تالار گفتگوی بیداری اندیشه

بسم الله الرحمن الرحیم

• در اين فرآيند، ابتدا رايانه‏ها به جامعه راه مي‌يابند و سپس رايانه‏هاي شخصي به منازل و حوزه‏هاي خصوصي افراد و خانواده‏ها وارد مي‌شوند و بزرگراه اطلاعات را از وسط منازل عبور مي‏دهند.

• وصل شدن رايانه‏ ها به خطوط تلفن و دسترسي آسان و به نسبت كم‏هزينه به اينترنت، افراد را به اطلاعات انبوه و جهاني متصل ساخته و اين همه، جنبه‏ هاي مختلف زندگي ما را تحت تأثير قرار مي‏دهد. يكي از جنبه‏ هاي مهمي كه از فناوري‌هاي اطلاعاتي و ارتباطي جامعه اطلاعاتي تأثير مي‏پذيرد، هويت است.

• در نظام‌های سنتی شکل‌گیری هویت بر مبنای اطلاعات و درون‌شدهایی است که فرد از خانواده، مدرسه، گروه همسالان و دیگر عوامل مهم دریافت می‌کند.

به این دلیل در طول قرون و اعصار گذشته، هویت فرهنگی و اجتماعی افراد باعث تشخص آنها شده و با بازنمایی ویژگی‌های فرهنگیِ همگن در یک چارچوب و مرزبندی معین به شکل‌گیری جوامع متمایز انجامیده است.

• هم‌گرایی مرزهای جغرافیایی و فرهنگی، به تنوع فرهنگ‌ها و تمدن‌های بشری کمک شایانی کرده و تبادلات فرهنگی رشد و بالندگیِ جوامع مختلف را تضمین کرده است.

ااما امروزه در جهان معاصر، رشد روزافزون فناوری‌های اطلاعات و ارتباطات از جهات گوناگونی موجب شده است هویت فردی و فرهنگی جوامع تحت تأثیر قرار گیرد. ورود اطلاعات و درون‌شد‌های فرافرهنگی و فراملی به نظام هویتی افراد، با ایجاد تعارض در این نظام مشکلاتی را فراراه جوامع مختلف به‌ویژه جوامع سنتی و در حال توسعه قرار داده است.
بهره‌جویی قدرت‌ها و کشورهای سلطه‌جو از این ابزار برای تأمین اهداف و مقاصد خود، ابعاد مسئله را گسترده‌تر کرده و نگرانی‌های عمد‌ای را در سطح جوامع مختلف برانگیخته است. آشنایی با سازو کار تأثیر این فناوری‌ها و به‌ویژه ماهواره بر نظام‌های هویتی می‌تواند نقشی مؤثر در پیشگیری از آثار و پیامدهای آنها داشته باشد(رضایی بایندر، 1381).
براین اساس، مقاله حاضر می‌کوشد تأثیر شبکه‌های ماهواره‌ای فارسی‌زبان را بر هویت فرهنگی خانواده در ایران با تأکید بر مهندسی جنگ نرم از سوی دشمن مورد مطالعه و ارزیابی قرار دهد.
ادامه دارد...
منبع : فصلنامه عملیات روانی شماره ۳۵ زمستان و بهار ۹۲-۱۳۹۱

• "خانواده" را می‌توان گروهی كوچك تعریف کرد كه حد فاصل بین فرد و جامعه قرار می‌گیرد.

صاحب‌نظران تعریف‌هاى متعددى براى خانواده ارائه كرده‌اند، ولى هر تعریف به بُعدى از خانواده توجه داشته است؛ از این رو، شاید مناسب‌تر باشد كه خانواده با توجه به ویژگی‌هاى اساسى آن تعریف شود:

• الف) از عمومی‌ترین سازمان‌هاى اجتماعى است كه بر اساس ازدواج بین یك مرد و دست‌كم یك زن شكل مى‌گیرد؛
• ب) در آن، مناسبات خونى یا اسناد یافته (پذیرش فرزند) به چشم مى‌خورد؛
• ج) به‌طور معمول داراى نوعى اشتراك مكانى است؛ و
• د) به‌طور معمول كاركردهاى گوناگون شخصى، جسمانى، اقتصادى، تربیتى و جز اینها را بر عهده دارد.

• اگر چه قدمت خانواده به پیدایش انسان می‌رسد، اما مهم‌ترین کارکرد اساسی خانواده یعنی ادامه نسل انسان به وسیله ازدواج فراهم می‌گردد و از آنجا که ازدواج مقدمه تشکیل خانواده است، بنابراین ازدواج مقدم بر خانواده بوده و مانند بسیاری از پدیده‌های دیگر دارای ضوابط و اصول و هنجارهای معینی می‌باشد.
  

• برخی از پژوهشگران با توجه به مسائل و عوارض کنونی آن، خانواده را نهادی رو به ضعف و حتی رو به زوال می‌پندارند و عقیده دارند که یکایک وظایف و کارکردهای خانواده به تدریج به کل جامعه و به دیگر نهادهای اجتماعی منتقل می‌شود و در نتیجه روابط حاکم عاطفی میان اعضای خانواده به‌تدریج نیز رو به سستی می‌گذارد.

• ولی گروهی دیگر را عقیده بر آن آست که خانوادة روزگار ما نهادی استوارتر و پیشرفته‌تر از گذشته است و برداشت‌های رایج در مورد سستی روابط خانوادگی ناشی از تصورات رؤیایی درباره گذشته و اعتقاد به این است که همه چیز در گذشته انسانی‌تر و روابط احساسی و عاطفی‌تر بوده است، حال آنکه خانواده اگر چه در طول تاریخ فرار و نشیب‌های بسیاری را از سر گذرانده و شکل‌های گوناگون یافته اما روی هم نهادی پویاست که به تناسب شرایط اجتماعی و تاریخی تحولاتی را می‌پذیرد و خود را با شرایط جدید انطباق می‌دهد و در عین حال نیز در جامعه تأثیر گذاشته و نهادهای مختلف را با خود هماهنگ و منطبق می‌سازد.

ادامه دارد...

ادامه بحث

• از سوی دیگر با ورود رسانه به درون خانواده ارتباط خانواده‌ها روز به روز کمتر شده به طوری که در خانوادة امروزی نبودن یکی از افراد خانه کمتر احساس می‌شود و هر یک از اعضای خانواده گاه به اندازه نیم‌ساعت نیز با خانواده خود صحبت نمی‌کنند و هر کدام پس از چند دقیقه به اتاق مستقل خود رفته، در تنهایی خود به‌سر می‌برند و این به معنای بحران عاطفی و تجزی شخصیتی است.

در سوی دیگر، به جای آنکه پدر و مادر به فرزندان خود آموزش دهند این امر از طریق رسانه‌ها صورت می‌گیرد و نقش پدر و مادر به کمترین حد خود کاهش پیدا می‌کند، و دیگر ذهن کودکان در اختیار والدین نمی‌باشد، و چه بسا روزها این آموزش از طریق مهدهای کودک انجام گیرد.

• بنابراین خانواده به عنوان کانون فرهنگی و اجتماعی جای خود را به کانون آموزشی می‌دهد. از سوی دیگر، بسیاری از خانواده‌ها امروزه نیز حاضر به بچه‌دار شدن نیستند و آنها خلاء عاطفی خود را از طریق پناه بردن به حیوانات به ویژه سگ پر می‌کنند.
• این امر بدانجا رسیده است که عده‌ای ترجیح می‌دهند با سگ دوست شوند تا با انسان. تنها چیزی که ممکن است بنیان خانواده را از هم بپاشد عدم کنترل روابط جنسی در محدوده مشخص است. سست شدن پیوند عاطفی میان زن و شوهر و رواج چندهمسری و آزادی روابط جنسی و همجنس‌بازی در خارج از محدوده خانواده در سال‌های اخیر باعث شده که خانواده جایگاه و ارزش خود را در کشورهای غربی از دست بدهد.

• از این‌رو، ارائة تعریف دقیق از زندگی مشترک در این گونه از مفاهیم اساسی به‌شمار می‌رود.
• زندگی مشترک تنها در تأمین و رفع نیازهای مادی و اقتصادی و تدوام نسلی محدود نیست، بلکه حس مشارکت و تفاهم برای تأمین وسعت نگرش و امکان دستیابی به فرصت‌های بیشتر است. به بیان دیگر زندگی مشترک مبتنی بر قرارداد بین زن و مرد برای ارضاء نیازهای خود و به تبع آن انجام کارکردهای خانواده می‌باشد(ستوده، 1382، ص205).

خانواده زیربنای اصلی جامعه پایدار است و هنگامی که این زیربنا آسیب ببیند به‌طور قطع جامعه نیز متزلزل خواهد شد و دیگر نمی‌توان از جامعه سالم و پایدار سخن به میان آورد.

• خانواده گسسته دیگر نمی‌تواند جایگاهی مناسب برای رشد جسمی و عاطفی کودکان باشد.
• این خانواده به جای آموزشِ عشق و محبت و دوست داشتن به کودکان، آنها را با انواع عقده‌ها مواجه می‌کند و به جای حفظ آنها در محیط گرم و دوست داشتنیِ خانواده آنها را به محیط‌هایی رهنمون می‌سازد که به‌طور قطع آینده مناسبی را برای آنها به ارمغان نخواهد آورد.

ادامه دارد...

ادامه بحث

• کودکان و نوجوانان از طریق آموزش‌های غیر رسمی و نزد پدران و مادران و افراد بزرگسال خانواده با آداب اخلاقی اجتماعی همچنین حرفه‌ها و مشاغل مختلف جامعه آشنا می‌شدند.
• با توجه به شرایط کنونی زندگی به‌خصوص در جوامع پیشرفته و پیچیده مقداری از این کارکرد بر عهده مهد کودک‌ها، مدارس و دیگر مؤسسات آموزشی و تربیتی گذاشته شده است.
  

با این حال توجه به این نکته ضروریست که هیچ یک از این مؤسسات قادر نخواهند بود تأثیرات خانواده را به صورتی کامل انجام دهند. بر این اساس ضروریست خانواده‌ها سهم خود را در این وظیفه بخوبی رعایت نموده و بر اهمیت آن اذعان داشته باشند(تارنمای دانش‌نامه رشد).

• از سوی دیگر، با وجود اینکه خانواده به عنوان کوچک‌ترین و ابتدایی‌ترین نهاد اجتماعی عنوان می‌شود، در صورت توجه به آن می‌توان فهمید که این نهاد کوچک نیز پیچیدگی‌ها و کارکردهای خود را دارد.بنابراین، شناخت و توجه به این کارکردها مورد توجه صاحب‌نظران است.

• خانواده با فراهم کردن محیطی مساعد، ایجاد شرایط مطلوب و نظارت بر تربیت و آموزش فرزندان می‌تواند این کارکرد را فراهم کند.

اسلام نیز سفارش‌های خاصی را برای تربیت فرزند در سراسر دوره کودکی و نوجوانی در اختیار خانواده قرار داده است، سفارش‌هایی مانند

• انتخاب اسم مناسب، شیر دادن و از شیر گرفتن، رعایت عدالت، مهرورزی و...
• همانگونه که امام سجاد(علیه السلام) می‌فرمایند: حق کودک تو بر تو این است که بدانی وجود او از توست و بد و خوب او در این دنیا به تو ارتباط پیدا می‌کند و باید بدانی که در سرپرستی او مسئولیت داری و مسئول هستی که او را به بهترین وجه تربیت کنی و بر عهده توست که او را به خداوند بزرگ راهنمایی کنی(مکارم‌الاخلاق، ص233).
  

ادامه بحث

• هویت مجموعه‌ای از معانی است که فرد برای تعریف خود به کار می‌برد.
  

• پیوند میان هویت و فرهنگ چنان عمیق است که اغلب هویت را پدیده‌ای فرهنگی می‌دانند و برای فرهنگ، شأن مستقلی در هویت قائل می‌شوند.

---

[1]Kellner
[2]. Weedon
[3]Atton
[4]Gauntlett
[5]Barker
[6]Daphne
[7]Hall
[8]Mathews
ادامه دارد...

بسم الله الرحمن الرحیم

• بنابراین، افراد جامعه به لحاظ هويت‏يابي چندان دچار تغيير و دگرگوني نمي‏شوند و اساساً كمتر مسئله‏اي به نام بحران هويت به وجود مي‏آيد.

• اما در جوامع جديد منابع هويت‏يابي متعدد و بيشتر اكتسابي است، زيرا انسان‏ها در گروه‏ها و قشرهاي اجتماعي متعددي عضو هستند. در نتیجه هويت انسان‏ها در معرض تغيير قرار می‌گیرد. اينجاست كه مسئله هويت و چالش‏هاي هويتي بروز مي‏كند.

• جامعه اطلاعاتي باعث تحولات گسترده از جمله تحول در مفهوم زمان و مكان شده است. فراهم آمدن منابع و مراجع جديد، ذهنيت و هويت افراد را دچار دگرگوني كرده است و اين مسئله به منطقه يا كشوری خاص محدود نمي‏شود بلكه تمام جوامع را كم‏وبيش دربرگرفته است.

ماهواره هویت‌هایی همچون ملی، مذهبی، جنسی، فرهنگی و خانوادگی را مورد تهدید قرار می‌دهد که به برخی از آنها اشاره می‌شود:

• هویت مذهبی: در ماهواره شبکه‌هایی وجود دارند که به معرفی فرقه‌ها و مکتب‌های ضاله می‌پردازند و افراد را با آنان آشنا ساخته و به سوی خویش می‌کشانند.

• هویت ملی: وجود شبکه‌های ضد انقلاب و نظام اسلامی و مخالف یکپارچگی ملی ایران در ماهواره‌ها هویت ملی افراد را مخدوش می‌کند. این شبکه‌ها با تحریک و تشویق اذهان افراد، آنان را به طرف مبارزه با نظام حاکم هدایت و به منظور تجزیة کشور و در مقابل یکدیگر قرار دادن ملیت‌های مختلف تلاش می‌کنند تا گروه‌هایی را سازماندهی کنند. این رسانه سعی می‌کند افراد را از درون تهی کند و غرور ملی را از آنها بگیرد.

• هویت فرهنگی: ترویج مدها، شیوة زندگی و نیز فرهنگ جوامع غربی از مشکلاتی است که شبکه‌های ماهواره‌ای برای هویت فرهنگی مردم به وجود می‌آورند؛ همچنین شبکه‌های ماهواره‌ای می‌توانند با تبلیغ فرهنگ مدرن هویت فرهنگی یک ملت را مضمحل کنند.

• هویت خانوادگی: ماهواره‌ها با پخش فیلم‌ها و سریال‌های مختلف به هویت خانوادگی افراد آسیب می‌رسانند، برای نمونه شبکه‌هایی چون "فارسی‌وان"، "من و تو"، و "زمزمه" به این امر دامن می‌زنند. همچنین وجود شبکه‌های مستهجن و نیز فیلم‌ها و تبلیغات با صحنه‌های غیراخلاقی که در بیشتر شبکه‌های ماهواره‌ای به صورت فراگیر وجود دارند، معضلات و انحرافاتی را برای هویت خانوادگی افراد ایجاد می‌کنند، معضلاتی که باعث سست شدن پیوندهای خانوادگی می‌شود و آثار آن در جامعه قابل مشاهده است(مهربانی‌فر و خلیل‌زاده، 1391، صص52 و 53).

• ماهواره و جنگ نرم

• اهداف شبکه‌های ماهواره‌ای از پخش فیلم و سریال‌های شبانه‌روزی

• - ترویج خانواده‌های بی‌سامان و لجام‌گسیخته در مقابل ساختار سنتی خانواده؛
• - ترویج و عادی جلوه دادن خیانت زن به همسر و البته شوهر به زن؛
• - بی‌اهمیت جلوه دادن احترام به والدین؛
• - عادی جلوه دادن رابطه جنسی دختر و پسر پیش از ازدواج تا حد باردار شدن دختر خانواده؛
• - هویت‌زدایی از مفهوم خانواده به عنوان کوچک‌ترین واحد اجتماعی مستقل و مؤثر؛
• - عادی جلوه دادن سقط جنین برای دختران پیش از ازدواج به عنوان راه حلی طبیعی برای رفع دلهره‌های احتمالی در روابط جنسی دختر و پسر؛
• - تعصب‌زدایی از کانون خانواده و ترویج بی‌تفاوتی نسبت به حریم خانواده؛
• - ترویج مفهوم زندگی با دیگران به جای ازدواج؛
• - ترویج فمینیسم و کم‌رنگ کردن نقش مرد در جامعه در حد کسی که تنها برای رفع نیازهای زن خلق شده است.
• - مخدوش نمودن رابطه فرزندان پسر و دختر در خانواده؛
• - افزایش تأثیرپذیری جنسی و خشونت در جوانان و نوجوانان به‌خصوص از طریق پخش موزیک‌ویدئوهایِ خاص؛ و
• - پی‌ریزی و ایجاد آمادگی ذهنی تفکر شیطان‌پرستی در نوجوانان و جوانان(مهربانی‌فر و خلیل‌زاده، 1391، ص61).

در حقیقت شبکه‌های ماهواره‌ای به‌ویژه شبکه‌های فارسی‌زبان در حوزة فیلم و سریال، با به تصویر کشیدن نوع خاصی از مناسبات، روابط اجتماعی و ارزش‌ها و مناسک، الگوهای نابهنجاری را در بین خانواده‌های ایرانی رواج داده و ضد ارزش را به عنوان ارزش عرضه می‌کنند.

آخه بدبختی اینه اینهمه سند و مدرک آدم میاره باز باورشون نمیشه به جوون میگی میگه من به زنم خیانت کنم؟؟؟ اینا الکیه بابا
به اونیکه سنش بالاتره میگی میگه اینا برای اوناهایی که جوونن ضرر داره رو ما تاثیر نمیزاره!!! آخه مرد حسابی وقتی تو نگاه میکنی اون جوون هم ترغیب به نگاه کردن میشه و بقیه قضایا متاسفانه هنوز خیلی از ماها گوش شنوا نداریم چون اگر داشتیم امام زمان(عجل الله تعالی فرجه الشریف)در غیبت نبود