آن تاکید شده، می پذیرد، اما تفسیر ویژه ای از جسم ارایه می دهد که مقبول دانشمندان مسلمان نیست. معنای متداول و عرفی معاد جسمانی، این است که آدمی، در حیات اخروی، مانند حیات دنیوی، دارای کالبد ظاهری مرکب از عناصر طبیعی است. بدن، در سرای آخرت، محشور گردیده و نفس، بار دیگر، به آن تعلق می پذیرد، و پاداش ها و کیفرها و لذات و آلامی که جنبه ی جزئی و حسی دارند و تحقق آن ها بدون بدن و قوای حسی امکان پذیر نیستند، محقق می یابد.

[2]

احسایی، معاد جسمانی را به این معنا، نمی پذیرد و بر آن است که این نحوه ی فهم با آن چه از تغیر و تباهی در کالبد ظاهری می شناسیم، سازگار نیست و باید پاسخ را در حقیقت جسم انسانی جست و جو کرد. وی، بحثی لغوی و حدیثی درباره ی «جسم » و «جسد» می آورد و توجه می دهد که معانی این هر دو واژه از آن چه به ذهن متبادر می شود، گسترده تر است.

[3]

آن چه در همه ی این نشئات، هویت شخص را ثابت می دارد، جسم اصلی و حقیقی او است (جسم دوم) که جز در فاصله ی دو نفخه ی صور، از روح جدا نیست.

[9]

با دمیدن نفخه ی نخست (نفخه ی صعق) جسم اول، از روح جدا می گردد و از میان می رود و آن چه پس از نفخه ی دوم (نفخه ی بعث) حشر می یابد، جسم دوم به همراه جسد دوم است.

[10]

احسایی، تاکید می کند که بدن اخروی انسان - که عبارت از مجموع جسم دوم و جسد دوم است - همان بدن دنیوی انسان است، با این تفاوت که بدن دنیوی، کثیف و متراکم است، اما بدن اخروی، از تصفیه های متعدد عبور کرده و لطیف و خالص شده است. وی، از همین جا نتیجه می گیرد که به معاد جسمانی معتقد است.

[b]

---

[1]

ر.ک: قصص العلماء، ص 42- 43.



[2]

منشور عقاید امامیه، جعفر سبحانی، ص 189، نشر مؤسسه ی امام صادق علیه السلام، چاپ یکم، زمستان 1376 ش.



[3]

ر.ک: شرح الزیارة الجامعة، ج 4، ص 24- 26; شرح العرشیة، احمد احسایی، ج 1، ص 267- 268، کرمان، 1364 ش.



[4]

شرح الزیارة الجامعة، ج 4، ص 26- 27، 29; شرح العرشیة، ج 2، ص 189.



[5]

عالم هورقلیا، در یک تفسیر، همان عالم برزخی است که حد وسط میان عالم ملک (عالم مادی) و عالم ملکوت (عالم مجرد) است و نیز به آن «عالم مثال » می گویند. توضیحات بیش تر درباره ی «هورقلیا» را در شماره ی دوم همین فصلنامه، ص 297- 305 بخوانید.



[6]

ر.ک: مجموعة الرسائل الحکمیة، احمد احسایی، ص 308- 309، کرمان، 1360 ش.



[7]

وی، در این باره آورده است: «..ان الانسان له جسدان و جسمان: فاما الجسد الاول فهو ما تالف من العناصر الزمانیة. و هذا الجسد کالثوب یلبسه الانسان و یخلصه و لا لذة له و لا الم و لاطاعة ولامعصیة... و اما الجسد الثانی فهو الحسد الباقی و هو طینته التی خلق منها... و هذا الجسد الباقی هو من ارض هور قلیا و هوالجسد الثانی الذی فیه یحشرون و یدخلون به الجنة والنار...; شرح الزیارة، ج 4، ص 25- 28; شرح العرشیة، ج 2، ص 189- 190.



[8]

شرح العرشیه، ج 2، ص 190- 191; شرح الزیارة، ج 4، ص 29- 30.



[9]

مجموعة الرسائل الحکمیة، ص 110- 111.



[10]

شرح الزیارة الجامعة، ج 4، ص 29- 30 مجموعة الرسائل الحکمیة، ص 310.
====================
ادامه دارد....
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================

---

[1]

شرح الزیارة الجامعة، ح 3، ص 127- 128- 129.



[2]

شیخی گری، بابی گری، مرتضی مدرس چهار دهی، کتابفروشی فروغی، تهران، 1345 ش.



[3]

ر.ک: جوامع الکلم، شیخ احمد احسایی، رساله ی دوم; شیخیگری، بابیگری، ص 74 (به نقل از: سید محمد هاشمی کرمانی، مؤلف کتاب تاریخ و مذاهب کرمان) .



[4]

ر.ک: شیخی گری، بابی گری، ص 41 (به نقل از «کنت دوگوبینو» وزیر مختار اسبق دولت فرانسه در دربار ایران، در کتاب سه سال در ایران) .
====================
ادامه دارد....
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================

---

[1]

«جوامع الکلم » رساله دمشقیه، قسمت 2، ص 103.



[2]

«ارشاد العوام » ج 2، ص 151.



[3]

حسن بصری نزد امام باقر علیه السلام رفت و عرض کرد:« آمده‌ام سؤالاتی از شما بپرسم.»

امام فرمود:« مگر تو فقیه اهالی بصره نیستی؟»

گفت:« چنین می‌گویند.»

امام فرمود:« امر بزرگی را به عهده گرفته‌ای. شنیده‌ام که می‌گویی خداوند مردم را به خودشان واگذار کرده است!»

حسن بصری ساکت شد.

امام فرمود:« اگر خداوند به کسی وعده‌ی امن و امان دهد، آیا او دیگر باید از چیزی بترسد؟»

گفت:« نه»

امام فرمود:« من آیه‌ای می‌خوانم که تو آن را به اشتباه تفسیر کرده‌ای.»

پرسید:« کدام آیه؟»

فرمود:«و جعلنا بینهم و بین القری التی بارکنا فیها قریً ظاهرةً وقدرنافیها الّّسیر سیروا فیها لیالی و ایّاماً آمنین. » (سوره سبا آیه 18)

شنیده‌ام که جای امن را به مکّه تفسیر کرده‌ای؟ وای بر تو! این چه امنیتی است که اموال اهالی آنجا به سرقت می‌رود و همواره عده‌ای کشته می‌شوند؟!»

سپس امام باقر علیه السلام به سینه مبارک خود اشاره کرد و فرمود:« آن قریه‌های مبارک ماییم.»

حسن بصری گفت:« فدایت شوم! آیا در قرآن آیه‌ای هست که به انسان‌ها بگوید قریه؟»

امام فرمود:«بله، آیه 8 سوره طلاق:« و کاین من قریه عتت عن امر ربها ورسله فحاسبناها حسابا شدیدا و عذبناهاعذابا نُّکرا" (و چه بسیار قریه‌هایی که از امر پروردگاروپیامبرانش سرپیچی کردند ،وماحسابسختی از آنان کشیدیم و به عذاب بدی مجازاتشان کردیم.)

بعد فرمود:«آیا سرپیچی‌کننده در و دیوار است یا انسان‌ها؟»

حسن بصری گفت:«بله؛ منظور همان انسان‌هاست.»

امام فرمود:« در آیه‌ی « واسأل القریه التی کنافیها»» _سوره یوسف،آیه 82_ (از قریه ای که ما بودیم بپرس.) از قریه و دهستان سؤال می‌شود یا از اشخاص؟!»

سپس فرمود:« قری یعنی علمای شیعیان ما و مقصود از سیر، علم است. یعنی هر کس به سوی ما آمد و حلال و حرام را از ما آموخت، دیگر از شک و گمراهی در امان است؛ زیرا احکام را از آنجا که باید بیاموزد، آموخته است؛ چون اهل بیت وارثان علم و فرزندان برگزیده‌اند و آن فرزندان ما هستیم، نه تو و امثال تو. و مبادا بگویی خداوند بندگان را به خودشان واگذاشته زیرا خداوند عزوجل، دچار سستی و ضعف نیست تا کاری را به مردم واگذار کند. آنها را هم به چیزی مجبور نمی‌کند که در این صورت به آنها ظلم می‌شود؛ خدا با بندگانش نه با جبر رفتار می‌کند نه با تفویض؛ بلکه با امری بین آن دو رفتار می‌کند.»

بحار الانوار، ج 24، ص 232، ح 1. بحار الانوار، ج 24، ص 235، ح 4.
====================
ادامه دارد....
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================

با سلامی دوباره

در هنگامی که آفتاب حقيقت اسلاميّه بواسطهء نادانی و تعصّب و فساد پيروانی که بفرق مختلفه منقسم و با هم بجدال مشغول بودند پنهان و مختفی گشت کوکب درخشندهء هدايت شيخ احمد احسائی از افق شرق طالع گرديد. آن بزرگوار چون ضعف اسلام را که بواسطهء رؤسای دين حاصل شده بود مشاهده فرمود روحش پژمرده و مندهش گرديد و از مشاهدهء فساد و بيخبری و جدال و شروری که بين شيعيان ظاهر شده بود بی‌اندازه ملول گشت . چون قلب شيخ بزرگوار بنور الهی روشن بود در قبال ارباب فساد بمقاومت قيام نمود و همّت گماشت که فرقهء شيعه را از خواب غفلت بيدار سازد و برای ظهور موعود مقدّس که در آخر الزّمان ظاهر خواهد شد تهيّهء طريق فرمايد تا آن موعود جليل وحده ظلمات جهل و نادانی را که بر پيروان اسلام احاطه کرده پس از ظهورش محو و نابود کند. از اين جهت به هدايت نور باطنی و قدرت الهی بتشريح آيات مشکله و شرح بشاراتی که دربارهء ظهور مظهر عظيم بود قيام کرد. از بشارات مذکوره در کتب اسلاميّه برای او اين مطلب محقّق بود که جز در پرتو ظهور جديد و انوار مظهر موعود اصلاح مفاسد و ازالهء ظلمات جهل و نادانی از بين مردم صورت نخواهد گرفت لذا با نهايت انقطاع در اوائل قرن سيزدهم هجری که چهل سال از عمرش گذشته بود باجرای منظور قيام نمود و بنجف و کربلا مسافرت فرمود از موطن خويش که در جنوب خليج فارس و يکی از جزاير بحرين بود هجرت کرد و اهل و عشيرهء خويش را در آنجا گذاشت.چون به نجف و کربلا رسيد بر افکار و آراء و مشارب علمای اسلام مطّلع گرديد شهرتی عجيب در آن سامان برای او حاصل شد و در جرگهء کبار مجتهدين محسوب گشت. هر دانشمندی که بملاقات شيخ ميرفت باحاطهء علمی آن بزرگوار و اطّلاع حضرتش بر اسرار الهی و قوّت او در تأويل متشابهات و حلّ معضلات اعتراف ميکرد. متدرّجاً عدّهء بسياری شاگردی او را اختيار کردند و در محضرش باستفاضه مشغول شدند. شهرت شيخ بحدّی رسيد که طبقات مختلفه را از عظمت خود برعب و ترس مبتلا ساخت پيروان تصوّف و ارباب فلسفه بر او حسد ميبردند و از علم و دانش او غبطه ميخوردند. هر چه احترام شيخ زيادتر ميشد بر خضوع و فروتنی او ميافزود و اعتنائی بمدح و تمجيد کسی نمی‌نمود. از تعلّق مردم بجاه و جلال ظاهری متعجّب بود و از علاقه‌ای که بمنصب و مقام داشتند شگفتی می‌نمود.پس از چندی از عتبات عاليات قصد مسافرت ايران نمود علّت اصليّهء توجّه خود را بايران از همراهان و ياران خويش مخفی داشت و در ظاهر چنين وانمود کرد که بقصد زيارت حضرت امام رضا عليه السّلام عازم مشهد مقدّس است ولی در حقيقت بسر منزل معشوق ميشتافت از راه خليج فارس عازم شيراز گرديد يعنی سرزمينی که گنج خداوندی در آن پنهان و پس از چندی مقدّر شده بود که از آن ديار ندای مظهر پروردگار بلند شود و خلق را بامر جديد دعوت کند. در شيراز به مسجد جمعه که از حيث هيئت و شکل بخانه کعبه شباهت داشت ميرفت و چون وارد آن مسجد ميشد ميگفت " راستی خانهء خدا را علاماتی مخصوصه است که جز صاحب نظران بدان پی نبرند من معتقدم کسی که اين مسجد را ساخته ملهَم بوده است بقدری در وصف شيراز سخن سرائی کرد که سامعين متعجّب می‌شدند هر چند مسجد را بچشم خود ميديدند ولی چون از حقيقت امر بيخبر بودند از گفتار شيخ و آنهمه تعريف و تمجيد او عجب ميکردند. شيخ بآنها ميفرمود تعجّب نکنيد بزودی سرّ سخنان من برای شما ظاهر خواهد شد.بعضی از شما آن روز را خواهيد ديد و بلقای دوره‌ای که انبيای قبل آرزوی آنرا داشتند و بمقصود نرسيدند مشرّف خواهيد شد. دانشمندان چون بجلالت مقام شيخ معترف بودند نفهميدن کلمات او را از قصور ادراک خويش ميدانستند.شيخ پس از چندی بجانب يزد عزيمت فرمود و مدّتی در آن بلده توقّف نمود، بنشر حقائق لازمه پرداخت و بيشتر از مؤلّفات خويش را در آن شهر تأليف نمود. شهرت شيخ و آوازهء علم و دانش او بگوش سلطان ايران فتح عليشاه رسيد نامه‌ای بخط خويش نگاشت و از طهران بيزد بحضور شيخ احمد فرستاد. محتويّات آن نامه مسائلی بود مشکل که شاه از هر کس پرسيده بود جواب مقنعی نشنيده بود از شيخ تقاضا کرد که آن مشکلات را جوابی مشروح مرقوم دارد و برای شاه ارسال نمايد. شيخ احمد رسالهء سلطانيّه را بنگاشت و جواب معضلات شاه را در آن رساله مندرج ساخت و بحضور سلطان فرستاد. شاه ايران از عبارات دلپذير و معارف عاليه که در آن رساله مندرج بود بی‌نهايت مسرور گرديد نامه ديگری برای شيخ فرستاد و از وی درخواست نمود که بپايتخت ايران عزيمت فرمايد. شيخ جواب دادند که من از عتبات بايران برای زيارت حضرت رضا عليه السّلام در خراسان آمده‌ام از سلطان رجاء دارم که مرا ازاين موهبت ممنوع نسازد پس از زيارت خراسان انشأ اللّه اميدوارم که بطهران سفر کنم و شرافتی را که سلطان بمن اختصاص داده است بنحو کمال دريابم.
ادامه دارد..

بسم الله الرحمن الرحیم



شيخ در يزد به تبشيرنفوس مشغول بود از جمله نفوسی که با راز شيخ همدم گشت و مقصود واقعی او را از بياناتش فهميد مردی با تقوی و خداترس بود که حاجی عبد الوهّاب نام داشت. هر روز با شخص ديگری که بعلم و دانش مشهور و به عبد الخالق يزدی موسوم بود بحضور شيخ مشرّف ميشد اغلب اتّفاق ميافتاد که شيخ احمد ميخواست مطالبی را بتنهائی به عبد الوهّاب بفرمايد از اين جهت عذر عبد الخالق را ميخواست و از او طلب مينمود که او را با عبد الوهّاب تنها بگذارد. اين رفتار بر عبد الخالق که خود را دانشمند و صاحب نفوذ ميدانست گران می‌آمد.
پس از آنکه شيخ از يزد مسافرت فرمود عبد الوهّاب از مردم کناره گرفت و بساط معاشرت را فرو پيچيد مردم گمان کردند که عبد الوهّاب ترک دنيا گفته و در سلک اهل تصوّف داخل شده چند تن از رؤسای طرق مختلفهء تصوّف از قبيل نعمت اللّهی و ذهبی بمخالفت او قيام کردند و چنان پنداشتند که عبد الوهّاب را خيال چنان است که طريقه‌ای ايجاد کند و رياستی برای خود بر قرار نمايد.
عبد الوهّاب که در بين مردم بصوفی معروف بود بهيچ يک از طرق تصوّف و ادّعای متصوّفين اعتنائی نداشت از مخالفت رؤسای طريق نترسيد و از معاشرتشان کناره گيری اختيار کرد با کسی همدم و همراز نبود مگر حاجی حسن نامی از اهل نائين که با او طريق مصادقت سپرده و اسراری را که از شيخ احمد احسائی فرا گرفته بود برای حاجی حسن شرح داد.
بعد از وفات عبد الوهّاب حاجی حسن در سبيل او سالک شد و اگر شخص مستعدّی را می‌يافت او را بقرب ظهور موعود بشارت ميد‌اد.
در شهر کاشان مردی نود ساله را موسوم به ميرزا محمود که از اهل قمصر کاشان بود ملاقات کردم مشارٌ اليه اين قضيّه را برای من حکايت کرد ."
====================
ادامه دارد....
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================

بسم الله الرحمن الرحیم

====================
ادامه دارد....
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================

بسم الله الرحمن الرحیم

====================
ادامه دارد....
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================

چون شاهزاده محمّد علی ميرزا وفات کرد شيخ بکربلا عزيمت نمود. توقّف او در کرمانشاه بنا بدرخواست شاهزاده بطول انجاميده بود. شيخ در کربلا هر چند دور ضريح حضرت سيّد الشّهداء امام حسين عليه السّلام طواف ميکرد ولی معنیً طائف حول حسين حقيقی موعود بود که در هنگام مناجات و دعا قلب و فؤادش را بآن بزرگوار متوجّه مينمود. در کربلا جمع بسياری از علماء بملاقات او ميآمدند و بيشتر بر شهرت او حسد ميبردند .

====================
ادامه دارد....
====================
کاری از گروه پژوهش پیروان موعود
====================