&& عدالت صحابه &&

[آوا]

√√ 3 - ضابطه شناخت مومن و منافق

از آنجا كه در ميان صحابه رسول خدا صلى الله عليه و آله منافقانى بودند كه جز خدا كسى آنان را نمى شناخت ، از اين رو، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله فرموده است : على را دوست ندارد مگر مومن ، و او دشمن ندارد مگر منافق .

اين حديث را امام - عليه السلام - (36) و ام المومنين ام سلمه (37) و عبدالله بن عباس (38) و ابوذر غفارى (39) و انس بن مالك (40) و عمران بن حصين (41) همگى روايت كرده و در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله شايع و مشهور بوده است .

ابوذر گويد:
ما منافقان را نمى شناختيم مگر آنگاه كه خدا و رسول خدا را تكذيب كرده ، از نمازهاى واجب سرپيچى و با على بن ابى طالب دشمن بودند. (42)

ابوسعيد خدرى گويد: ما - گروه انصار - در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله منافقان را با بغض و كينه اى كه نسبت به على بن ابى طالب داشتند، مى شناختيم . (43)

عبدالله بن عباس گويد: ما در زمان رسول خدا صلى الله عليه و آله منافقان را به دشمنى شان با على بن ابى طالب مى شناختيم . (44)

جابر بن عبدالله انصارى گويد: ما منافقان را جز به دشمنى با على بن ابى طالب نمى شناختيم . (45)

به خاطر اين روايات و به خاطر سخن رسول خدا صلى الله عليه و آله در حق امام على - عليه السلام - كه فرموده :
اللهم و ال من والاه و عاد من عاداه .
خداوندا دوستدار على را دوست بدار و دشمن على را دشمن شمار. (46)

به خاطر همه اينها، پيروان مكتب اهل بيت عليهم السلام در گرفتن معالم و معارف دين خود از صحابه اى كه با على - عليه السلام - دشمنى كرده و او را دوست نداشتند، احتياط مى كنند. زيرا، پرواى آن دارند كه آن صحابى از منافقينى باشد كه جز خداوند كسى آنان را نمى شناسد.



پی نوشت：
36-امام على - عليه السلام - پسر ابوطالب عموى رسول خدا صلى الله عليه و آله ، در درون كعبه به دنيا آمد. چنانكه حاكم در مستدرك ج 30 ص 483 آن را روايت كرده است . و نيز؛ مالكى در الفضول المهمه ، مغازلى شافعى در مناقب . و شبلنجى در نور الابصار ص 69. ولادت او در 13 رجب سى سال پس از عام الفيل بوده است . در سال 35 هجرى مهاجران و انصار با او بيعت كردند و در سال 40 هجرى در شب نوزدهم ماه رمضان ابن ملجم مرادى او را ضربت زد و در روز بيست و يكم به شهادت رسيد.
صاحبان صحاح 536 حديث از او روايت كرده اند. شرح حال آن حضرت در الاستيعاب ، اسد الغابه و جوامع السيره ص 276 موجود است و روايت او درباره منافقان در صحيح مسلم ج 1 ص 61، صحيح ترمذى ج 13 ص 177، سنن ابن ماجه ، باب يازدهم مقدمه ، سنن نسائى ج 2 ص 271 باب علامت مومن و باب علامت منافق ، خصائص نسائى ص 38، مسند احمد ج 1 ص 84 و 95 و 128، تاريخ بغداد ج 2 ص 255. ج 8 ص 16 ص 426، حليه الاولياء ابونعيم ج 4 ص 185 او گويد: اين حديث حديثى صحيح و مورد اتفاق است .
تاريخ الاسلام ذهبى ج 2 ص 198، تاريخ ابن كثير ج 7 ص 354 و نيز، در شرح حال آن حضرت در: الاستيعاب ج 2 ص 461، اسدالغابه ج 4 ص 292، كنزالعمال ج 15 ص 105 رياض النضره ، ج 2 ص 284 آمده است .

37-ام المومنين ام سلمه هند دخت ابو اميه بن مغيره قرشى ، پيش از رسول خدا صلى الله عليه و آله همسر ابوسلمه بود، با شوهرش اسلام آوردند و با هم به حبشه هجرت كردند و سپس به مدينه ، هنگامى كه شوهرش ابوسلمه در احد مجروح شد و در سال سوم هجرى به شهادت رسيد، رسول خدا صلى الله عليه و آله با او ازدواج كرد. ام سلمه پس از شهادت امام حسين عليه السلام در سال 60 وفات كرد. صاحبان صحاح 378 حديث از او روايت كرده اند. براى آگاهى بيشتر به شرح حال او و همسر اولش در اسدالغابه ، جوامع السيره ص 276 و تقريب التهذيب ج 2 ص 617 مراجعه كنيد. حديث او درباره منافقين در صحيح ترمذى ج 13 ص 168، مسند احمد ج 6 ص 292، و الاستيعاب ج 2 ص 460 از طرق متعدد، تاريخ ابن كثير ج 7 ص 354 كنز العمال ج 6 ص 158 چاپ اول ، آمده است .
38-عبدالله بن عباس بن عبدالمطلب پسر عموى پيامبر صلى الله عليه و آله ، سه سال پيش از هجرت به دنيا آمد و در سال 68 در طائف وفات كرد. صاحبان صحاح 1660 حديث از او روايت كرده اند. شرح حالش در اسد الغابه ، الاصابه و جوامع السيره ص 276 آمده است .

39-ابوذر، جندب يا بريد بن جناده ، اسلامش قديم و هجرتش دير بود. پس از جنگ بدر در ساير غزوات رسول خدا صلى الله عليه و آله شركت كرد. در سال 32 هجرى در حال تبعيد در ربذه وفات كرد. صاحبان صحاح 281 حديث از او روايت كرده اند. شرح حالش در تقريب ج 2 ص 420، جوامع السيره ص 277 و جلد دوم عبدالله بن سبا آمده است .

40-انس بن مالك انصارى ، روايت شده كه ده سال خادم رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده است . او دستانش را تا آرنج به خاطر سفيدى - شبه پيسى - با پماد ويژه اى پوشش مى داد، و اين ناشى از دعاى امام على - عليه السلام - بر عليه او بود كه حديث غدير را كتمان كرد و امام از خدا خواست تا سفيدى خاصى را بر او بزند كه با عمامه پوشانده نگردد. خلاصه داستان در الاعلاق النفيسه ص 122 و مشروح آن در شرح نهج البلاغه ج 4 ص 388 موجود است . او بعد از سال 90 هجرى در بصره وفات كرد. صاحبان صحاح 2286 حديث از او روايت كرده اند. شرح حالش در اسد الغابه التهذيب و جوامع السيره ص 276 آمده است . روايت او درباره منافقان در كنزالعمال ج 7 ص 140 چاپ اول موجود است .

41-ابونجيد، عمران بن حصين خزاعى كعبى ، در سال فتح خبير اسلام آورد و با پيامبر صلى الله عليه و آله همراه شد. در كوفه قضاوت و در بصره در سال 52 هجرى وفات كرد. صاحبان صحاح 180 حديث از او روايت كرده اند. روايتش درباره منافقان در كنز العمال ج 2 ص 72 و جوامع السيره ص 277 آمده است .
42-مستدرك صحيحين ج 3 ص 129 و كنز العمال ج 15 ص 91.
43-ابوسعيد مالك بن سنان خزرجى خدرى ، در جنگ خندق و پس از آن شركت كرد. در سال 63 يا 64 يا 65 در مدينه وفات كرد. برخى سال 74 گفته اند. صاحبان صحاح 1170 حديث از او روايت كرده اند. شرح حالش در اسدالغابه ج 2 ص 289، تقريب التهذيب ج 1 ص 289 و جوامع السيره ص 276 آمده است . حديث او درباره منافقان در صحيح ترمذى ج 13 ص 167 و حليه الاولياء ابونعيم ج 6 ص 284 موجود است.
44-تاريخ بغداد ج 3 ص 153.

45-جابر بن عبدالله عمرو انصارى ، صحابى فرزند صحابى ، در بيعت عقبه با پدرش حضور داشت و در 17 جنگ با پيامبر شركت كرد. در جنگ صفين نيز با امام على - عليه السلام - بود. پس از سال 70 در مدينه وفات كرد. صاحبان صحاح 1540 حديث از او روايت كرده اند. شرح حالش در اسدالغابه ج 1 ص 256 و 257، تقريب التهذيب ج 1 ص 122 و جوامع السيره ص 276 آمده است ، روايتش درباره منافقان در الاستيعاب ج 2 ص 284 تاريخ ذهبى ج 2 ص 198 و مجمع الزوائد ج 9 ص 133 موجود است .

46-صحيح ترمذى ج 13 ص 156 باب مناقب على عليه السلام . سنن ابن ماجه باب فضل على ، حديث 116. خصائص نسائى ص 4 و 30، مسند احمد ج 1 ص 84 و 88 و 118 و 119 و 152 و 330 و ج 4 ص 281 و 368 و 370 و 372، و ج 5 ص 307 و 347 و 350 و 358 و 361 و 366 و 419 و 568، مستدرك صحيحين ج 2 ص 129، و ج 3 ص 9، رياض النضره ج 2 ص 222 - 225، تاريخ يغداد ج 7 ص 377 و ج 8 ص 290 و ج 12 ص 343 و مصادر بسيار ديگر.


پایان%