راهكارهاي قرآن براي خنثي‌سازي جنگ نرم

[MESSENGER]

ويژگي مهم جنگ نرم، استفاده از ابزارهاي فكري و فرهنگي است و قرآن كريم با ارايه راهكارهاي مختلف در زمينه‌هاي گوناگون، نسخه زندگي يك مسلمان واقعي را به تصوير مي‌كشد. بنابراين بديهي است در خنثي‌سازي جنگ نرم نيز راهكارهاي خاص خود را ارايه ‌دهد.
در تعريف جنگ نرم بيان شده است كه جنگ نرم (جنگ نرم‌افزاري)؛
شامل هرگونه عمليات جامع رواني و تبليغات رسانه‌اي‌ است كه جامعه يا گروه هدف را نشانه مي‌گيرد و بدون انجام درگيري نظامي و گشودن آتش، رقيب را به انفعال، عقب‌نشيني يا شكست وا مي‌دارد.

ويژگي مهم و برجسته جنگ نرم، استفاده از تكنولوژي‌هاي ارتباطي و ابزار فكري و فرهنگي است و اين انتخاب به دليل ناكارآمدي جنگ سخت در نبردهاي فرسايشي در اقصي نقاط جهان است.

بنابراين وظيفه مسلمانان است كه با تمسك به قرآن كريم و اهل‌بيت (علیه السلام) در سرتاسر زندگي خود در جهت تقويت بنيان‌هاي جامعه اسلامي گام برداشته و دشمنان اسلام را به زبوني و يأس رهسپار سازند.

قرآن كريم اين كتاب آسماني مسلمانان با ارايه راهكارهاي مختلف در زمينه‌هاي گوناگون نسخه زندگي يك مسلمان واقعي را به تصوير مي‌كشد. بنابراين بديهي است در خنثي‌سازي جنگ نرم راهكارهاي خود را ارايه مي‌دهد.

---

* اصل استماع:
در سوره زمر آيه 18 خداوند متعال مي فرمايد:
«الَّذِينَ يَسْتَمِعُونَ الْقَوْلَ فَيَتَّبِعُونَ أَحْسَنَهُ أُوْلَئِكَ الَّذِينَ هَدَاهُمُ اللَّهُ وَأُوْلَئِكَ هُمْ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ»
به سخن گوش فرا مى‏دهند و بهترين آن را پيروى مى‏كنند اينانند كه خدايشان راه نموده و اينانند همان خردمندان
خداوند در اين آيه به شنيدن آزادانه‌ و انتخاب هوشمندانه و از روي تفكر توجيه داده است اين انتخاب احسن نيز ويژه مومنين است و آنهايي كه ولايت را پذيرفته‌اند.

---

*اصل تبيين:
در اين اصل مؤمنين را بر اين نكته متوجه مي‌سازد كه در اخبار و گزارش‌ها خصوصا گزارش‌هاي مهم به تحقيق و تفحص بپردازند و بدون تحقيق عمل نكنند و پس از تحقيق به انجام كار مبادرت نمايند.
« يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِن جَاءكُمْ فَاسِقٌ بِنَبَأٍ فَتَبَيَّنُوا أَن تُصِيبُوا قَوْمًا بِجَهَالَةٍ فَتُصْبِحُوا عَلَى مَا فَعَلْتُمْ نَادِمِينَ » اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد اگر فاسقى برايتان خبرى آورد نيك وارسى كنيد مبادا به نادانى گروهى را آسيب برسانيد و [بعد] از آنچه كرده‏ايد پشيمان شويد (حجرات/6)

---

* اصل تولي و تبري:
خداوند متعال در آيه 29 سوره فتح مي‌فرمايد:
«محَمَّدٌ رَّسُولُ اللهِ وَالَّذِينَ مَعَهُ أَشِدَّاء عَلَى الْكُفَّارِ رُحَمَاء بَيْنَهُمْ»
محمد فرستاده خدا است و كساني كه با او هستند در برابر كفار سرسخت و شديد، و در ميان خود مهربانند، كه مديريت حب و بغض در اسلام به نام تولي و تبري است كه از مهمترين فروعات تشيع است و يكي از اساسي‌ترين اركان مذهب تشيع به شمار مي‌آيد.
و خداوند به مومنين دستور مي‌دهد نسبت به كفار و دشمنان فكر و انديشه خود تبري داشته باشند كه تبري بالاتر از بعض است و به معناي دوري و اجتناب است و تولي نيز بالاتر از دوست داشتن و محبت است و به معناي قبول ولايت است و پروردگار خاطرنشان مي‌سازد كه توجه داشته باشيد تولي و تبري مومنين،‌ بايد الهي باشد.

[MESSENGER]

* اصل عدم دوستي با كفار:

يكي ديگر از اصول اسلامي كه رعايت آن باعث ايمن شدن مسلمين در برابر جنگ نرم دشمنان مي‌شود، اصل عدم دوستي (ولايت) با غير مومنين است كه در چندين آيه از قرآن كريم به آن اشاره شده است، مانند:
آيه 57 سوره مائده كه خداوند متعال مي‌فرمايد؛«يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ لاَ تَتَّخِذُواْ الَّذِينَ اتَّخَذُواْ دِينَكُمْ هُزُوًا وَلَعِبًا مِّنَ الَّذِينَ أُوتُواْ الْكِتَابَ مِن قَبْلِكُمْ وَالْكُفَّارَ أَوْلِيَاء وَاتَّقُواْ اللّهَ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ»
اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد كسانى را كه دين شما را به ريشخند و بازى گرفته‏اند [چه] از كسانى كه پيش از شما به آنان كتاب داده شده و [چه از] كافران دوستان [خود] مگيريد و اگر ايمان داريد از خدا پروا داريد،
لذا در روايات رسيده از ائمه معصومين(علیه السلام) بر اين نكته اشاره شده است كه بر اهل ايمان لازم و ضروري است تا از محبت و دوستي پنهان و آشكار، ظاهري و باطني با آنها كه دين آنها را به مسخره مي‌گيرند و با انها دشمني مي‌كنند بر حذر باشند.

---

* اصل عدم وابستگي:

يكي از اصول اسلام اصل «نفي سبيل» است و به اين معنا است كه مسلمانان نبايد كاري را انجام دهند تا كفار در زمينه‌هاي مختلف از قبيل فرهنگي، اقتصادي، نظامي، سياسي، اجتماعي و ... بر آنها تسلط يابند.
«....وَلَن يَجْعَلَ اللّهُ لِلْكَافِرِينَ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ سَبِيلًا» ....
و خداوند هرگز بر [زيان] مؤمنان براى كافران راه [تسلطى] قرار نداده است (نساء/141)
و مسلمان با عمل به اين آيه سعي در برآوردن نيازهاي خود داشته باشند بديهي است كه امكان جنگ نرم كاهش پيدا مي‌كند.

---

* اصل تقوا:

حفظ تقواي الهي يكي از مهمترين تأكيدات اسلام است. هرچند تقوا يك رابطه شخصي با خداوند است ولي با رعايت اين اصل خود عامل نجات انسان از بسياري از گمراهي‌ها خواهد شد.
«إِنَّ الَّذِينَ اتَّقَواْ إِذَا مَسَّهُمْ طَائِفٌ مِّنَ الشَّيْطَانِ تَذَكَّرُواْ فَإِذَا هُم مُّبْصِرُونَ »
در حقيقت كسانى كه [از خدا] پروا دارند چون وسوسه‏اى از جانب شيطان بديشان رسد [خدا را] به ياد آورند و بناگاه بينا شوند (اعراف/201)
كه در نتيجه تقوا خداوند فرقان را به انسان عطا مي‌كند كه با وجود فرقان گمراهي بسيار بعيد است،
«يِا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ إَن تَتَّقُواْ اللّهَ يَجْعَل لَّكُمْ فُرْقَانًا وَيُكَفِّرْ عَنكُمْ سَيِّئَاتِكُمْ وَيَغْفِرْ لَكُمْ وَاللّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ » اى كسانى كه ايمان آورده‏ايد اگر از خدا پروا داريد براى شما [نيروى] تشخيص [حق از باطل] قرار مى‏دهد و گناهانتان را از شما مى‏زدايد و شما را مى‏آمرزد و خدا داراى بخشش بزرگ است (انفال/29)
*اصل شناخت دشمن:
«وَقُل لِّعِبَادِي يَقُولُواْ الَّتِي هِيَ أَحْسَنُ إِنَّ الشَّيْطَانَ يَنزَغُ بَيْنَهُمْ إِنَّ الشَّيْطَانَ كَانَ لِلإِنْسَانِ عَدُوًّا مُّبِينًا» و به بندگانم بگو آنچه را كه بهتر است بگويند كه شيطان ميانشان را به هم مى‏زند زيرا شيطان همواره براى انسان دشمنى آشكار است (اسراء/53)
در جنگ نرم شناخت دشمن و علم به دشمن يكي از مهمترين مسايل است و خداوند مومنين را به تبعيت از ولايت الهي و اجتناب از ولايت طاغوت دعوت مي‌كند، زيرا ولايت طاغوت نتيجه‌اي جز خواري و ذلت نخواهد داشت.

---

* اصل اعتماد به مؤمنان:

همانطور كه اسلام مومنان را به تبيين در اخبار فساق و بي‌اعتمادي به كفار فرا مي‌خواند، مؤمنين را به اعتماد نسبت به يكديگر فرا مي‌خواند و حتي در موارد شك نيز حكم به اعتماد و حمل بر احسن در كارهاي مومنين مي‌دهد. كه اين نكته هم در رابطه با مومنين نسبت به يكديگر و هم رابطه آنها با زمامداران و رهبران آنهاست كه بايد مومنين اصل را بر اعتماد و درستي رفتار يكديگر در جامعه اسلامي قرار دهند و نبايد حس بدبيني و شك در جامعه اسلامي حاكم باشد. قرآن كريم همه مؤمنان را برادر هم مي‌‌داند و مي‌فرمايد:
«إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ فَأَصْلِحُوا بَيْنَ أَخَوَيْكُمْ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ»
در حقيقت مؤمنان با هم برادرند پس ميان برادرانتان را سازش دهيد و از خدا پروا بداريد اميد كه مورد رحمت قرار گيريد (حجرات/10)

[سدرة المنتهی]

عالی داداش گلم مثل همیشه
فکر کنم از اینم اعتبار گرفتی...بیخیال نگاه نمیکنم
عالی بود

[MESSENGER]

*اصل علم آموزي:

«أَمَّنْ هُوَ قَانِتٌ آنَاء اللَّيْلِ سَاجِدًا وَقَائِمًا يَحْذَرُ الْآخِرَةَ وَيَرْجُو رَحْمَةَ رَبِّهِ قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُوْلُوا الْأَلْبَابِ»
[آيا چنين كسى بهتر است] يا آن كسى كه او در طول شب در سجده و قيام اطاعت [خدا] مى‏كند [و] از آخرت مى‏ترسد و رحمت پروردگارش را اميد دارد بگو آيا كسانى كه مى‏دانند و كسانى كه نمى‏دانند يكسانند تنها خردمندانند كه پندپذيرند (زمر/8)
اسلام تمامي مسلمانان را اعم از زن و مرد را دعوت به علم‌آموزي مي‌نمايد با اين اصل علم مسلمين هر روز بيشتر خواهد شد و با علم محوري جامعه ديگر مردم فريب نيرنگ‌هاي دشمنان را نخواهد خورد و در برابر تهاجمات نرم آنها مقاومت خواهد كرد.

---

*اصل امر به معروف و نهي از منكر:

يكي از واجبات دين اسلام كه در مكتب اهل بيت نيز به آن اشاره شده، مسئله امر به معروف و نهي از منكر است و مسلمانان با عمل به اين دستور الهي جامعه را نسبت به هجوم دشمنان بيمه مي‌كنند. اين اصل عامل دفع افكار و اعمال مخالف مشي جامعه اسلامي است و باعث هدايت فريب خوردگان و طرح گمراهان است و اجراي آن بر استشهاد قرآن باعث بهترين امت‌ها شدن است.
«كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللّهِ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَّهُم مِّنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ»
شما بهترين امتى هستيد كه براى مردم پديدار شده‏ايد به كار پسنديده فرمان مى‏دهيد و از كار ناپسند بازمى‏داريد و به خدا ايمان داريد و اگر اهل كتاب ايمان آورده بودند قطعا برايشان بهتر بود برخى از آنان مؤمنند و[لى] بيشترشان نافرمانند (آل‌عمران/110)

---

* اصل وحدت:

در آيه 103 سوره آل عمران خداوند متعال به مسئله مهمي اشاره مي‌كند:
« وَاعْتَصِمُواْ بِحَبْلِ اللّهِ جَمِيعًا وَلاَ تَفَرَّقُواْ وَاذْكُرُواْ نِعْمَتَ اللّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُم بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنتُمْ عَلَىَ شَفَا حُفْرَةٍ مِّنَ النَّارِ فَأَنقَذَكُم مِّنْهَا كَذَلِكَ يُبَيِّنُ اللّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ»
و همگى به ريسمان خدا چنگ زنيد و پراكنده نشويد و نعمت‏خدا را بر خود ياد كنيد آنگاه كه دشمنان [يكديگر] بوديد پس ميان دل‌هاى شما الفت انداخت تا به لطف او برادران هم شديد و بر كنار پرتگاه آتش بوديد كه شما را از آن رهانيد اين گونه خداوند نشانه‏هاى خود را براى شما روشن مى‏كند باشد كه شما راه يابيد،
كه آن حفظ وحدت جامعه مسلمين است و از منظر بسياري از علماي جامعه اسلامي حفظ وحدت از اهم واجبات است. اميرالمؤمنين علي‌ بن ابيطالب (علیه السلام) نيز بر اساس همين اصل 25 سال خانه‌نشيني را تحمل كرد تا وحدت جامعه مسلمين برقرار باشد و دين نوپاي رسول اكرم صلي‌الله عليه و آله و سلم را حفظ كند.

---

منابع:
1ـ طباطبايي، سيد‌محمد حسين، الميزان في‌تفسير القرآن، دفتر انتشارات جامعه مدرسين حوزه علميه قم، قم، چاپ پنجم، 1417 ق
2ـ طبرسي، فضل‌بن حسن، تفسير جوامع الجامع، انتشارات دانشگاه تهران چاپ اول، 1377 ش
3ـ طبرسي، فضل‌بن حسن، مجمع البيان في‌تفسير القرآن، انتشارات ناصر خسرو، تهران، چاپ سوم، 1372 ش
4ـ مكارم‌ شيرازي،‌ ناصر، تفسير نمونه، دارالكتب الاسلاميه، تهران، چاپ اول 1374 ش.
5ـ فصلنامه علمي، ترويجي وسايل ارتباط جمعي، رسانه، سال بيستم، شماره 2 تابستان 1388
نويسنده: آزاده لرستاني