همسرداری بزرگان

[soldier]

ازدواج حضرت زهرا (سلام الله علیها)

این‌ها افسانه نیست!

جهیزیه و مهریه ی فاطمه زهرا(سلام الله علیها)

پس از شنیدن جواب مثبت از رسول اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در رابطه با ازدواج با حضرت زهرا(سلام الله علیها)،
پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) رو به امیر مؤمنان(علیه السلام) کرد و فرمودند:
آیا چیزى از امکانات مالى و اقتصادى براى ازدواج در اختیار داری؟
آن حضرت پاسخ داد: پدر و مادرم فدایت باد! به خداى سوگند شرایط اقتصادى من بر شما
پوشیده نیست. همه‏ى ثروت من در حال حاضر یک شمشیر ستم سوز است و یک زره براى جهاد
و یک شتر آبکش براى کسب و کار.

آرى! این دارایى على علیه‏السلام است و این تمامى امکانات مالى و اقتصادى اوست که
مى‏خواهد با دخت یگانه‏ى پیامبر پیمان زندگى ببندد.
پیامبر گرامى در برابر صداقت و جوانمردى وصف‏ناپذیر امیر مؤمنان در اوج کرامت و بزرگوارى فرمود:
على جان! اما در مورد شمشیرت نظرم این است که شما به او نیازمندى تا بوسیله‏ى آن در راه
خدا و دفاع از حقوق و امنیت انسانها به جهاد برخیزى و دشمنان تجاوز کار خدا را سر جایشان
بنشانى.

در مورد شترت نیز نظرم این است که آن هم وسیله‏ى کار و درآمد توست. بوسیله‏ى آن، هم
نخلستانت را آب مى‏دهى و براى خانواده‏ات هزینه‏ى زندگى فراهم مى‏آورى و هم زاد و توشه‏ى
سفرت را جابجا مى‏نمایى.

پس از تعیین زره‏ى حضرت على علیه‏السلام به عنوان مهریه حضرت زهرا (سلام الله علیها) حضرت رسول
اکرم فرمودند: اما من دخت فرزانه‏ام را به ازدواج تو در خواهم آورد و در برابر این پیمان براى زندگى
مشترک و به نشان صفا و صداقت، اینک زره‏ات را بفروش و پول آن را بیاور تا ترتیب این کار را
بدهم.

امیر مؤمنان به دستور پیامبر به بازار شتافت و زره مورد اشاره را به حدود پانصد درهم فروخت و
پول آن را به پیشواى بزرگ توحید و آزادگى تقدیم داشت. و مقرر گردید که این پول، «مهر» برترین
و والاترین بانوى جهان هستى، سالار زنان گیتى و دخت فرزانه‏ى سالار پیام‏آوران خدا، محسوب
میگردد.

پیامبر گرامى بدینسان و با این مقدمات، دخت نمونه‏ى خویش را به ازدواج امیر مؤمنان درآورد و
با همین سادگى و سهولت و بزرگمنشى این پیوند پرشکوه انجام پذیرفت تا زنجیرهاى گران
اوهام و خرافات و تقلیدهاى احمقانه‏اى که بر دست و پاى مردم پیچیده شده بود، همه را در هم
نوردد و مردم که در مقام و منزلت علمى و عقیدتى و معنوى هرگز با این خاندان شکوهبار قابل
مقایسه نیستند، از شیوه‏ى انسانى و آزادمنشانه‏ى آنان پیروى کنند.

پیامبر دخت گرانمایه‏اش را که سالار زنان گیتى بود با مهریه‏اى اندک به عقد شهسوار اسلام
درآورد تا دختران آزاده و روشنفکر و اندیشمند مسلمان، خویشتن را از این قید و بندها و آداب و
رسوم غلط و مهریه‏هاى سنگین و تشریفات کمرشکن رها سازند و از ازدواج سهل و آسان و بر
اساس صفا و عشق پاک و وفا سر بازنزنند.

[b]سند آسمانى یا مهریه حقیقى حضرت زهرا [/b]

در بعضى از روایات دیگر آمده که خدا به رسول خویش فرمود:
انى جعلت نحلتها من على (علیه السلام) خمس الدنیا و ثلث الجنه و جعلت لها فى الارض اربعه انهار. الفرات، و نیل مصر، و نهروان، و نهر بلخ، فزوجها، انت یا محمد بخمس ماه درهم، تکون سنه لامتک. (۱۲)
من خمس دنیا و ثلث بهشت را مهر فاطمه قرار دادم که به ازدواج على درآید و در زمین چهار نهر
را مخصوص او گردانیدم.

نهر فرات، و نیل و نهروان و نهر بلخ را. (نهروان نام شهرى است نزدیک بغداد در اینجا مقصود از
نهروان نهر آبى است که نزدیک آن شهر قرار داشت).

و تو اى محمد مهر زهرا را پانصد درهم قرار ده تا سنتى باشد از براى امت تو.
شایان ذکر است که در آن زمان پانصد درهم نقره معادل دو مثقال و نه نخود زر خالص بود.

«احمد بن یوسف دمشقى» در کتاب خویش «اخبارالدول و اثارالاول» در این مورد آورده است که:
دخت ارجمند پیامبر هنگامى که شنید پدر گرانمایه‏اش پس از رضایت او، وى را به ازدواج على
علیه‏السلام درآورده و صداق او را بسیار اندک قرار داد، به آن حضرت گفت:
«اى پیامبر خدا! دختران مردم عادى نیز همینگونه ازدواج مى‏کنند و مهریه‏ى آنان از همین
درهم‏ها و دینارهاى دنیوى است، پس فرق ما و آنان چیست؟ من از شما تقاضا مى‏کنم که این
مهریه دنیوى و مادى را به شوى گرانقدرم على علیه‏السلام بازگردانى و خود از خدا بخواهى که
مهریه‏ى مرا شفاعت گناهکاران امت قرار دهد.»

درست پس از این خواسته‏ى فاطمه علیهاالسلام بود که فرشته‏ى وحى فرود آمد و کاغذى از
حریر با خود آورد که در آن اینگونه نوشته شده بود:
«خداوند مهریه‏ ى فاطمه را شفاعت گناهکاران امت پدرش قرار داد.»

و به همین دلیل هم بانوى بانوان آن سند آسمانى را نگاه داشت تا به هنگامه‏ى مرگ در درون
کفن او قرار دهند و فرمود:
«هنگامى که در روز رستاخیز برانگیخته شدم، این سند آسمانى را بدست مى‏گیرم و طبق آن از
گناهکاران امت پدرم پیامبر، به اذن خدا و خواست او، شفاعت مى‏نمایم.» این روایت همانگونه
که از نظرتان گذشت نمایشگر عظمت و شکوه بانوى بانوان و همت والاى اوست، چرا که او از
پدرش مى‏خواهد که این موقعیت رفیع و این مقام پرفراز را براى او بخواهد و دعاى پیامبر نیز
مورد پذیرش قرار مى‏گیرد و در برابر خواسته‏ى پیامبر آن سند آسمانى فرود مى‏آید که به خواست
خدا در روز رستاخیز حقیقت آن براى همه روشن مى‏شود.

در این مورد «صفورى» در کتاب خویش «نزههالمجالس» از «نسفى» آورده است که:
فاطمه علیهاالسلام از پیامبر گرامى تقاضا کرد که خداوند مهریه‏ى او را شفاعت امت پیامبر در روز
رستاخیز قرار دهد و پذیرفته شد و در آن روز است که مهریه‏ى خویش را خواهد خواست.
به هر حال روایات بسیارى از امامان نور بیانگر آن است که خداى جهان‏آفرین در روز رستاخیز جزء
مهریه‏ى فاطمه علیهاالسلام شفاعت او را در حق گناهکاران امت پیامبر، قرار داده است.

حضرت امیرالمؤمنین علی علیه السلام پس از خواستگاری از فاطمه زهرا علیهاسلام و شنیدن
پاسخ مثبت از بانوی اسلام، زره خود را فروخت و پولش را نزد رسول خدا برد. پیامبر هیچ
سؤالی از مقدار پول‌ها نفرمود. فقط مشتی از آن پول را برداشت و به بلال حبشی داد و فرمود:« برای فاطمه عطر بخر.»

سپس با دو دست خود مشتی دیگر برداشت و به ابوبکر داد و فرمود:« برای فاطمه لباس و اثاث
منزل تهیه کن.» و عمار یاسر و چند نفر دیگر را برای کمک به او روانه فرمود.

صورت جهیزیه فاطمه علیهاسلام عبارت بود از:

• پیراهن به هفت درهم
• روسری به چهار درهم
• حوله خیبری
• تختی از برگ خرما
• دو فرش کرباس
• چهار متکای پوستی
• پرده پشمی
• حصیر
• آسیاب دستی
• طشت مسی
• مشک چرمی
• قدح شیر
• مشک کوچک
• کوزه سفالی دهن گشاد
• دو کوزه گلی
• سفره چرمی

وقتی جهیزیه را نزد رسول خدا آوردند، پیامبر نگاهی به آن کرد و اشک در چشمان مبارکش
حلقه زد. آن‌گاه سر خود را به آسمان بلند کرد و عرضه داشت:« خداوندا به این قوم که بیشتر
ظروفشان گِلی است، برکت عنایت فرما.»

منبع: ahlolbait,ir

---

درس هایی از زندگی خانوادگی حضرت زهرا (سلام الله علیها) و حضرت علی (علیه السلام)



[b]حمایت از همسر




یكی از مهم‌ترین شاخصه‌هایی كه در ژرفابخشی محبت و در پی آن، استحكام خانواده مؤثر است، حمایت از همسر است. زن و شوهر در زندگی، غیر از نقش همسری در دیگر روابط اجتماعی و سیاسی نیز نقش‌هایی بر عهده دارند. یكی از نمونه‌های تأثر برانگیز، دفاع حضرت فاطمه زهرا(سلام الله علیها) از همسر بزرگوارش در جریانی است كه علی(علیه السلام) را با اكراه و اجبار برای گرفتن بیعت به مسجدالنبی می‌بردند. فاطمه(سلام الله علیها)، بانوی دو عالم، برای دفاع از علی(علیه السلام) تا درب مسجد آمد و در تأكید بر یاری همسرش چنین فرمود: «به خدا سوگند، ای سلمان! از درب مسجد مدینه پا بیرون نمی‌گذارم، تا آنكه پسر عموی خود را با چشمان خودم سالم ببینم».[1]






[b]ابراز محبت به همسر




نشان دادن محبت قلبی به همسر، امری تأكید شده در روابط میان زن و شوهر است. بنیان خانواده‌های به دور از محبت‌ورزی، بسیار سست و شكننده است. گفتن و شنیدن كلمات محبت‌آمیز، لازمه موفقیت در زندگی زناشویی است كه البته به این نیاز متقابل، باید با رعایت برخیاصول، به بهترین شكل پاسخ گفت.
زندگی حضرت زهرا(سلام الله علیها)، سرشار از گفتار آمیخته به احترام و عطوفت به حضرت علی(علیه السلام) بود. این بانوی بزرگوار در خطابی محبت‌آمیز به همسرش می‌فرمود: «روح من فدای روح تو بُوَد و جان من سپر بلای جان تو باشد.»[2] از علی(علیه السلام) نقل می‌كنند: «هرگاه به فاطمه می‌نگریستم، همه ناراحتی‌ها و غم‌هایم برطرف می‌شد».[3]






[b]آراستن ظاهر و باطن برای همسر



از ویژگی‌های شایسته خانواده آرمانی در اسلام، آراستگی ظاهر و باطن همسران برای یكدیگر است.



حضرت علی(علیه السلام) می‌فرماید: «زیبایی باطن، در حسن نیت و زیبایی درون است».[4]




حضرت فاطمه(سلام الله علیها)، الگوی برتر زنان مسلمان، برای زینت و استحباب، انگشتری به‌دست می‌كرد و از زبان رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)، به دست كردن انگشتر را سفارش می‌فرمود: «هركس انگشتری عقیق به دست كند، همواره خیر می‌بیند».[5]




این بانوی گرامی همواره بر آن بود در محیط خانه و خانواده، خوش‌بو و آراسته باشد و موهبت زیبایی و جمال بی‌مانندش را تنها برای همسرش علی(علیه السلام) بیاراید و او همیشه نزد خود عطر نگه می‌داشت. ام‌سلمه می‌گوید:
از ریحانه پیامبر خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) عطر خواستم و گفتم: سرورم! آیا عطر و بوی خوشی‌نزد خویش دارید؟ ایشان فرمود: آری و بی‌درنگ شیشه عطری آورد و اندكی از آن را بر كف دستم ریخت. بوی خوشی از آن برخاست كه هرگز به مشامم نرسیده بود. [6]



ایشان در واپسین لحظه‌های زندگی‌اش به اسماء فرمود: «عطر مرا كه همیشه خود را با آن عطرآگین می‌كردم، بیاور...».[7]







صبر و بردباری




از مؤثرترین ویژگی‌های اخلاقی در جهت موفقیت در محیط خانواده، دست‌یابی به كیمیای صبر است. در هر خانواده‌ای كه عنصر صبر آسیب ببیند، بنای محبت و استحكام نیز آفت خواهد پذیرفت. درس گرفتن از زندگی پربار حضرت فاطمه(سلام الله علیها)، راهكارهای ارزنده‌ای برای صبرپیشگی در برابر سختی‌ها در مقابل همه خانواده‌ها قرار می‌دهد. حضرت زهرا(سلام الله علیها) در سنین پایین با علی(علیه السلام) پیمان ازدواج بست و از میان خواستگاران، علی(علیه السلام) را با وجود زهد و ساده‌زیستی‌اش برگزید. محورهای صبر و شكیبایی حضرت فاطمه(سلام الله علیها) در همسرداری و همراهی با علی(علیه السلام) را می‌توان در پنج مورد زیر برشمرد:

1. تحمل سرزنش‌ها؛ حضرت فاطمه(سلام الله علیها) پس از انتخاب زندگی ساده علی(علیه السلام)، بسیار سرزنش شد و در برابر همه سرزنش‌ها به نیكی صبر می‌فرمود.

2. تحمل سختی‌های كار منزل و خدمت در خانه.
3. تحمل مشكلات فراوان در زمان غیبت‌های طولانی حضرت امیر‌المؤمنین علی(علیه السلام) در طول جنگ‌های صدر اسلام.
4. شریك شدن در غم علی(علیه السلام) و تحمل رنج‌های او و همراهی صبورانه با وی.[8]







تقسیم كار در خانواده




با تعیین مسئولیت‌ها و تقسیم كارها، از سنگینی‌ بار تكالیف كاسته می‌شود و این همكاری متقابل، زمینه تحكیم پیوند مودت بین زن و شوهر را فراهم می‌آورد. این امر، یكی از عوامل شادابی و تكامل خانواده است. در زندگی فاطمه(سلام الله علیها) نیز این مهم با تقسیم كارها میان اعضای خانواده انجام می‌گرفت. امام باقر(علیه السلام) فرموده است:
حضرت فاطمه(سلام الله علیها)، كارهای خانه را با حضرت علی(علیه السلام)، این‌گونه تقسیم كرد كه خمیر كردن آرد، نان پختن، تمیز كردن و جارو زدن خانه به عهده فاطمه(سلام الله علیها) باشد و كارهای بیرون از خانه از قبیل جمع‌آوری هیزم و تهیه مواد اولیه غذایی را علی(علیه السلام) انجام دهد.[9]



از امام صادق(علیه السلام) نیز در این‌باره نقل شده است:


تقسیم كار با رهنمود رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) انجام گرفت؛ وقتی آن حضرت بیان داشت كه كارهای داخل منزل را فاطمه(سلام الله علیها) و كارهای بیرون از خانه را علی(علیه السلام) انجام دهد، فاطمه(سلام الله علیها) با خوش‌حالی این‌گونه فرمود: «جز خدا كسی نمی‌داند كه از این تقسیم كار تا چه اندازه‌ای خوش‌حال شدم؛ زیرا رسول‌خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) مرا از انجام كارهایی كه مربوط به مردان است، باز داشت.[10]

پی نوشت:
[1]. محمد بن محمد مفید، اختصاص، قم، جامعة المدرسین، 1374، ص 188.
[2]. مهدی حائری مازندرانی، كوكب الدری، قم، مكتبة الحیدریه، 1374، ج 1، ص 196.
[3]. علامه مجلسی، بحارالانوار، تهران، دارالکتب الاسلامیه، ج 43، ص 134.
[4]. غررالحكم و دررالكلم، ص 41.
[5]. شیخ حر عاملی، وسائل الشیعه، قم، نشر مؤسسه آل البیت، 1409هـ . ق، ج 8، ص 249 و ج 3، ص 40.
[6]. بحارالانوار، ج 43، ص 95.
[7]. علی بن عیسی اربلی، كشف الغمة فی معرفة الائمة، تهران، اسلامیه، 1381، ج 2، ص 62.
[8]. نك: كتاب زنان، صص 163 و 164.
[9]. محمد دشتی، نهج‌الحیاة، قم، مؤسسه تحقیقاتی امیرالمؤمنین(علیه السلام)، 1375، ص 168.
[10]. میرزاحسین نوری، مستدرك الوسائل، مؤسسه آل‌البیت، ج 13، ص 48.