نماز از منظر بزرگان دین

[soldier]

1. نماز، بالاترین وقت ملاقات و استحضار و حضور در محضر خدا است... نماز برای خضوع و خشوع جعل شده است با همه مراتب خضوع و خشوع. [در محضر بهجت:1/222]


2. نماز، جامی است از اَلَذّ لذایذ [لذّت بخش ترین لذتها] که چنین خمری خوشگوار در عالمِ وجود نیست! [در محضر بهجت:1/222]


3. نماز، اعظم مظاهر عبودیّت است که در آن، توجه به حقّ می شود. [در محضر بهجت:2/377]


4. تمام لذتها روحی است؛ و آن چه از لذات که در طیب [عطر] و یا از راه نساء به صورت حلال تکوینا ً مطلوب است، بیش از آن و به مراتب بالاتر، در نماز است. [در محضر بهجت:2/392]


5. قُرب، مراتبی دارد و بالاترین آنها لقاء است. و هر مرتبه از مراتب قُرب را مقرّبی است که بالاترین آنها نماز است. [نکته های ناب: 78]


6. نماز، عروج مؤمن است و عروج، مستلزم قرب و لقاء است... مؤمن بعد از لقای او، نه تنها به سراغ حبشیّه [زن زشت، کنایه از غیر خدا] نخواهد رفت، که خیال او را هم نخواهد کرد. [نکته های ناب: 82]


7. ما عظمتی نداریم، همین اندازه عظمت داریم که می ایستیم؛ بعد همین را در رکوع، نصفه می کنیم؛ و بعد به سجده و خاک بر می گردیم. [نکته های ناب:83]


اگر بدانیم اصلاح امور انسان به اصلاح عبادت، و در رأس آنها نماز است، که به واسط? خضوع و خشوع و آن هم به اِعراض از لَغو محقّق می شود، کار تمام است!


8. شاید حکمت تکرار نماز – علاوه بر تثبیت – سیر باشد؛ به این نحو که هر نمازی از نماز قبلی بهتر، و نماز قبلی زمینه ساز نماز بعدی باشد.[نکته های ناب:81]


9. قیام بنده در نماز، اظهار عبودیّت و سکون است، و این که هیچ حرکتی از خود ندارد؛ و سجود غایت خضوع است.[نکته های ناب:83]


10. سؤال: اجمالاً بفرمایید حضور قلب، چگونه حاصل می شود؟

جواب: بسمه تعالی، اگر مقصود، حضور قلب است، با نوافل و عبادات مستحبّه تحصیل می شود و از آن جمله، تبدیل فرادا به جماعت است. تحصیل حضور قلب به این می شود که در اوقات غفلت به خود فشار نیاورد؛ و در اوقات حضور، اختیاراً آن را از دست ندهد.[به سوی محبوب:62]


11. سؤال: برای حضور قلب در نماز و تمرکز فکر، دستورالعملی بفرمایید؟

جواب: بسمه تعالی، در آنی که متوجه شدید، اختیاراً منصرف نشوید![به سوی محبوب:63]


12. اصلاح نماز، مستلزم اصلاح ظاهر و باطن و دوری از منکرات ظاهریّه و باطنیّه است. و از راههای اصلاح نماز، توسل جدی در حال شروع به نماز به حضرت ولی عصر (عجل الله تعالی فرجه الشریف) است.[به سوی محبوب:64]


13. گوی سبقت را نماز شب خوانها ربودند مخفیانه![به سوی محبوب:68]


14. سؤال: برای توفیق نماز شب چه کنیم؟

جواب: با قرائت آیه آخر کهف و اهتمام به این امر اگر علاج نشد، تقدیم بر نصف می شود [قبل از نیمه شب به جا آورده می شود.] [به سوی محبوب:77]


15. سؤال: در نماز شب و سحرخیزی، قدری کسل هستم، لطفاً راهنمایی فرمایید؟

جواب: بسمه تعالی، کسالت در نماز شب به این رفع می شود که بنا بگذارید هر شبی که موفق (به خواندن آن نشدید)، قضای آن را به جا آورید. [به سوی محبوب:77]


16. از آیِه شریفه (اِنَّ الصَّلاةَ تَنهَی عَن الفَحشآءِ وَالمُنکَرِ[عنکبوت:45] نماز، انسان را از کارهای زشت و ناپسند باز می دارد.) استفاده می شود که (لا صَلاةَ لِمَن لایَنتَناهی عَن الفَحشاءِ وَالمُنکَر: کسی که از کارهای زشت و ناپسند خودداری نمی کند، واقعاً نمازش نماز نیست!) [در محضر بهجت:2/83]


17. این احساس لذت در نماز، یک سری مقدمات خارج از نماز دارد، و یک سری مقدمات در خود نماز. آن چه پیش از نماز و در خارج از نماز باید مورد ملاحظه باشد و عمل شود این است که: انسان گناه نکند و قلب را سیاه و دل را تیره نکند. و معصیت، روح را مکدّر می کند و نورانیّت دل را می برد. و در هنگام خود نماز نیز انسان باید زنجیر و سیمی دور خود بکشد تا غیر خدا داخل نشود یعنی فکرش را از غیر خدا منصرف کند.[برگی از دفتر آفتاب:133]


18. یکی از عوامل حضور قلب این است که: در تمام بیست و چهار ساعت، باید حواسّ (باصره، سامعه و...) خود را کنترل کنیم؛ زیرا برای تحصیل حضور قلب، باید مقدماتی را فراهم کرد! باید در طول روز، گوش، چشم و هم چنین سایر اعضا و جوارح خود را کنترل کنیم![برگی از دفتر آفتاب:133]


19. اگر بدانیم اصلاح امور انسان به اصلاح عبادت، و در رأس آنها نماز است، که به واسطه خضوع و خشوع و آن هم به اِعراض از لَغو محقّق می شود، کار تمام است![برگی از دفتر آفتاب:139]


20. همین نماز را که ما با تهدید به چوب و تازیانه و عقوبت جهنمی شدن در صورت ترک آن، انجام می دهیم، آقایان [اولیاء] می فرمایند: از همه چیز، لذیذتر است! [در محضر بهجت:1/122]


21. همین امور ساده و آشکار مثل نماز، بعضی را بر سماوات می رساند، و برای عده ای هیچ خبری نیست! برای بعضی اعلی علّیّین است، و برای بعضی هیچ معلوم نیست که آیا این معجون، شور است و یا شیرین! [در محضر بهجت:1/283]


22. سؤال: می خواهم در نماز، تمام اذکار را درک کنم و بفهمم، و آن نور را درک کنم و ببینم تا با آن نور حرکت کنم.

جواب: بسمه تعالی، با شرایط حضور قلب، اعمالتان را انجام بدهید؛ در پاداش چه خواهند کرد، به ما مربوط نیست![به سوی محبوب:62]


23. سجده، غایت خضوع است؛ یعنی ما هیچ و در پیش تو خاک هستیم.[فیضی از ورای سکوت:77]


24. سؤال: برای این که در انجام فرمان الهی مخصوصاً نماز، با خشوع باشیم، چه کنیم؟

جواب: در اول نماز، توسل حقیقی به امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) کردن که عمل را با تمامیّت مطلقه [به طور کامل] انجام بدهید.[به سوی محبوب:63]


25. سؤال: مستدعی است جمله کوتاه و رسایی درباره نماز، مرقوم فرمایید که نصبُ العین ما قرار گیرد.

جواب: بسمه تعالی، از بیانات عالیه در فضیلت نماز در مرتبه عُلیا، کلام معروف از معصوم (علیهم السلام) است: (الصَّلاةُ مِعراجُ المُؤمِن: نماز، معراج مؤمن است.) برای کسانی که یقین به صدق این بیان نمایند و ادامه دهند طلب این مقام عالی را ...[به سوی محبوب:64]


26. اگر کسی با وجود این همه مشوِّقات از قرآن و اخبار برای سیر و کمال، از آنها بهره مند نشود، در عقل او خلل است... نماز خواندن برای اهلش مانند حلواخوردن است؛ لذا از نماز خواندن، خسته نمی شوند.[نکته های ناب:82]


27. در کلمات امیرالمؤمنین (علیه السلام) نیز آمده است:
(وَاعلَم اَنَّ کُلَّ شَیءٍ مِن عَمَلِکَ تَبَعٌ لِصَلاتِکَ
: بدان که تمام اعمالت، تابع نماز می باشد.)
مشاهده کرده ایم که علمای بزرگ در حال نماز، عجیب و غریب بودند، به گونه ای که گویا آن انسانِ خارج از نماز نیستند! [در محضر بهجت:1/92]


28. از حدیث (تَنَعَّمُوا بِعِبادَتی فی الدُّنیا فَاِنَّکُم تَتَنَعَّمُونَ بها فی الآخِرَة: در دنیا به عبادت من متنعّم شوید، زیرا در آخرت، به همان متنعّم خواهید بود.) بر می آید که عبادات، قابلیّت تنعّم را دارد؛ ولی ما عبادات را به گونه ای به جا می آوریم که گویا شلاّق بالای سرِ ما است... گویا داروی تلخی را از روی ناچاری می خوریم. [در محضر بهجت:1/350]


29. سؤال: گاهی اوقات در عبادات، ریا می کنم و بعداً سخت رنج می برم؛ علاج آن چیست؟

جواب: بسمه تعالی، علاج، این است که ریا بکند؛ ولی اگر در مقابل شاه و گدا است، ریا برای شاه بکند؛ (فَافهَم اِن کُنتَ مِن اَهلِه: این نکته را دریاب، اگر اهلش هستی!)[به سوی محبوب:70]


نماز، جامی است از اَلَذّ لذایذ [لذّت بخش ترین لذتها] که چنین خمری خوشگوار در عالمِ وجود نیست!


30. معیار اصلی، نماز است. این نماز، بالاترین ذکر است، شیرین ترین ذکر است، برترین چیز است... همه چیز تابع نماز است؛ باید سعی کنیم این نماز را حسابی درستش کنیم... وقتی نماز درست شد، با حال گشت، انسان آدم شده است. بالاخره محک، نماز است![در خلوت عارفان:103]


31. وقتی بنده از پیشگاه مقدس حضرت حقّ باز می گردد، اولین چیزی را که سوغات می آورد، سلام از ناحیه او است. در دعای مسجد کوفه آمده است: (اَللهُمَّ اَنتَ السَّلامُ، وَ مِنکَ السَّلامُ، وَ اِلیکَ یَرجِعُ، وَیَعُودُ السُّلامُ، حَیِّنا رَبَّنا مِنکَ السَّلام: خداوندا، تو خود سلامی و سلام از ناحیه تو است و به سوی تو باز می گردد. پروردگارا، ما را به سلام از ناحیه خود تحیّت گوی!)[نکته های ناب:83]


32. چه قدر تناسب دارد تکبیر برای ورود به نماز، و تسلیم برای خروج از آن! ... در تکبیر، اکبر مناسب است... یعنی تمام امور دنیا و همه بزرگها را کنار بگذارید، چون خداوند متعال اکبر است... نمازگزار، با تکبیر، در حرم الهی وارد می شود؛ ولی ما چه می دانیم که اینها یعنی چه! در روایت است که: (لَو عَلِمَ المُصَلِّی مایَغشاهُ مِن جَلالِِ الله، لَمَا انفَتَل عَن صَلاتِه: اگر نمازگزار می دانست که از جلال الهی چه چیزهایی او را فرا گرفته است، هرگز از نماز روی برنمی گرداند!)[نکته های ناب:84]


33. ذکر خدا در حال نماز، بهترین ذکر است؛ چون نماز به منزله کعبه است؛ و نمازگزار در کعبه و حرم امن الهی داخل شده و بنا گذاشته است که از باب تکبیر، داخل و از باب تسلیم، خارج شود.[نکته های ناب:84]


34. در جایی دارد که: خدا منّت گذاشته که امر فرموده است مخلوق، با خالق خود خلوت کند و این منافاتی ندارد که در مرآی مردم باشد. کانّه وقتی بنده با خدا خلوت می کند، خالق هم با او خلوت کرده است![نکته های ناب:88]


35. بلی می شود انسان در نماز دست به دعا بردارد و بگویید: (اَللهُمََّ ارزُقنِی زَوجَةً صالِحَةً: خداوندا، زن شایسته ای را روزی من کن!) یا بگوید: (اَللهُمََّ ارزُقنِی وَلَداً باراً: خداوندا، فرزند نیکوکاری را روزی من کن!)[فریادگر توحید:213]

[انتصـار]

نماز از منظر آیت الله بهجت (رحمة الله علیه)

*نماز، بالاترین وقت ملاقات و استحضار و حضور در محضر خدا است... نماز برای خضوع و خشوع جعل شده است با همه مراتب خضوع و خشوع.

*نماز، عروج مؤمن است و عروج، مستلزم قرب و لقاء است... مؤمن بعد از لقای او، نه تنها به سراغ حبشیّه [زن زشت، کنایه از غیر خدا] نخواهد رفت، که خیال او را هم نخواهد کرد.

* این احساس لذت در نماز، یک سری مقدمات خارج از نماز دارد، و یک سری مقدمات در خود نماز، آن چه پیش از نماز و در خارج از نماز باید مورد ملاحظه باشد و عمل شود این است که: انسان گناه نکند و قلب را سیاه و دل را تیره نکند.

و معصیت، روح را مکدّر می کند و نورانیّت دل را می برد. و در هنگام خود نماز نیز انسان باید زنجیر و سیمی دور خود بکشد تا غیر خدا داخل نشود یعنی فکرش را از غیر خدا منصرف کند.

* یکی از عوامل حضور قلب این است که: در تمام بیست و چهار ساعت، باید حواسّ (باصره، سامعه و...) خود را کنترل کنیم؛ زیرا برای تحصیل حضور قلب، باید مقدماتی را فراهم کرد! باید در طول روز، گوش، چشم و هم چنین سایر اعضا و جوارح خود را کنترل کنیم!

* اگر بدانیم اصلاح امور انسان به اصلاح عبادت، و در رأس آنها نماز است، که به واسطه خضوع و خشوع و آن هم به اعراض از لغو محقق می شود، کار تمام است.

* همین نماز را که ما با تهدید به چوب و تازیانه و عقوبت جهنمی شدن در صورت ترک آن، انجام می دهیم، آقایان [اولیاء] می فرمایند: از همه چیز، لذیذتر است.

* همین امور ساده و آشکار مثل نماز، بعضی را بر سماوات می رساند، و برای عده ای هیچ خبری نیست؛ برای بعضی اعلی علّیّین است، و برای بعضی هیچ معلوم نیست که آیا این معجون، شور است و یا شیرین!

* در کلمات امیر المؤمنین (علیه السلام) آمده است: « وَاعْلَمْ اَنَّ کُلَّ شَی ءٍ مِنْ عَمَلِکَ تَبَعٌ لِصَلاتِکَ؛ بدان که تمام اعمالت، تابع نمازت می باشد»

از حدیث «تَنَعَمُّوا بِعِبادَتی فِی الدُّنْیا فَاِنَّکُمْ تَتَنَعَّمُونَ بِها فِی الاْخِرَةِ؛ در دنیا به عبادت من متنعّم شوید، زیرا در آخرت، به همان متنعّم خواهید شد.» بر می آید که عبادات، قابلیت تنعّم را دارد؛ ولی ما عبادات را به گونه ای به جا می آوریم که گویا شلاق بالای سر ما است... گویا داروی تلخی را از روی ناچاری می خوریم.

* وقتی بنده از پیشگاه مقدس حضرت حقّ بازمی گردد، اوّلین چیزی را که سوغات می آورد، سلام از ناحیه او است. در دعای مسجد کوفه آمده است: « اللَّهُمَّ اَنْتَ السَّلامُ، وَمِنْکَ السَّلامُ، وَاِلَیْکَ یَرْجِعُ، وَیَعُودُ السَّلامُ، حَیِّنا رَبَّنا مِنْکَ السَّلامُ؛ خداوندا، تو خود سلامی و سلام از ناحیه تو است و به سوی تو بازمی گردد. پروردگارا، ما را به سلام از ناحیه خود تحیّت گوی»

* چه قدر تناسب دارد تکبیر برای ورود به نماز، و تسلیم برای خروج از آن !... در تکبیر، اکبر مناسب است... یعنی تمام امور دنیا و همه بزرگها را کنار بگذارید؛ چون خداوند متعال اکبر است... نمازگزار با تکبیر، در حرم الهی وارد می شود؛

ولی ما چه می دانیم که‌اینها یعنی چه! در روایت است که « لَوْ عَلِمَ المُصَلّی ما یَغْشاهُ مِنْ جَلال اللَّه لَمَا انْفَتَلَ عَنْ صَلاتِهِ؛ اگر نمازگزار می دانست که از جلال الهی چه چیزهایی او را فرا گرفته است، هرگز از نماز روی بر نمی گرداند»

* ذکر خدا در حال نماز، بهترین ذکر است؛ چون نماز به منزله کعبه است و نمازگزار در کعبه و حرم اَمن الهی داخل شده و بناگذاشته است که از باب تکبیر، داخل و از باب تسلیم، خارج شود.

منبع : پایگاه حوزه نت

[أین المنتظر]

فیلم نماز آیت الله بهجت

[fatemehsadat]

[*] ابن‌سینا: حقیقت‌ عبادت‌ است‌ از تشبه‌ نفس‌ ناطقه‌ انسانی‌ به‌ اجرام‌ فلکی‌ و طلب‌ عبودیت‌ و اخلاص‌، بحث‌ مطلق‌ و معبود اعظم‌ و علت‌ اولی‌ برای‌ ثواب‌ و اجر اخروی‌ پیغمبر اکرم‌(ص‌) فرمودند: «الصلوة‌ عمودالدین‌» نماز ستون‌ دین‌ است‌ و دین‌ عبادت‌ است‌ از تصفیه‌ و تخلیه‌ نفس‌ انسانی‌ از کدورات‌ دنیوی‌ و هواهای‌ نفسانی‌ و شیطانی‌ و اعراض‌ کردن‌ از اغراض‌ پست‌ بشری‌.
[*] پس‌ حقیقت‌ نماز علم‌ داشتن‌ به‌ وجود واجب‌ الوجود و تنزیه‌ ذات‌ مقدس‌ و صفات‌ اوست‌ بر وجه‌ خلوص‌ نیت‌ و مراد از خلوص‌ نیت‌ آن‌ است‌ که‌ بداند در صفات‌ حق‌ تعالی‌ تکثر نیست‌ هر چند بر حسب‌ مفاهیم‌ مختلفند و لکن‌ برحسب‌ حقیقت‌ یکی‌ می‌باشند و بداند میان‌ ذات‌ و صفات‌ دوگانگی‌ نیست‌. 1
[*] هرگاه‌ در یکی‌ از مسایل‌ علمی‌ مشکلی‌ به‌ وجود آمد و کسی‌ نبود مرا یاری‌ کند، وضو گرفته‌ و به‌ مسجد می‌رفتم‌ و پس‌ از خواندن‌ دو رکعت‌ نماز، حل‌ آن‌ مشکل‌ علمی‌ را از خداوند متعال‌ می‌طلبیدم‌. درنتیجه‌ مشکل‌ علمی‌ من‌ برطرف‌ می‌گردید.
[*] ابن‌ ابی‌الحدید: بدان‌ همانا علی‌(ع‌) از نماز ظهر آغاز کرد، زیرا اول‌ نمازی‌ که‌ واجب‌ شود نماز ظهر است‌ و نظر فقها نیز همین‌ است‌ و شاهد براین‌ مطلب‌ این‌ است‌ که‌ نماز ظهر را با نام‌ اولی‌ یاد می‌کنند. 2
[*] محقق‌ خویی‌: اسرار نماز فراوان‌ است‌ و شمارش‌ تمام‌ آن‌ها ممکن‌ نیست‌ و تنها به‌ برخی‌ از آن‌ها که‌ در روایات‌ به‌ آن‌ها اشاره‌ شد و یا از طریق‌ عارفان‌ و صاحبان‌ خرد به‌ ما رسید، اشاره‌ می‌شود: همانا نماز کامل‌ از میان‌ دیگر عبادات‌ به‌ منزلة‌ انسان‌ کامل‌ قرار داده‌ شده‌ که‌ دارای‌ روح‌ و جسد است‌ و هر یک‌ از روح‌ و جسد تقسیم‌ می‌شود به‌ ظاهر و باطن‌.
[*] روح‌ نماز عبارت‌ است‌ از اهل‌ معرفت‌ حق‌ که‌ بندگی‌ او به‌ وسیله‌ اخلاص‌ و توحید ممکن‌ است‌ و اخلاق‌ و صفات‌ باطن‌ نماز عبارتند از: حضور قلب‌، تفهیم‌، تعظیم‌، هیبت‌، رجا و حیاء، این‌ شش‌ صفت‌ شریف‌ و حالت‌ کریم‌ و ملکة‌ بزرگ‌ تمام‌ آن‌ها جز در بندة‌ مؤمنی‌ که‌ خدا او را به‌ نور ایمان‌ و عرفان‌ امتحان‌ کرده‌، پیدا نمی‌شود. 3
[*] علامه‌ حسن‌زاده‌ آملی‌: هدف‌ اصلی‌ در عبادات‌ عبارت‌ است‌ از منع‌ نفس‌ انسانی‌ از توجه‌ به‌ اموری‌ شهوی‌ و دنیا و ترغیب‌ و تشویق‌ آن‌ به‌ حضرت‌ قدس‌ الهی‌ و انس‌گیری‌ با حضرت‌ رب‌. بنابراین‌ روح‌ عبادت‌ تقرب‌ به‌ خدا و منخلع‌ شدن‌ از تاریکی‌ طبیعت‌ که‌ ریشه‌ در غرایز بشر دارد و کامل‌ترین‌ عبادات‌ که‌ ستون‌ آن‌ها نیز به‌ شمار می‌آید نماز است‌ که‌ برای‌ راه‌ پیدا کردن‌ بندگان‌ به‌ محضر خالق‌ خویش‌ و مناجات‌ با او بدون‌ واسطه‌ واجب‌ شده‌ ولیکن‌ تأثیر نماز در تقرب‌ به‌ شرط‌ حضور قلب‌ و توجه‌ به‌ بندگی‌ و اخلاص‌ و چشم‌پوشی‌ از مردم‌ و پرهیز از هر چیزی‌ است‌ که‌ موجب‌ تشویق‌ و وسوسه‌ شیطان‌ می‌شود. از این‌ رو تقوا شرط‌ جوهری‌ قبول‌ عبادت‌ است‌. خداوند در سورة‌ مائده‌ می‌فرماید: «انما یتقبل‌ الله‌ من‌ المتقین‌» 4 همانا خداوند از پرهیزکاران‌ می‌پذیرد.
[*] قشیری‌: علی‌(ع‌) چون‌ وقت‌ نماز می‌شد، رنگش‌ تغییر می‌کرد و به‌ خود می‌لرزید به‌ آن‌ حضرت‌ عرض‌ شد: شما را چه‌ شده‌ است‌؟ فرمود: هنگام‌ امانتی‌ رسیده‌ است‌ که‌ خدای‌ تعالی‌ آن‌ را بر آسمان‌ها و زمین‌ و کوه‌ها عرضه‌ کرد وانسان‌ به‌ عهده‌ گرفت‌ و من‌ با این‌ ضعف‌ و ناتوانی‌ام‌ نمی‌دانم‌ آیا از عهدة‌ برداشتن‌ این‌ بار به‌ خوبی‌ برمی‌آیم‌ یا نه‌؟ 5
[*] امام‌ محمد غزالی‌: بدان‌ که‌ توبه‌ از گناه‌ بود و گناه‌ هرچند صغیرتر باشد، سهل‌تر بود، چون‌ اصرار نکند و اندر خبر هست‌ که‌ نمازها فریضه‌ کفارت‌ همه‌ گناهان‌ است‌، مگر کبائر او نماز جمعه‌ کفار تست‌ همه‌ گناهان‌ را تا به‌ جمعه‌، مگر کبائر و حق‌ تعالی‌ گفته‌ است‌: «ان‌ تجنبوا کبائر، ما تنهون‌ عنه‌...» 6
[*] قاضی‌ سعید قمی‌: بدان‌ که‌ مکان‌ها در محجوب‌ ساختن‌ دل‌ از خدا و توجه‌ به‌ آن‌ حضرت‌ مؤثرند.
[*] علامه‌ طباطبایی‌: نماز عملی‌ است‌ عبودی‌ که‌ به‌ جا آوردنش‌ صفتی‌ در روح‌ آدمی‌ پدید می‌آورد که‌ آن‌ صفت‌ به‌ اصطلاح‌ معروف‌، پلیسی‌ است‌ غیبی‌ که‌ صاحبش‌ را از فحشا و منکرات‌ بازمی‌دارد.
[*] علامه‌ محمد تقی‌ مجلسی‌ (رحمة‌الله‌): (پدر علامه‌ محمدباقر مجلسی‌): الحمدلله‌ رب‌ العالمین‌ که‌ بنده‌ در چهارسالگی‌ همه‌ این‌ها را می‌دانستم‌. یعنی‌ خدا و نماز و بهشت‌ و دوزخ‌ و نماز شب‌ می‌کردم‌ در مسجد صفا و نماز صبح‌ را به‌ جماعت‌ می‌کردم‌ و اطفال‌ را نصیحت‌ می‌کردم‌ به‌ آیت‌ و حدیث‌ به‌ تعلیم‌ پدرم‌ رحمة‌الله‌. 7
[*] شهید ثانی‌ نقل‌ می‌کند: برخی‌ از مردان‌ خدا هنگامی‌ که‌ یک‌ نماز جماعت‌ از آن‌ها فوت‌ می‌شد، آن‌ شب‌ را تا صبح‌ احیاء می‌کردند تا شاید فضیلت‌ نماز جماعت‌ را خداوند به‌ آن‌ها عنایت‌ فرماید. 8
[*] مرحوم‌ حاج‌ میرزا جواد ملکی‌ می‌فرماید: مرا شیخی‌ بزرگوار، عامل‌ وعارف‌ کامل‌ که‌ من‌ مانند او را ندیده‌ام‌ از او پرسیدم‌ که‌ در اصلاح‌ و جلب‌ معارف‌ چه‌ عملی‌ را به‌ تجربه‌ رسانده‌ است‌؟ گفت‌: من‌ عملی‌ را در این‌ که‌ گفتی‌ مؤثرتر ندیدیم‌، از این‌ که‌ در هر شبانه‌روزی‌ یک‌ بار بر سجدة‌ طولانی‌ مداومت‌ شود و در آن‌ سجده‌ بگوید: «لا اله‌ الا انت‌ سبحانک‌ انی‌ کنت‌ من‌ الظالمین‌» 9
[*] سید مرتضی‌ در وصیت‌ خویش‌ اظهار داشت‌: تمام‌ نمازهایی‌ که‌ در طول‌ عمرم‌ خوانده‌ام‌، به‌ نیابت‌ از من‌ دوباره‌ بخوانید. نزدیکان‌ و اطرافیان‌ او با شگفتی‌ پرسیدند: چرا؟ شما که‌ عاشق‌ نماز بوده‌اید و قبل‌ از فرا رسیدن‌ وقت‌ نماز وضو گرفته‌ و روی‌ سجاده‌ می‌نشستید تا وقت‌ نماز فرا رسد، حال‌ چگونه‌ چنین‌ وصیتی‌ می‌کنید؟ سید در پاسخ‌ فرمود: آری‌ من‌ عاشق‌ نماز بودم‌ و از راز و نیاز لذت‌ فراوان‌ می‌بردم‌، دلیل‌ وصیتم‌ این‌ است‌ که‌ تصور می‌کنم‌ شاید نمازهای‌ من‌ صددرصد خالص‌ برای‌ خدا انجام‌ نگرفته‌، بلکه‌ لذت‌ روحی‌ و معنوی‌ خودم‌ در آن‌ها تأثیر داشته‌ است‌. 10
[*] هراس‌ لیف‌: من‌ بسیاری‌ از کلیساها و معبدها را دیده‌ام‌ که‌ در آن‌ها مساوات‌ برقرار نیست‌ و طبیعتاً معتقد بودم‌ که‌ باید همین‌ تبعیض‌ در معابد اسلامی‌ هم‌ حکمفرما باشد. ولی‌ هنگامی‌ که‌ در روز عید فطر در مسجد «ووکنج‌» لندن‌ ملاحظه‌ کردم‌، که‌ عالی‌ترین‌ نوع‌ مساوات‌ در میان‌ مسلمانان‌ وجود دارد، سخت‌ دستخوش‌ حیرت‌ گردیدم‌. هیچ‌ کس‌ در هیچ‌ مقامی‌ از ایستادن‌ و کنار دیگران‌ برای‌ نماز ناراحت‌ نیست‌. صف‌ها کاملاً منظم‌ و همه‌ در یک‌ ردیف‌ ایستاده‌اند. زیرا در آن‌ جا امتیازی‌ نیست‌ و همه‌ در پیشگاه‌ خدا برابرند و هیچ‌ کس‌ بر دیگری‌ برتری‌ نیست‌. 11
[*] «مفتی‌ اعظم‌ مصر» می‌گوید: یکی‌ از مستشرقین‌ مشهور که‌ در قاهره‌ بود روزی‌ از یکی‌ از مساجد که‌ در آن‌ نماز جماعت‌ برگزار بود بازدید کرد. ناگهان‌ دیدم‌ چهره‌اش‌ تغییر کرد. پرسیدم‌: مشکلی‌ پیش‌ آمده‌ است‌؟ گفت‌ نه‌؛ هیبت‌ و عظمت‌ این‌ نماز و عبادت‌، تمام‌ تنم‌ را مرتعش‌ کرد و از این‌ همه‌ هماهنگی‌ و اتحاد تعجب‌ می‌کنم‌. 12
[*] پی نوشت ها:
[*] 1 - رساله‌ «الکشف‌ عن‌ ماهیة‌ الصلوة‌». ابوعلی‌ سینا، ترجمه‌ ضیاءالدین‌ دری‌
[*] 2 - شرح‌ نهج‌البلاغه‌، خویی‌، ج‌ 17، ص‌ 28، نامه‌ 52
[*] 3 - شرح‌ نهج‌البلاغه‌، خویی‌، ص‌ 7، ص‌ 403
[*] 4 - سوره‌ مائده‌، آیه‌ 27
[*] 5 - بحار، ج‌ 41، ص‌ 17
[*] 6 - کیمیای‌ سعادت‌، امام‌ محمد غزالی‌
[*] 7 - فوائد الرضویه‌، ص‌ 440
[*] 8 - اسرار نماز، ص‌ 84
[*] 9 - عرفان‌ اسلامی‌، ج‌ 6، ص‌ 94-95
[*] 10 - سیدمرتضی‌، پرچم‌دار علم‌ و سیاست‌، ص‌ 44-45
[*] 11 - راه‌ تکامل‌، ج‌ 3، ص‌ 102 و 103
[*] 12 - الله‌ بهترین‌ پناهگاه‌، ص‌ 107