بسم الله الرحمن الرحیم
** کار و تلاش در زندگی پیامبر
حضرت می فرماید : «اَلْکادّ عَلی عِیالِهِ کَمُجاهِدٍ فی سَبیلِ اللّهِ»
"کسی که با کار و تلاش و زحمت خود زندگی خانواده اش را تـأمـیـن می کـنـد، مـانـنـد مجاهد در راه خداست ."
این روایت گرانبها به خوبی ارزش کار و تلاش را در اسلام بیان می فرماید. حتی نقل است که خود حضرت در ایام کودکی از حلیمه (دایه پیامبر) می پرسید که برادرانم روزها کجا می روند و وقتی فهمید که برای کار و تلاش و کسب روزی حلال به چرای پوسفندان در صحرا عازمند حضرت نیز همراه آنها شد و در همان کودکی از تنبلی و در خانه ماندن پرهیز نمود.
دعای همیشگی پیامبر نیز این بود که:
«...أَعِذْنَا مِنَ الْفَشَلِ وَ الْکَسَلِ وَ الْعَجْزِ وَ الْعِلَلِ وَ الضَّرَرِ وَ الضَّجَرِ وَ الْمَلَلِ.»
(خدایا) نعمت سرزندگی و کوشایی را به ما ارزانی دار و از سستی، تنبلی، ناتوانی، بهانه آوری، زیان، دل مردگی و ملال، محفوظمان دار. (میزان الحکمه، ج۱۱، ص۵۱۸۴)
اینکه قرآن گفته سیره پیامبر برای ماها الگوئه یه نمونش همینه : طرف 20، 25 سالشه به بهونه ی دانشجو بودن یا هر چیزی، دستشو جلو پدرش دراز می کنه. دیگه حتی خودشو در حد یه کار پاره وقت هم نمی بینه!!!!
ولی پیامبر رو ببینید : از همون کودکی، از اینکه بارش رو، رو شونه ی کسی بگذارند، پرهیز می کردند.
** پاداش حضرت به قرض دهنده
نقل می کنند که نیازمندی نزد حضرت آمد و تقاضای کمک نمود.
حضرت به اصحاب فرمودند کسی هست که ما قرض دهد؟
یکی از انصار گفت بله یا رسول الله.
حضرت نیز فرمودند : پس از طرف ما چند کیلو (حدود ۶ کیلو) خرما به این فرد بده.
بعد از مدتی حضرت دو برابر این مقدار را به قرض دهنده بازگرداند.
او با تعجب پرسید یا رسول الله من نصف این را به شما قرض دادم؟
و حضرت در پاسخ فرمودند: مابقی را ما به تو بخشیدیم.
بسم الله الرحمن الرحیم
خوردن و نخوردنی که هر دو گام شیطان است!!!!
دین اسلام، به زندگى مادى انسان توجه كامل دارد و در رأس آنها نيازهاى غذايى است كه در اين مورد، دهها آيه و صدها حديث آمده است. يكى از وظايف انبيا نيز بيان خوردنى ها و آشاميدنى هاى حلال و حرام براى مردم است.
ادیان ساخته دست بشر چون به اصل و ریشه استواری تکیه ندارند راه را غلط می روند، گاهی زیاده روی می کنند، گاهی هم کُند می روند!
حال آنکه اسلام می گوید طریق وسط راه هدایت و رستگاری است. نه باید در خوراک و پوشاک به قدری زیاده روی نمود که یادمان برود این دنیا همه اش دار فرار است نه قرار، و نه باید از آنچه خداوند حلال نموده بی دلیل پرهیز نمود چرا که این کار نیز توصیه نشده و عاقبت هر تند رفتنی، باز ایستادن و کندی است!
خداوند متعال در همین رابطه در آیه ۱۶۸ سوره بقره می فرماید:
«يا أَيُّهَا النَّاسُ كُلُوا مِمَّا فِي الْأَرْضِ حَلالاً طَيِّباً وَ لا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّهُ لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ.»
«اى مردم! از آنچه در زمين، حلال و پاكيزه است بخوريد و از گامهاى (وسوسه انگيز) شيطان، پيروى نكنيد. براستى كه او دشمن آشكار شماست.»
نکاتی در خصوص آیه فوق:
1- در برخی از نقل ها چنین آمده که برخی قبایل عرب بخشی از زراعت و حیوانات را بدون دلیل حرام می دانستند. گاهی نیز این موارد را به خداوند نسبت می دانند لذا آیه نازل شد تا شبهات برطرف گردد و مردم بدانند همانگونه که نخوردن برخی خوراک های حرام (مانند خمر) دستور شرع است، خوردن روزی حلال و خوراکی هایی که نهی نشده نیز دستور است و نخوردن بی دلیل گام شیطان است نه زهد و پارسایی.
خلاصه کلام اینکه خوردن برخی موارد که نهی شده و نخوردن بی دلیل آنچه نهی نشده و حرام دانستنش هر دو از گام های شیطان اند.
2- در چندین مورد در آیات قرآن سخن از غذاها و خوراکی ها شده است. غالب این موارد نیز دو قید در کنار آن ها ذکر شده است:
- حلال
- طیّب
حلال در برابر حرام یعنی غذایی که ممنوع نیست و نهی نشده است.
طیّب نیز در برابر خبیث به غذای موافق طبع سالم انسانی گفته می شود. (خبیث آن چیزهایی است که از آن تنفر داریم.)
3- همچنین در تمامی آیات مربوط به غذا، در کنار آن شرطی نیز بیان شده است. مثلاً بخورید و بیاشامید ولی اسراف نکنید یا بخورید و اطعام کنید.
این موضوع برای اینست که یادمان نرود :
اولاً لذایذ دنیوی به خودی خود نهی نشده اند و رهبانیت بیجا بی فایده است.
ثانیاً لذت ها و از جمله خوردن، هدف هم نیست و نباید به قدری سرگرم فراهم نمودن غذا و کسب روزی حلال شویم که اصل بندگی تحت الشعاع آن قرار بگیرد و برسیم به آنجایی که:
عمر گرانمایه در این صرف شد
تا چه خورم سیف و چه پوشم شتا!
بسم الله الرحمن الرحیم
شتری که رشدش متوقف نمی شود!!!...
برخی از اعمال مستحب هستند که هرچند در طول سال انجام دادنشان نیکو و پسندیده است لکن در ایامی خاص و در بعضی روزها ثواب و بهره ای دوچندان دارند.
یکی از این مستحبات، صدقه دادن است. حضرت امام جعفر صادق (علیه السلام) در روایت زیر در خصوص اهمیت صدقه دادن در ماه شعبان توصیه ای زیبا و در عین حال قابل تأمل دارند :
حَسَنِ بْنِ زِیَادٍ عَنِ الصَّادِقِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ ع أَنَّهُ قَالَ: «مَنْ تَصَدَّقَ بِصَدَقَةٍ فِی شَعْبَانَ رَبَّاهَا اللَّهُ جَلَّ وَ عَزَّ لَهُ کَمَا یُرَبِّی أَحَدُکُمْ فَصِیلَهُ حَتَّى یُوَافِیَ یَوْمَ الْقِیَامَةِ وَ قَدْ صَارَتْ لَهُ مِثْلُ أُحُد.»
حسن بن زیاد از امام صادق علیه السلام نقل می کند که حضرت فرمود:
«هر كس در ماه شعبان صدقه دهد، خداوند آن صدقه را رشد دهد همچنان كه یكى از شما شتر تازه متولد شدهای را تربیت مىكند تا آن كه در روز قیامت به صدقه دهنده برسد در حالتى كه به اندازه كوه اُحُد شده باشد.» (۱)
و اما سه نکته شنیدنی در رابطه با صدقه :
1- می دانید معنی صدقه چیست؟ و چرا به مهر زنان صداق گفته می شود؟
راغب اصفهانی در کتاب مفردات می گوید:
« صدقه از صدق، به معنی راستی و درستی و مطابقت حرف و عمل و هماهنگی گفتار و اعتقادات و اعمال جوارحی است. به مهریه زن از این جهت صداق گفته می شود که گواه صدق و راستی اعتقاد در دوستی است.»
2- با توجه به معنای لغوی، این واژه مفهوم عمیق و گسترده ای دارد که شامل عناوین گوناگون بخشش های مادی و معنوی از واجب و مستحب می گردد ، یعنی زکات، انفاق، وقف و سایر وجوه خیرات و مبرات از مصادیق صدقه هستند. ولی آنچه امروز ما غالباً به عنوان صدقه به کار می بریم همان مفهوم انفاق مستحبی است.
3- شاید در نگاه اول صدقه دادن کار آسانی به نظر برسد اما کمتر کسی هست که بتواند ادعا کند با توجه به میزان درآمدش اهل صدقه دادن در راه خداست.
ممکن است بعضی روزانه صد یا دویست تومان صدقه بدهیم (که گاهی توفیق همان را هم پیدا نمی کنیم!) ولی این مبالغ به نسبت درآمد روزانه چند ده هزار تومانی اغلب افراد واقعاً کافی است و اصلاً از ارزش برخوردار است!؟
امام صادق در زمینه اهمیت این مطالب می فرمایند: ما بَلا اللهُ بِشَیءٍ اَشدّ عَلیهِم مِن اِخراج الداراهمِ؛
خداوند بندگانش را به چیزی سخت تر از انفاق و اخراج درهم و دینار مبتلا نکرده است! (۲)
یعنی خیال نکنید انفاق و صدقه دادن کار ساده ایست، نه، باید عزم کرد و از خدا طلب توفیق نمود و با شیطان مبارزه نمود.
حالا این ما، این ماه پربرکت شعبان و این شتری که تا روز قیامت رشدش متوقف نمی شود!
ببینیم چقدر خداوند به ما توفیق می دهد تا از این آزمایش و ابتلا لااقل در این ماه عزیز سربلند بیرون بیاییم.
ــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ
پی نوشت:
۱- امالی شیخ صدوق، صفحه ۶۲۸
۲- خصال شیخ صدوق، ج ۸
بسم الله الرحمن الرحیم
نانی که باعث گمراهی بچه ها می شود...
عده ای از کارمندان فقط به دلیل اینکه می توانند اضافه کار بمانند، در اداره می مانند نه به دلیل اینکه کار اضافه ای هست و می خواهند در خارج از ساعت اداری به انجام برسانند.
در همین رابطه به فتوای زیر از مقام معظم رهبری توجه نمایید:
«نوشتن گزارشهاى غيرواقعى و دريافت پول در برابر ساعات اضافهاى که کارى در آنها انجام نشده جايز نيست و واجب است پولهاى اضافه اى که کارمند مستحق دريافت آنها نبوده، بازگردانده شود. »
در این زمینه به نکات دیگری نیز باید توجه شود :
* دریافت پول باید در قبال دادن خدمتی باشد، حالا طرف حساب دولت باشد یا شخص. اینکه گمان کنیم صِرف ماندن در ادارات و پر شدن ساعات اضافه کاری موجب حلال شدن آن می شود تصور باطلی است.
** مورد دیگری که باز ممکن است برخی برای حلال شدن اضافه کار انجام دهند این است که کاری را که می توانند در ساعت اداری به اتمام برسانند کمی کندتر انجام بدهند تا مقداری کار هم برای ساعات اضافه کار بماند و به این صورت مبلغ اضافه کارشان حلال شود.
مشخص است که این کار نیز صحیح نیست و فقط به اصطلاح کلاه شرعی غلطی است که نمی تواند راهگشا باشد. چرا که با این کار ابرو که درست نمی شود هیچ، چشم را هم کور کرده ایم! نه تنها مشکل قبلی حل نشد بلکه خود حقوق اصلی نیز کمی شبهه ناک می گردد زیرا به وظایف محوله در ساعات اداری درست عمل نشده است!
*** و نکته پایانی اینکه باید حواسمان جمع باشد که مسائل مالی بسیار اهمیت دارند و تأثیر مستقیم روی سایر امور زندگی نیز می گذارند لذا هرچه بیشتر در این موارد رعایت احتیاط را بکنیم ضرر نکرده ایم ولو در ظاهر حقوق کمتری دریافت نماییم.
گمان نکنیم چون برای تربیت و رشد فرزندانمان نیاز به پول داریم پس نباید خیلی در پول درآوردن سخت گرفت زیرا اگر نانی که سر سفره خانواده مان می گذاریم شبهه ناک باشد اثر مستقیمش را دقیقاً روی فرزندانمان می گذارد و شاید همان لقمه شبهه ناک موجب انحراف آنها شود. یعنی ما برای تربیت بچه ها پول در میاوریم و همان پول اثر معکوس بگذارد و زحمات ما بر باد برود.
بعدها به زمین و زمان گیر می دهیم که شما باعث انحراف فرزند من شدید غافل از اینکه "هرکسی آن دِرَود عاقبت کار که کشت".
بسم الله الرحمن الرحیم
یه نیت ساده که حروم رو حلال و مستحب می کنه!!!
رفته بودم مراسم احیاء؛ بعد از قرآن سر گرفتن یه جوونی اومد سراغم و گفت حاجی اگه دیرت نیست یه سؤال داشتم.
* بپرس.
** می خوام از یکی از رفقام قرض بگیرم.
* خب اگه حاضره بهت قرض بده بگیر این که سؤال نداره!
** آخه یه مشکلی هست.
* چه مشکلی؟
** می خوام قرض با سود بگیرم، این ربا نمی شه؟
* خودت دوست داری چیزی بهش بدی یا شرط کردید که یه مبلغ مشخصی بدی؟
** هنوز معلوم نیست می خوام همه جورشو بدونم. چه فرقی می کنه که خودم بخوام یه چیزی بدم یا یه پولی رو معین کرده باشیم؟
* خیلی فرق می کنه، فرقش از حلال تا حرومه! اگه شرط کنید که مبلغ مشخصی بهش بدی این ربا و حرومه.
** اگه خودم راضی باشم و با رضایت تمام سود رو بهش بدم چی؟
* اگه سود شرط شده باشه دیگه فرقی نمی کنه دو طرف راضی باشید یا نه، در هر صورتی اون سود حروم میشه.
** اون یکی صورتش چجوریه؟
* اون یکی ۱۸۰ درجه فرق می کنه. اگه دوستت پولو بهت قرض بده و شرط سود نکنید ولی خودت بخوای یه چیزی موقع پس دادن پول بذاری رو پولشو و بهش برگردونی این پول اضافی اشکالی نداره.
** یعنی حلاله؟
* حلال حلاله خیالت راحت. تازه مستحبم هست که آدم اگه قرض گرفت خودش یه هدیه ای بده یعنی ثوابم داره.
** واقعاً چقدر فرق داشت؛ با یه تغییر نیت ساده و نذاشتن شرط حروم تبدیل به حلال و مستحب میشه. ممنونم ازت که وقت گذاشتی.
.
.
بسم الله الرحمن الرحیم
حکم شرعی مزایای حاصل از تقلب 
* چندی پیش در راه بازگشت از مسجد جوانی جلویم را گرفت و گفت :
** حاجی یه موضوعی بدجور ذهنمو مشغول خودش کرده و نمی دونم چی کار کنم.
* حالا مشکلت رو بگو اگر بتونم کمکت کنم خوشحال می شم.
** واقعیتش اینه که من تو دوران دانشگاه چندتا درس رو با تقلب قبول شدم. بعدم مدرک گرفتمو حالام به لطف همون مدرک استخدام شدم و سر کار می رم. احساس می کنم حقوقی که می گیرم حلال نیست.
* قبول داری تقلب گناهه و تو گناه کردی؟
** معلومه که قبول دارم.
* توبه هم کردی؟ استغفار کردی؟
** خیلی، واقعاً پشیمونم ولی نمی دونم خدا منو می بخشه یا نه؟
* اینکه خدا می بخشه یا نه از علم ما خارجه البته در کرم و رحمت خدا شکی نیست و حالا که شما توفیق توبه پیدا کردی إن شاء الله خدام می بخشه. اینم بدون اینجور نیست که هرکی هرکار کرد بتونه توبه کنه. حتماً بنده خوبی بودی و خدا هم دوست داشته که تونستی به اشتباهت پی ببری.
اما اینکه حقوقی که الان می گیری حلاله یا نه بحثش فرق می کنه. البته این مساله تو بعضی مواردش یه کمی اختلافیه یعنی نظر فقها فرق می کنه اما تو یه بخش هم اختلاقی نیست.
اونی که اختلافی نیست اینه که تقلب حرامه. همه مراجع هم همین حکم رو دارند.
درباره حقوقی که الان می گیری هم اغلب فقها نظرشون اینه که اگر توبه کرده باشی و حق کسی گرفته نشه و از لحاظ کاری شایستگی شو داشته باشی این حقوق حلاله.
مقام معظم رهبری فتواشون اینه که هرچند تقلب حرامه ولی اگه تخصص و مهارت لازم را برای کاری که برای آن استخدام شدی داری و مقررات استخدام هم رعایت شده، استخدام و دریافت حقوق اشکال ندارد. مرحوم آیت الله بهجت معتقد بودند که حرمت تقلب در امتحان، با حكم حقوق دريافتى در آينده رابطه اى ندارد.
نظر بسیاری از فقها هم همینه از جمله آیات عظام تبریزی، مکارم شیرازی و سیستانی.
البته برخی مراجع از جمله مرحوم آیت الله فاضل لنکرانی (رحمة الله علیه) و آیت الله وحید خراسانی هم نظرشون اینه که شرعاً نمی توانی از این مزایا استفاده کنی.
این مساله البته می تونه حالات مختلف دیگه ای رو هم شامل بشه که پاسخ خیلی هاش از همین استفتائات مشخص می شه و در بعضی موارد هم باید حتماً با دفتر مرجع تقلیدمون تماس بگیریم.
** حاجی دمت گرم، دغدغه چند ماهه منو برطرف کردی.
* ما که وظیفمونه ولی شما هم حتماً شماره دفتر مرجعت رو داشته باش و تو این موارد بجای حکم صادر کردن، یه تماس بگیر و خیال خودتو راحت کن!
.