اشاره یک) اخلاص
به این معناست که نیت و انگیزه تصمیم گیری و انجام تمام اعمال به خاطر خداوند و تقرب به او انجام گیرد.
در آیات قرآن مجید و روایات اسلامی، به کمتر چیزی به اندازه اخلاص اهمیت داده شده است.
آیات و روایات اخلاص را عامل پیروزی در دنیا و آخرت شمرده اند و هر عبادتی را بدون آن، بی ارزش دانسته اند.
برخی از آیات درباره اخلاص عبارتند از:
اهمیت اخلاص:
1. اهمیت خلوص قلبی و طهارت باطنی(آل عمران 154)
2. اهمیت حالت اخلاص در دعا و دینداری(اعراف 29)
3. اهمیت اخلاص و توحید در اسلام(زمر / 11.)
4. اخلاص عمل و موعظه مهم و اساسی پیامبرص(سبأ 46)
آثار اخلاص:
1. خلوص در عمل، شرط رسیدن به مقام قرب حق(بقره112)
2. اخلاص، شرط کمال عمل است(بقره139)
3. عبادت و اخلاص، مانع انحراف انسان(یوسف24)
4. تأثیر اخلاص در ارزش اعمال(حدید10)
عوامل و زمینه های اخلاص:
1. اثر حج، در ایجاد خلوص و نزدیک کردن انسان به خدا(بقره200)
2. آزمایش با مشکلات، موجب خلوص نیت(آل عمران154)
3. ایمان به آیات الهی، مستلزم پاکی و بی آلایشی انسان(اعراف126)
.
.
.
اشاره دو) چگونه میتوان به مرتبه اخلاص کامل رسید؟
رسیدن به مرتبه اخلاص، نیاز به جهاد پیگیر با نفس دارد.
باید سعی کرد تنها خدا را انگیزه اعمال خویش قرار داد و انگیزه های غیرالهی را از اعمال زدود.
هر چه در این میدان موفّقتر باشیم، به مرتبه اخلاص کامل نزدیکتر میشویم.
از مهمترین راههای عملی مطالعه و اندیشه در آثار مثبت اخلاص است.
مانند روایتی که میگوید:
"هیچ بنده ای نیست که چهل روز عملی را برای خدا با اخلاص به جای آورد، مگر اینکه چشمه های حکمت از دل، بر زبانش جاری میشود."
و راه دوم:
تأمّل در آثار منفی نبود اخلاص است که اعمال مردود شده پله صعودی برای عامل نمیباشد و خداوند در روز قیامت میفرماید:
"بروید اجرتان را از همان کسانی که برای آنان انجام دادید بگیرید!"
و راه سوم:
مروری بر مراتب مخلصین و احوالات آنان است که عملی را جز برای خدا نمیخواهند.
گر از دوست چشمت به احسان اوست
تو در بند خویشی نه در بند دوست
(خلاصه معراج السعادة، ص 170)