راز داشتن حافظه قوی از منظر اسلام

[ali0077]

مبارزه با هوای نفس، روح انسان را قوی می‌کند و کسی که روحش قوی باشد از زندگی، بیشتر لذت می‌برد. بعضی‌ها آن‌قدر با هرزگی و عدم مبارزه با نفس، روح خود را ضعیف کرده‌اند که از لذائذ اولیۀ زندگی خودشان مثل لذت جنسی هم لذت نمی‌برند. اینها چون از نظر روحی قوی نیستند از زندگی خود لذت نمی‌برند، اعصابشان خُرد می‌شود و لذا به سراغ گناه می‌روند تا به خیال خود لذتی ببرند.

به امیرالمؤمنین(علیه السلام) گفتند شما که این‌قدر کم غذا می‌خورید چطور در جنگ‌ها این‌قدر قدرتمندانه می‌جنگید؟ حضرت فرمود: چوب درختانی که در بیابان هستند و آب کمتری می‌خورند خیلی محکمتر از چوب درختانی هستند که در کنار آب هستند، لذا من که کمتر غذا می‌خورم قوی‌تر هستم


(وَ کَأَنِّی بِقَائِلِکُمْ یَقُولُ إِذَا کَانَ هَذَا قُوتُ ابْنِ أَبِی طَالِبٍ فَقَدْ قَعَدَ بِهِ الضَّعْفُ عَنْ قِتَالِ الْأَقْرَانِ وَ مُنَازَلَةِ الشُّجْعَانِ أَلَا وَ إِنَّ الشَّجَرَةَ الْبَرِّیَّةَ أَصْلَبُ عُوداً وَ الرَّوَاتِعَ الْخَضِرَةَ أَرَقُّ جُلُوداً وَ النَّابِتَاتِ الْعِذْیَةَ أَقْوَى وَقُوداً وَ أَبْطَأُ خُمُودا؛ نهج البلاغه/نامه ۴۵)

متاسفانه ما با عدم مبارزه با نفس، روح خود را تضعیف کرده‌ایم، پس به در خانۀ خدا برویم و بگوییم: ظلمت نفسی؛ یعنی "خدایا! من خودم را زده‌ام و نابود کرده‌ام! من یک عمر به هوای نفسم گوش کرده و هرزه‌دلی کرده‌ام، خدایا گناهان و هوس‌بازی‌های مرا ببخش، من قوت و قدرت و اراده‌ای برای خودم باقی نگذاشته‌ام، تبدیل شده‌ام به یک آدم بدون قدرت تمرکز، حواس‌پرت، ناتوان از لذت بردن از طبیعت، آدمی که در اثر هوسرانی‌ها دچار ضعف جسمی شده، آدمی که نمی‌توانم به اطرافیان خود خدمت کند، یک آدم ضعیف‌ النفس ... خدایا، دست مرا بگیر و ضعف مرا جبران کن. «قَوِّ عَلَى خِدْمَتِکَ جَوَارِحِی»(دعای کمیل)"

یکی از شخصیت‌ها که نزد آیت الله بهجت(رحمة الله علیه) رفته بود تعریف می‌کرد: طی صحبت کردن با ایشان متوجه شدم که آقای بهجت(رحمة الله علیه) در آن سن و سال بالا، چه جزئیاتی را از گذشته‌ها هنوز به خاطر دارند! این حافظۀ قوی ناشی از چیست؟ طبیعتاً ناشی از مبارزه با هوای نفس است، البته با آداب و آیینی که دین به ما می‌گوید.

[مهسان]

عوامل تقویت حافظه از دیدگاه معصومین "ارائه روشهای تربیتی و اخلاقی"

1.نوشتن مطالب و تفکّر در آن

2.استمداد از نماز و دعا

3.سحر خیزی

پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: صبح زود در طلب روزی و نیازمندی های خود بروید.زیرا سحر خیزی سبب برکت و رستگاری است. "سحر خیز باش تا کامروا شوی"

4.به جا آوردن نوافل مخصوصاً "تهجّد و نماز شب با خضوع و خشوع"

5.مسواک زدن

6.قرائت قرآن

7.صلوات فرستادن

8.مداومت بر خواندن سوره ی واقعه

9.خواندن « آیــة الکرسی »

10.حضور در مسجد و شرکت در نماز جماعت

11.روزه گرفتن

12.دست کشیدن از طعام قبل از سیری

13.مسافرت و تغییر موقّت برنامه زندگی

امروزه از نظر پزشکی ثلبت شده است که زندگی, کار و خوراک یکنواخت برای شخص ضرر دارد و اعضاء زودتر فرسوده و ناتوان می گردند. پس تغییر زندگی و تنوع باید جزو برنامه بهداشتی قرار گیرد.

حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: برای سفر پنج خاصیت و منفعت است:

1.رفع غم و غصّه

2.کسب معیشت و نجات از فقر

3.تحصیل علم و دانش

4.بدست آوردن آداب

5.پیدا کردن دوست بزرگوار

14.ورزش و پیاده روی

15.شانه کردن «ریش» به روش پیامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)

امام صادق (علیه السلام) فرمود: پیامبر ریش های خود را از زیر به بالا و از بالا به پایین هفت بار شانه می زد و می فرمود:« ای کار حافظه را زیاد می کند.»

16.فصد یا حجامت

حجامت سبب دفع بسیاری از سموم بدن مخصوصاً زیادی سوداء و مواد زائد که در خون رسوب می کند می باشد و بهترین اوقات آن اوّل فصل بهار است.

17.روغن زدن به بدن

18.استعمال عطر (بوی خوش)

19.پایداری بر تنهایی

امام موسی بن جعفر (علیه السلام) فرمود: عزلت و خو گرفتن با تنهایی به معنای جدائی و کناره گیری از فاسدان و یاوه سرایان است برای اینکه انسان بتواند از هم شکلی و همرنگی با آنان در امان بماند و نیز تجدید نیرو و تقویت قدرت کند.

20.مهربانی با مردم

21.رعایت اصول بهداشت روانی

22.دائم الذّکر بودن

حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: مداومت بر یاد خدا سبب قدرت و قوت روح است.

23.کم گوئی

حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: سکوت روضه فکر است.(سکوت زمینه را برای تقویت فکر و شناخت صحیح آماده می کند و انواع اندیشه های تابناک از باغستان سکوت می روید.)

24.اجتناب از مطلق مسکرات

حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: مستی چهار گونه است:

1. مستی شراب

2.مستی ثروت

3.مستی خواب

4.مستی قدرت

عوامل تقویت حافظه از دیدگاه حکماء

1.خوردن شیرینی طبیعی

2.با وضو بودن (وضوی شاداب) و رو به قبله نشستن

3.کم خوری

4.کم خوابی

عوامل تقویت حافظه از راه ادعیه

1.دعا جهت تقویت حافظه بع از هر نماز:

سُبحانَ مَن لا یَعتَدی عَلی اَهلِ مَملَکَتِهِ سُبحانَ مَن لا یَأخُذُ اَهلَ الاَرضِ بِاَلوانِ العَذابِ سُبحانَ الرَّوءف ِالرَّحیم.اَلّلهُمَّ اجعَل لی فی قَلبی نوراً وَ بَصَراً وَ فَهماً وَ عِلماً.اِنَّکَ عَلی کُلِّ شَیئٍ قَدیر.

2.دعای وقت مطالعه:

اَلّلهُمَّ اَخرِجنی مِن ظُلُماتِ الوَهمِ وَ اَکرِمنی بِنورِالفَهمِ.اَلّلهُمَّ افتَح عَلَینا اَبوابَ رَحمَتِکَ وَ انشُر عَلَینا خَزائِنَ عُلومِکَ بِرَحمَتِکَ یا ارحَمَ الرّاحِمین.

-علل فراموشی از نظر روانشناسی

1.فراموشی معلول عوامل وراثتی

* آسیب های دوران جنینی

* آسیب های دوران حمل

* امراض عفونی (بخصوص مننژیت و آنسفالیت و گاهی سرخک)

* برخوردار نبودن مادران از تغذیه صحیح در ایام وضع حمل

* اعتیاد زنان باردار

2.کمبود و یا کم کار کردن بعضی از غدد مترشّحه داخلی بخصوص غدّه ی تیروئید و پاراتیروئید

3.فشار ها و سخت گیری های وارده در دوران کودکی

4.سوء تغذیه و رژیم های سخت غذایی

5.زندگی و کار یکنواخت

6.به کار نینداختن نیروی حافظه

7.خستگی های جسمی و روحی

8.بی خوابی

9.سر و صدای زیاد

10.اشتغالات زیاد (که معمولا سبب تفرق حواس خواهد شد.)

حضرت علی (علیه السلام) می فرمایند: روشی را در زندگی انتخاب کن که در حدود توان و طاقت تو باشد و بتوانی همیشه آن را انجام دهی.

عوامل فراموشی در اخبار و روایات

1.ترک خواب قیلوله (خواب نیمروز، خواب قبل از ظهر)