حقوق قرآن

[fatemehsadat]

حقوق قرآن :
[/b]

قرآن کریم به عنوان کتاب خدا بر هر بنده مؤمن پنج حق به شرح زیر دارد:

1- ایمان و تعظیم: ایمان یعنی پذیرفتن و قبول کردن. قبول کردن یک چیز از دو جنبه قابل بررسی است: اقرار به زبان و تصدیق به قلب. زمانی یک شخص مسلمان محسوب می‌شود که به زبان خود اعتراف کند که قرآن کتاب خدا است که توسط حضرت جبرئیل امین(علیه السلام) بر افضل انبیاء محمد مصطفی(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نازل شده است و در قلب خود این چیز را باور داشته و در آن شک و شبهه ‌یی نداشته باشد، هر اندازه ایمان انسان به قرآن محکم‌تر شود به همان میزان نسبت به قرآن احترام و اکرامش زیادتر می‌گردد، زیرا ایمان به قرآن و تعظیم و تکریم کتاب خدا لازم و ملزوم یکدیگراند.(آَمَنَ الرَّسُولُ بِمَا أُنْزِلَ إِلَیهِ مِنْ رَبِّهِ وَالْمُؤْمِنُونَ)1 ؛پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) خود به آن چه از جانب پروردگارش به او نازل شده ایمان دارد و همه مؤمنان.علت این که پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) و اصحاب بزرگوارش نسبت به قرآن مهر و محبت ویژه ‌یی داشتند و از تلاوت آن لذت می‌بردند و با وجود خستگی و مرض می‌کوشیدند در نمازهای خود به خصوص در نماز شب آیات زیادی از قرآن را تلاوت کنند، این بود که ایمان آن ها نسبت به ایمان و باور ما به قرآن مجید استوارتر و یقین شان راسخ ‌تر بود. و ما که از تلاوت کلام الهی احساس لذت نمی‌کنیم و از خواندن چند آیه آن خسته می‌شویم به خاطر ضعف و سستی است که در باور ما نسبت به کلام الهی وجود دارد.(وَ إِنَّ الَّذِینَ أُورِثُوا الْكِتَابَ مِنْ بَعْدِهِمْ لَفِی شَكٍّ مِنْهُ مُرِیبٍ)2؛ و کسانی که بعد از ایشان وارث کتاب خدا شده‌اند در باره آن سخت به تردید افتاده‌اند.
2- تلاوت و ترتیل
3- تذکر و تدبر
4-اطاعت و پیروی
5-تبلیغ و تبیین
نقص ایمان به قرآن کریم را چگونه می‌توان جبران نمود؟
ج: بهترین راه برای تحصیل ایمان، مجالست و معاشرت با اهل یقین(کسانی که باور راسخ به کلام خدا بودن قرآن دارند) می‌باشد، چنان چه می‌بینیم اصحاب کرام از نشست و بر خواست با رسول اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) که مجسمه ایمان و پیکر یقین بود، به گونه‌ یی منور شده بودند که امروز تصور آن هم برای ما دشوار است. قرآن یک کتاب مقدس آسمانی است، برای اصلاح احوال کافی است، اولین حقی که قرآن به ذمه ما دارد این است که یقین حاصل نماییم که قرآن کتاب الهی است و برای هدایت و راهنمائی ما نازل شده است. آن وقت است که با تحصیل چنین عقیده ‌یی یک انقلاب در رابطه ما با قرآن بر پا خواهد شد و آن وقت خواهیم فهمید که در این دنیا نعمتی بزرگ‌تر از قرآن مجید موجود نیست، و آن گاه تلاوت قرآن غذای روح و غور و فکر در آن نور دل و ذهن مان خواهد گردید.
2. تلاوت و ترتیل: «قرائت و تلاوت» دو واژه است که برای خواندن قرآن کریم به کار رفته است، ولی هر یک دارای مفهوم جدا از دیگری است«تلاوت» مخصوص به کتابی است که از روی تقدیس و تعظیم فوق العاده و به قصد پیروی و اتباع خوانده می‌شود؛ اما«قرائت» عام است و شامل خواندن هر کتاب و نوشته‌ یی می‌شود. «تلاوت» در لغت به معنای همراهی و دنباله‌روی است ولی«قرآئت» عبارت از خواندن کلمات و جملات با صدای بلند است. در ابتدا«قرائت» برای آموختن قرآن و علوم مربوط به آن به کار می‌رفت و کسی که عالم قرآن بود او را«قاری» می‌گفتند، بعدها این اصطلاح برای کسانی رایج گشت که قرآن را با اهتمام خاص و با رعایت قواعد علم تجوید می‌خواندند؛ و«تلاوت» خواندن معمولی توأم با خشوع و خضوع و به قصد کسب برکت و ثواب را می‌گفتند. تلاوت قرآن علاوه بر این که یک عبادت بزرگ است، وسیله ی مؤثری برای تجدید ایمان نیز می‌باشد. قرآن کتابی است که فقط یک بار خواندن و فهمیدن معنای آن کافی نیست بلکه باید مرتب خوانده شود، زیرا تلاوت قرآن مجید حکم غذای روح را دارد، و همان ‌گونه که جسم انسان جهت بقای خود نیازمند غذا است، روح او نیز نیاز به غذای آسمانی دارد که تلاوت قرآن بخشی از همین غذا است. (اتْلُ مَا أُوحِی إِلَیكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاه) 3 ؛ هر چه را از این کتاب بر تو وحی شده است تلاوت کن. و نماز بگزار.
خداوند متعال در آیه 121 سوره بقره می فرماید: (الَّذِینَ آَتَینَاهُمُ الْكِتَابَ یتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَئِكَ یؤْمِنُونَ بِهِ) «کسانی که کتابشان داده‌ایم و آن چنان که سزاوار است آن را می‌خوانند، مؤمن به آن هستند» از این آیه بر می‌آید که تلاوت قرآن مجید شرایطی دارد که در غیر آن خواندن قرآن نه فائده‌‌یی دارد و نه پاداشی. بناء شناختن شرایط تلاوت قرآن چیزی است که هر مسلمان مکلف به فراگیری آن می‌باشد و این شرایط قرار ذیل است:

الف) تجوید: تلاوت قرآن مجید طبق قواعد و ضوابط علم تجوید.
ب) تلاوت روزانه: به اساس فرموده پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) هر مسلمان باید قرآن کریم را حد اقل در یک ماه یک مرتبه ختم نماید و عادت بیشتر صحابه این بود که در یک هفته قرآن را تلاوت می‌کردند.
ج) تلاوت به آواز خوش: پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرموده‌اند: «زینوا القرآن باصواتکم» قرآن را با صدای خوش خود زینت دهید. «من لم یتغن بالقرآن فلیس منا» کسی که قرآن را به آواز خوش نخواند از ما نیست. بناءً هر بنده ی مؤمن مکلف است حتی الامکان قرآن را به آواز خوش تلاوت کند.
د) رعایت آداب ظاهری و باطنی: مسلمانان مکلف‌اند تا در حین تلاوت کلام خدا بعضی آداب را رعایت کنند که بعضی از این آداب ظاهری است و برخی باطنی، از جمله آداب ظاهری با وضو تلاوت کردن، رو به قبله نشستن و با اعوذ بالله آغاز کردن است. و از جمله آداب باطنی این است که در هنگام تلاوت باید عظمت صاحب کلام در قلب مؤمن نقش بندد و با خضوع و خشوع و تدبر قرآن را تلاوت کند.
هـ) خواندن با ترتیل: بلندترین درجه تلاوت قرآن این است که آهسته آهسته و با اطمینان خوانده شود، تلاوت قرآن همراه با ترتیل اثرات مطلوبی بر قلب انسان می‌گذارد؛ خداوند متعال خطاب به رسول خود(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) می‌فرمایدوَ رَتِّلِ الْقُرْآَنَ تَرْتِیلًا)4 ؛ و قرآن را شمرده و روشن بخوان.
و) حفظ: برای این که بتوانیم قرآن مجید را به ترتیل بخوانیم و یا خواندن با ترتیل برای ما مَلَکَه شود باید مقدار زیادی از قرآن کریم را حفظ داشته باشیم.

3. تذکر و تدبر: حق دیگر قرآن کریم این است که مطالب و مفاهیم آن به صورت درست درک شود، زیرا هدف از تلاوت قرآن این است که مفاهیم و معانی آن به خوبی دانسته شود. البته باید دانست که درک مفاهیم قرآن کار ساده و آسانی نیست، بلکه مراحل و مراتب زیادی را می‌طلبد و هر کس طبق استعداد و سعی و تلاش و تدبر خویش از این خزینه بی‌انتهایی الهی بهره‌مند می‌شود، و هیچ کس هر اندازه با هوش و کوشا هم باشد نمی‌تواند از برکات و فیوضات آن سیراب شود و تصور کند که قرآن را کاملاً فهمیده است. پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در ضمن حدیث مفصلی که در رابطه با قرآن ایراد نمودند فرمودند: «گنجی است که هیچ وقت جواهر آن کم نخواهد شد، و غور و فکر در باره آن به پایان نخواهد رسید». بر اساس فرموده پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) هر مسلمان باید قرآن کریم را حداقل در یک ماه یک مرتبه ختم نماید و عادت بیشتر صحابه این بود که در یک هفته قرآن را تلاوت می‌کردند.

4. اطاعت و پیروی: چهارمین حقی که قرآن مجید برای مسلمانان دارد، اطاعت از اوامر و به کار بستن احکام آن است، زیرا هدف اصلی از تعظیم، تلاوت، تدبر و تفکر قرآن کریم عمل به ارشادات آن است. قرآن کتاب قصه، جادوگری نیست تا صرف به خاطر تلاوت و کسب ثواب مورد بهره ‌برداری قرار گیرد. قرآن مجید به صراحت می‌گوید که اگر کسی احکام قرآن را به کار نبندد تلاوت آن و تدبر در مفاهیم آن هیچ سودی نمی‌بخشد: (وَ مَنْ لَمْ یحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ) 4؛ و هر که بر وفق آیاتی که خدا نازل کرده است حکم نکند، کافر است. و پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) می‌فرمایند: «لایؤمن احدکم حتی یکون هواه تبعاً لما جئت به» ؛ هیچ یک از شما ایمان ندارد مگر این که خواهشاتش را تابع چیزی گرداند که من آورده‌ام» برای کسی که هنوز در تلاش حق سرگردان است و می‌خواهد بعد از مطالعه دقیق قرآن، و پی ‌بردن مطالب آن تصمیم بگیرد که آیا این کتاب بر حق است یا نه، تعیین قید و شرطی لازم نیست ولی برای کسی که به قرآن ایمان دارد و معتقد است که قرآن کتاب آسمانی است، الزامی است که قرآن را فقط به این خاطر بخواند که از لحاظ فکر و عمل در زنده‌گانی‌اش تغییر آورده و او را به سوی رستگاری آخرت رهنمون شود. ایجاد این کیفیت در نفس انسانی نقطه آغاز هدایتی است که در کتاب خدا مضمر است، و بعداً هر اندازه رابطه او با کتاب الهی محکم‌تر شود به همان اندازه بر میزان هدایتش افزوده خواهد شد. (وَالَّذِینَ اهْتَدَوْا زَادَهُمْ هُدًى وَآَتَاهُمْ تَقْوَاهُمْ) 5 ؛آنان که هدایت یافته‌اند خدا به هدایتشان می‌افزاید و پرهیزگاریشان ارزانی می‌دارد. و اما آنان که در باره قرآن به تحقیق و تدقیق و غور و فکر و تصنیف و تألیف می‌پردازند، و خود آن طور که باید و شاید از عمل به آن غفلت می‌کنند، انجام کار آن ها خیلی وخیم به نظر می‌رسد و تمام پژوهش‌های شان نه تنها یک لذت ذهنی که بازی با قرآن تلقی می‌گردد. (یضِلُّ بِهِ كَثِیرًا وَ یهْدِی بِهِ كَثِیرًا) 6 ؛بسیاری را بدان گمراه می‌کند و بسیاری را هدایت.

5. تبلیغ و تبیین: حق پنجم قرآن بر بنده مسلمان این است که طبق استعداد و صلاحیت خود اوامر، نواهی و مفاهیم آن را به دیگران برساند. تبلیغ و رساندن احکام قرآن کار اصلی پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بود که بعد از رحلت ایشان به آحاد امت منتقل گردید و هر یک از افراد امت اسلامی به اندازه توان و استعداد خود در برابر این مسئولیت بزرگ جواب‌گو خواهند بود. (هَذَا بَلَاغٌ لِلنَّاسِ وَ لِینْذَرُوا بِهِ) 7 ؛ این پیامی است برای مردم، تا بدان بیمناک شوند.
تعلیم و آموزاندن قرآن مجید نیز بخشی از تبلیغ آن است ولی بلندترین مرتبه تبلیغ «تبیین» است؛ یعنی فقط رساندن احکام قرآن به دیگران کافی نیست، بلکه باید آیات آن را کاملاً توضیح داده و در هنگام تبلیغ سطح فکری مردم و شرایط زمانی و مکانی شان در نظر گرفته شود و با اسلوبی حکیمانه و جذاب ارائه گردد و برای هر قوم و ملتی به زبان ساده خودشان و بدون تکلف بیان شود. این ها حقوقی است که قرآن مجید بر همه ما دارد و ما به حیث مسلمان مکلفیم به فکر ادا کردن آن ها باشیم، ما آن ملت خوش نصیبیم که کلام پاک خدای متعال، محفوظ و سالم نزد ما موجود است؛ این امر از یک لحاظ باعث افتخار ماست ولی از جانب دیگر مسؤولیت بزرگی را به عهده ما می‌گذارد که بی ‌توجهی به آن باعث خسارت دنیا و آخرت ما می‌شود. قبل از ما بنی اسرائیل حامل کتاب الهی بودند ولی چون نتوانستند به خوبی از عهده این مسؤولیت عظیم بر آیند، خداوند متعال این افتخار را به امت حضرت محمد(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بخشید و آنان را چنین هشدار داد: «مَثَلُ الَّذِینَ حُمِّلُوا التَّوْرَاه ثُمَّ لَمْ یحْمِلُوهَا كَمَثَلِ الْحِمَارِ یحْمِلُ أَسْفَارًا بِئْسَ مَثَلُ الْقَوْمِ الَّذِینَ كَذَّبُوا بِآَیاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ لَا یهْدِی الْقَوْمَ الظَّالِمِینَ» 8 ؛ مَثَل کسانی که تورات به آن ها داده شده و بدان عمل نمی‌کنند مَثَل آن خر است که کتاب‌هایی را حمل می‌کند. بد مَثَلی است مثل مردمی که آیات خدا را دروغ می‌شمرده‌اند. و خدا ستمکاران را هدایت نمی‌کند.

پی نوشت ها:

1- بقره/ 285.
2- شوری/ 14.
3- سوره عنکبوت/ 45.
4- مائده/ 44.
5- محمد/17.
6- بقره/ 26.
7- ابراهیم/ 52.
8- جمعه/5.

[علی 110]

(۴/اسفند/۹۰ ۲۲:۰۶)fatemehsadat نوشته است:  

حقوق قرآن :

قرآن کریم به عنوان کتاب خدا بر هر بنده مؤمن پنج حق به شرح زیر دارد:

ما که از تلاوت کلام الهی احساس لذت نمی‌کنیم و از خواندن چند آیه آن خسته می‌شویم به خاطر ضعف و سستی است که در باور ما نسبت به کلام الهی وجود دارد.


نقص ایمان به قرآن کریم را چگونه می‌توان جبران نمود؟ !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!

ج:
بهترین راه برای تحصیل ایمان، مجالست و معاشرت با اهل یقین(کسانی که باور راسخ به کلام خدا بودن قرآن دارند) می‌باشد،


2. تلاوت و ترتیل:
قرآن کتابی است که فقط یک بار خواندن و فهمیدن معنای آن کافی نیست بلکه باید مرتب خوانده شود، زیرا تلاوت قرآن مجید حکم غذای روح را دارد، و همان ‌گونه که جسم انسان جهت بقای خود نیازمند غذا است، روح او نیز نیاز به غذای آسمانی دارد که تلاوت قرآن بخشی از همین غذا است. (اتْلُ مَا أُوحِی إِلَیكَ مِنَ الْكِتَابِ وَأَقِمِ الصَّلَاه) 3 ؛ هر چه را از این کتاب بر تو وحی شده است تلاوت کن. و نماز بگزار.

خداوند متعال در آیه 121 سوره بقره می فرماید: (الَّذِینَ آَتَینَاهُمُ الْكِتَابَ یتْلُونَهُ حَقَّ تِلَاوَتِهِ أُولَئِكَ یؤْمِنُونَ بِهِ) «کسانی که کتابشان داده‌ایم و آن چنان که سزاوار است آن را می‌خوانند، مؤمن به آن هستند»

ج) تلاوت به آواز خوش: پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرموده‌اند: «زینوا القرآن باصواتکم» قرآن را با صدای خوش خود زینت دهید. «من لم یتغن بالقرآن فلیس منا» کسی که قرآن را به آواز خوش نخواند از ما نیست.


4. اطاعت و پیروی:
چهارمین حقی که قرآن مجید برای مسلمانان دارد، اطاعت از اوامر و به کار بستن احکام آن است،
زیرا
هدف اصلی از تعظیم، تلاوت، تدبر و تفکر قرآن کریم عمل به ارشادات آن است.


(وَ مَنْ لَمْ یحْكُمْ بِمَا أَنْزَلَ اللَّهُ فَأُولَئِكَ هُمُ الْكَافِرُونَ) 4؛
و هر که بر وفق آیاتی که خدا نازل کرده است حکم نکند، کافر است.
و پیامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) می‌فرمایند: «لایؤمن احدکم حتی یکون هواه تبعاً لما جئت به» ؛ هیچ یک از شما ایمان ندارد مگر این که خواهشاتش را تابع چیزی گرداند که من آورده‌ام»


برای کسی که هنوز در تلاش حق سرگردان است و می‌خواهد بعد از مطالعه دقیق قرآن، و پی ‌بردن مطالب آن تصمیم بگیرد که آیا این کتاب بر حق است یا نه، تعیین قید و شرطی لازم نیست ولی برای کسی که به قرآن ایمان دارد و معتقد است که قرآن کتاب آسمانی است، الزامی است که قرآن را فقط به این خاطر بخواند که از لحاظ فکر و عمل در زنده‌گانی‌اش تغییر آورده و او را به سوی رستگاری آخرت رهنمون شود.

پی نوشت ها:

1- بقره/ 285.
2- شوری/ 14.
3- سوره عنکبوت/ 45.
4- مائده/ 44.
5- محمد/17.
6- بقره/ 26.
7- ابراهیم/ 52.
8- جمعه/5.

بی اندازه از ارسال این مقاله ی ارزشمند سپاسگذارم
باشد که نام ما را جزو کسانی قرار دهند که حق قرآن را ادا کرده اند
به برکت محمد و آل محمد