چرا در پایان نماز سلام می دهیم؟

[faateme-313]

یا الله
"سلام" در برخوردهاى مسلمانان در جامعه اسلامى ، یكى از آداب معاشرت و ادب و اخلاق بشمار مى آید، كه جلب محبّت و دوستى مى كند، نشان تواضع و فروتنى است ، و پاداش بسیار دارد. و معنای آن نیز بیان سلم و سلامتی و همین معنا سبب سلام خدا و رسول و فرشتگان شده است:

«سَلَامٌ قَوْلًا مِّن رَّبٍ‏ رَّحِیمٍ[یس/58] بر آنها سلام (و درود الهى) است این سخنى است از سوى پروردگارى مهربان!»
«وَ إِذَا جَاءَكَ الَّذِینَ یُؤْمِنُونَ بِایَاتِنَا فَقُلْ سَلَامٌ عَلَیْكُمْ[انعام/54] هر گاه كسانى كه به آیات ما ایمان دارند نزد تو آیند، به آنها بگو: سلام بر شما»
«سَلَامٌ عَلَیْكمُ بِمَا صَبرَتمُ‏ فَنِعْمَ عُقْبىَ الدَّارِ[رعد/24] (و فرشتگان به آنان مى‏گویند) سلام بر شما بخاطر صبر و استقامتتان! چه نیكوست سرانجام آن سرا (ى جاویدان)!»

مردی از امیرمؤمنان(علیه السلام) پرسید: معنای "السلام علیكم..." چیست؟ امام‌ فرمود "پیشوای مترجمان فرمایش خداست و در وقتی كه "السلام علیكم..." خطاب به همگان می‌گوید، به معنای آن است كه همگی از عذاب خدا در روز قیامت مصون هستید".[1]

و همین «معنای سلام» و «جایگاه» آن سبب شده است که در پایان نماز نیز سلام بگوییم:
چون کسی که فریضه نماز را انجام داده، به نوعی خود را از عذاب سلامت بخشیده است. امام صادق (علیه السلام) می فرمایند: معنى سلام در آخر هر نماز امان است، یعنى كسى كه امر پروردگار متعال را به جا آورد و به سنت پیغمبر خدا به حال خضوع و خشوع عمل كند پس او از بلاء دنیا و از عذاب آخرت در امن مى ‏شود.[2]

و چون انسان با تکبیره الاحرام در آغاز نماز، افعالی از جمله سخن گفتن با دیگران را برای خود حرام کرده، با پایان نماز این حرمت برداشته می شود و شخص در ابتدای معاشرت با دیگران است، از این رو سلام می گوید:

امام رضا(علیه السلام) می‌فرماید: "سلام برای پایان نماز قرار داده شد و به جای آن تكبیر یا تسبیح یا چیز دیگری قرار داده نشده است؛ از این رو كه وقتی نمازگزار داخل در نماز شد و تكبیرة الاحرام را گفت، دیگر سخن گفتن با مخلوقین حرام است و باید توجّه او به سوی خدا باشد. وقتی كه سلام نماز را داد، از نماز خارج می‌شود و می‌تواند با مخلوقین سخن بگوید و ابتدای سخن با مخلوقین با سلام است"[3]


[1]
. وسائل الشیعه، ج 4، ص 1005، ح 9، ابواب التسلیم.

[2]
. مصباح الشریعة-ترجمه مصطفوى، ص72.

[3]
. وسائل الشیعه، ج 4، ص 1005، ح 10، ابواب التسلیم.

[غفران غ]

سلام علیکم
یکی دیگر از دلایل سلام کردن در نماز این ایه است که
وقل اعملوا فسیری الله عملکم ورسوله والمومنون (105) سوره ی توبه
یعنی خداوند و رسول گرامی ومومنون هم ناظر اعمال ما هستند پس سلام ما به ایشان است

[سید ابراهیم]

باتشکر از فاطمه گرامی که این مبحث خوب را باز کردند. سوالی داشتم برای روشن تر شدن بحث از حضورتان می پرسم.

امام رضا(علیه السلام) می‌فرماید: "سلام برای پایان نماز قرار داده شد و به جای آن تكبیر یا تسبیح یا چیز دیگری قرار داده نشده است؛ از این رو كه وقتی نمازگزار داخل در نماز شد و تكبیرة الاحرام را گفت، دیگر سخن گفتن با مخلوقین حرام است و باید توجّه او به سوی خدا باشد.

وقتی كه سلام نماز را داد، از نماز خارج می‌شود و می‌تواند با مخلوقین سخن بگوید و ابتدای سخن با مخلوقین با سلام است

"

در حدیث فوق امام الرئوف حضرت رضا علیه السلام فرمودند که نماز جز صحبت با خداوند چیز دیگری نیست. ولی چند تا شبهه این جا پیش می آید:

1- اولا در قواعد زبان عربی آمده است که تنها و تنها زمانی که شخص روبرو و دقیقا مقابل مخاطب می ایستد باید از ضمیر ک و یا انت استفاده کند، پس چگونه است که ما می گوییم السلام علیک ایها النبی و رحمه الله برکاته. یعنی در این قسمت نماز ما روبروی پیامبر نشسته ایم؟.

2- در قسمت نهایی نماز زمانی که می گوییم السلام علیکم، این ضمیر کم به که بر می گردد؟ به مخلوقین که مسلما نیست. طبق حدیث فوق و اینکه ما در قبلش گفته ایم السلام علینا و.... پس دیگر معنا ندارد که بخواهیم به بندگان باز هم سلام کنیم.

اگر هم می فرمایید مخاطب خداوند متعال است، می دانیم که از اسامی الله تعالی سلام است، پس چه معنا دارد که به خدا سلام دهیم. تازه اگر بخواهیم معنای دیگر سلام یعنی درخواست سلامتی هم باشد که دیگه ب تر ، یعنی ما برای خدا درخواست سلامتی می کنیم.....!!!

ببخشید اگر کمی طولانی شد.

[faateme-313]

با تشکر از جناب ناظر گرامی.

1.در مورد سوال شما بنده عربیم اصلا خوب نیست! فقط روایت زیر را برایتان نقل میکنم:پيامبر اکرم (صلي الله عليه و آله و سلم) فرمود: اگر کسي به من سلام بدهد، خداوند، روحم را به جسمم برمي‌گرداند و جواب سلام او را مي‌دهم و دوباره سر جاي خود برمي‌گردم.
جوابم همینه!فکر میکنم دلیل عقلانی هم تکیه بر فرموده رسول الله باشه!

2.در مورد ضمیر «علیکم» در سلام سوم، در اين باب آنچه از سخن فقهاء و روايات استفاده مي شود اين است كه نمازگذار در سلام اين چند دسته افراد را قصد مي كند. انبياء ـ عليهم السلام ـ ، ملائكه و ائمه ـ عليهم السلام ـ و اگر در نماز جماعت باشد علاوه بر آن سه دسته، مأمومين به امام جماعت سلام مي دهند و امام مأمومين را قصد مي كند.
شهيد ثاني در شرح اللمعة الدمشقية علاوه بر موارد ياد شده قصد كردن تمام مسلمين از جن و انس را در سلام نماز افزوده است.**وسائل الشيعه، ج 4، ص 68، حديث 10، مكتبة الاسلاميه، ششم 1367**
البته:
امام صادق (علیه السلام) نیز در حدیثی معنای سلام را این گونه بیان کردند: «معنای سلام در انتهای نماز، امان است؛ یعنی، کسی که امر خداوند و سنت پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) را با اخلاص و خشوع انجام می دهد، برای او از بلای دنیا امان و از عذاب آخرت نجات است. سلام اسمی از اسمای الاهی است»

و امام خمینی (رحمة الله علیه) در تشریح سلام نماز می گوید: "بدان که عبد سالک چون از مقام سجود که سر فنا است، به خود آمد و حالت سهو و هوشیاری برای او دست داد و از حال غیبت از خلق به حال حضور رجوع کرد، سلام دهد به موجودات- سلام کسی که از سفر و غیبت مراجعت نموده. پس در اول رجوع از سفر، سلام به نبی اکرم دهد ... و پس از آن، به اعیان دیگر موجودات به طریق تفصیل و جمع توجه کند".

[سید ابراهیم]

بسیار ممنون از پاسختان.... ببخشید یه سوال دیگه. تنها یک قدم باقی مانده

مگر ما نماز اظهار بندگی در مقابل حضرت حق نیست، مگر نماز سخن گفتن با ذات اقدس اله نیست، پس چه طور می شود که ناگهان در سلام نماز، رویکرد ما عوض می شود و به شخص رسول الله سلام می د هیم؟؟؟؟

در ضمن یعنی خود رسول الله هم در نمازشان این سلام را می دادند؟؟؟

[faateme-313]

(۲/دی/۹۱ ۱۳:۲۱)سید ابراهیم نوشته است:  بسیار ممنون از پاسختان.... ببخشید یه سوال دیگه. تنها یک قدم باقی مانده

مگر ما نماز اظهار بندگی در مقابل حضرت حق نیست، مگر نماز سخن گفتن با ذات اقدس اله نیست، پس چه طور می شود که ناگهان در سلام نماز، رویکرد ما عوض می شود و به شخص رسول الله سلام می د هیم؟؟؟؟

در ضمن یعنی خود رسول الله هم در نمازشان این سلام را می دادند؟؟؟

اجازه می فرمایید جواب شما رو از فایل ورد کتاب یکصد و ده پرسش درباره نماز کپی کنم؟!چون پاسخش واقعا کامله و منم اگه بخوام بگم دقیقا همینو میگم پس منبع رو حفظ کنم بهتره!:
قبل از پاسخ، در رابطه با اين سؤال به چند نكته اشاره مى كنيم:
الف- پيامبر(صلى الله عليه وآله) موظف بودند نماز را همان گونه كه خداوند امر فرموده است، به جاى آورند.
ب -پيامبر(صلى الله عليه وآله) و ديگر مردم در احكام الهى مساوى اند.
ج - قرآن مجيد نيز مى فرمايد:«إِنَّ اللَّهَ وَ مَلائِكَتَهُ يصَلُّونَ عَلَى النَّبِى يا أَيهَا الَّذينَ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيهِ وَ سَلِّمُوا تَسْليماً ». أحزاب )33(، آيه 56.؛(خدا و فرشتگانش بر پيامبر درود مى فرستد؛اى كسانى كه ايمان آورده ايد، بر او درود فرستيد و سلام گوييد و كاملاً تسليم(فرمان او) باشيد.»

از طرف ديگر پيامبر(صلى الله عليه وآله) خود در رأس مؤمنان و اولين ايمان آورندگان است. ازاين رو در جاى ديگرى قرآن مجيدمى فرمايد:«آمَنَ الرَّسُولُ بِما أُنْزِلَ إِلَيهِ مِنْ رَبِّه ». البقرة )2(؛ 285.؛ ( پيامبر، به آنچه از سوى پروردگارش بر او نازل شده، ايمان آورده است. »
لذا از آن جايى كه رسول اكرم(صلى الله عليه وآله) خود مؤمن است و آيه قبلى شامل خود آن حضرت نيز مى شود كه به مؤمنان دستورمى دهد به پيامبر صلوات بفرستند، بنابراين پيامبر(صلى الله عليه وآله) موظف به فرستادن صلوات و درود بر خود بودند كمااين كه برخى روايات بر اين مطلب تصريح نموده است.

يكى از ياران پيامبر اكرم(صلى الله عليه وآله) به نام «كعب» نقل مى كند: «همواره پيامبر خدا در نمازش اين گونه صلوات مى فرستاد: «اللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ كَمَا صَلَّيتَ عَلَى إِبْرَاهِيمَ وَ آلِ إِبْرَاهِيمَ إِنَّهُ حَمِيدٌ مَجِيدٌ». بحارالأنوار، ج 82، ص 279. پيامبر(صلى الله عليه وآله) يك شخصيت حقيقى دارد مانند ديگر مردم و يك شخصيت حقوقى به عنوان فرستاده خدا و دراين موارد جهات و حيثيات متفاوت است؛ يعنى، مقام رسالت و شخصيت حقوقى پيامبر(صلى الله عليه وآله) را همه بايد پاس داشته و احترام بگذارند. اين مسأله از چنان اهميتى برخوردار است كه شخصيت حقيقى پيامبر(صلى الله عليه وآله) نيز از اين وظيفه مستثنا نيست.

با توجه به نكات گفته شده معلوم مى شود كه پيامير نيز در نماز و يا در اذان شهادت به رسالت ميداده اند و صلوات نيز مى فرستاده ولى شان پيامبر در اداى اين صلوات شان يك فرد مومن به خدا و رسالت محمد(صلى الله عليه وآله) است لذا هيچ ايرادى ندارد كه صلوات بر پيامبر(صلى الله عليه وآله) بفرستد ولى چنين كارى بدين صورت بر ما روانيست چون ما داراى دو شان نيستيم يكى«محمد بن عبدالله» و ديگرى «رسالت الهى» گرچه ما نيز بر خودمان سلام ميدهيم و مى گوييم السلام علينا و على عباد الله الصالحين..
مجتبى كلباسى، يكصدو ده پرسش و پاسخ درباره نماز، انتشارات ستاد اقامه نماز، 1388، نهم ص 155.
ضمنا مطالعه ی این کتاب پیشنهاد میشود!

---

سوال؟چرا نمی گوییم السلام علی الرسول الله.
چرا این جا می گوییم السلام علیک؟
پاسخ:ما معترف هستیم که پیغمبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) شاهد، حاضر و ناظر به تمام اعمال ما است. من موقع نماز دارم ایشون را میبینم، چرا؟ چون در نمازم میگوییم "السلام عليک ايها النبی"، "عليک" برای زمانی است که مخاطب حاضر باشد جلوی من، ولی ما میگوییم علی علیه السلام چون ایشون الان اینجا حضور ندارند، میشود ضمیر غایب، ولی وقتی من میگویم "السلام عليک ايها النبی"، یعنی پیغمبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) باید با من کمتر از ۱۰ متر فاصله داشته باشد.


سوال2:اگر در نماز نبايد غير خدا را مخاطب خود قرار داد پس چرا مي گوييم «السلام عليك يا ايها النّبي ... »؟


در پاسخ به اين پرسش توجه به امور ذيل لازم است:
1. مخاطب قرار دادن غير خدا در نماز به عنوان شرط يا اجزاي نماز:ادب نماز: در نماز مجموعه از مقررات شرعي و الاهي وجود دارد که براي به تحقق رساندن نماز به صورت مطلوب، مطرح شده است. از قبيل شرايط ظاهري، و باطني نمازگزار و نيز محل نماز و اجزا و ترتيبات مربوطه به نماز در تمام احکام مربوط به نماز که همگي از امور روشن و آشکار است،شرطي به عنوان مخاطب قرار ندادن غير خدا مطرح نشده است، بنابراين اولا، اگر در سلام نماز مخاطب انسان غيرخداوند است، هرگز به نماز صدمه نمي زند. زيرا هيچ شرط يا واجبي از واجبات نماز را مخدوش نمي کند. ثانيا، مخاطب قرار دادن غير خدا در نماز از قبيل پيامبر و بندگان صالح خداوند، چون به دستور خداوند، و با نام خدا (سلام) انجام مي پذيرد، در واقع مخاطب قرار دادن خداوند است.
2. روح عبادت و پرستش، اخلاص به حق است:در تمام عبادات از جمله نماز، بايد قصد و نيت خالص باشد يعني تنها خداوند مد نظر باشد نه کسي ديگر. از اين رو در هنگام ورود به نماز سخن گفتن جز به سخن خدا تحريم شده است، يعني انسان بايد، با ادبيات و متني سخن بگويد که کلام خالق و معبود اوست نه کلام مخلوق. سوره حمد، و سوره ديگر مثل توحيد و ... کلام الهي است، همان طور که در نماز بايد انسان روي خود را از تمام جهات ديگر برگرداند و تنها به جهت قبله قرار بدهد، سخن و ادبيات او نيز منحصرا سخن و کلام خداوند گروه همان گونه که از سخن گفتن با غير منع شده است، در ابتداي ورود به نماز از گفتن کلام غير خدا هم منع شده است. همه اين محدوديت هاي کلامي و اندامي فقط براي اين است که روح و قلب انسان به خدا متمرکز شود تا به معراج برسد. بنابراين در نماز بايد نيت خالصانه باشد.
3. در سلام نماز، مخاطب پيامبر، بندگان شايسته و نمازگزاران است:اولا، اصل «سلام» در شب معراج تمثيل يافت، هنگامي که رسول خدا در نماز شب معراج نشست، و دستورهاي تشهد و سلام و صلوات را اجرا کرد، توجهي نمود، ناگاه صفوف فرشتگان و فرستادگان و پيامبران الهي را حاضر ديد به او گفته شد، اي محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بر آنان سلام کن! پيامبر بلافاصله فرمود: السلام عليکم و رحمته الله و برکاته» خداوند به او وحي کرد: من سلام، تحيت و رحمت هستم و تو و خاندانت «برکات هستيد». (جوادي آملي، رازهاي نماز، ص 147-148، 1383)
بنابراين، راز سلام اين است که انسان به دستور خداوند، با نام خداوند به پيامبران و بندگان صالح و نمازگزاران درود مي فرستد.براساس فرامين امام رضا عليه السلام در پاسخ به اين پرسش که سخن مخلوق با ورود به نماز حرام و توجه به خالق براي او لازم مي شود. فراغت از نماز و انتقال از حال نماز با آغاز کلام مخلوق يعني سلام صورت مي گيرد. (وسايل الشيعه، ج 6، ص 417)سلام بر بندگان صالح خداوند، به معناي بازگشت به جمع آنان است.بنابراين، مخاطب قرار دادن غير خداوند را در سلام، منافات با آداب و احکام نماز ندارد و چون به دستور خداوند انجام مي شود و از سوي ديگر سلام نام خداوند است، در نهايت و واقع خداوند مورد خطاب قرار گرفته است.جهت مطالعه بيشتر ر.ک:جوادي آملي، رازهاي نماز، قم، اسراء، چاپ چهارم، 1383.

[M912]

خیلی بحث خوبی بود واقعا ممنون تا حالا اصلا به این موضوع فکر نکرده بودم ولی جالب بود

[شیدا]

الهی ! آن که در نماز جواب سلام نمی شنود ، هنوز نماز گزار نشده . ما را با نماز گزاران بدار !

[faateme-313]

(۲/دی/۹۱ ۲۰:۴۸)M912 نوشته است:  خیلی بحث خوبی بود واقعا ممنون تا حالا اصلا به این موضوع فکر نکرده بودم ولی جالب بود

خواهش میکنم.
ان شا الله که مورد استفاده دوستان قرار گرفته باشه.
یا علی