فیلم خارجی Repoman استتار اعتراض

[nooromahdi]

فیلم با مثالی جالب از طرف یکی از مردانِ ریپو‌کننده آغاز می‌شود؛ مثالی که به دنبال تشریح این سؤال است: چگونه فردی نسبت به چیزی هم مالکیت دارد و هم مالک آن نیست؟ این سؤال به دو صورت در طول فیلم پاسخ داده می‌شود؛ پاسخ اول به این صورت توسط بیننده درک می‌شود که افراد حتی نسبت به خودشان هم مالکیت ندارند، بلکه مالکیت نخست از آنِ سرمایه‌دار‌ها و نظام‌های مالی است و آن‌ها اجازه دارند با سرمایه‌ها و املاک خود _ که حتی می‌تواند تمام افراد یک جامعه باشد_ آن‌گونه که می‌خواهند رفتار کنند. همچنین از آن‌جا که در نظام سرمایه گری هدف جذب سرمایه بیشتر است، ارزش انسان‌ها نیز در راه رسیدن به این هدف خرد و کوچک است.
امّا پاسخ دوم به این پرسش که تکمیل کننده پاسخ اول است در سکانس پایانی فیلم به بیینده انتقال داده می شود سکانسی که بیان می کند تنها زمانی افراد به طور هم زمان، هم مالکیت دارند و هم عدم مالکیت، که ذهن وی تحت کنترل قرار ‌گیرد و افراد نه تنها نمی‌توانند به چیزی بیشتر از آن که نظام‌های سرمایه داری علاقه دارند بیندیشند ، بلکه توهم اندیشیدن و عمل کردن به اندیشه‌هایشان نیز براساس برنامه‌ریزی‌هایِ خودِ سیستم باشد.

بنابراین، می‌توان فیلم”ریپومن” را فیلمی اعتراضی به نظام سرمایه‌داری دانست که در آن، سرمایه‌دار‌ها جانشین خدا شده‌اند و خود را مالک نخستِ همه‌چیز و همه‌کس می‌دانند. چون این شیوه ی نگرش از سویِ افراد دیگرِ جامعه، خلاف کرامت و شرف انسانی است، طبیعی است که با اعتراضِ خود نسبت به این سیستم، بقای آن را تهدید کنند و درجهت بر‌اندازی این شیوه‌ی نگرشِ سرمایه‌گرایانه به انسان، از هیچ اقدامی حذر نکنند. اینجاست که سرمایه‌دار‌ها دریافته‌اند به کمک رسانه‌ها می‌توانند ذهن انسان‌ها را کنترل کنند و با طرح مسائلی از این قبیل که همه افراد جامعه آزاد و باهم برابرند و همچنین با گرفتن مالکیت نخست که از آنِ خداوند است، در اذهان این توهم را ایجاد کنند که هر کس نسبت به مال و جان خود مالکیت نخست دارد. وقتی این توهم در جامعه نهادینه شد، سرمایه داران به عنوان مالکانِ نخست بر همه‌چیز و همه‌کس، با تنظیم قوانینی دست به فرمان‌روایی و ثروت اندوزی می‌زنند.

به طور کلی، فیلم ریپومن تلفیقی جالب از ابزار تکنولوژی، روح کاپیتالیسم با هدف جذب سرمایه است که این موارد را بر‌خلاف ارزش انسانیّت، نیاز و عشق می‌داند و آن‌ها را در تضاد با هم و نابود کننده‌ی یکدیگر نشان می‌دهد. در پایان، تلاش‌های انسانیّت و عشق را در جهتِ شکست‌ کاپیتالیسم بیهوده می‌داند؛ چرا که در نهایت این شکست به نوعی پیروزی به سودِ کاپیتالیسم منجر می‌شود؛ موفقیّتی که کاپیتالیسم به وسیله کنترل اذهان به دست آورده است.

سیستم‌های بانکی به عنوان اساس نظام کاپیتالیسم همواره مورد توجه تحلیل‌گران و کارشناسان بوده‌اند. علت این توجه را می‌توان درگیری انسان‌ها با قواعد و ساز و کار‌های تعیین‌شده و نوشته‌شده توسط بانک‌ها دانست. به طوری‌که، هر روز از زندگی انسان‌ها به نحوی در رابطه با همین قواعد تعریف میشود. امروزه آدمی در زمینی به زندگی و تجارت می‌پردازد که قواعد آن توسط بانک‌ها و سیستم‌های مالی و اعتباری پایه‌ریزی شده است. یکی از این قواعد”ریپو” کردنrepo)) می‌باشد. ریپو در لغت به معنی تملکِ دوباره بر هرگونه شیئی به‌خاطر عدم پرداخت کامل هزینه‌ی آن است. ریپو‌کردن، یکی از مهم‌ترین قوانین سیستم‌های بانکی برای باز پس‌گیریِ اموالِ خود است؛ قانونی که این اجازه را به سیستم‌های بانکی می‌دهد تا به هر وسیله بتواند به هدفِ خود؛ یعنی برگشتِ سرمایه از وام گیرنده برسد.

در سال۲۰۱۰ زمانی که آمریکا در رکود اقتصادی به سر می‌بُرد، فیلمی به اسم”مردان ریپو ” ساخته شد، فیلمی که درون مایه و اساس حق ریپو را به زیبایی نشان می‌دهد. فیلمی کاملاً انتقادی به نظام‌های بانکی که تلاش می‌کند به بیننده‌ی خود بفهماند که سرمایه‌دار‌ها به آن‌ها به چه شکلی نگاه می‌کنند و نظام‌های بانکی چگونه ذهن و عقل آن‌ها را تسخیر کرده‌اند. اکنون در این مبحث به تحلیل مختصری از این فیلم می‌پردازیم.
در دقایق اولیه فیلم، توصیفی جالب و قابل تأمل از ریپو‌کردن بیان می‌شود. این توصیف در کمال سادگی و آرامش، دقیقاَ بعد از سکانس سلاخیِ انسان زنده‌ای نمایش داده می‌شود تا به بیننده بفهماند پشتِ نقابِ وام دهنده‌های بانکی _که به ظاهر با آرامش و سادگی از نیازمندی دستگیری می‌کنند_ چه نیّت شومی پنهان شده است. در ‌واقع، هنگامی که انسان‌ها برای بقای خود، دستِ نیازمندی به سمت نظام بانکی دراز می‌کنند، خود را گرفتار سیستمی می‌کنند که برای افزایشِ سرمایه‌ی سرمایه داران، به آن‌ها به چشم گوسفندانی نگاه می‌کند که در صورتِ عدمِ تواناییِ باز پرداختِ وام، باید ذبح شوند.

جملاتی که توسط شخصیت اول داستان در توصیف معنیِ ریپو کردن و دایره اختیارات ریپو‌کننده بیان می‌شود به این شرح است: ” زمانی که شما نتوانید پول ماشین خود را پرداخت کنید، بانک ماشین شما را مصادره می‌کند. زمانی که نتوانید هزینه‌ی خانه‌ی خود را پرداخت کنید، باز هم بانک، آن خانه را مصادره می‌کند و زمانی هم که نتوانید هزینه‌ی عضو پیوندی خود را پرداخت کنید، باز هم آن عضو به وسیله‌ی ما مصادره می‌شود”. به همین جهت و نیز به دلیلِ وجود روح ماکیاولیسم در نظام‌های بانکی، در برگرداندن سرمایه است که پول به دست‌آمده توسط بانک‌ها نامشروع می‌باشد؛ زیرا اعتقاد به این مسئله که هدف وسیله را توجیه می‌کند اساساً در تضاد با شرع می‌باشد.

نویسنده : هفته نامه فرهنگی سایبری رویکرد

گردآوری : نـــورالـــمــهـــدیـــ ــ