۱/آبان/۹۳, ۲۰:۳۰
بسم الله الرحمن الرحیم
یکی از نکاتی که در مورد حر بن یزید ریاحی بسیار روایت شده این است که ایشان پیش از آغاز جنگ ندای یاری فرزند پیامبر را لبیک گفت و به سپاه امام حسین(علیه السلام) پیوست. درنتیجه او هیچگاه به جنگ با فرزند علی ابن ابیطالب بلند نشد و هیچ هتک حرمتی به جایگاه ایشان نداشت.
ماجرای توبه حضرت حر در تاریخ اینگونه آمده است:
«وقتی امام حسین(علیه السلام) در روز عاشورا پس از موعظه های بسیار، فریاد برآوردند که:
"اما مِنْ مُغيثٍ يغيثُنا لِوَجْهِ اللَّهِ تَعالى؟ اما مِنْ ذابٍّ يَذُبُّ عَنْ حَرَمِ رَسُولِ اللَّهِ
(آیا فریادرسی هست که به فریاد ما رسد و از خدا جزای خیر بطلبد؟ و آیا کسی هست که شرّ این قوم را از حرم رسول خدا صلی الله علیه و آله و سلم باز دارد؟!)
بدن "جناب حر" شروع به لرزیدن گرفت و اشک از چشمانش جاری شد. به سمت ابن سعد رفت و با او بگومگویی کرد اما دید که سپاه عهدشکن کوفه، تنها برای جنگ با فرزند زهرای مرضیه(سلام الله علیها) به کربلا آمده است.
اینگونه بود که به بهانه ای، اسبش را زین کرد و به سمت سپاه امام حسین(علیه السلام) به راه افتاد. در حالی که دست بر سر نهاده بود میگفت:
"اللَّهُمَّ الَيْكَ انبْتُ فَتُبْ عَلَىَّ فَقَدْ ارْعَبْتُ قُلُوبَ اوْلِيائِكَ وَأوْلادِ بِنْتِ نبِيِّكَ
(بار خدایا به سوی تو بازگشتهام، توبه مرا بپذیر که من رعب و وحشت در دل دوستان تو و فرزندان پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم افکند.)
خدمت حضرت اباعبدالله الحسین(علیه السلام) آمد و با حالتی عجیب توضیح داد که هرگز نمی پنداشت این قوم سر جنگ با ایشان داشته است و از غریب کربلا درخواست کرد تا توبه اش را بپذیرد و... (ابن عثم، الفتوح؛ مقتل للخوارزمی و...)
اینجا بود که امام حسین(علیه السلام) فرمود:
خدا توبه ات را می پذیرد...»
مروی بر ماجرای توبه «حضرت حر» به خوبی نشان می دهد که ایشان نه تنها مسیر خود را تغییر دادند و قصد حضور در سپاه اباعبدالله(علیه السلام) را کردند بلکه در این زمینه با عمرسعد نیز به بگومگو پرداخت و پس از آنکه از تغییر مسیر آنها ناامید شد شخصا مسیر توبه را در پیش گرفت و هیچگاه به جنگ با فرزند علی(علیه السلام) برنخواست و در رکاب سید الشهدا(علیه السلام) به شهادت رسید.
* توبه پس از محاربه چه حکمی دارد؟
یکی از نکات دیگری که در ماجرای «توبه حر» به وضوح دیده می شود این است که توبه پس از محاربه و قبل از آن از احکام و حدود مجزایی برخوردارند.
مرحوم راغب در مفردات مي گويد :
(التوب ترك الذنب علي اجمل الوجوه و هو ابلغ وجوه الاعتذار)
(التوب ترك الذنب علي اجمل الوجوه و هو ابلغ وجوه الاعتذار)
توب ترك گناه به بهترين وجه و آن رساترين و گوياترين شكل از اشكال مختلف پوزش خواهي است.
قانونگذار در مواد ۹۸ و ۱۳۷و ۱۵۶و ۱۶۲ و بند ۵ ماده ۲۱۷ به ترتيب توبه زنا كار و شرابخوار و مرتكبين لواط و مساحقه و سارق را بشرطي كه قبل از اداي شهادت شهود صورت پذيرد مسقط حد دانسته است و در ماده ۲۱۱ مي گويد:
«هرگاه محارب و مفسد في الارض قبل از دستگيري توبه كند حد ساقط مي شود و اگر بعد از دستگيري توبه كند حد ساقط نمي شود.»
اگر قبل از دست يافتن بر محارب او توبه كند حد ساقط مي شود ليكن حقوق مردم مانند قتل و جرح و مالي كه بعهده محارب است با توبه ساقط شدني نيست.
ول تاب بعد الظفر به لم يسقط عنه و حد و لاقصاص و لا غرم (بلاخلاف و لا اشكال) و چنانچه بعد از ظفر يافتن بر محارب، محارب توبه كند حد و قصاص غرامت ساقط نمي شود.
عبارت حضرت امام در صفحه ۴۹۳ جلد دوم تحرير الوسيله نيز تقريباً همين است.
اهمیت مرور این موارد فقهی و قانونی زمانی بیشتر به چشم می آید که بار دیگر یادآوری نماییم در روزهای فتنه ۸۸ اعتماد بخشی از مردم مخدوش شد، چندین نفر کشته شدند، خساران مالی داخلی و بین المللی زیادی به کشور وارد گردید، وجهه جهانی نظام تخریب و در نتیجه دشمنان جری تر و شدت تحریم های ناعادلانه بیشتر از گذشته شد.