حسن ظن + کلیپ صوتی راهبردی از آقا

[zarati313]

بسم الله الرحمن الرحیم

بسیاری از ما دچار نوعی سوء ظن و بد گمانی در لایه های مختلف تفکرات و باورهای خود هستیم. گاه این سوء ظن ها و بدگمانی ها آنچنان پنهان و ناپیداست که متوجه تاثیرات آنها بر زندگی خود نیستیم!!

سوء ظن و بدگمانی در سطوح مختلف ارتباطی ما تاثیرگذار است: در ارتباط ما با خدا، با مردم، دوستان و اجتماع، در ارتباط با خود و محیط و جامعه و جهانی که در آن زندگی می کنیم. در هر یک از این ارتباطات همگی ما دچار نوعی بدگمانی و سوء ظن در مراتب مختلف هستیم.

نقطه مقابل سوء ظن و بد گمانی، حسن ظن و گمان نیک است. (دوستان توجه کنند که قصد ندارم از عبارات تفکر مثبت یا تفکر منفی استفاده کنم چراکه معنا و مفهومی که این عبارات در جامعه دارند به صورتی ظریف و نامحسوس با آنچه که به عنوان حسن ظن یا سوء ظن می خوانیم متفاوت است، که در فرصتی دیگر توضیح خواهیم داد انشاءاله).

توجه به حسن ظن ، در مسیر عبادت و کمال بندگی ، از مسائل مهم و اساسی ، در علم اخلاق است و در اهمیت و ضرورت این حسن ظن ، همین بس که خدای متعال می‌فرماید : من نزد ظن بنده خودم هستم ، این آدرس خدا است که به ما می‌گوید : اگر دنبال من هستی ، اگر می‌خواهی به من برسی ، باید به ظن و گمان خودت مراجعه کنی ، ببین خدا در نزد تو چگونه است . اگر به خدا گمان خوب داری و یا بدگمان هستی ، همان جا و همان گونه مرا پیدا می‌کنی .

در روایتی حضرت علی(علیه السلام)، یکی از ارکان مهم و روابط حسنه اجتماعی و امنیت کامل را در پرتو خوش­بینی دانسته و می­­­فرمایند:

[/b]

"اعمال برادر دینی­ ات را بر نیکوترین وجهی تفسیر و توجیه کن، مگر این که دلیلی بر خلاف آن قائم شود و هرگز نسبت به سخنی که از برادر مسلمانت صادر شده گمان بد مبر تا هنگامی که می توانی برای آن توجیهی مناسب و راه صحیح داشته باشی."

امام علی(علیه السلام) می فرمايند:

"خوش­گمانی از برترین سجایای اخلاقی و بهترین عطایاست."

و نیز فرمودند:

"برترین پارسایی خوش­گمانی است."

[b]

نتایج و ثمرات حسن ظن

نیک گمانی، افزون بر این که یکی از عوامل زمینه ساز ارتباط سالم با افراد جامعه است، به نوبه خود دارای ثمرات و رهاوردهایی است که در پی می­آید:

1 . حسن نیت: نیت، جان عمل است، از این روی، درستی و سلامتی عمل در گرو پاکی و خلوص آن است و اگر نیت، نا خالص باشد عمل نیز به همان اندازه عیبناک و آفت زده خواهد شد، به همین دلیل، خلوص و پاکی نیت، پالایش و پاکی عمل را در پی خواهد داشت. حسن نیت با چنین نتایجی نیکو، یکی از رهاوردهای حسن ظن است، چنان که امام علی(علیه السلام) می فرماید:

"هرکس گمانش نیکو باشد، نیتش نیکوست."

2 . آسان گیری: امام علی(علیه السلام) در این زمینه می فرمایند:

"هرکس نیک پندار باشد، آسان می­گیرد."

3 . رهایی از گناه: رهایی از گناه ساز و کارهایی دارد که هر یک به اندازه­ای معین انسان را از گناه می­رهاند؛ حسن ظن یکی از این راهکارهاست:

"پندار نیک انسان را از گرفتاری گناه می رهاند."

4 . خو گرفتن به دیگران (جامعه گرایی): از آن جا که بد گمانی به دوری از دیگران ، به ویژه مظنونان می­انجامد، نقطه مقابل آن، که حسن ظن است، ایجاد ارتباط دیگران را در پی دارد. چنان که در برخی روایات آمده است:

"هر کس پندار نیک را(در ذهن و عمل) به کار نگیرد از هر کسی هراسناک می­شود."

مفهوم مخالف این حدیث آن است که هرکس دارای حسن ظن باشد با دیگران، جز در مواردی استثنایی، انس می گیرد.

5 . سلامتی دین: یکی از عوامل سلامتی دین، گمان نیکوست، چنان که امام علی(علیه السلام) می­فرماید:

"پندار نیک ... سلامتی دین است."

مقصود آن حضرت این است که حسن ظن، سلامتی دین را در پی دارد. این نگرش به دو شیوه تبیین می­شود: نخست آن که بدگمانی به مردم از نگاه شرع نکوهیده است. پس برای دین، زیان آور است. دوم کسی که به دیگران بدگمان است درباره مظنونانش، بدی کردن را روا می­داند که این کار برای دین او زیان آور است. ولی اگر بدگمان نباشد، کمال دین او را به دنبال می­آورد.

6 . آرامش دل: امیرالمومنین علی(علیه السلام)، گمان نیک را باعث آسایش و آرامش دل می­­ داند:

"نیک پنداری، مایه آسایش و آرامش دل است."

7 . گره گشایی: یکی از رهاوردهای حسن ظن برای همه گروههای اجتماعی، گره گشایی از زندگی آنان است. امام علی(علیه السلام) به مالک اشتر می­فرماید:

"و بدان که ... رفتار تو چنان باید، که نیک گمانی به مردم برایت فراهم آید، زیرا نیک گمانی، رنجی دراز را از تو می زداید."

[/b]

[b]8 . کامروایی: در سخنی از امام علی (علیه السلام) چنین آمده است:

"چه بسیارند مومنانی که شکیبایی و نیک گمانی، آنان را به پیروزی رسانده است."

[/b]

بر پایه این سخن، دو راه برای کامیابی هست: شکیبایی و نیک گمانی، که البته مراد، نیک گمانی بجاست نه بی جا.

9 . کاهش اندوه: گرچه اندوهها، دل گرفتگیها، ناکامیها، شکستها و مانند آن از ویژگیهای زندگی دنیایی انسانهاست، راههایی نیز برای پیشگیری و کاهش آنها نیز هست که یکی از آنها حسن ظن و نیک گمانی است، چنان که در سخن امام علی(علیه السلام) این گونه بیان شده است:

"پندار نیک، اندوه را می کاهد."

10 . جلب محبت: حضرت علی(علیه السلام) فرمودند:

"هر کس به مردم نیک گمان باشد، محبت و مهر آنان را به دست خواهد آورد."

[/b]

11 . بهشت: آخرین رهاورد و دستاورد گمان و پندار نیک، بسیار فرخنده است و آن دستیابی و بهره مندی از بهشت جاودان الهی است که برای انسانهای خداجو که دارای پندار نیک اند، فراهم آمده است؛ بهشتی که آرزوی هر انسانی است. امیرالمومنین(علیه السلام) در این زمینه فرمودند:

"هر کس گمانش نیکو باشد بر بهشت، دست می یابد. "

اقسام حسن ظن

1 . حسن ظن نسبت به خداوند: خداوند، ذاتی است که سرچشمه همه خیرها و کمال هاست. وجودی است که رحمتش ذاتی و غضب و انتقامش نسبی و مصلحتی است. خداوند حکیم و دانای علی الاطلاق است بنابراین سوء ظن به خدا نسبت دادن جهل است به او.

رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود:[/b]

[b] "سوگند به خدایی که جز او شایسته پرستش نیست، به هیچ مومنی هرگز خیر دنیا و آخرت داده نشده جز به سبب خوش­بینی به خدا، و امیدواریش به او."

و نیز فرمود:

"به خدایی که جز او شایسته پرستش نیست، گمان هیچ بنده­ای نسبت به خدا نیکو نشود جز اینکه خدا همراه گمان بنده مومن خود باشد(هرگونه به او گمان ببرد خدا با او رفتار کند) زیرا خدا کریم است و همه خیرات به دست اوست، او حیا می­کند از اینکه بنده مومنش به او گمان نیک برد و او خلاف گمان و امید بنده رفتار کند. پس به خدا خوش­بین باشید و بسویش رغبت کنید." [/b]

[b]

2 . حسن ظن نسبت به جهان: خوش بینان، نظام جهان را نظام احسن و همه هستی را در جای خویش و نیکو می بینند و نظام عالم خلقت را عبث و بیهوده ندانسته و به آن حسن ظن دارند و خوش بین هستند.

3 . حسن ظن نسبت به بندگان خدا: اگر در جامعه اسلامی بلکه در جامعه انسانی برنامه ها و دستورات اسلامی که از جمله آنان حسن ظن است، اجرا شود، بسیاری از نابسامانی ها، شایعه سازی ها، قضاوتهای عجولانه و بی مورد، اخبار مشکوک، دروغ و ... که همگی از گمان بد سرچشمه می گیرد، برچیده می شود. در غیر آن صورت که ذکر شد، جامعه در هرج و مرج به سر خواهد برد و هیچ کس از گمان بد دیگران در امان نخواهد ماند و به یکدیگر اطمینان نخواهد داشت. آیات و روایات بسیاری در این زمینه ثبت و ضبط گردیده است که از جمله آنها می توان به آیات زیر اشاره نمود:

"ای مومنان از گمانهای بد بپرهیزید زیرا بعضی از گمانها گناه است و در امور مردم تجسس نکنید."

"آنچه را که نمی دانی از او پیروی نکن، چرا که چشم و گوش و دلها همه مسوولند."

"(کفار) در قضاوتهای خود تنها از ظن و گمان پیروی می­کنند در حالی که ظن و گمان به هیچ وجه انسان را به حق و حقیقت نمی رساند."

راههای دستیابی به حسن ظن[/b]

[b]طبیعی است که به دست آوردن هر چیزی در گرو شرایطی است و برای دستیابی به آن باید از راههای ویژه­اش وارد شد. در اینجا بعضی از راههای دستیابی به حسن ظن معرفی می­شود:

الف) پرستش نیکو: خداوند را به خوبی پرستیدن، راهی برای به دست آوردن حسن ظن است که انسان نیکو پرست را دارای گمان و پندار نیک می گرداند. شاید با تاثیر حسن بندگی است که امام علی(علیه السلام) می فرماید:

" هر کس عبادتش نیکو باشد گمان و پندارش نیکو می شود."

ب) ترتیب اثر ندادن به سوء ظن(بی اعتنایی): در حوزه اخلاق و معاشرت، اصل اولی بر حسن ظن است مگر آن که خلاف آن ثابت شود و راز این استثناء آن است که نهاد جامعه و نهادهای اجتماعی بدون پایبندی و کاربرد این اصل، استوار و پابرجا نمی باشند.

ج) پرهیز از پیش داوری: اگر انسان بتواند از پیش داوری پرهیز کند و منتظر بماند تا با گذر زمان به حقایق برسد، می تواند زمینه ایجاد حسن ظن را در خود به وجود آورد و به مرور زمان به آن دست یابد.

د) توجه به حضور خدا در هستی(خداوند را حاضر و ناظر دیدن): قرآن کریم می فرماید:

"هر کجا باشید او با شماست." ؛ "پس به هر سو رو کنید، آنجا روی(به) خداست." ؛ "خدا از آنچه می کنید، غافل نیست."

اگر انسانها از باورهای توحیدی و ارزشهای خدا محورانه آگاه باشند، در این صورت هنجار شکنی و بزهکاری به کمترین اندازه خود فرو می کاهد و انسان مزه شیرین حسن ظن را از محصول آن می چشد.

[/b]

[b]ه) نیک انگاری: امام علی(علیه السلام) می فرماید:

"گمان و انگاره ات از گفتار و کردار برادر مومنت، نیکوترین گونه آن باشد مگر آن که دریابی که وی از سر علم و آگاهی آن کار را انجام داده است."

و) نیکوکاری: نیکوکاری، نتایج و ثمراتی گوناگونی دارد. یکی از آنها پندار نیک است. بر این اساس، هر کس در جامعه، تخم نیکوکاری و احسان بپاشد، ثمره­ای به نام پندار نیک دیگران به خودش را، برداشت خواهد کرد. امام علی(علیه السلام) در عهدنامه مالک اشتر، خطاب به وی چنین نوشته است:

"بدان که هیچ چیزی بهتر از نیکوکاری فرمانروا به شهروندان، حسن ظن آنان را به او برنمی­انگیزد. "




البته مبادا به حسن ظن بسنده کنی و از عمل بازمانی . حسن ظن ، باعث آن نمی شود که آدمی خود را در آسایش قرار دهد و از تلاش بازماند و عذر آن را خوش گمانی به خداوند ذکر نماید که این یکی از فریب های شیطان ملعون است .





و شاید قبولی نماز جماعت نیز بر اساس حسن ظن باشد ، زیرا نمازگزاران در نماز جماعت به امام گمان نیک برده اند و او را واسطه میان خود و خداوند قرار داده اند ، پس خدا نیز خواسته آنها را اجابت نموده و به واسطه حسن ظن به امام جماعت نماز همه را پذیرفته است .

از همه راه ها آسان تر و نتیجه بخش تر برای تقرّب به خداوند حسن ظن به خداوند است
چرا که رفتار خداوند با بندگانش متناسب است با گمان های آنها نسبت به او.

[b]و اما لینک دانلود سخنان مهم آقا در این رابطه با حجم کم

[علی 110]

ضمن تشکر از پست ارزشمند جناب ذراتی
موارد جايز بودن سوء ظن‏

v رسولُ اللَّهِ صلى الله عليه وآله : اِحتَرِسُوا مِنَ الناسِ بسُوءِ الظَّنِّ .

پيامبر خدا صلى الله عليه وآله : با بدبينى، خويشتن را از گزند مردم نگه داريد.

v الإمامُ عليٌّ عليه السلام : إذا استَولَى الصَّلاحُ على الزَّمانِ وأهلِهِ ثُمّ أساءَ رَجُلٌ الظَّنَّ برَجُلٍ لَم تَظهَرْ مِنهُ حَوبَةٌ فقد ظَلَمَ ، وإذا استَولى‏ الفَسادُ على الزَّمانِ وأهلِهِ فَأحسَنَ رَجُلٌ الظَّنَّ برجُلٍ فَقَد غَرَّرَ .

امام على عليه السلام : هرگاه درستى و پاكى بر زمانه و مردمش حكمفرما شد ، اگر كسى به ديگرى بى‏آن كه گناهى از او آشكار شود ، گمان بد برد ، ستم كرده است و هرگاه فساد و ناراستى بر روزگار و مردم آن چيره شد ، اگر كسى به ديگرى گمان نيك بَرَد و خوشبين باشد ، فريب خورده است .

v الإمامُ الكاظمُ عليه السلام : إذا كانَ الجَورُ أغلَبَ مِنَ الحَقِّ لَم يَحِلَّ لأحَدٍ أن يَظُنَّ بأحَدٍ خَيراً حتّى يَعرِفَ ذلكَ مِنهُ .

امام كاظم عليه السلام : هرگاه ستم و ناراستى از حقّ و راستكارى بيشتر بود ، بر هيچ‏كس روا نيست كه به كسى گمان خوب برد ، مگر آن‏گاه كه خوبى او بر وى معلوم شود .

منبع: میزان الحکمه

[میلاد.م]

بسم الله
.
.
دو حدیث زیبا در مورد حسن ظن به خداوند:
.
1.امام رضا (ع ) فرمود:
بخدا خوش گمان باشيد. زيرا خداى عزوجل ميفرمايد: من نزد گمان بنده مؤمن خويشم ، اگر گمان او خوبست ، رفتار من خوب و اگر بد است ، رفتار من هم بد باشد.
.

اصول کافی / جلد 3

.

.

.

2.سفيان بن عيينه گويد: شنيدم امام صادق (ع ) فرمود:

حسن ظن بخدا اينستكه : بغير خدا اميدوار نباشى و جز از گناهت نترسى .

.

اصول کافی / جلد 3