تالار گفتگوی بیداری اندیشه

یک جواب می دهم از بزرگان که شاید نباید به صورت عمومی گفته شود که عده ای اشتباه برداشت نمایند ولی به نظرم اگر صادقانه و خالصانه درباره اش حقیقتا اندیشه نماییم و از خداوند و معصومین(علیه السلام)استمداد کنیم، مسائلی مهم از درک حقیقت عالم و خلقت ان شاء الله رخ می نماید:

یک کلید مهم در سخن معصوم(علیه السلام) است که می فرمایند: من عرف نفسه فقد عرف ربه.(1)(2)

حالا به حول و قوه الهی می خواهم سخن بزرگان را که تفسیر یک جلوه از این حدیث قدسی را برای درک حقیقت خلقت است را عرض نمایم.

تقاضا دارم در ادامه سعی کنید مراحل زیر را به ترتیب در وجود خودتان نظاره کنید مخصوصا با قلبتان درباره آن ها بیندیشید. سعی نکنید با حرف من مخالفت کنید فقط سعی کنید همان چیزی که در هر مرحله می گویم، درک کنید؛ مراحلی که می آید یک خودآگاهی به خویشتن است. مرحله به مرحله اش را در نظر بگیرید و درباره اش تامل کنید. این مراحل شما را از عمیق ترین لایه های وجودی خودتان به لایه های ظاهریتان راهنمایی می نماید:

• مرحله اول: شما خودتان خودتان هستید قبل از اینکه هیچ اندیشه درباره ی حقیقت خودتان نمایید. این مرحله ورای هر اندیشه است!
• مرحله دوم: حالا به خود فکر کنید. فقط به حقیقت خودتان ورای هیچ صفتی! می فهمید که کسی هستید که خود را می فهمید.
• مرحله سوم: درباره ی خصوصیات خود فکر کنید؛ دقیقا می دانید چقدر عالم هستید؛ چقدر مهربان هستید؛ چقدر بخشنده هستید؛ چه قدرتی دارید؛ زنده هستید؛ خیرخواه هستید؛ و....
• مرحله ی چهارم: این صفاتی را که در خود دیدید را سعی کنید بهتر ببینید...می شود یا نمی شود؟ به نظر می شود رفت و یک سنگ را بلند نمود و قدرت خود را دید؛ یا رفت و به فقیری کمک نمود و بخشندگی خود را دید؛ یا به بنده خدایی کمک نمود و خیرخواهی خود را نظاره کرد....

حالا خوب فکر کنیم دیدن صفات به صورت خارجی (مرحله چهارم) با دیدن صفات خود در درون خود (مرحله سوم) چه فرقی داشت؟ آیا زمانی که خود را در بیرون از خویش دید شما نسبت به قبل چیز بیشتری فهمیدید؟ یعنی بهتر خود را شناختید؟ یا همان خود شما بودید به شکلی دیگری؟

این مثال که عرض نمودم یک سری مشکلات در بیان دارد که شاید شما همین الان بخواهید یقه من را بگیرید! اما عرض کردم الفاظ ظرفیت سیر معنوی را خیلی کم به ما می دهند و چاره ای نیست؛ سعی کنید به حقیقت و باطن مثال نظر کنید. حالا می خواهیم این مراحل را با خداوند منطبق نماییم(الان است که شاید برخی بگویند اندیشه در ذات نباید کرد و غیره. صبر کنید آن ذاتی که نباید در آن اندیشه نمود در ادامه مشخص می شود). تطابق ما با خداوند در جزئیات مطمئنا بسیار دشوار است-و اصلا امکان ندارد و این فقط مثالی است اما مثالی که از هزارتا حقیقت ارزشمند تر است- اما می خواهیم از حدیث قدسی که در بالا عرض نمودم تا اندازه ای بهره ببریم ان شاء الله. پس فقط به کلیات مراحلی که عرض کردم دقت نمایید و اشکالات را در کلیات حل کنید و صرف نظر نمایید. حالا مراحل بالا درباره خداوند عینا به تعقل قلبی می آوریم:

• مرحله اول: می شود ذات الهی که هیچ اسم و رسمی ندارد؛ فقط هست... می گویند مرحله "هو"...فقط هست.....
• مرحله دوم: "هو" خود را نظر کند؛ اینجا هیچ صفتی را هنوز در نظر نیاورده فقط خودیت خود را در نظر آورده---> قل هو الله احد---> مرحله احدیت است.
• مرجله سوم: حالا "هو" که در مرحله احدیت است و خود را به خود دیده است درباره اینکه که این خود چه است نظر تفصیلی تر می نماید و صفاتش آشکارا می بیند.....و لله اسماء الحسنی
• تذکر: این مراحل که گفت شد مثل مراحل وجود ما نیست که زمان ببرد و همه اش یک جا است بدون زمان و جزء؛ بلکه خداوند ذاتش مرحله ندارد بلکه همه این ها به بساطت در او است. پس جزء و زمان و این ها را کنار بزنید. قلبا اندیشه کنید چه است.
• مرحله چهارم: این صفات را در آینه ی بیرونی می بیند....خوب اینجا را صبور باشید؛ همه ی قضیه همین چند جمله بعد است؛ آیا واقعا بیرونی برای خداوند مثل بیرونی که برای ما است متصور است؟... نه خیر... پس چه؟ بیرون برای خداوند یعنی نگریستن خودش در آینه ی مخلوقات...خلقت فقط نگریستن اوست خودش را در آینه ی خلق....خلق چه است؟ آینه ی خودش...شما وقتی خود را در آینه می نگرید چیزی کم یا زیاد می شود که اصلا بحث چرایی خلق باشد؟ خودتان هستید که هستید... حالا این قسمت از مناظره امام رضا(علیه السلام) با عمران صابی را توجه نمایید تا چند جمله دیگر عرض کنم شاید دقیق موضوع مشخص شود:

خوب دقت شود: ما ظهور اسماء او هستیم تفصیلا. یعنی او در مرحله ذاتش اسمائی دارد که همه اش عین هم هستند. یعنی مرحله ذاتش اسماء از هم تفصیل نیافته است. یعنی علم همان قدرت است، قدرت همان مهربانی است، رازقیت همان غفاریت و..... حالا آنچه که ما فکر می کنیم خارج از اوست در واقع تفصیل خود اوست. حضرت مولا علی(علیه السلام) در دعای کمیل می فرمایند: "باسمائک التی ملات ارکان کل شیء" این جمله را یواشکی می گویم: همه آنچه اسمش مخلوق است اسماء اوست و اسماء عین ذات او. پس فقط اوست! پس مخلوقات چه هستند؟ آقای دولابی می فرمود: من که نمی دانم!!!! برای درک این نمی دانم حتما حتما به این لینک بروید: حتما بخوانید تا ابهامات رفع شود که یعنی چه ما تفصیل اسماء او هستیم. حالا که آن را خواندید متوجه می شوید ان شاء الله که اوست که اوست که اوست. پس این خلقت اصلا آنطوری که ما فکر می کنیم نیست که چنین سوالی بخواهد درباره ی اینکه چرا خداوند خلق نمود رخ نماید؟ بلکه خلق تفصیل اوست و اوست که در آینه خود را نگریسته است و اصلا بگویم حقیقت از این سنخ سوالات نیست که ما فکر می کنیم. سعی کنیم شبهاتی که برایتمان در این نوع نگریستن به عالم پیش آمد را حل کنیم نه اینکه از اصل این حقایقي كه معصومین(علیه السلام) و علمای بزرگ می فرمایند کنار بکشید....

عرض کردم خلق را درست معنی نمی کنیم؛ عالم فقط خداست و اسماء او و ظهوراتش...همه اش خود اوست و اصلا چیزی غیر از او نیست. اسماء او عین ذاتش است و ظهورات او همان اسماء اوست با حدود مختلف. پس فقط ذات او است و بقیه حد هستند. اینکه در عالم ماده استقلال می بینید چون حدهایش زیاد است و ىر نتيجه به نظر مستقل می رسد و الا این تضادهای اطراف ما مربوط به قبول نکردن همین حدود ها و بلکه ماندن در این حدود ها است. اختيار ما هم از اختيار الهي است كه عين ذات اوست. امام حسین(علیه السلام) چون خودش بی حد ترین جلوه الهی است آمده است ما را هم بی حد نماید تا ببینیم که فقط اوست. عرض کردم قبلا آقای دولابی می فرمود اگر فقط خداست پس ما چه هستیم؟ بعد خودشان جواب می دادند: من که نمی دانم! ایشان خوب فهمیدند که ما ادراکات او مر خودش را هستیم در آینه ی خودش؛ در حدیث داریم که "کان الله و لم یکن معه شی: خدواند بود و هیچ چیز جر او نبود" و آن عارف بزرگ در ادامه این حدیث فرمود: "الان کما کان: الان هم همین طور است" الان هم فقط اوست. نمی دانم شاید چون صدها جلسه مقدمات و اندیشه و سیر دارد نباید می گفتم. ولش کنید اصلا شعر زیر را بخوانید و لذتش را ببرید! بلاخره یک روزی می فهمیم. روزی که قرآن می گوید خداوند ندا می دهد: "لمن الملک الیوم؟ من معنی می کنم که کیست غیر از من؟" کسی نیست که یارای پاسخ داشته باشد چون همه اویند و هر که او نیست محو شده است مگر کسی که فانی و باقی به اوست؛ پس خودش پاسخ می دهد: "لله الواحد القهار: از آن خداوندی که که واحد است و قهار" ....قهار یعنی همه در بودن او محو می شوند نه اعتبارا حقیقتا؛ هیچکس نمی ماند مگر نمایش او باشد...حدیث قرب فرائض و نوافل را بخوانید......



ای روی درکشیده به بازار آمده
خلقی بدین طلسم گرفتار آمده

غیر تو هرچه هست سراب و نمایش است
کانجا نه اندک است و نه بسیار آمده

اینجا حلول کفر بود اتحاد هم
کین وحدتی است لیک به تکرار آمده

یک صانع است و صنع هزاران هزار بیش
جمله ز نقد علم نمودار آمده

بحری است غیر ساخته از موج‌های خویش
ابری است عین قطره به بازار آمده

این را مثال هست به عینه یک آفتاب
کز عکس او دو کون پر انوار آمده

دیدی کلام حق، که علی‌الحق یک است و بس
پس در نزول، مختلف آثار آمده

سنگ سیه مبین و یمین اللهش ببین
کانجا جهان است محو جهاندار آمده

یک عین متفق که جز او ذره‌ای نبود
چون گشت ظاهر این همه اغیار آمده

عکسی ز زیر پردهٔ وحدت علم زده
در صد هزار پردهٔ پندار آمده

برخود پدید کرده ز خود سر خود دمی
هجده هزار عالم اسرار آمده

یک پرتو اوفکنده جهان گشته پر چراغ
یک تخم کشته این همه بربار آمده

در باغ عشق یک احدیت که تافته است
شاخ و درخت و برگ گل و خار آمده

بر خویش جلوه دادن خود بود کار تو
تا صد هزار کار ز یک کار آمده

از قهر دور مانده و انکار خواسته
وز لطف قرب یافته اقرار آمده

چون در دو کون از تو برون نیست هیچ کار
صد شور از تو در تو پدیدار آمده

زلف تو پیش روی تو افتاده دادخواه
روی تو پیش زلف به زنهار آمده

بر خود جهان فروخته از روی خویشتن
خود را به زیر پرده خریدار آمده

ای ظاهر تو عاشق و معشوق باطنت
مطلوب را که دید طلب کار آمده

این خود چه نقطه‌ای است که عرق طواف اوست
هفت آسمان مقیم چو پرگار آمده

آن کیست و از کجاست چنین جلوه‌گر شده
این چیست و آن چبود در اظهار آمده

بویی به جان هر که رسیده ازین حدیث
از کفر و دین هرآینه بیزار آمده

گر هر دو کون موج برآورد صد هزار
جمله یکی است لیک به صد بار آمده

غیری چگونه روی نماید چو هرچه هست
عین دگر یکی است سزاوار آمده

این آن قلندر است که در من یزید او
تسبیح در حمایت زنار آمده

اینجا فقیر سوخته بگریخته ز کفر
در چین شده به علم و ز کفار آمده

دستم ازین حدیث شده زیر ملحفه
پس چون زنان روی به دیوار آمده

بر هر که یک نفس شده این راز آشکار
انفاس بر دهانش چو مسمار آمده

با این ستاره‌های پر اسرار چون فلک
سرگشتگی نصیبهٔ عطار آمده