دعاى مضطرّ اجابت مى‏شود!

[faateme-313]

گرچه خداوند دعاى همه را- هر گاه شرائطش جمع باشد- اجابت مى‏كند ولى در آیه فوق مخصوصا روى عنوان" مضطر" تكیه شده است، به این دلیل كه یكى از شرائط اجابت دعا آن است كه انسان از عالم اسباب بكلى چشم پوشی كند و تمام قلب و روحش را در اختیار خدا قرار دهد، همه چیز را از آن او بداند و حل هر مشكلى را به دست او ببیند، و این درك و دید در حال اضطرار دست مى‏دهد.
آرى اگر انسان به این مرحله برسد مهمترین شرط اجابت دعا را فراهم ساخته است.
در بعضى از روایات این آیه تفسیر به قیام حضرت مهدى (صلوات اللَّه و سلامه علیه) شده.
در روایتى از امام باقر (علیه السلام) مى‏خوانیم كه فرمود:

«و اللَّه لكأنی انظر الى القائم و قد اسند ظهره الى الحجر ثم ینشد اللَّه حقه ... قال هو و اللَّه المضطر فى كتاب اللَّه فى قوله: أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ یَكْشِفُ السُّوءَ وَ یَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الْأَرْضِ»:
" به خدا سوگند گویا من مهدى (صلوات اللَّه و سلامه علیه) را مى‏بینم كه پشت به حجر الاسود زده و خدا را به حق خود مى‏خواند ... سپس فرمود: به خدا سوگند مضطر در كتاب اللَّه در آیه أَمَّنْ یُجِیبُ الْمُضْطَرَّ ... او است" (تفسیر" نور الثقلین" جلد 4 صفحه 94)
در حدیث دیگرى از امام صادق (علیه السلام) چنین آمده:

«نزلت فى القائم من آل محمد علیهم السلام هو و اللَّه المضطر اذا صلى فى المقام ركعتین و دعا الى اللَّه عز و جل فاجابه و یكشف السوء و یجعله خلیفة فى الارض»:
" این آیه در مورد مهدى از آل محمد (صلوات اللَّه علیهم) نازل شده، به خدا سوگند مضطر او است، هنگامى كه در مقام ابراهیم دو ركعت نماز بجا مى‏آورد و دست به درگاه خداوند متعال بر مى‏دارد دعاى او را اجابت مى‏كند، ناراحتى‏ها را بر طرف مى‏سازد، و او را خلیفه روى زمین قرار مى‏دهد" (تفسیر" نور الثقلین" جلد 4 صفحه 94)
بدون شك منظور از این تفسیر- همانگونه كه نظائر آن را فراوان دیده‏ایم- منحصر ساختن مفهوم آیه به وجود مبارك مهدى (صلوات اللَّه و سلامه علیه) نیست، بلكه آیه مفهوم گسترده‏اى دارد كه یكى از مصداقهاى روشن آن وجود مهدى (صلوات اللَّه و سلامه علیه) است كه در آن زمان كه همه جا را فساد گرفته باشد، درها بسته شده، كارد به استخوان رسیده بشریت در بن بست سختى قرار گرفته، و حالت اضطرار در كل عالم نمایان است در آن هنگام در مقدس‏ترین نقطه روى زمین دست به دعا برمى‏دارد و تقاضاى كشف سوء مى‏كند و خداوند این دعا را سرآغاز انقلاب مقدس جهانى او قرار مى‏دهد و به مصداق وَ یَجْعَلُكُمْ خُلَفاءَ الْأَرْضِ او و یارانش را خلفاى روى زمین مى‏كند.
آمنه اسفندیاری
بخش قرآن تبیان