8 درس اخلاقی که امام صادق(ع.) به شاگردشان دادند

[Hadith]

روزی امام صادق (علیه السلام) خطاب به شاگردانش فرمود: تاکنون از من چه آموخته اید؟

یکی از شاگردان گفت: هشت مسأله آموخته ام.

امام صادق (علیه السلام): آنها را برایم بیان کن تا بدانم. شاگرد گفت:
... 1
دیدم هر محبوبی حبیب خود را هنگام مرگ رها می کند و از اوجدا می شود، پس همت و سعی خود را مصروف داشتم به چیزی که از من جدا نگردد و مرا تنها نگذارد، بلکه در تنهائی انیس و مونس من باشد. و آن عمل خیر است گه پس از مرگ نیز با من است.

خداوند متعال فرمود: فَمَنْ يَعْمَلْ مِثْقَالَ ذَرَّةٍ خَيْرًا يَرَهُ.
امام علیه السلام: احسنت، آفرین.

2
گروهی را دیدم که به حسب و نسب خود فخر می کنند. و گروهی دیگر به مال و فرزند خود، و حال آنکه اینها فخر ندارند. من فخر عظیم را در کلام خدا دیدم که فرمود: ان اکرمکم عند الله اتقیکم پس تلاش کردم نزد خدا کریم باشم. الحجرات آیه 13
امام علیه السلام: احسنت، آفرین.

3
دیدم مردم به لهو و لعب، و طرب و شادی سرگرم هستند و شنیدم که خداوند فرمود: و اما من خاف مقام ربه و نهی النفس عن الهوی فان الجنة هی الماءوی (النازعات آیه 40)

هرکس از خدای خویش بر انجام گناه بترسد و نفس خویش را از هوی و هوس باز دارد جایگاه او بهشت است.

بنابراین سعی کردم هوی و هوس را از خود دور کنم، و بر طاعت و عبادت الهی مداومت ورزم
امام علیه السلام: احسنت، آفرین.

4-
دیدم هرکس چیزی بدست می آورد، در حفظ او می کوشد در حالی که خداوند می فرماید: من ذا الذی یقرض الله قرضا حسنا فیضاعفه له اضعافا کثیرة (بقره آیه 245)

هرکس به خداوند و در راه او قرض الحسنه بدهد، پس خدا آن را چند برابر به او بر گرداند و ثواب بسیاری به او خواهد داد.

پس من مضاعفه را دوست دارم و چیزی را محفوظ تر از آنچه نزد خدا باشد نمی بینم. به همین جهت هرگاه چیزی عزیز و بزرگ به دست می آورم به وسیله آن به خدا رو می آورم و در راه خدا به مصرف می رسانم تا ذخیره ای برای آخرت باشد که به آن نیاز پیدا خواهم کرد.
امام علیه السلام: احسنت، آفرین.

5-
دیدم بعضی از مردم به بعضی دیگر حسد ورزند حداوند می فرماید:
نحن قسمنا بینهم معیشتهم فی الحیوة الدنیا و رفعنا بعضهم فوق بعض درجات لیتخذ بعضهم بعضا سخریا و رحمة ربک خیر مما یجمعون /زخرف آیه 32

ما روزی مردم را در زندگی دنیا میان ایشان قسمت نمودیم و بعضی را بر بعضی دیگر برتری بخشیدیم تا برای رفع نیازمندی های خود دیگران را بکار گیرند. و با تعاون و همکاری نیازهای یکدیگر را برطرف سازند، و رحمت پروردگار تو بهتر است از آنچه مردم در دنیا انباشته می کنند.

پس وقتی دانستم رحمت واسعه الهیه از آنچه مردم جمع می کنند بهتر است، به هیچکس حسد نورزیدم و بر آنچه از دنیا از دست دادم تأسف نخوردم.
امام علیه السلام: احسنت، آفرین.

6
دیدم بعضی از مردم با بعضی دیگر در مسائل دنیوی و لذات نفسانی با هم کینه و دشمنی می ورزند، و شنیدم کلام خدا را که فرمود:

ان الشیطان لکم عدو فاتخذوه عدوا (فاطر آیه 6)

پس به دشمنی با شیطان روی آوردم و از دشمنی با غیر او اعراض کردم.

امام علیه السلام: احسنت، آفرین.

7
دیدم مردم در طلب رزق و جمع مال بسیار تلاش می کنند و خود را بزحمت می اندازند در حالی که شنیدم خداوند فرمود:

و ما خلقت الجن و الانس الا لیعبدون * ما ارید منهم من رزق و ما ارید ان یطعمون * ان الله هو الرزاق ذوالقوة المتین ذاریات آیه 56 تا 58

هدف خلقت جن و انس معرفت و پرستش خداوند است. من از مردم روزی و اطعام نمی خواهم، همانا خدا روزی رسان توانا و نیرومند است.

پس دانستم وعده خدا حق، و سخن او راست است. آنگاه به وعده او آرام گرفتم و به سخن او راضی شدم و به حق او بر من توجه نمودم و از آنچه برای من نزد غیر اوست روی گرداندم.
امام علیه السلام: احسنت، آفرین.

8
دیدم گروهی از مردم به سلامتی و نیروی بدنی خود، بعضی دیگر به کثرت اموال، و جمعی به کثرت اولاد اعتماد نموده، و به آینده خویش دل خوش کرده اند، در حالی که شنیدم خداوند فرمود:
و من یتق الله یجعل له مخرجا * و یرزقه من حیث لا یحتسب و من یتوکل علی الله فهو حسبه ان الله بالغ امره قد جعل الله لکل شیء قدرا. سوره طلاق آیه 2 و 3

کسی که تقوای الهی پیشه سازد، خداوند او را از شبهات و مشکلات و فتنه های دنیا، و شدائد و خطرات آخرت به سلامت بیرون خواهد آورد، و از راهی که تصور نمی کند و به حساب نمی آید روزی او را خواهد داد. هر کس بر خدا توکل کند خدا او را کفایت نماید و به هدف و مرادش می رساند، و خداوند برای هر چیزی اندازه ای قرار داده است. بنابراین من بر خدا توکل کردم و اعتمادم از غیر او زائل گشته است.

امام صادق علیه السلام پس از شنیدن این هشت مطلب فرمود: به خدا سوگند، تورات، انجیل، زبور، فرقان و سایر کتب آسمانی به این مطالب هشتگانه بر می گردد.

برگرفته از کتاب المواعظ العديه- ص 208