اصول تربیت فرزند از نگاه معصومین (علیه السلام) 1 , 2&

[zarati313]

نظر به اهمیت تربیت فرزندان و نقش آن در شکل گیری جامعه اسلامی
آگاهی از سیره و شیوه معصومین علیهم السلام در تربیت فرزندان و نگاه ایشان به
فررزند بسیار مهم است.

پدر مادران کنونی و پدر مادران آینده حتما بخوانید

1.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

بَیْتٌ لا صِبْیانَ فیهِ لا بَرَكَةَ فیهِ

خانه‏اى كه كودك در آن نباشد ، بركت ندارد.

كنز العمّال ، ح 44425.



2. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اِنَّ الْوَلَدَ الصّالِحَ رَیْحانَةٌ مِنْ رَیاحینِ الْجَنَّةِ

فرزند شایسته ، گُلى از گل‏هاى بهشت است .

كافى ، ج 6، ص 3، ح 10.



3. امام باقر علیه السلام:

اِذا اَرَدْتَ الْوَلَدَ فَقُلْ عِنْدَ الْجِماعِ : اَللّهُمَّ ارْزُقْنى وَلَدا وَ اجْعَلَهُ تَقیّا لَیسَ فى خَلْقِهِ زِیادَةٌ وَ لا نُقْصانٌ وَ اجْعَلْ عاقِبَتَهُ اِلى خَیْرٍ؛(1)

هرگاه فرزند خواستى ، هنگام آمیزش بگو : بار الها! به من فرزندى عطا كن و او را با تقوا قرار ده و در آفرینش او، كم و زیادى نباشد و او را عاقبت به خیر گردان .

كافى، ج 6 ، ص 10، ح 12.


4. پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اَدِّبُوا اَوْلادَكُمْ فى بُطونِ اُمَّهاتِهِمْ. قیلَ: وَكَیْفَ ذلِكَ یا رَسُولَ اللّه‏ِ؟ فَقالَ: بِاِطْعامِهِمُ الْحَلالَ؛(1)

فرزندانتان را در رحم مادرانشان تربیت كنید. سئوال شد: این چطور ممكن است، اى رسول خدا؟ فرمودند: با خوراندن غذاى حلال (به مادرانشان).

جُنگ مهدوى، ص .132


5. امام صادق علیه ‏السلام :

مِیرَاثُ اللّهِ مِن عَبدِهِ المُؤمِنِ الوَلَدُ الصَّالِحِ ...؛

میراث خداوند به بنده مؤمنش فرزند صالح است

وسائل الشیعة، ج15، ص97.


6.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اَلْبَناتُ هُنَّ الْمُشْفِقاتُ الْمُجَهِّزاتُ الْمُبارَكاتُ، مَنْ كانَتْ لَهُ ابْنَةٌ واحِدَةٌ جَعَلَهَا اللّه‏ُ لَهُ سِتْرا مِنَ النّارِ، و مَنْ كانَتْ عِنْدَهُ ابْنَتانِ اُدْخِلَ الْجَنَّةَ بِهِما، وَ مَنْ كانَتْ عِنْدَهُ ثَلاثُ بَناتٍ أوْ مِثْلُهُنَّ مِنَ الاَْخَواتِ وُضِعَ عَنْهُ الْجِهادُ وَ الصَّدَقَةُ ؛(1)

دختران ، دلسوز ، مددكار و بابركت‏اند . هر كس یك دختر داشته باشد ، خداوند ، او را پوششى از دوزخ قرار مى‏دهد و هر كس دو دختر داشته باشد ، به خاطر آن وارد بهشت مى‏شود و هر كس سه دختر یا مانند آن خواهر داشته باشد ، جهاد و صدقه از او برداشته مى‏شود .

كنز العمّال ، ح 45399 .


7.امام باقر علیه السلام:

شَرُّ الابَاءِ مَن دَعَاهُ البِرُّ اِلَى الاِفرَاطِ وَ شَرُّ الاَبنَاءِ مَن دَعَاه التَّقصِیرِ اِلَى العُقُوقِ"؛

بدترین پدران كسى است كه [در نیكى از حد اعتدال خارج شود و] به زیاده‏روى بگراید و بدترین فرزندان فرزندى است كه در اثر كوتاهى، به عاق والدین دچار شود.

تاریخ یعقوبى، ج 2، ص 486.


8.امام رضا علیه السلام:

لا تَقْرَبِ النِّساءَ فی اَوَّلِ اللَّیْلِ لا شِتاءً وَ لا صَیْفا وَ ذلِكَ اَنَّ الْمَعِدَةَ وَ الْعُروقَ تَـكونُ مُمْتَلِئَةً وَ هُوَ غَیْرُ مَحْمودٍ ، یُتَخَوَّفُ مِنْهُ الْقولَنْجُ وَ الفالِجُ ، وَ الْلَّقْوَةُ وَ النِّقرِسُ ، وَ الْحَصاةُ وَ التَّقْطیرُ ، وَ الْفَتْقُ وَ ضَعْفُ الْبَصَرِ وَ الدِّماغِ. فَاِذا اُریدَ ذلِكَ فَلْیَكُنْ فى آخِرِ اللَّیْلِ؛ فَاِنَّهُ اَصَحُّ لِلْبَدَنِ ، وَ اَرْجى لِلْوَلَدِ ، وَ اَذْكى لِلْعَقْلِ فِى الْوَلَدِ الَّذى یُقْضى بَیْنَهُما؛(1)

آغاز شب ، چه در زمستان و چه در تابستان ، با زنان آمیزش مكن ، این بدان جهت است كه معده و رگ‏ها پُرند و این وضعیت مناسبى [براى آمیزش] نیست و بیم قولنج و فلج و لقوه چانه و نِقرس و سنگ [كلیه [و تقطیر (چكایش) بول وفتق و ضعف در بینایى و ذهن مى‏رود . پس اگر قصد آمیزش دارد ، باید در پایان شب انجام دهد، كه براى بدن ، صحت‏افزاتر و براى فرزنددار شدن امیدبخش‏تر و براى باهوش شدن فرزندى كه در این میان پدید مى‏آید ، بهتر است .

طب الامام الرضا علیه السلام، ص 64.


9. امام على علیه ‏السلام :

لا أدَبَ مَعَ غَضَبٍ

با خشم، تربیت [ممكن [نیست .

غرر الحكم ، ح 10529.


10.امام صادق علیه ‏السلام :

بَادِرُوا اَحدَاثَكُم بِالحَدِیثِ قَبلَ اَن تَسبِقَكُم اِلَیهِم المُرجِئَة

فرزندانتان را با كلام [ما] آشنا كنید پیش از آن كه مرجئه (و دیگر فرقه‏هاى منحرف عقیدتى) بر شما سبقت بگیرند [ و آنان را منحرف سازند].

فروع كافى، ج2، ص94.


11.امام صادق علیه ‏السلام :

مَنْ اَكَلَ سَفَرجَلَةً عَلَى الرِّیقِ طابَ ماؤُهُ وَ حَسُنَ وَلَدُهُ

هر كس ناشتا یك بِهْ بخورد ، نطفه‏اش پاكیزه مى‏شود و فرزندش نیكو مى‏گردد .

كافى ، ج 6، ص 357، ح 3 .


12.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

ما مِن اِمْرَاَةٍ حامِلَةٍ اَكَلَتِ الْبِطِّیخَ اِلاّ یَكونُ مَولودُها حَسَنَ الْوَجْهِ وَ الْخُلُقِ

هیچ زن باردارى نیست كه خربزه بخورد ، مگر این كه فرزندش زیبا و خوش اخلاق مى‏گردد .

طب النبی صلی الله علیه و آله و سلم، ص 10.


13.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اَطْعِمُوا الْمَرأَةَ فى شَهْرِها الَّذى تَلِدُ فیهِ التَّمْرَ فَاِنَّ وَلَدَها یَكونُ حَلیما نَقیّا

به زن، در ماهى كه زایمان كرده ، خرما بدهید ، چرا كه فرزند او بردبار و پاك مى‏شود .

مكارم الأخلاق ، ص 169 .


14.پیامبر صلى‏الله‏علیه ‏و ‏آله :

مَنْ وُ لِدَ لَهُ مَولودٌ فَلْیُؤَذِّنْ فى اُذُنِهِ الْیُمْنى بِاَذانِ الصَّلاةِ وَلْیُقِمْ فِى الْیُسْرى فَاِنَّها عِصْمَةٌ مِنَ الشَّیْطانِ الرَّجیمِ ؛(1)به هر كس فرزندى داده شود ، باید در گوش راست او اذان نماز و در گوش چپ او اقامه بگوید ؛ چرا كه مایه ایمنى از شیطانِ رانده شده است .

كافى ، ج 6، ص 24، ح 6.


15.پیامبر صلى‏الله‏علیه ‏ و‏آله :

لَیْسَ لِلصَّبىِّ لَبَنٌ خَیْرٌ مِنْ لَبَنِ اُمِّهِ ؛(1)

براى كودك ، هیچ شیرى بهتر از شیر مادرش نیست .

عیون اخبار الرضا ، ج 1، ص 38، ح 69 .


16.امام صادق علیه السلام:

اَلرَّضاعُ واحِدٌ وَ عِشْرونَ شَهْرا، فَما نَقَصَ فَهُوَ جَورٌ عَلَى الصَّبىِّ ؛(1)

شیرخوارى ، 21 ماه است . پس هر چه كم شود ، ظلم بر كودك است .

كافى ، ج 6، ص 40، ح 3 .


17.امام صادق علیه السلام:

عَلِّمُوا صِبیَانَكُم مِن عِلمِنَا مَا یَنفَعُهُم اللّهُ بِهِ لا تَغلِبَ عَلَیهِمُ المُرجِئَةُ بِرَأیِهَا

كودكانتان را به دانش ما آموزش دهید كه براى آنان سودمند است تا مرجئه [و منحرفین] با دیدگاه‏هاى خود آنان را مغلوب خود نسازند.

الخصال، ج2، ص157..


18.امام صادق علیه السلام:

اَ لْبَنونَ نَعیمٌ وَ الْبَناتُ حَسَناتٌ وَ اللّه‏ُ یَسْألُ عَنِ النَّعیمِ ، وَ یُثیبُ عَلَى الحَسَناتِ

پسران، نعمت‏اند و دختران خوبى. خداوند ، از نعمت‏ها سؤال مى‏كند و به خوبى‏ها پاداش مى‏دهد .

كافى ، ج 6، ص 7، ح 12 .


19.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

طَهِّروا اَولادَكُمْ یَوْمَ السّابِـعِ فَاِنَّهُ اَطْیَبُ وَ اَطْهَرُ و اَسْرَعُ لِنَباتِ اللَّحْمِ، وَ اِنَّ الأَْرْضَ تَنْجُسُ مِنْ بَولِ الاَْغْلَفِ اَرْبَعینَ صَباحا

روز هفتم [تولّد] ، فرزندتان را [با ختنه] پاك كنید ، چرا كه مایه تمیزى و پاكیزگى بیشتر و رویِش شتابنده‏ترِ گوشت است و زمین ، چهل روز از بول شخص ختنه نشده ، آلوده مى‏ماند .

كافى ، ج6، ص35، ح2.


20.امام على علیه السلام:

تَخَیـَّروا لِلرَّضاعِ كَما تَتَخَیَّرونَ لِلنِّـكاحِ، فَاِنَّ الرَّضاعَ یُغَیِّرُ الطِّباعَ

براى شیردادن ، [دایه‏هاى شایسته [انتخاب كنید، همان‏گونه كه براى ازدواج انتخاب مى‏كنید ، چرا كه شیر ، طبیعت‏ها را تغییر مى‏دهد .

قرب الاسناد ، ص 93، ح 312.


21.عمرو بن شعیب عن أبیه عن جدّه:

اِنَّ النَّبىَّ صلی الله علیه و آله و سلماَمَرَ بِتَسمَیةِ الْمَولودِ یَوْمَ سابِعِهِ وَ وَضْعِ الاَْذى عَنهُ وَ العَقِّ

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلمبه نام‏گذارى كودك در روز هفتمِ تولّد و كوتاه كردن موى او و عقیقه كردن ، فرمان داد .

سنن الترمذى ، ج 5، ص 132، ح 2832.


22.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

مَنْ كانَ عِنْدَهُ صَبِىٌّ فَلْیَتَصابَ لَهُ

هر كس با كودك سروكار دارد ، با او كودكانه رفتار كند .

من لا یحضره الفقیه ، ج 3، ص 483، ح 4707.


23.امام على علیه السلام:

وَ حَقُّ الوَلَدِ عَلَى الوالِدِ أنْ یُحَسِّنَ اِسمَهُ وَ یُحَسِّنَ اَدَبَهُ، و یُعَلِّمَهُ القُرآنَ

حقّ فرزند بر پدر ، آن است كه نام خوب بر او بگذارد و او را خوب تربیت كند و قرآن به او بیاموزد .

نهج البلاغة ، حكمت 399.


24.امام صادق علیه السلام:

اِنَّ اللّه‏َ لَیَرْحَمُ الْعَبْدَ لِشِدَّةِ حُبِّهِ لِوَلَدِهِ

بدون تردید ، خداوند بر بنده خود به خاطر شدّت محبّت به فرزندش ، رحم مى‏كند .

كافى ، ج 6، ص 50، ح 5.


25.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

حَقُّ الْوَلَدِ عَلى والِدِهِ... اَنْ یَسْتَفْرِهَ اُمَّهُ

حق فرزند بر پدر این است كه مادر او را گرامى بدارد.

كافى ، ج 6، ص 48، ح 6.


26.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

مَنْ بَكى صَبىٌّ لَهُ فَاَرْضاهُ حَتّى یُسَكِّنَهُ ، اَعْطاهُ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ مِنَ الْجَنَّةِ حَتّى یَرْضى

هر كس كودك گریان خود را راضى كند تا آرام شود ، خداوند از بهشت آن‏قدر به او مى‏دهد تا راضى شود .

الفردوس ، ج 3، ص 549، ح 5715 .


27.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

كانَ النَّبىُّ صلی الله علیه و آله و سلماِذا اَصْبَحَ مَسَحَ عَلى رُؤُوسِ وُلْدِهِ وَ وُلْدِ وُلْدِهِ

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلمهر روز صبح بر سر فرزندان و نوه‏هایشان دست [نوازش] مى‏كشیدند.

بحارالأنوار، ج 104، ص 99، ح 75.


28.امام كاظم علیه السلام:

قالَ بَعْضُهُم : شَكْوَتُ اِلى ابِى الْحَسَنِ موسى علیه السلامابنا لى ، فَقالَ : لا تَضْرِبْهُ، وَاهْجُرْهُ وَ لا تُطِلْ

كسى گفت : از فرزندم به امام كاظم علیه السلامشكایت كردم . ایشان فرمودند : «او را نزن بلكه با او قهر كن ولى نه به مدّت طولانى .

عدّة الداعى ، ص 79.


29.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اَ لْوَلَدُ سَیِّدٌ سَبْعَ سِنینَ، وَ عَبْدٌ سَبْعَ سِنینَ، وَ وَزیرٌ سَبْعَ سِنینَ
چهل حدیث کودک

فرزند هفت سال سروَر، هفت فرمانبردار، و هفت سال وزیر است .

مكارم الاخلاق، ص 222 .


30.امام على علیه السلام:

مَنْ سَاَلَ فى صِغَرِهِ اَجابَ فى كِبَرِهِ

هر كس در خردسالى سئوال كند، در بزرگ‏سالى‏اش پاسخ مى‏دهد .

غرر الحكم ، ح 8273.


31.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اَحِبُّوا الصِّبْیانَ وَ ارْحَمُوهُمْ ، وَ اِذا وَ عَدتُموهُمْ شَیْئا فَفُوا لَهُمْ ، فَاِنَّهُمْ لا یَدْرونَ اِلاّ اَ نَّـكُمْ تَرْزُقونَهُمْ

كودكان را دوست بدارید و با آنان مهربان باشید و هرگاه به آنان وعده دادید ، به آن وفا كنید ، زیرا آنان ، روزى دهنده خود را كسى غیر از شما نمى‏دانند .

كافى ، ج 6، ص 49، ح 3.


32.امام كاظم علیه السلام:

تُسْتَحَبُّ عَرامَةُ الصَّبىِّ فى صِغَرِهِ لِیَكونَ حَلیما فى كِـبَرِهِ، ما یَنْبَغى اَنْ یَكونَ اِلاّ هكَذا

خوب است بچّه در كودكى بازى‏گوش باشد تا در بزرگ‏سالى بردبار گردد و شایسته نیست كه جز این باشد .

كافى ، ج 6، ص 51، ح 2 .


33.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اُحِبُّ الصِّبْیانَ لِخَمْسٍ : اَلاَْوَّلُ : اَنـَّهُمْ هُمُ الْبَكّاؤونَ ، وَالثّانى : یَتَمَرَّغونَ بِالتُّرابِ وَ الثّالِثُ : یَخْتَصِمونَ مِنْ غَیْرِ حِقْدٍ وَ الرّابِـعُ : لا یَدَّخِرونَ لِغَدٍ شَیئا وَ الْخامِسُ : یُعَمِّرونَ ثُمَّ یُخَرِّبونَ

كودكان را به خاطر پنج چیز دوست مى‏دارم : اول آن‏كه بسیار مى‏گِریند ، دوم آن‏كه با خاك بازى مى‏كنند، سوم آن‏كه دعوا كردن آنان همراه با كینه نیست؛ چهارم آن‏كه چیزى براى فردا ذخیره نمى‏كنند، پنجم آن‏كه مى‏سازند و سپس، خراب مى‏كنند (دل‏بستگى ندارند) .

مواعظ العددیّه ، ص 259.


34.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اِنَّ التُّرابَ رَبیعُ الصِّبْیانِ

خاك، بهارِ (تفریحگاهِ) كودكان است .

معجم الكبیر ، ج 6، ص 140، ح 5775.


35.امام باقر علیه السلام:

اِنّا نَاْمُرُ صِبْیانَنا بِالصَّلاةِ اِذا كانوا بَنى خَمْسِ سِنینَ ، فَمُروا صِبْیانَـكُمْ بِالصَّلاةِ اِذا كانوا بَنى سَبْعِ سِنینَ، وَ نَحْـنُ نَأمُرُ صِبْیانَنـا بِالصَّـوْمِ اِذا كانوا بَنى سَبْعِ سِنینَ بِما اَطاقوا مِن صیامِ الْیَومِ اِن كانَ اِلى نِصْفِ النَّهارِ اَوْ اَكْثَرَ مِنْ ذلِكَ اَوْ اَقَلَّ، فَاِذا غَلَبَهُمُ الْعَطَشُ وَ الْغَرَثُ اَفْطَروا، حَتّى یَتَعَوَّدُوا الصَّومَ وَ یُطیقوهُ، فَمُروا صِبیانَـكُم اِذا كانوا بَنى تِسْعِ سِنینَ بِالصَّومِ مَا اسْتَطاعوا مِن صیامِ الْیَوْمِ، فَاِذا غَلَبَهُمُ الْعَـطَشُ اَفْطَروا

ما كودكان خود را وقتى پنج ساله‏اند ، به نماز امر مى‏كنیم ؛ ولى شما كودكانتان را وقتى هفت ساله شدند ، به نماز امر كنید . ما كودكان خود را وقتى هفت ساله‏اند ، به روزه وامى‏داریم ، به اندازه‏اى كه توان دارند ، چه نصف روز باشد یا بیشتر یا كمتر . وقتى تشنگى و گرسنگى بر آنان چیره شد ، افطار مى‏كنند تا این‏كه به روزه ، عادت كنند و توان آن را بیابند ، ولى شما كودكانتان را وقتى نُه ساله شدند ، به اندازه‏اى كه توان دارند ، به روزه وا دارید و وقتى تشنگى بر آنان چیره شد ، افطار كنند .

كافى ، ج 3، ص 409، ح 1.


36.امام صادق علیه السلام:

اِذا بَلَغَتِ الجاریَةُ سِتَّ سِنینَ فَلا تُقَبِّلها وَالْغُلامُ لا یُقَـبِّلُ الْمَرْاَ ةَ اِذا جاوَزَ سَبْعَ سِنینَ

چون دختر [نامحرم] شش ساله شد ، او را مبوس و پسر نیز چون از هفت سالگى گذشت ، زن [نامحرم] را نبوسد .

مكارم الأخلاق ، ج 1، ص 479، ح 1659 .


37.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

مَنْ قَـبَّلَ وَلَدَهُ كَـتَبَ اللّه‏ُ عَزَّوَجَلَّ لَهُ حَسَنَةً وَمَنْ فَرَّحَهُ فَرَّحَهُ اللّه‏ُ یَوْمَ الْقیامَةِ، وَمَنْ عَلَّمُهُ الْقُرآنَ دُعىَ بِالاَْبـَوَیْنِ فَیُكْسَیانِ حُلَّتَیْنِ یُضى‏ءُ مِنْ نورِهِما وُجوهُ اَهْلِ الْجَنَّةِ ؛(1)

هر كس فرزندش را ببوسد ، خداوند عزّوجلّ براى او ثواب مى‏نویسد و هر كسى كه او را شاد كند ، خداوند روز قیامت او را شاد خواهد كرد و هر كس قرآن به او بیاموزد ، پدر و مادرش دعوت مى‏شوند و دو لباس بر آنان پوشیده مى‏شود كه از نور آنها ، چهره‏هاى بهشتیان نورانى مى‏گردد .

كافى ، ج 6، ص 49، ح 1.


38.امام على علیه السلام:

اِنَّ النَّبىَّ صلی الله علیه و آله و سلماَبْصَرَ رَجُلاً لَهُ وَلَدانِ فَقَـبَّلَ اَحَدَهُما وَتَرَكَ الآْخَرَ . فَقالَ رَسولُ اللّه‏ِ صلی الله علیه و آله و سلم: فَهَلاّ واسَیْتَ بَیْنَهُما ؛

پیامبر صلی الله علیه و آله و سلمكسى را دیدند كه دو فرزند داشت . یكى را بوسید و دیگرى را رها كرد . پیامبر خدا به او فرمودند : چرا میان آنان یكسان عمل نكردى؟

جعفریّات ، ص 55 .


39.امام على علیه السلام:

اَلاِْفْراطُ فِى الْمَلامَةِ یَشُبُّ نیرانَ اللَّجاجِ

زیاده‏روى در سرزنش كردن ، آتش لجاجت را شعله‏ور مى‏سازد .

تحف العقول ، ص 84 .


40.پیامبر صلی الله علیه و آله و سلم:

اِذا بَلَغَ اَوْلادُكُمْ سَبْعَ سِنینَ فَفَرِّقوا بَیْنَ فُرُشِهِمْ

هرگاه كودكانتان به هفت‏سالگى رسیدند، رخت‏خواب‏هایشان را جدا كنید.

مستدرك على الصحیحین ، ج 1، ص 317، ح 721 .

[Hadith]

ببخشید اما در اولین پست این تاپیک،مورد 38 ادامه نداره؟!