عوامل حزن و اندوه امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف)

1- اضطرار و ناچاري آن حضرت

در دعاي ندبه آمده است: «أَيْنَ المُضْطَرُّ الَّذِي يُجابُ إِذا دَعا» کجاست آن مضطرِّ که هرگاه دعا کند به اجابت مي‏رسد.

و در تفسير علي بن ابراهيم قمي درباره آيه مبارکه:

«أَمَّنْ يُجِيبُ المُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَيَکْشِفُ السُّوءَ وَيَجْعَلُکُمْ خُلَفآءَ الاَرْضِ»؛ [1]

آيا [جز خدا] کيست که دعاي مضطرّ [ناچار] را به اجابت رساند و شما را جانشينان زمين قرار دهد؟

از پدرش از حسن بن علي بن فضال از صالح بن عقبه روايتي نقل کرده است که امام صادق (‏ع) فرمود: اين آيه درباره قائم آل محمد (علیه السلام) نازل شده است، آن مضطرّي که هرگاه در مقام [ابراهيم] دو رکعت نماز بگذارد و خداوند را بخواند و دعا کند، خداوند دعاي او را اجابت فرمايد و او را خليفه در زمين قرار دهد. [2]

2- بلاء آن حضرت,ابتلا به مصيبت‏ها

شيخ صدوق به سند خود از حضرت سيد الساجدين علي بن الحسين‏ (علیه السلام) روايت کرده که فرمود: در حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) از هفت پيغمبر نشانه هست، (تا آن‏جا که فرمود) و امّا از ايّوب، فرج و گشايش پس از ابتلا. [3]

3- تحمل اذيت از دست ما

در توقيعي از آن حضرت روايت است که : جاهلان شيعه و احمق‏هاي آنان و کساني که دينشان [مانند] بال پشّه‏اي هست ما را اذيت کرده‏اند. [4]

4- ترک کردن حق خودش براي ما

حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) حقّ دنيا و آخرت خودش را به سود ما ترک و رها فرموده و خواهد فرمود.

در بحار از امام صادق (‏ع) روايت شده است که فرمود: هر گاه روز قيامت شود خداوند حساب شيعيان ما را بر ما قرار مي‏دهد، پس آنچه از گناهان بين آن‏ها و بين خدا باشد، محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از درگاه الهي برايشان طلب بخشش مي‏کند و آنچه بين آن‏ها و بين مردم بوده باشد از مظالم محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) آن را از طرف ايشان ادا خواهد ساخت و آنچه بين آن‏ها با ما باشد ما به آن‏ها مي‏بخشيم تا بدون حساب وارد بهشت شوند. [5]

5- تشييع جنازه مردگان ما

دليل بر اين معني روايتي است که در بحار به نقل از مناقب ابن شهرآشوب آمده است که {پس از نقل روایت مفصلی} حضرت موسي بن جعفر (علیه السلام) می فرمایند : من و امامان نظير من بايد که پاي جنازه‏هاي شما حاضر شويم در هر جا که از دنيا برويد، پس تقواي خدا را در خود حفظ کنيد. [6]

6- ثائر خون حسين‏ و شهيداني که با آن حضرت‏ بوده‏اند

در مجمع البحرين آمده: ثائر کسي است که بر هيچ وضعي قرار و آرام نمي‏گيرد تا اين‏که خون‏بهاي خويش را بگيرد. [7]
و در زيارت عاشورا مي‏خوانيم: پس از خداوندي که مقام تو را گرامي داشته و مرا به واسطه دوستي تو عزّت و کرامت بخشيده درخواست مي‏کنم که: خونخواهيِ تو را به ياريِ امامي ياري شده از خاندان محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به من روزي گرداند. و در بحار به نقل از غيبت نعماني از حضرت امام باقر (علیه السلام) در وصف امام قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) آمده: کار او به جز کشتن نيست، کسي [از مخالفين حقّ] را باقي نمي‏گذارد. [8]

7- جهاد آن حضرت

در دعايي که از حضرت امام رضا (علیه السلام) درباره حضرت حجّت‏ (علیه السلام) روايت شده، چنين آمده است: بزرگوار، مجاهد، تلاشگر. [9]

و در بحار از حضرت امام باقر (علیه السلام) روايت است که فرمود: او خونخواه، با تأسف و غضبناک خروج مي‏کند به خاطر غضب خداوند بر اين خلق، پيراهني که رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) روز احد پوشيده بود بر اندام اوست، و عمامه سحاب و زره سابغه و شمشير ذوالفقار پيغمبر با اوست، شمشير بر شانه مي‏گذارد و تا شش ماه از کشته پشته مي‏سازد. [10]

8- جنگ آن حضرت‏ با مخالفين

شاهد بر اين مقال، روايتي است که در بحار از نعماني منقول است که به سند خود از فضيل آورده که گفت: از حضرت ابوعبد اللَّه امام صادق (‏ع) شنيدم که فرمود: به درستي که وقتي قائم ما بپاخيزد بيشتر از آنچه پيغمبر اکرم‏ (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از مردم جاهليت ديد به ناراحتي‏ها برخورد مي‏کند.
گفتم: چطور؟
فرمود: پيغمبر اکرم (‏ص) به سوي مردم مبعوث شد در حالي که سنگ و چوب و تخته‏اي به صورت بت مي‏تراشيدند و پرستش مي‏کردند، ولي قائم ما (عجل الله تعالی فرجه الشریف) در حالي بپاخيزد و به سوي مردي آيد، که همگي آن‏ها عليه او کتاب اللَّه را تأويل نموده و احتجاج مي‏کنند. [11]

9- خوف آن حضرت

از امام موسي بن جعفر (علیه السلام) روايتي است که می فرماید: او پنجمين فرزند من است او را غيبتي است طولاني به خاطر ترس بر خودش.
و در کمال الدين به سند خود، از حضرت امام سجّاد (علیه السلام) آمده که فرمود: در حضرت قائم (‏ع) از هفت پيغمبر شيوه و روش هست. از آدم و نوح طول عمر، و امّا از ابراهيم مخفي بودن ولادت و دوري از مردم، و از موسي ترس و غيبت، و امّا از عيسي به اختلاف افتادن مردم درباره او، و امّا از ايّوب فرج بعد از ابتلاء و امتحان، و امّا از محمّد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) خروج و قيام با شمشير. [12] .

10- صبر آن حضرت

در حديث لوح که در کمال الدين و غير آن به طرق مختلفي روايت شده، در وصف حضرت قائم (عجل الله تعالی فرجه الشریف) آمده : کمال موسي، و درخشندگي عيسي، و صبر ايوب، در وجود اوست.
و در روایتی خود آن حضرت می فرمایند : اندوهي که من دارم کم‏ترين مقدارش را يعقوب نداشت، و همه بلاي ايوب قسمتي از ابتلاي من است.

11- ظلم دشمنان بر آن حضرت

در کتاب‏هاي المحجّه و بحار از حضرت باقر (علیه السلام) منقول است که فرمود: قائم‏ (علیه السلام) هنگامي که ظهور مي‏کند به بيت اللَّه الحرام به پشت تکيه مي‏زند و در حالي که پناهنده به آن شده باشد، ندا مي‏کند... تا آن‏جا که مي‏گويد: و شما را به حقّ خدا و به حقّ رسول او و حقّ من که حقّ قرابت و خويشاوندي با پيغمبر خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) است سوگند مي‏دهم که ما را کمک کنيد، و کساني را که به ما ستم نمايند از ما دور سازيد، زيرا که ما ترسانيده شديم و به ما ستم نمودند و از شهر و فرزندانمان دربدر شديم و مورد سرکشي قرار گرفته‏ايم. [13]
در کمال الدين به سند خود از امام حسين (‏ع) روايت کرده که فرمود: قائم اين امّت نهمين نسل از فرزندان من است و اوست صاحب غيبت و هم اوست که در حالي که زنده باشد ميراثش تقسيم مي‏گردد. [14]

12- عزلت و گوشه‏ گيري آن حضرت‏ از مردم

در خبر صحيحي از حضرت ابي عبد اللَّه صادق (‏ع) آمده که فرمود: به ناچار صاحب اين امر را غيبتي خواهد بود، در هنگام غيبت ناچار از عزلت و گوشه‏گيري است ... [15]

13- غربت آن حضرت

بدان که غربت دو معني دارد:

1 - دوري از خاندان و وطن و شهر و ديار.
2 - کمي ياران و اعوان.
و بر هر دو معني غربت دلالت مي‏کند فرمايش امير المؤمنين علي (‏ع) در حديثي که در کمال الدين روايت شده فرمود: صاحب اين امر همان رانده شده فراري يگانه و تنهاست. [16]

و آن حضرت - که جانم فدايش باد - به هر دو معني غريب است.

پس اي بندگان خدا! ياري‏اش نماييد
اي بندگان خدا! او را کمک کنيد.

14- همّ آن حضرت

همّ و اندوه آن جناب به خاطر ضعف و ناتواني اهل اسلام و به ترديد افتادن دل‏هاي مردم و گناهاني که مرتکب مي‏شويم و اصراري که بر معاصي داريم مي‏باشد، چنان‏که اين امر از بعضي توقيعات آن حضرت معلوم مي‏شود، که موجب لزوم دعا براي برطرف شدن اندوه آن بزرگوار بر خاصّ و عامّ مي‏باشد.

______________________________________________________

ساعتي بينديشیم، حقيقت مطلب برايمان روشن مي‏شود.
پس بر شما باد که براي دل پرخون آن حضرت دعا کنيد و فرجش را از خداوند متعال بخواهيد.