بنیانگذاران فراماسونری

mahdy30na

اولین مجمع ماسونی جهان، که اسناد و مدارک تاریخی مؤید وجود آن است، تجمعی است که در 24 ژوئن سال 1717 در لندن برگزار شد، موجودیت سازمانی به نام گراندلژ انگلستان را اعلام کرد و فردی به نام آنتونی سایر (1) را به عنوان «استاد اعظم» این نهاد نوپا برگزید. بنیانگذاران فراماسونری

از میان بنیانگذاران فراماسونری در سال 1717 تنها نام سه تن را می‌دانیم: آنتونی سایر، یاکوب لامبال (2) و کاپیتان جوزف الیوت (3). نام دیگران در منابع ماسونی مندرج نیست. درباره این سه تن نیز اطلاع زیادی در دست نداریم و حتی زمان تولد و مرگشان ناشناخته است. از میان کسانی که طی دوران پنج ساله بعدی، یعنی سال‌های 1718-1723، در این سازمان فعال بودند تنها نام 16 نفر را می‌دانیم. از میان این 16 نفر چهار تن از اشراف بلندپایه بودند: دوک مونتاگ، دوک وارتون، ارل دالکیت (دوک باکلو بعدی)، لرد استانهوپ (ارل چسترفیلد بعدی). در میان این 16 نفر دو کشیش می‌شناسیم (دکتر جیمز اندرسون و دکتر جان دزاگولیه) و شش نفر تاجر. (4)

اسامی استادان اعظم گراندلژ انگلستان، از آغاز تا سال 1951 میلادی به شرح زیر است:
1- آنتونی سایر (1717)
2- جرج پاین (1718)
3- دکتر جان دزاگولیه (1719)
4- جرج پاین (1720)
5- جان مونتاگ، دوک مونتاگ (1721)
6- فیلیپ وارتون، دوک وارتون (1722)
7- فرانسیس اسکات، ارل دالکیت [دوک دوم باکلو] (1723)
8- چارلز لنوکس، دوک دوم ریچموند (1724)
9- جیمز هامیلتون، لرد پایسلی [ارل ابرکورن بعدی] (1725)
10- ویلیام، ارل اینچیکویین (5) (1726)
11- هنری، لرد کالرین (6) (1727)
12- جیمز، لرد کینگزتون (7) (1728)
13- توماس هوارد، دوک نورفولک (1729)
14- توماس، لرد لاول (8) (1731)
15- آنتونی مونتاگ، ویسکونت مونتاگ (1732)
16- جیمز، ارل استراتمور (9) (1733)
17- جان لیندسی، ارل کراوفورد (10) (1734)
18- توماس، ویسکونت ویموث (11) (1735)
19- جان، ارل لودون (12) (1736)
20- ادوارد، ارل دارنلی (13) (1737)
21- هنری بریجس، مارکیز کارناروان [دوک دوم شاندوس] (1738)
22- رابرت، لرد رایموند (14) (1739)
23- جان کیت، ارل کنتور (15) (1740)
24- جیمز داگلاس، ارل مورتون (16) (1741)
25- جانف ویسکونت دادلی (17) (1742)
26- توماس، ارل استراتمور (18) (1744)
27- جیمز، لرد کرانستون (19) (1745)
28- ویلیام، لرد بایرون (20) (1747)
29- جان، لرد کاریسفورت (21) (1752)
30- جیمز بریجس، مارکیز کارناروان [دوک سوم شاندوس] (1754)
31- چارلز داگلاس، لرد ابردور (22) (1757)
32- واشنگتن شرلی، ارل فررز (23) (1762)
33- کادوالار، لرد بلانی (24) (1764)
34- هنری سامرست، دوک بوفورت (25) (1767)
35- رابرت ادوارد، لرد پتر (26) (1772)
36- جرج مونتاگ، دوک منچستر (27) (1777)
37- هنری، دوک کمبرلند (28) [کوچکترین پسر جرج دوم] (1782)
38- جرج، پرنس ولز [ولیعهد، جرج چهارم بعدی] (1790)
39- اگوست فردریک، دوک ساسکس (29) [برادر جرج چهارم] (1813)
40- توماس دانداس، ارل زتلند (30) (1844)
41- جرج فردریک ساموئل رابینسون، مارکیز ریپون (31) (1870)
42- آلبرت ادوارد، پرنس ولز [ولیعهد، ادوارد هفتم بعدی] (1874)
43- دوک کانات [برادر ادوارد هفتم] (32) (1901)
44- دوک کنت [پسر جرج پنجم] (33) (1939)
45- ارل هاروود (34) (1942)
46- دوک دونشایر (1947)
47- ارل اسکاربرو (35) (1951) (36)

دزاگولیه و الیگارشی لندن

مورخین ماسون به رغم این‌که در آثار خود صفحات متعدد به زندگینامه شخصیت‌های اسطوره‌ای ماسون -مانند سلیمان شاه یهود، حیرام شاه صور، حیرام ابیف معمار “معبد سلیمان” و غیره و غیره- اختصاص داده و بدین‌سان اوراق فراوانی از تواریخ و دائرة‌المعارف‌های ماسونی را با افسانه‌ها انباشته‌اند، درباره زندگی بنیانگذاران واقعی فراماسونری اطلاعات بسیار ناچیزی به دست می‌دهند. برای نمونه، در دائرة‌المعارف سه جلدی ماکی و دائرة‌المعارف یک جلدی کویل نه تنها مدخل مستقلی به نام “مارکیز کارناروان“، استاد اعظم گراندلژ انگلستان در سال 1738، وجود ندارد بلکه در سراسر این چهار مجلد قطور جز یکی دو مورد نامی از او مندرج نیست. حال آن‌که ابتدایی‌ترین اصول تدوین دائرة‌المعارف می‌طلبد که زندگی‌نامه مفصل تمامی بنیانگذاران و استادان اعظم فراماسونری و جزییات تکاپوی ایشان درج گردد. بررسی ما نشان می‌دهد که تعمدی در این امر نهفته است و نویسندگان ماسون به دلایل معین و کاملاً روشن، کوشیده‌اند چهره‌ی تاریخی بنیانگذاران واقعی فراماسونری را پوشیده دارند.

درباره‌ی آنتونی سایر، اولین استاد اعظم فراماسونری، تقریباً هیچ اطلاع مفیدی در دست نیست جز این‌که از مقام اجتماعی محترمانه‌ای برخوردار بود و در اواخر سال 1741 یا اوایل سال 1742 درگذشت. (37)

برای شناخت جرج پاین (38) (متوفی 1757)، دومین و چهارمین استاد اعظم فراماسونری، نیز مطلب زیادی در دست نداریم. می‌دانیم که بسیار ثروتمند و از موقع اجتماعی ممتاز برخوردار بود. ظاهراً حرفه اصلی‌اش پیمانکاری مالیاتی بود. وارثین او دو خواهرزاده یا برادرزاده‌اش بودند که با خاندان‌های کمپتون و سیمور وصلت کردند. اولی به کنتس نورثمپتون (39) ملقب شد و دومی به لیدی سیمور. (40) گفته می‌شود جرج پاین میراث مفصلی برای این دو برجای گذارد. (41) درباره‌ی خاندان‌های کمپتون و سیمور سخن گفته‌ایم. می‌دانیم که هنری کمپتون، اسقف لندن، از اعضای گروه هفت نفره توطئه گری بود که ویلیام اورانژ را به تهاجم به انگلیس دعوت کردند و اسپنسر کمپتون، ارل ولمینگتون، درباری مقرب هانوورها و مدتی وزیر اعظم جرج دوم بود. چارلز سیمور، دوک ششم سامرست، نیز از توطئه‌گرانی بود که هانوورها را در انگلستان به قدرت رسانیدند.

صرف‌نظر از افراد فوق، باید از دکتر جان تئوفیلوس دزاگولیه (42) به عنوان نخستین چهره شاخص فراماسونری و بنیانگذار واقعی این فرقه یاد کرد. دزاگولیه در سال 1719 استاد اعظم گراندلژ انگلستان بود. در دوران استاد اعظمی دوک مونتاگ و دوک وارتون قائم مقام و معاون ایشان بود و خلاصه در نخستین سال‌های تأسیس فراماسونری گرداننده واقعی آن به شمار می‌رفت. این جایگاه دزاگولیه در تاریخ‌نگاری ماسونی به رسمیت شناخته شده و لذاست که از او به عنوان «پدر فراماسونری نظری جدید» یاد می‌شود. (43) ماکی می‌نویسد:

از میان تمامی کسانی که در احیای فراماسونری در نیمه اول سده هیجدهم مؤثر بودند، هیچ‌یک نقشی مهم‌تر از دزاگولیه ایفا نکردند تا بدان‌جا که وی به پدر فراماسونری جدید نظری شهرت دارد. گراندلژ کنونی انگلستان شاید بیش از هر کس دیگر مدیون اوست. (44)

بنظر ماکی، مؤلف واقعی «قانون اساسی فراماسونری» دزاگولیه است؛ جیمز اندرسون زیر نظر دزاگولیه این کار را به پایان برد و مستندات و اندیشه مندرج در آن در واقع به دزاگولیه تعلق دارد. (45) به رغم این اهمیت، به نوشته ماکی، درباره‌ی زندگی دزاگولیه اسناد کافی در دست نیست. (46) معهذا همین اطلاعات اندک از زندگی دزاگولیه به روشن‌ترین شکل نشان می‌دهد که سازمان فراماسونری از آغاز ابزار سیاسی الیگارشی بریتانیا و متحدین آن بوده است.

دزاگولیه به خانواده‌ای تعلق داشت که در حوالی سال 1685 از فرانسه به انگلستان مهاجرت کردند. زمان این مهاجرت مصادف با مرگ چارلز دوم و صعود جیمز دوم به سلطنت انگلستان است. درباره‌ی پیشینه این خانواده چیزی نمی‌دانیم. می‌گویند پدر دزاگولیه یک کشیش پروتستان فرانسوی بود. دزاگولیه در فرانسه به دنیا آمد و دو ساله بود که پدرش به انگلستان مهاجرت کرد. او در کالج کریست چرچ آکسفورد به تحصیل پرداخت و از سال 1712، یعنی از 29 سالگی، در این کالج به تدریس فلسفه مشغول شد. در سال 1713 با سِر اسحاق نیوتون دوست شد و سال بعد به عضویت انجمن سلطنتی درآمد که در سال‌های 1703-1727 نیوتون رئیس آن بود. دوستی دزاگولیه با نیوتون عمیق و دیرپا بود و لذاست که کمی بعد وی دبیر این انجمن شد. هایوود در پیوست‌های خود بر دائرة‌المعارف ماکی می‌نویسد:

«دزاگولیه، معمار نخستین لژ ماسونی، دبیر انجمن سلطنتی بود و برای سال‌های متمادی با اسحاق نیوتون رابطه دوستانه داشت تا بدان‌جا که نیوتون پدر تعمیدی دختر او شد». (47)

دزاگولیه از سال 1717 سخنرانی‌هایی در حضور جرج اول، ولیعهد (جرج دوم بعدی) و سایر اعضای خاندان سلطنتی هانوور ارائه می‌داد و در سال 1718 درجه دکترای دانشگاه آکسفورد به وی اعطا شد. (48) گولد می‌نویسد اعطای درجه دکترای آکسفورد به دزاگولیه با حمایت و اعمال نفوذ ارل ساندرلند صورت گرفت. سپس دزاگولیه به عنوان کشیش در خدمت دوک شاندوس درآمد. جرج دوم به دزاگولیه علاقمند بود و پس از صعود به سلطنت او را در سمت کشیش پسر ارشد و ولیعهدش، فردریک لویی، منصوب کرد. (49) از سال 1737 دزاگولیه در کاخ فردریک لویی ولیعهد حضور داشت، استاد لژ ماسونی مستقر در کاخ او بود و ولیعهد گاه در جلسات این لژ شرکت می‌کرد. (50) پیوند عمیق دزاگولیه با دربار هانوور بعدها نیز تداوم یافت و وی سرانجام در 29 فوریه 1744 در 61 سالگی درگذشت.

دزاگولیه در سال 1713 با دختر ویلیام پادسی (51) ازدواج کرد. یکی از پسران او به نام آلکساندر کشیش شد و دیگری به نام توماس افسر ارتش بریتانیا و از درباریان جرج سوم، پسر فردریک لویی ولیعهد متوفی بود. توماس دزاگولیه ابتدا در درجه سرهنگی میرآخور جرج سوم بود. او بعدها به درجه نایب ژنرالی رسید و در توپخانه سلطنتی خدمت می‌کرد. ژنرال دزاگولیه در سال 1780 در 77 سالگی درگذشت. (52)

در سطور فوق با نام برخی افراد مواجهیم که نقش اساسی در تأسیس و گسترش اولیه فراماسونری داشتند:

فردریک لویی ولیعهد جرج دوم. (درباره‌ی او و اطرافیان دسیسه‌گر و ماجراجویش و نقش این کانون در تاریخ بریتانیا در جلد سوم کتاب زرسالاران سخن گفته‌ایم.)

ادامه دارد ... ( پی نوشت در ارسال اخر قید میشه )

منبع: عبدالله شهبازی ؛ زرسالاران یهودی و پارسی استعمار بریتانیا و ایران، ج4، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش‌های سیاسی.