رمز عزت و اقتدار و محبوبیت پیامبر اسلام (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم)

[محمد حسین]

با مروری بر دیدگاههای امام خمینی : پیامبر اسلام (ص ) که به عنوان آخرین فرستاده خدا , به رسالت مبعوث شد و دین اسلام را برای جهانیان به ارمغان آورد , در مدت کوتاهی , توانست ندای توحید و یکتاپرستی را در مناطق بسیاری از جهان ترویج و تبلیغ نماید و قلبهای بسیاری از انسانها را به سوی خود جذب نموده و محبوب دلها گردد.رمز موفقیت و نفوذ پیامبر اسلام در جذب توده های مردمی چیست و چه عواملی موجبات محبوبیت آن بزرگوار را فراهم ساخت و چگونه شد. واز مردمی که غرق در جهل , تباهی , انحراف و فساد بودند , انسانهای مومن, فداکار , ایثارگر و با تقوا تربیت نماید[قبل از پاسخ به این سوال , توجه به دو نکته , اهمیت و ارزش بیشتر رمز محبوبیت و موفقیت پیامبر را آشکار می سازد ـ پیامبر اسلام در زمانی و در محیطی به رسالت مبعوت شد که مردم و جامعه در انحطاط فکری و فساداخلاقی کامل بسر می بردندامیرالمومنین علی (ع ) اوضاع عرب قبل از اسلام را در خطبه ای به خوبی تبیین نموده است و می فرماید :
خداوند متعال , محمد (ص ) را تبلیغ کننده بر عالمیان و امین برای فرستادن قرآن و رسالت , مبعوث نمود. در آن حال شما گروه عرب , دارای بدترین دین بودید و در بدترین جامعه زندگی می کردید. در میان سنگ های سخت و مارهای ناشنوا سکنی داشتید.آب های تیره می آشامیدید , و غذای خشن می خوردید. و خون های یکدیگر را می ریختید واز خویشاوندان خود قطع رابطه می نمودید.بت ها در میان شما ـبرای پرستش ـ نصب شده و گناهان و انحراف ها سخت به شما بسته بود . » (۱ )ـ دشمنان و مخالفان سرسخت و قدرتمندی که در راه ابلاغ دین اسلام وترویج آن به شدت در برابر پیامبر اسلام (ص ) به مخالفت و مقابله برخاستند , بگونه ای که طبق برخی نقلها بیش از هشتاد جنگ و غزوه کوچک و بزرگ بر آن حضرت تحمیل شد. و لذا آنان همواره مانع و سدی در برابر رسالت ودعوت پیامبر بشمار می رفتند.
امام خمینی می فرماید : « مشرکین ثروتمند و قدرتمند هیچ مجال ندادند که پیغمبر دعوت بکند در مکه , چندین سال هم مثل حبس بود در آنجا , بلکه همه اش در مکه که بود یک حبس بود برای او » (۲ ) حال با توجه به دو نکته فوق اهمیت و ارزش بیشتر موضوع آشکار می شوند.پیامبر اسلام (ص ) علاوه بر داشتن ایمان کامل و توکل واخلاص که درمحبوبیت ونفوذ ایشان در مردم بسیار موثر بوده از ویژگی های برجسته ای برخوردار بودند که در موفقیت و محبوبیت و نفوذ ایشان تاثیرات زیادی داشت که با بهره مندی از بیانات حضرت امام خمینی (ره ) بدانها اشاره می کنیم :

استقامت

صبر و بردباری یکی از ویژگی های مهم و ضروری برای رهبران الهی و رسولان حق است که نقش موثری درانجام موفق رسالت و وظیفه دارد« صبر » سرمایه و گنجینه ارزشمند و گرانبهایی است که رهبر وپیشوای جامعه بدون آن به هدف و موفقیت دست نمی یابد. از این رو قرآن کریم , ضرورت برخورداری از این ویژگی را برای پیشوایان به صراحت مورد تاکید قرار داده است . قرآن می فرماید : « و جلعناهم ائمه یهدون بامرنالما صبروا و کانوا بایاتنا یوقنون » (۳ ) و از آنان , امامان دو پیشوایانی قرار دادیم که به فرمان ما (مردم را) هدایت می کردند , چون شکیبایی نمودن وبه آیات ما یقین داشتند. »خداوند. پیامبر اسلام را مخاطب قرار داده و آنحضرت را مامور به صبر می نماید : « فاصبر کما صبراو لوا العزم من الرسل , پس صبرکن آن گونه که پیامبران در اولوا العزم » صبر کردند. »براستی با استقامت پیامبر بود که آنحضرت را بر تمام مشکلات و موانع فائق آورد و توانست مردم را به سوی خویش جذب نماید , و اسلام را به پیش برد[]امام خمینی در باره « استقامت » پیامبر در راه تبلیغ و دعوت مردم می فرماید : « استقامت که لازمه رهبری انبیای گرامی است به طور کامل در رسول اکرم بود « فاستقم کما امرت » (۴ ) نهضت کن و استقامت کن . این دو خاصیت در پیشبرد مقاصد بزرگ پیغمبر اسلام دخالت داشت : قیام و استقامت .این استقامت موجب شد که با اینکه هیچ دردست نداشت و تمام قوای قدرتمندان بر خلاف او بود , به طوری که در مکه نمی توانست به طور علنی دعوت کند لکن مایوس نمی شد از اینکه نمی تواند علنا مردم را دعوت کند , مایوس نبود , دعوت زیرزمینی بود, یکی یکی ها را به خود جذب نمود. مایوس نشدن , استقامت کردن در راه خدا,پیروزی را نصیب پیغمبر کرد.»(۵

اخلاق پسندیده


یکی از بهترین و موثرترین روشهای جذب مردم و ایجاد الفت و محبوبیت , رفتار نیکو و برخورد صیممانه با مردم است . قرآن کریم رمز موفقیت و جذب مردم به سوی پیامبر اسلام (ص ) را مهربانی و نرمخویی ایشان با مردم دانسته و می فرماید : « فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضوا من حولک (۶ ) , پس به (برکت ) رحمت الهی , در برابر آنان (مردم ) نرم (و مهربان ) شدی , و اگر خشن وسنگدل بودی , از اطراف تو پراکنده می شدند. »قرآن کریم در این آیه شریفه تصریح می کند که رمز موفقیت و محبوبیت و نفوذ پیامبر (ص ) در میان مردم , نرمش کامل آنحضرت و انعطاف و برخورد شایسته ایشان در برابر افراد نادان و گنهکار است .امام خمینی در باره شیوه و روش اولیا دین و انبیا الهی و اخلاق و رفتارآنها می فرماید : در شیوه ائمه ما و اولیای خدا و انبیا خدا بوده است که خودشان را خدمتگزار مردم می دیدند و با حسن معاشرت و بارفتار انسانی , با رفتار الهی رفتار می کردند و کارهای را که باید انجام بدهند , با همین حسن رفتار انجام می دهند . » (۷ )
حکومت بر دلها[/رفتار پیامبر گرامی اسلام با مردم چنان بود که آنها را مجذوب میساخت و مردم باجان ودل از آنحضرت پیروی و اطاعت می کردند و ایشان فرمانروای قلب ها بودند. قرآن کریم در این باره میفرماید : « فبما رحمه من الله لنت لهم و لو کنت فظا غلیظ القلب لانفضو من حولک » (۸ ) با برخورداری از رحمت الهی نسبت به مردم باملایمت رفتار می کنی و اگر درشتی می کردی مردم از دور و بر تو پراکنده میشدندکما اینکه قرآن کریم در جای دیگر پیامبر گرامی اسلام را رحمت برای همه معرفی میفرماید : « و ما ارسلناک الا رحمه للعالمین » (۹ امام خمینی (ره ) که در قرن اخیر به محبوبترین و با نفوذترین چهره ها در جهان تبدیل شد , و رمز موفقیت و محبوبیتش حکومت کردن بر دلها بود , در باره روش پیغمبر می فرماید : « پیغمبر اکرم , جلب نظر مردم را می کرد , دنبال این بودکه مردم را جلب کند دنبال این بود که مردم را توجه بدهد به حق » (۱۰ )[/ایشان همچنین می فرماید : « در صدر اسلام , قلوب مردم متوجه به حکومت بود , حکومت بر قلوب بود و لهذا با جمعیتهای کم بر امپراطوری های بزرگ غلبه کردند . » (۱۱ ]براستی اگر حکومت پیامبر اسلام , حکومت بر دلهای نبود چگونه می توانست با تعداد اندک پیروان در برابر انبوه مشرکان , کافران , منافقان و دشمنان اسلام مقاومت نماید و بر آنها پیروز گردد و اسلام و ندای توحید را در مدت کوتاهی در جهان بلند سازد .

ساده زیستی

یکی از ویژگی های انبیای الهی , ساده زیستی و پرهیز از دنیاگرایی وتجمل گرایی است . این ویژگی نقش مهمی در جذب واقبال مردم به دین و رسولان الهی داشته است . امیرمومنان علی (ع ) ضرورت این ویژگی در امامان و پیشوایان جامعه را اینچنین بیان می فرماید : « ان الله تعالی فرض علی ائمه العدل ان یقدرو انفسهم بضعفه الناس کیلا یتبیغ بالفقیر فقره , خداوند بر پیشوایان عادل و اجب کرده است که زندگی خود را با طبقه ضعیف همطراز قرار بدهند تا رنج فقر , مستمندان را ناراحت نکند. »[/از اینرو زندگی پیامبر اسلام در نهایت سادگی و دوری از زرق و برقهای دنیوی بود و در وضع زندگی ایشان از عموم افراد جامعه در سطح پائینتری قرار داشت .امام خمینی در باره سیره و روش زندگی پیغمبر اسلام می فرماید : « پیغمبر را هر کسی که سیره نوشته است از رسول اکرم , نوشته , وضعش در زندگی کمتر بوده است از این مردم عادی که آن وقت در مدینه زندگی می کردند , اطاق گلی اینها داشتند , توی مسجد یک اتاق گلی داشتند , سوار الاغ می شده است یک کسی هم دنبالش , پشت سر می نشسته و می رفته , آن وقت هم برای او مسئله می گفته , او را تربیت می کرده . » (۱۳)
امام خمینی همچنین در بیاناتی اظهار می دارد : « و سران اسلام و پیغمبر اسلام و امیرالمومنین و ائمه ما زندگیشان ساده و عادی بود بلکه پایین تر از عادی » (۱۴ )[/ایشان بار دیگر زندگی ساده پیغمبر را مورد توجه قرار داده است « وضع زندگی پیغمبر اکرم (ص ) بسیار ساده بود. از مقام و منصب خود به نفع زندگی مادی استفاده نکردند تا چیزی از خود برجای گذارند. »[][بدین ترتیب پیامبر اسلام زندگی خویش را همچون افراد محروم و مستضعف جامعه بلکه پائینتر از آنها قرار داد و در بهره مندی از امور مادی به حداقل اکتفا کرد و همین امر موجبات دلگرمی , امید و اعتماد بیشتر مردم به آن بزرگوار را فراهم ساخت .[/

تواضع

تواضع و فروتنی یکی از صفات پسندیده و ارزنده برای اولیای دین و پیامبران الهی است . قرآن کریم بارها این صفت را مورد توجه مومنان قرار داده است در یکی از آیات از پیامبر اسلام می خواهد تا در برابر مومنان فروتن و متواضع باشد. قرآن می فرماید : « واخفض جناحک لمن اتبعک من المومنین » (۱۶ ) و بال و پر خود را برای مومنانی که از تو پیروی می کنند بگستر. »[/[این تعبیر زیبا در قرآن کریم کنایه از تواضع همراه با محبت و مهر و ملاطفت است . همانگونه که پرندگان , هنگامی که می خواهند به جوجه های خود اظهار محبت کنند , بالهای خود را باز کرده و پائین آورده و آنان را زیر بال و پر می گیرند , پیامبر نیز مامور است که مومنین واقعی و راستین را زیر بال و پر خویش بگیرد.[][پیامبر اسلام واقعا متواضعانه زندگی می کرد. با مردم بود , با فقرا و محرومان جامعه ارتباط داشت سر سفره آنها غذا تناول می کرد , خود کارهای خویش را انجام می داد و در برابر مومنان فروتن و متواضع بود.[/sub][/امام خمینی در باره تواضع پیامبر می فرماید : « صورت ظاهر نبی اکرم , صلی الله علیه و آله و سایر مردم فرقی نداشت و لهذا بعضی از اعراب غریب که به حضور مبارکش می رسیدند و آن حضرت با جمعی نشسته بودند , می پرسیدند! کدام یک پیغمبر هستید . » (۱۷ ]ایشان در بیاناتی دیگر روش متواضعانه پیامبر اسلام در برابر مردم را اینچنین بیان می کنند : در آنهایی که سرتاسر کشور اسلامی را اداره می کردند , آن هم کشوری که از حجاز تا مصر و آفریقا و عراق و ایران و همه ایران مملکت اسلامی که می بینید , اروپا هم یک مقدارش تحت فرمان بود , مع ذلک اینطور نبود که معاملاتشان با رعیت , معامله فرمانفرما و فرمانبر باشد. خود رسول اکرم (ص ) وضعشان بامردم مثل یکی از سایرین بود , یکی از اشخاص بود , نه یک منزل فرمانفرمایی داشتند و نه در محافل که بودند , یک امتیازی بودند که مردم ببینند که این بالانشستن و پائین نشستن , این مسایل مطرح نبود. ]در پایان این نوشتار باید به نکته مهمی اشاره کرد و آن اینکه پیامبر اسلام با آن عظمت و مقام در پیشگاه خداوند و نزد مردم , از ویژگی های همچون اخلاق والا و برخورد کریمانه با مردم , ساده زیستی و دوری از دنیا گرایی, حکومت کردن بردلها و تواضع برخوردار بود که همین صفات آن بزرگوار را محبوب دلها کرد , عالمان اسلامی و مسوولان و دست اندرکاران نظام اسلامی در رده های مختلف است که با الگوگیری از ایشان , همچون آن بزرگوار , زمینه های بیشتر محبوبیت و نفوذ و عزت خویش را فراهم سازند و بدین وسیله مهم مردم را به اسلام و نظام اسلامی خوشبین و امیدوار نمایند. و هم جمهوری اسلامی را در برابر توطئه ها و شیطنت ها تضمین و بیمه نمایند.
انشاالله
پاورقی :

۱ ـ نهج البلاغه , خ ۲۶

۲ ـ تبیان , دفتر دوازدهم , ص ۱۶۷

۳ ـ سجده , آیه ۲۴

۴ ـ شوری , آیه ۱۵

۵ ـ تبیان , ص ۱۱۶

۶ ـ آل عمران , آیه ۱۵۹

۷ ـ تبیان , ص ۱۰۴

۸ ـ آل عمران ۱۵۹

۹ ـ انبیا ۱۰۷

۱۰ ـ مجموعه آثار , ج ۱۶ , ص ۱۶۶

۱۱ ـ تبیان , دفتر دوازدهم , ص ۱۱۱

۱۲ ـ همان , ص ۱۲۲

۱۳ ـ نهج البلاغه , خ ۲۰۰

۱۴ ـ تبیان , ص ۱۰۱ ـ ۱۰۲

۱۵ ـ همان , ص ۱۰۴

۱۶ ـ همان , ص ۹۹

۱۷ ـ شعرا , آیه ۲۱۵