عسل و زنبور عسل در قرآن و علم

[جوینده حق]

بسم الله الرحمن الرحیم
سلام به همه دوستان
انشاءالله در این بخش می خواهم یک از تحقیقات خود را با موضوع "عسل و زنبور عسل در قرآن و علم" به شما عزیزان تقدیم کنم. در هر پست مقداری از آن گذاشته خواهد شد تا موجب خستگی خواننده نگردد.

مقدمه[/font]
قرآن كريم آخرين سروش آسمانى است كه بر آخرين پيامبر يعنى حضرت محمد(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرو آمد و جهانيان را به نور و كمال هدايت كرد. قرآن نه فقط يك كتاب بلكه، يك معجزه است،كه نشانه صدق پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) مى‏باشد و از اين‏ رو اعجاز قرآن از همان اوايل ظهور اسلام مورد توجه مسلمانان و مخالفان آنها قرار گرفت

قرآن همانگونه كه درون انسان را نورانى مى‏كند، برون و جامعه را نيز نورافشانى‏ مى‏كند و از اين رو بود كه نزول قرآن در عصر ظلمت و جهل و ظلم، چونان برقى درخشيد واز اعراب و ملتهايى كه اسلام را پذيرفتند در چند قرن چنان تمدن عظيمى بپا كرد كه چشم‏جهانيان را خيره ساخت

پس از آشنائى مسلمانان با علوم يونان(از قرن دوم به بعد) و انطباق قرآن با علوم تجربى‏كه از قرن چهارم هجرى(در نوشته‏هاى بو على سينا)رخ نمود. نوع جديدى از تفسير قرآن‏ پيدا شد كه به نام تفسير علمى خوانده شد و در دو قرن اخير، در پى رشد چشمگير علوم‏ تجربى در غرب، اين نوع از تفسير اوج گرفت

در دامن تفسير علمى، بعدى ديگر از اعجاز قرآن مطرح شد كه به نام اعجاز علمى قرآن‏خوانده شد و بسيارى از مفسران قرآن و صاحب نظران(پزشكان،مهندسان و...)در اين‏ حوزه قلم زدند. اعجاز علمى قرآن به مطالب و اسرار علمى گفته مى‏شود كه در قرآن بيان شده و در عصر نزول قرآن براى بشر معلوم نبوده و پس از پيشرفت علوم كشف شده است

[font=Tahoma]یکی از مواردی که خداوند در قران کریم به آن اشاره فرموده است موضوع زنبور عسل و اشاره به زندگی او و نحوه ساختن عسل توسط این موجود می‌باشد؛ که جنبه های اعجاز آمیز این اشارات از گذشته تا به امروز مورد توجه علما و دانشمندان و صاحب نظران مسلمان و غیر مسلمان بوده است. ما در این تحقیق برآنیم تا زوایای کوچکی از این اعجاز بزرگ خداوند را مطرح کنیم.

[جوینده حق]

بخش اول : دانستنی های علمی‌زنبور عسل

1- کلیات

زنبور عسل (Apis mellifera) از راسته نازک بالان (Hymenoprera) است. زنبور عسل قسمت های دهانی جونده و مکنده، هر دو را داراست. دگردیسی زنبور عسل کامل است و به طور دسته جمعی زندگی می‏کند.
زنبور عسل شامل سه دسته است:

1. ملکه (Queen) که تخم می‌گذارد .
2. نرها (prones) کارشان فقط بارور کردن ملکه های جدید است.

3. کارگرها (Worker) که ماده عقیم هستند و اغلب انواع متعددی دارند .
کندوی زنبور عسل یا به صورت جعبه های مکعبی به ابعاد 50 cm که کندوی modem می‌گویند و یا به صورت سبد که کندوی بومی‌می‌گویند،وجود دارد. از نیش زنبور عسل هم به علت خاصیت قلیایی و اسیدی بودن آن در درمان بیماریها، استفاده می‌کنند.

2- ساختار بدن زنبور عسل

سر زنبور عسل در جلوترین قسمت بدن قرار داشته و شامل اعضای زیر است: دو عدد چشم مرکب ، سه عدد چشم ساده ، دو عدد آنتن و دهان با خرطوم. بزرگی چشمها وسیله‌ای است که زنبوردار به کمک آن به راحتی می‌تواند زنبور نر را از کارگر تشخیص دهد.

زیرا چشمهای زنبور نر بزرگتر بوده و از عقب سر بهم می‌رسند، ولی در زنبور کارگر و ملکه بهم نمی‌رسند. کار آنتنهای زنبور عسل ، لمس کردن و بوییدن است. زنبور عسل به کمک خرطوم ، شهد را از روی گلها جمع آوری و از راه دهان به داخل کیسه عسلی می‌فرستد.

سینه زنبور عسل؛ زنبور عسل از سه حلقه کیتینی درست شده و اعضای زیر به آن اتصال دارند: چهار عدد بال یا پر که دو عدد آنها بالهای جلویی و دو عدد دیگر بالهای عقبی هستند.
شش عدد پا که جفت عقب آن دارای حفره‌هایی به نام سبد می‌باشند و زنبور عسل در دوران فعالیت خود گرده‌های گل در آن پر و با خود به کندو حمل می‌کند. این سبدها در کارگران بزرگتر از نرها هستند.
شکم زنبور عسل؛ در قسمت انتهایی بدن زنبور عسل قرار داشته، از 6 حلقه کیتینی پشتی و 6 قطعه شکمی‌تشکیل شده است.در انتهای شکم زنبور عسل،مخرج برای دفع مدفوعات دیده می‌شود. از راه همین مخرج ، زنبور عسل قادر است خاری را که در داخل بدنش جای دارد، خارج کرده و نیش بزند. زنبور عسل نر نمی‌تواند نیش بزند، چون اصلا نیش ندارد.

3- ساختمان مورفولوژیکی زنبور عسل
بدن زنبور عسل به طور متراکم از موهایی پوشیده است که دارای تارهای(Barbs) جانبی کوتاهی است. و به راحتی دانه های گرده را می‌گیرند.در چشم های مرکب و پاهای زنبور عسل،موهای صاف وجود دارد پاهای جلویی زنبور عسل در حاشیه ساق (tibia) موهای راست و خشن و کوتاهی را دارد و برای تمیز کردن چشم ها از گرده گل به کار می‌رود و برس چشمی‌ (Eye bursh) می‌گویند .
بالهای زنبور عسل در هنگام پرواز به وسیله قلاب هایی به هم درگیر می‌شوند و یا بال به نظر می‌رسند.و نوک این بالها مسیر شکل را طی می‌کند.ممکن است 400 بار در ثانیه مرتعش شوند.آرواره های زیرین mandibles در کارگران صاف برای جمع آوری گرده و ساختن شاخه ها به کار می‌رود. آرواره های بالایی maxillae مانند قاشقک های طویلی بوده و برای جمع آوری گرده های گل به کار می‌رود .

[جوینده حق]

بسم الله الرحمن الرحیم
سلامی دوباره به دوستان
جهت اختصار کلام و طولانی بودن مطالب علمی این فصل از ادامه مطالب صرف نظر کرده و دوستانی که علاقه مند هستند می توانند به مقاله اصلی که در پایان ارائه می شود رجوع کنند.
و حال ادامه مباحث و فصل دوم:


بخش دوم : دانستنیهای علمی عسل
1- تعریف
عسل یک شیرین کنده چسبناک است که به طور طبیعی توسط زنبورها برای تغذیه شخصی شان استفاده درست می‌شود. تهیه عسل از چرخش زنبورها به دور گل ها شروع می‌شود. آنها در همین حال شهد گل ها را در دهان خود جمع می‌کنند. شهد گل ها با آنزیم مخصوصی که در بزاق دهان زنبور وجود دارد، ترکیب شده و طی یک فرایند شیمیایی، تبدیل به عسل می‌شود. زنبورها، عسل را به داخل کندو می‌برند و آنرا درون حفره ها و دیواره های هر شبکه از کندو ذخیره می‌کنند. ارتعاشی که از بال زدن های آنها ایجاد می‌شود، کارتهویه را انجام داده و موجب می‌شود رطوبت بیش از اندازه آن از بین رفته و آماده مصرف گردد.
عسل در محدوده رنگ ها متفاوتی از جمله سفید، کهربایی، قرمز، قهوه ای و تقریباً سیاه درست می‌شود. طعم و حالت آن به شهد گل هایی که عسل از آن تهیه میشود، بستگی دارد. بیشتر زنبورها عسل را از شهد گل هایی نظیر شبدر، یونجه، خلنگ، و اقاقیا درست می‌کنند، اما می‌توان گفت که عسل از گل های متفاوت از جمله سنبل و آویشن نیز می‌تواند گرفته شود.

2- تاريخچه
عسل از قرن ها پیش هم به عنوان غذا و هم به عنوان دارو مورد استفاده بشر قرار میگرفته. پرورش زنبور عسل به منظور تهیه عسل، برمی‌گردد به 700 سال پیش از میلاد مسیح. برای مدت ها عسل به عنوان یک ماده خوراکی مقدس و نادر شناخته می‌شده. در زمان باستان از عسل بیشتر در مراسم مذهبی به عنوان ماده ای برای تکریم خدایان استفاده می‌شده. همچنین از عسل برای مومیایی کردن مردگان نیز بهره می‌جستند. از این گذشته به عنوان دارو و وسیله ای برای آراستن و زیبایی نیز به کار می‌رفته. در تاریخ اینطور آمده که برای مدت ها، تنها خانواده های ثروتمند، توان استفاده از عسل را داشتند چرا که این ماده آنقدر گران بوده که تنها خانواده های متمول قدرت خرید آنرا پیدا می‌کردند.
پرستیژ عسل برای قرن ها ادامه داشت تا زمانیکه طرز تهیه شکر تصویه شده از چغندر قند و نیشکر "کشف" شد. از آنجایی که تولید شکر در مقادیر انبوه، گسترش پیدا کرد و از قیمت مناسبی نیز برخوردار بود، توانست جای خود را در میان مردم باز کند. به مجرد جلب توجه مردم به شکر، عسل در مصارف آشپزی جای خود را به شکر داد. هر چند عسل هنوز هم به عنوان یک ماده شیرین کننده شناخته می‌شود، اما بیشتر برای مصارف دارویی و شیرینی پزی مورد استفاده قرار می‌گیرد.
علاوه بر جنبه‌ي غذائي آن، در زمان « بقراط» و در متون «تورات» به عنوان يك ضد عفوني كننده در بيماري‌هاي پوستي و زخمها مورد توجه بوده است.
در كتاب مقدس مي‌گويد: « همواره در اراضي مقدسه شير و عسل جاري است.» فقيرترين و بي‌چاره‌ترين مردم عسل را توانند خورد.

3- تولید عسل
زنبور عسل پس از مکیدن شیره گلها و گیاهان بوسیله خرطوم خویش آنرا به کیسه عسلی که در شکم است برده و پس از چند عمل شیمیایی شناخته و نا شناخته آنرا به مایعی خوشبو و خوش طعم ، شیرین ، مقوی و نشاط آور تبدیل کرده و در سلول های مومی‌شکل که از قبل ساخته است ذخیره می‌نماید .
برای تهیه یک کیلو گرم از این شهد گوارا زنبور ناگزیر است 120 تا 150 هزار بار شهد حمل کند و برای فراهم نمودن آن ده میلیون گل را بازدید کرده و از آنها شهد تهیه نماید و مسافتی معادل هفت بار دور زمین پرواز کند . شهدی که بدین طریق فراهم میشود 40 تا 80 در صد آب است و زنبوران عسل باید میزان آب آنرا به 18 الی 20 درصد برسانند تا عسل آماده شده بدست آید . برای تغلیظ نمودن آن ، زنبوران عسل مجبور هستند شهدی را که روز به کندو حمل کرده و درون سلول های شان ذخیره نموده اند شب هنگام مجددا از داخل شان ها مکیده و وارد کیسه عسلی خود می‌نمایند در انجا کمی‌از آب آنرا جذب و موادی از قبیل هورمون ها و انزیم ها به آن اضافه می‌نمایند و بعد داخل حجره ها میریزند . این عمل توسط سایر نبورها تکرار می‌شود و مقداری از آب آنهم در مجاورت هوای کندو که از بال زدن زنبور ها ایجاد می‌شود تبخیر شده و در پایان مواد دیگری از قبیل اسید ها آلی و مواد ضدعفونی کننده به ان اضافه می‌نمایند . عمل تغلیظ آنقدر ادامه می‌یابد تا عسل به غلظت طبیعی خود برسد ، آنگاه آنرا داخل سلول ها ذخیره می‌کنند و درب آنرا با موم می‌پوشانند . بدین ترتیب عسل انبار شده می‌تواند براید مدت طولانی نگهداری شود.


--------------------------------------

[1] - طب در قرآن،‌ ص 203

[2] - سفر خروج ،‌باب 3،‌آيه 17

[3] - مرتضی علی آقایی و سید حسین میرنظامی‌ضیابری ، عسل درمانی ، تهران ، نوپردازان ، چاپ اول پاییز 1375 ، ص 9

[جوینده حق]

5- ‌خاصيت ضد ميكروبي و ضدعفوني عسل
دانشمندان تأكيد دارند كه ميكروب‌هايي كه عامل بيماري انسانها هستند، قادر به ادامه‌ي حيات در عسل نيستند و عملاً عسل آنها را از بين خواهد برد. براي اين خاصيت عسل نظريات بسياري ارائه گرديده كه از جمله آنها موارد زير را مي‌توان نام برد:
1. وجود اسيد فورميك (Formic Acid) در عسل كه يك ماده ضد ميكروب است.
2. بالا بودن ميزان مواد قندي موجود در عسل كه 80% از تركيب آن را در برمي‌گيرد. خرما نيز به دليل داشتن تركيبات قندي بالا همين خاصيت را دارد و ميكروب در آن رشد نمي‌كند.
3. وجود موادي كه مانع از رشد ميكروب مي‌شوند(Antibactereril Inhibitore) اين مواد توسط زنبور ساخته مي‌شود و در عسل‌هاي مصنوعي وجود ندارد. اين نظريه نسبت به ساير نظريه‌ها از اهميت بيشتري برخوردار است.
4. وجود آب اكسيژنه در عسل (H2O2 Hydroyen Perozide) كه ماده‌اي است ميكروب‌كش.
واقعيت اين است كه خاصيت ضد ميكروبي عسل در نتيجه وجود تمام عوامل ياد شده مي‌باشد.
اما خاصيت ضدعفوني عسل، درست عكس اغلب مواد غذايي از قبيل شير و عصاره‌هاي گياهي و غذاهاي پخته است و هيچ گونه قارچي در آن رشد نمي‌كند،‌فاسد نمي‌‌گردد، رنگ، بو و طعم آن عوض نمي‌شود. مشروط به اينكه آن را دور از رطوبت نگه‌داري نمايند.

6- عسل و طب اطفال
عسل براي كودك هم يك ماده غذايي است و هم يك داروي بسيار ارزشمند است زيرا:
1. گلبول‌هاي قرمز خون را افزايش داده و رنگ آن را شفافيت مي‌بخشد.
2. حال عمومي كودك را به نحو قابل ملاحظه‌اي بهبود مي‌بخشد.به ويژه كودكاني كه از نارسايي‌هاي دستگاه گوارش از قبيل اسهال، نارسايي درجذب مواد غذايي ويا سوء تغذيه و كم‌خوني رنج مي‌برند.
3. خاصيت ضد ميكروبي آن،‌كودكان را از خطرابتلاي به بيماري‌هاي انگلي و عفوني مصون مي‌دارد.
4. باعث بهبودي كودكان بيمار شده و وزن آنها را افزايش مي دهد.
5. به درآمدن دندان كودكان كمك كرده و از پوسيدگي آنها جلوگيري مي‌نمايد.
6. نياز كودك را به ويتامين B6 مرتفع ساخته و به سوخت و ساز كلسيم و منيزيم در بدن كمك مي‌كند و به همين دليل،‌اكثر پزشكان توصيه مي‌كنند كه مقداري عسل به غذاي روازنه كودك در تمام مراحل رشد اضافه شود؛ زيرا اين عمل به رشد آنها كمك كرده و از ابتلاي آنها به بيماري‌هاي خطرناك از قبيل اسهال و سوء تغذيه پيشگيري مي‌كند.

7- ‌ عسل و پيشگيري از عوارض تابش انواع اشعه و سرطان
‌گاهي پرتودرماني مستمر، هم براي بيمار و هم براي كاركنان مراكز درماني و پزشكاني كه با اين وسيله سروكار دارند، مضر است . عوارض زيان‌آور اين امر به صورت كم‌خوني، كاهش گلبولهاي سفيد خون، سردرد، ضعف عمومي،‌استفراغ،‌ تب و ...ظاهر مي‌شود و ثابت گرديده كه تنقيه اين افراد با محلول عسل موجب برطرف شدن سريع اين عوارض مي‌گردد. اگر قبل از مرحله‌ي درمان با اشعه،‌مقداري عسل به بيمار خورانده شود ‌از عوارض ياد شده مصون خواهد ماند.
آمار نشان مي‌دهد كه به نسبت ساير حِرَف، زنبورداران به ندرت به سرطان مبتلا مي‌شوند هر چند تاكنون دليل علمي براي اين امر اثبات نگرديده است. طبق اين آمار ،‌نسبت ابتلاي كاركنان شاغل در كارخانه‌هاي مشروب‌سازي و زنبورداران به سرطان، 13 به يك است.
يعني ابتلاي به سرطان نزد كاركنان كارخانه‌هاي مشروب سازي 13 برابر كاركنان مراكز زنبورداري است. شايد به همين دليل باشد كه عسل يكي از اركان اصلي رژيم‌هاي غذايي بيمارستان اورام سرطاني « ايسلر» در آلمان غربي را تشكيل مي‌دهد.
-----------------------------------------------

[1] - طب در قرآن،‌ص 197

[2] - همان، ص 200 [3] - همان ،‌ص 201

[تفکر]

سلام وبا تشکر از پستتون اگه میشه راههای شناخت عسل خالص و درصد خالص بودنشو بگید

راستی من خیلی وقته دارم دنبال عسل طبیعی میگردم از دوستان مشهدی اگه کسی ادرسی داره لطفا بگه

[M03TAFA]

فوق العاده زیبا و جذاب بود هوس عسل بد جور زد به این شیکم صاب مرده ما .

واقعا شاهکاریه همه متنو خوندم هم نگارش عالی داشت هم فونت و سایز و ... کلا فوق العاده بود . ادامه بده که سخت مشتاق عسل شدم

[جوینده حق]

سلام به همه شما دوستان
ممنون از اظهار لطف شما، انشاءالله در ادامه هم همراه ما باشید که مطالب به جاهای جالبی خواهد رسید.


8- كاربردهای درماني عسل
تأثير بهبود بخشي عسل كاملاً مدلول صريح آيه قرآني است كه مي‌فرمايد:« فيه شفاء للناس». هنگامي كه انسان بر قدرت اين داروي الهي در بهبود بخشيدن بسياري از بيماري‌ها از جمله بيماري‌هايي كه دانش بشري تاكنون نتوانسته درمان مؤثري براي آنها بيابد، پي ببرد،‌واقعاً شگفت‌زده مي‌شود . مهمترين ويژگي كه عسل را به عنوان يك دارو از ساير داروها متمايز مي‌سازد ، نداشتن عوارض زيان‌آور جنبي بر ساير اندام‌هاي بدن است و بلكه برعكس حال عمومي ساير دستگاهها را نيز بهبود مي‌بخشد كه اين خود در كوتاه كردن زمان بيماري و سرعت درمان مؤثر است.

8-1- عسل و بيماري‌هاي پوستي
درمان بيماري‌هاي پوستي به‌ ويژه جوش‌هاي چركي و زخمهاي كهنه و عفوني با عسل از قديم‌الايام يعني از زمان بقراط و متون تورات گرفته تا دوران ابن سينا كه معتقد بود عسل در درمان دمل‌ها و زخمهاي عميق عفوني بسيار سودمند است،‌رايج و متداول بوده است.
در عصر حاضر نيز پزشكان بسياري كاربرد عسل را در درمان اين قبيل بيماري‌ها آزمايش كرده‌اند. نتايج بدست آمده از اين آزمايشات بدين شرح بوده است:
• عسل التيام زخم‌ها را سرعت بخشيده و آنها را از وجود ميكروب پاك مي‌كند؛ زيرا در عسل ماده‌اي به نام گلوناس وجود دارد كه كار ترميم ضايعات بافت‌ها را تسريع مي‌بخشد.
• عسل داروي مؤثر و مناسبي براي معالجه زخم‌هاي پوستي مزمن مي‌باشد؛ به ويژه اگر تركيبي از عسل و وازلين باشد (وازلين 5/1 + 5/4 عسل).
• عسل در درمان زخم‌هاي چركي از قبيل دمل‌ها و جوش‌هاي خوش خيم سودمند است زيرا رشد ميكروب‌ها را متوقف ساخته، پوست، اعصاب را تغذيه مي‌نمايد.
• در زخمهاي عميق ناشي از گلوله هر چند توأم با شكستگي استخوان نيز باشد،‌كاربرد عسل به صورت پماد بسيار نافع بوده و بهبودي را تسريع مي‌نمايد.
در ضماد زخم‌هاي ناشي از برخي اعمال جراحي كه احتمال عفونت در آنها وجود دارد (مانند عمل برداشتن فرج)، سودمند مي‌باشد . دكتر بولمان كه يك پزشك جراح بيماري‌هاي زنان است،‌اين روش را به كار برده و در پايان گزارشي در همين زمينه مي‌گويد:
« دلايل بسيار روشني در دست دارم كه مرا وادار مي‌سازد تا درباره اين ماده كه در عين سادگي، پاسخگوي تمام سؤالات من در رابطه با زخمها و جوش‌هاي عفوني است، بيشتر بينديشيم. اين ماده نه تند و سوزاننده است و نه مسموم كننده. به طور ذاتي ضد عفونت است و ضد ميكروب . دارويي است مغذي براي پوست . ارزان است و سهل الوصول و سهل‌الاستعمال و بالاتر از همه‌ي اينها ‌ماده‌اي است فعال و زنده.»
بسياري از دانشمندان ضرورت كاربرد وسيع عسل را چه به تنهايي و چه به همراه ساير ادويه در زمينه درمان بيماري‌هاي پوستي حاد و مزمن به صورت كرم يا مرهم و ... پيشنهاد كرده‌اند.
تزريق موضعي عسل : عده‌اي از پزشكان تأكيد دارند كه از عسل مي‌توان به صورت تزريق موضعي براي درمان خارش‌هاي حاد و مزمن پوستي استفاده كرد و نتيجه‌ي‌ مطلوب گرفت.

8-2- عسل و بيماري‌هاي گوارشي
عناصر گوناگون شيميايي موجود در عسل به نوعي است كه قادر است تأثيرات نيكوئي بر برخي از بيماري‌هاي دستگاه گوارش بگذارد . براي مثال:
• به دليل داشتن آنزيم‌هاي گوارشي، به هضم غذا كمك مي‌كند. اين آنزيم‌ها عبارتند از:‌آميلاز،‌ ساكاراز، ليپاز و ...
• عسل از شدت ترش كردن معده مي‌كاهد (افزايش ترشحات اسيدي معده را تعديل مي‌كند.)‌براي زخم‌معده و التهاب معده مفيد است . كاهش ترشحات اسيدي معده را تعديل مي‌كند ‌و در حقيقت مي‌توان گفت عسل نقش مؤثري در تنظيم اسيدهاي معده دارد. در همين زمينه يك بررسي جالب توسط پروفسور «خوتكين» بر روي تعداد زيادي از بيماران مبتلا به زخم معده و زخم روده انجام گرفت. در اين بررسي گروهي از اين بيماران به روال معمول مراكز درماني تحت معالجه قرار گرفتند و گروهي ديگر فقط به وسيله‌ي عسل، نتيجه فوق‌العاده جالب بود. 61% از گروه اول كاملاً بهبود يافته و 18% آنها كماكان از درد رنج مي‌بردند، اما از گروه دوم 84% كاملاً بهبود يافته و 9/5% آنها كماكان از درد شكايت داشتند.
دانشمندان بر اين عقيده‌اند كه عسل به طور مضاعف روي زخم معده تأثير مي‌گذارد: يك تأثير موضعي كه باعث التيام سريع زخم و تعديل اسيدهاي معده مي‌گردد و يك تأثير كلي كه بر اثر آن حال عمومي بيمار بهتر شده و دستگاه عصبي او آرامش مي‌يابد.
• حسن تأثير فعال عسل در درمان عفونت‌هاي روده‌اي به ويژه نزد اطفال، ‌كاملاً روشن و اثبات شده مي‌باشد. از رسول اكرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نيز نقل گرديده كه در موارد بسياري خوردن عسل را براي درمان اسهال سفارش فرموده‌اند.
• عسل به دليل داشتن اسيد فورميك مانع از تخمير مي‌گردد؛ زيرا اين ماده روي ميكروب‌هاي امعاء مؤثر مي‌باشد.
• عسل مانع به وجود آمدن يبوست است،‌به ويژه يبوستي كه بعد از اعمال جراحي عارض مي‌شود؛ زيرا داراي اسانس‌هاي فراري است كه باعث افزايش فعاليت‌روده‌ها مي‌گردد. همين طور عسل داراي ماده گلوكوسيد استراءستيل است كه در امعاء تبديل به اوكسي متيل انتراكينون شده و مانع از ايجاد يبوست مي‌گردد.
• در اكثر بيماريهاي كبدي و كيسه صفرا، اگر عسل را جزء رژيم غذاي بيمار قرار دهند،‌مفيد و مؤثر خواهد بود؛ زيرا عسل براي بافت‌هاي كبد يك ماده مغذي است و ذخيره مواد قندي در كبد را افزايش مي دهد.
اگر عسل را با گرده گل و شاه‌انگبين (غذاي ملكه زنبورهاي عسل) ممزوح كنند،‌به دليل داشتن املاح معدني،‌ويتامين‌ها ، هورمون‌ها ، اسيدها و ... در اكثر بيماري‌هاي كبد مؤثر بوده و فعاليت تبادلات مواد قندي كبد را افزايش مي‌دهد. دكتر كخ اين قدرت تأثير در عسل را مرهون ماده‌اي به نام (Glueatilic Factory) مي‌داند كه تأثيري ويژه بر كبد و دستگاه جريان خون و قلب دارد.

[جوینده حق]

8-3-عسل و بيماريهاي تنفسي
• در بيماري سل: عسل تأثير مفيدي بر بيماري سل دارد و شايد اين حسن تأثير در نتيجه اين باشد كه عسل مقاومت بدن را در مقابل التهاب سلي افزايش مي‌دهد . خوراندن 100 تا 150 گرم عسل به بيمار مبتلا به سل‌ريوي، باعث مي‌شود كه وزن بيمار نسبت به ساير بيماراني كه عسل نخورده‌اند، افزايش يافته؛ از ميزان سرفه وي كاسته و شفافيت خون او زياد شود.
• سياه سرفه و التهاب حنجره و گلو از بيماري‌هايي هستند كه عسل در بهبودي آنها بسيار مؤثر است.
• التهاب ريه: مصرف عسل در التهاب ريه و برطرف كردن سرفه سودمند است و به همين دليل شركت داروئي Natterman آلمان، عسل را به تركيبات داروئي ضد سرفه خود اضافه كرده است. از جمله شربت Melrosum كه يكي از بهترين داروهاي ضد سرفه و التهاب قصب‌الريه به ويژه براي اطفال مي‌باشد.
• در بيماري‌هاي آسم و ذات‌الريه، عسل به صورت شربت به همراه كلروركلسيم و محلول ديمدرول مصرف مي‌شود.

8-4- عسل و درمان بيمار‌ي‌هاي چشم
عسل را از قديم الايام در معالجه‌ي بيماري‌هاي چشم به كار مي‌برده‌اند و به نتايج مطلوبي نيز دست مي‌يافتند. امروزه تجارب و آزمايشات بي‌شمار تأثير و فايده‌ي عسل را در درمان بيماري‌هاي زير ثابت كرده است.
• التهاب پلك‌ها.
• انواع التهابات قرنيه از قبيل التهاب سلي چشم، سيفيليس و تراخم.
• آلودگي و زخم قرنيه.
• انواع سوزش‌هاي چشم، ( با به كارگيري تركيبي از عسل با روغن ماهي) به همين دليل اكثر پزشكان توصيه مي‌كنند كه در تركيبات داروئي ضد التهابات چشمي عسل را نيز به دليل خاصيت ضد ميكروبي ،‌طراوت بخشي، مغذي و ترميم‌كنندگي بافت‌ها(Regeneration) به ويژه در قرنيه، ملحوظ دارند.
• جديدترين مطلبي كه درباره‌ي عسل و بيماريهاي چشم منتشر گرديده، كتابي است از دو محقق به نامهاي ماكسيمنكو و بالوتينا درباره معالجه نزديك‌بيني (Myopia) . در اين كتاب موفقيت عسل در جلوگيري از پيشرفت بيماري و بهبودي ديد چشم و افزايش قدرت بينايي طي تجارب فراواني اثبات گرديده است.

8-5- عسل و درمان بيماري‌هاي زنان و زايمان
جهت رعایت ادب این مطلب در اینجا گذاشته نشد، در صورت علاقه مندی به فایل تحقیق مراجعه کنید.

8-6- عسل و درمان بيماري‌هاي گوش، حلق و بيني
• عسل و انواع سرماخوردگي: از قديم گفته شده كه سرماخوردگي‌ها( زكام،‌آنفلوونزا و گريپ) بدون معالجه در مدت هفت روز و با معالجه در يك هفته!! بهبود مي‌يابند (كنايه از اينكه دارو تأثير چنداني در بهبودي سريع اين بيماري‌ها ندارد). ولي گويا عسل اين قاعده را تغيير داده است؛ زيرا تجربه ثابت كرده در صورت مصرف عسل همراه با شير داغ و يا با عصاره ليمو و يا با چاي ، مدت بيماري به سه روز تقليل مي‌يابد.
• التهاب پنهان مجاري تنفسي: مانند التهاب پنهان بيني و حلق كه با معالجات معمولي بهبود نيافته باشند. در اين گونه موارد عسل را به صورت محلول رقيق شده در آب درآورده و استنشاق مي‌نمايند. اين عمل نتايج بسيار خوبي در پي خواهد داشت.
• التهاب مزمن سينوسها و التهاب چركي مزمن گوش مياني اگر با محلول عسل شستشو داده شوند،‌بهبود مي‌يابند؛ زيرا استفاده از محلولي كه 30% آن را عسل تشكيل دهد ،‌براي متوقف ساختن رشد انواع ميكروب‌ها كفايت مي‌كند.
• زكام حاد(Rhinitis) و التهاب حلق و نايژه‌ها را برطرف مي‌سازد.
• در التهاب خشك بيني و حلق، معالجه با عسل نتايج سودمند و اميدوار كننده‌اي دربرخواهد داشت.
• التهاب دهان (Aphthose) در برابر معالجه موضعي با عسل به مدت پنج روز، واكنش مساعد نشان مي‌دهد.

[جوینده حق]

بخش سوم: عسل و زنبور عسل در قرآن

1- آیات
(( وَ أَوْحَى رَبُّك إِلى النَّحْلِ أَنِ اتخِذِى مِنَ الجِْبَالِ بُيُوتاً وَ مِنَ الشجَرِ وَ مِمَّا يَعْرِشونَ*
ثمَّ كلِى مِن كلِّ الثَّمَرَتِ فَاسلُكِى سبُلَ رَبِّكِ ذُلُلاً يخْرُجُ مِن بُطونِهَا شرَابٌ مخْتَلِفٌ أَلْوَنُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِّلنَّاسِ إِنَّ فى ذَلِك لاَيَةً لِّقَوْمٍ يَتَفَكَّرُونَ ))
(( پروردگار تو به زنبور عسل وحى (الهام غريزى ) فرستاد كه از كوهها و درختان و داربستهائى كه مردم مى سازند خانه هائى برگزين !.
سپس از تمام ثمرات تناول كن ، و راههائى را كه پروردگارت براى تو تعيين كرده به راحتى بپيما، از درون شكم آنها نوشيدنى خاصى خارج مى شود، به رنگهاى مختلف ، كه در آن شفاى مردم است در اين امر نشانه روشنى است براى جمعيتى كه اهل فكرند.))

2- تفسیر

[size=large]در اين آيات به چند تعبير برخورد مى كنيم كه همه درخور دقت است :

‌أ. كلمه وحى
[size=large]جهت اختصار حذف شده است.

‌ب. آيا الهام غريزى مخصوص زنبوران عسل است ؟
در اينجا اين سؤ ال پيش مى آيد كه غرائز و يا الهام غريزى منحصر به زنبوران عسل نيست و در همه حيوانات وجود دارد، چرا تنها در اينجا اين تعبير آمده است ؟
اما با توجه به يك نكته پاسخ اين سؤ ال روشن مى شود و آن اينكه : امروز كه زندگى زنبوران عسل دقيقا از طرف دانشمندان مورد بررسى عميق قرار گرفته ثابت شده است كه اين حشره شگفت انگيز آنچنان تمدن و زندگى اجتماعى شگفت انگيزى دارد كه از جهات زيادى بر تمدن انسان و زندگى اجتماعى او پيشى گرفته است

[size=large]البته كمى از زندگى شگرفش در گذشته روشن بوده ، ولى هرگز مثل امروز ابعاد مختلف آن كه هر يك از ديگرى عجيبتر است شناخته نشده بود، قرآن به طرز اعجازآميزى با كلمه وحى به اين موضوع اشاره كرده است ، تا اين واقعيت را روشن سازد كه زندگى زنبوران عسل را هرگز نبايد با انعام و چهار پايان و مانند آنها مقايسه كرد، و شايد همين انگيزه اى شود كه به درون جهان اسرار آميز اين حشره عجيب گام بگذاريم و به عظمت و قدرت آفريدگارش آشنا شويم ، و اين است رمز دگرگون شدن لحن كلام در اين آيه نسبت به آيات گذشته.

‌ج. قبل از هر چيز خانه سازى
[size=large]نخستين ماموريت زنبوران در اين آيه ماموريت خانه سازى ذكر شده ، و اين شايد به خاطر آن است كه مساءله مسكن مناسب نخستين شرط زندگى است و به دنبال آن فعاليتهاى ديگر امكان پذير مى شود، و يا به خاطر آنكه ساختمان خانه هاى شش ضلعى زنبوران عسل كه شايد مليونها سال است به همين شكل در شرق و غرب جهان ادامه دارد از عجيبترين برنامه هاى زندگى آنها است و حتى شايد از ساختن خود عسل عجيبتر است ، چگونه اين ماده مومى مخصوص را تهيه مى كند؟ و چگونه اين خانه هاى شش ضلعى را با ظرافت و مهندسى فوق العاده دقيقى مى سازد؟ خانه هائى كه نقشه آن بسيار حساب شده و زواياى آن كاملا دقيق و يكسان است ، اساسا براى استفاده كامل از يك سطح به گونه اى كه هيچ قسمتى از آن ، هدر نرود و يا زواياى تنگ و تاريكى پيدا نكند، راهى بهتر از انتخاب خانه هاى شش ضلعى با زواياى مساوى نيست ، به اضافه اين نوع خانه از استحكام خاصى برخوردار است .


‌د. انتخاب اين خانه ها
چنانكه قرآن در آيه فوق مى گويد: گاهى در كوهها است ، در لابلاى صخره هاى غير قابل عبور، و شكاف هاى مخصوص سنگهائى كه آمادگى براى اين هدف دارند و گاهى در لابلاى شاخه هاى درختان ، و گاهى در كندوهائى كه انسانها بر فراز داربستها در اختيارشان مى گذارند.

ضمنا از اين تعبير استفاده مى شود كه لانه و كندوى عسل بايد در نقطه مرتفعى از كوه و درخت و داربست باشد تا به خوبى بتواند از آن استفاده كند.
بعد دومين ماموريت زنبور عسل شروع مى شود چنانكه قرآن مى گويد: ((سپس ما به او الهام كرديم كه از تمام ثمرات تناول كن و راههائى را كه پروردگارت براى تو تعيين كرده به راحتى بپيما)).
سرانجام آخرين مرحله ماموريت آنها را (به صورت يك نتيجه ) اينچنين بيان مى كند: (( از درون زنبوران عسل نوشيدنى مخصوصى خارج مى شود كه رنگهاى مختلفى.))
(( و اين شراب حلال ، داروى شفا بخش مهمى براى مردم است.))
و در اين ماجراى برنامه زندگى زنبوران عسل و ارمغانى كه آنها براى جهان انسانيت مى آورند، كه هم غذا است ، هم شفا و هم درس زندگى ، نشانه روشنى از عظمت و قدرت پروردگار است براى آنهائى كه تفكر و انديشه مى كنند (( ان فى ذلك لاية لقوم يتفكرون.))

[جوینده حق]

در اين آيات نكات پر معنى و قابل ملاحظه اى است :

1.عسل از چه ساخته مى شود؟

زنبوران عسل معمولا از ماده قندى مخصوصى كه در ريشه گلها قرار داده شده است مى مكند و آنرا جمع آورى مى كنند، ولى زنبورشناسان مى گويند كار زنبوران تنها استفاده از اين ماده قندى بن گلها نيست ، بلكه احيانا از تخمدان گلها و دمبرگها و ميوه ها نيز استفاده مى كنند كه قرآن از همه اينها تعبير به ((من كل الثمرات)) (همه ميوه ها) كرده است
جمله عجيبى كه از مترلينگ (دانشمند زيست شناس) نقل شده ، اهميت تعبير قرآن را آشكار مى سازد آنجا كه مى گويد: همين امروز اگر زنبور عسل (اعم از وحشى و اهلى ) از بين برود يكصد هزار نوع از گياه ها و گلها و ميوه هاى ما از بين خواهد رفت ، و از كجا كه اصولا تمدن ما از بين نرود؟ (زيرا نقش زنبوران عسل در جابجا كردن گرده هاى نر گلها و بارور ساختن گياهان ماده و به دنبال آن پرورش يافتن ميوه ها آنقدر عظيم است كه بعضى از دانشمندان حتى آنرا از عسل سازى زنبوران هم مهمتر مى دانند.
در حقيقت آنچه را زنبوران عسل از آن مى خورند، بالقوه انواع ميوه هائى است كه به كمك آنها، شكل مى گيرد و با اين حال چه پر معنى است كلمه ((كل الثمرات)).


2.راههاى مطمئن و رام !

زنبورشناسان با مطالعاتى كه روى اين حشره انجام داده اند به اين نتيجه رسيده اند كه صبحگاهان گروهى از زنبوران كه ماموران شناسائى گلها هستند از كندو بيرون مى آيند و مناطق مختلف پر گل را كشف كرده و به كندو باز مى گردند و به اطلاع ديگران مى رسانند، حتى سمت و جهت آنرا مشخص كرده و فاصله آن را نيز از كندو به اطلاع هموطنان خود مى رسانند.
زنبوران براى رسيدن به منطقه گلها گاهى راه خود را نشانه گذارى مى كنند، و از طريق پراكندن بوهاى مختلف در مسير راه ، و مانند آن ، چنان راه را مشخص مى كنند كه كمتر امكان دارد زنبورى سرگردان شود!
جمله ((فاسلكى سبل ربك ذللا)) (در جاده هاى پروردگارت كه رام و تسليم تو است گام بگذار) گويا اشاره به اين واقعيت است.

3.عسل در كجا ساخته مى شود؟

شايد هنوز بسيارى از افراد فكر مى كنند كه برنامه كار زنبوران عسل اين است كه شيره گلها را مكيده و در دهان خود جمع و در كندو ذخيره مى كنند، در حالى كه چنين نيست آنها شيره هاى گلها را به بعضى از حفره هاى درون بدن خود كه زنبورشناسان به آن ، چينه دان مى گويند مى فرستند، و در آنجا كه حكم يك كارخانه كوچك مواد شيميائى دارد تغيير و تحولهاى مختلفى پيدا كرده ، شهد گلها به عسل تبديل مى گردد، و مجددا زنبور، عسل ساخته شده را از بدن خود بيرون مى فرستد.
عجيب اينكه سوره نحل ، از سوره هاى مكى است و مى دانيم در منطقه مكه نه گل و گياهى وجود دارد و نه زنبوران عسل ، ولى قرآن با اين دقت و ظرافت از آن سخن مى گويد و با تعبير جالبى مانند ((يخرج من بطونها شراب مختلف الوانه)) (از درون زنبوران مايعى خارج مى شود به رنگهاى مختلف) حتى به ريزه كاريهاى ساختن عسل نيز اشاره كرده است .
[size=large][size=large]


4.رنگهاى مختلف عسل
[size=large][size=large][size=large]
رنگ عسل ، بر حسب آنكه زنبور بر چه گل و ثمره اى نشسته و از آن بهره گيرى كرده باشد تفاوت مى كند، به همين جهت در پاره اى از موارد قهوه اى تيره ، و گاهى نقره اى سفيد، و گاهى بيرنگ ، و گاهى زرد رنگ ، گاهى شفاف ، زمانى تيره ، گاهى زرد طلائى ، زمانى خرمائى و حتى گاهى ، مايل به سياهى است.
اين تنوع رنگها علاوه بر اين كه گوياى تنوع سرچشمه هاى بدست آوردن عسل است ، تنوعى براى ذوقها و سليقه هاا نيز محسوب مى شود زيرا امروز ثابت شده است كه رنگ غذا در تحريك اشتهاى انسان بسيار مؤ ثر است ، قديمى ها نيز گويا اين مساءله روانى را شناخته بودند كه غذاهاى خود را با زعفران و زردچوبه و رنگهاى ديگر رنگين مى ساختند، تا از طريق بصرى نيز ميهمانانشان را به خوردن غذا تشويق نمايند، در كتب غذاشناسى در اين زمينه بحث فراوان كرده اند كه نقل همه آنها مناسب با بحث فشرده تفسيرى ما نيست .