تحصیلات تکمیلی یا تحصیلات تحمیلی؟؟؟

[Admirer]

تحصیلات تکمیلی یا تحصیلات تحمیلی؟؟؟

انگیزه برای تحصیل، واکنشی جز برای پاسخ به نیازهای جدید انسان نیست. نیازهایی که به دلایل مختلف، هر روز بر تعدد آن افزوده می شود و به همین دلیل نیز توسعه ی تحصیل را ضروری ساخته است. نیازهایی که انسان معاصر را در قید و قیود ملاحظاتی قرار داده است، که اگر بر کنار از تحصیل بماند، راه انزوا اجتماعی را، در دنیایی که امواج طوفانی تکنولوژی از هر سو می وزد، خواهد پیمود.

در توسعه ی سطوح تحصیلی، دوگانه ای مطرح است، که اگر زمینه های تحقق آن شکافته شود، ضرورت وجود و عدم وجود هر یک شناخته شده و به چرایی توسعه ی آن پاسخ گفته خواهد شد. این دو گانه، متعلق به زمینه ها و دیدگاه های تحقق «تحصیل» است. و این جمله یعنی اینکه: توسعه ی تحصیل، یا براساس نیاز جامعه به گرایشات تحصیلی مختلف و با توجه به مولفه ی مهم «نیاز سنجی» شکل می گیرد و یا براساس تقاضای کثیری از متقاضیان دنبال می شود. در کشورهای توسعه یافته، توسعه ی تحصیل، به خصوص در مقاطع تکمیلی، مبتنی بر تعریف نخست دنبال شده و ادامه ی تحصیل، درست به انگیزه ی توسعه ی همه جانبه ی کشور، توسط متقاضیان، پی گرفته می شود.

اگر بپذیریم که توسعه ی تحصیل ارتباط مستقیمی با توسعه ی کشور دارد، آنگاه باید تاکید نمود که دست یابی به توسعه ی همه جانبه، بدون ارائه ی «تئوری»، بر کرسی تحقق نمی نشیند. لذا اساس این تعریف بر ارائه ی «تئوری» موسس است و هر مسئله ای که پیرامون چنین تعریفی مطرح شود، جواب منطقی و مشخصی دارد. دومین تعریف نیز، برآمده از واقعیات جاری در کشورهای توسعه نیافته است. چرا که دلیل عمده ی توسعه نیافتگی علمی در چنین کشورهایی، «بی دلیل» بودن توسعه ی تحصیل در سطوح مختلف تحصیلی است. «بی دلیل» بودن توسعه ی تحصیل در این تعریف، مربوط است به بی پاسخ گزاردن انتظارات فارغ التحصیلانی که با توقعات مشروع وارد جامعه می شوند، در صورتی که جامعه، به دلیل بی برنامه گی و عدم پیش بینی چنین انتظاراتی، جوابگوی چنین توقعاتی نیست. چرا که اگر دانشجویی به هر نحوی پذيرش شود، می بایست پس از فارغ التحصیلی، شرایط برای ورود او به حوزه های تخصصی اشتغال فراهم شده باشد و قطع یقین اینکه، تا وقتی برنامه‌اي براي چنین امهاتی تدوین نشود، توسعه‌اي در تحصیل صورت نداده ایم. بر همین مبنا، گزینش ها نیز بایست در چارچوب های تائید شده ای صورت پذیرد، تا بتوان با اطمینان از صحت گزینش ها، رفع نیازهای اساسی کشور به چنین تحصیلاتی را حتمی دید.

تدوین برنامه های بلند مدت، جهت نیل به اهداف توسعه یی کشور، نخستین گامی است که پیش از هر گونه اقدامی باید بدان توجه ویژه ای نمود.

در سال های اخیر، در کشور ما، به دلایل و انگیزه های مختلف، ادامه ی تحصیل در مقاطع تکمیلی، مورد توجه و اهتمام فارغ التحصیلان مقاطع کارشناسی قرار گرفته است. از آنجا که چگونگی ارائه ی خدمات اساسی، به نیروهای کارآمد، متخصص و نخبه، مبتنی بر سطوح تحصیلی و مدارک دانشگاهی معتبر است، و نیز به دلیل اینکه تنظیم و تثبیت مناسبات اجتماعی و اقتصادی کشور، قویا ً متکی بر فرآورده ها و خروجی های کاربردی دانشگاه هاست؛ چنین وابستگی هایی اما توانسته است، انگیزه های مختلفی را در دانشجویان برای ادامه ی تحصیل بوجود آورد. یافتن کاری مناسب، دریافت دستمزد بالاتر، رشد شخصیتی، تقویت اعتماد به نفس، تثبیت موقعیت اجتماعی و کسب کثیری از امتیازات اجتماعی و اقتصادی دیگر، از جمله انگیزه هایی است، که متقاضیان ورود به مقاطع تکمیلی، در سر می پرورانند و در گمانِ کسب چنین ویژگی هایی است، که دست به چنین انتخابی می زنند.

با وجود چنین انگیزه هایی است، که تقاضا برای ادامه ی تحصیل افزایش یافته و در پی آن نیز، وزارت علوم، با تأسیس صرفا ً کمی ِ موسسات آموزش عالی غیر دولتی - غیر انتفاعی و با افزایش ظرفیت های مجاز رشته های پر متقاضی، بخشی از این عطش رو به تصاعد را پاسخ گفته است. و نه تنها به این انگیزه، که برای ممانعت از خروج متقاضیان ادامه ی تحصیل در مقاطع تکمیلی به خارج از کشور و نگهداشتِ سرمایه هایی که صرف تحصیل در دوره های تکمیلی می شود، چنین اقدامی را در اولویت قرار داده است.

در همین راستا، دانشگاه آزاد نیز، اقداماتی انجام داده است، تا بتواند، رقابت دائمی و همیشگی خود با وزارت علوم را، در جهت انبوه گزینیِ گرایشات موجود در مقاطع تکمیلی، حفظ کرده باشد. در حال حاضر، حدود ۱ میلیون متقاضی، برای ادامه ی تحصیل در مقاطع کارشناسی ارشد و دکتری وجود دارد، که از این تعداد، سالیانه تنها ۱۵ درصد جذب دانشگاه ها می شوند و بخش قابل توجهی از این آمار، به دلیل سهولت در امر پذیرش تحصیلی، دانشگاه های خارج از کشور را برای ادامه ی تحصیل بر می گزینند. اگر مهاجرتِ تحصیلیِ متقاضیان ورود به مقاطع تکمیلی را در نظر نیاوریم، براساس آمارهای رسمی منتشر شده از جانب وزارت علوم، ظرفیت پذیرش در مقاطع کارشناسی ارشد، با رشد مثبت ۴/۱۲ درصد مواجه شده است و با وجود تمرکز ۸ درصدی جمعيت دانشجويي کشور در مقاطع تحصيلات تکميلي، می توان چنین برداشت نمود، که بخشی از متقاضیانی که به ادامه ی تحصیل در خارج از کشور می اندیشیده اند، به ادامه ی تحصیل در داخل کشور با دلایلی که خواهد آمد، توجیه شده اند. چرا که هزینه های تحصیلی داخل و خارج از کشور، صرف نظر از سطح آموزش و امکانات نرم افزاری و سخت افزاری، در بسیاری از زمینه های مرتبط با زندگی دانشجویی، برابری می کند. و این ترجیح، البته برآمده از برآورد و قیاسی است، که متقاضیان ورود به مقاطع تکمیلی، ما به ازای هزینه ی زندگی و شهریه های تحصیلی در کشورهای دارای دانشگاه های سطوح متوسط به پایین نموده اند.

مهاجرت های تحصیلی در سطح نخبگان، البته قاعده و فرمول دیگری دارد و اغلب، منطقِ چنین مهاجرت هایی، مبتنی است بر؛ عدم دست یابی و دسترسی آزادانه ی نخبگان به منابع معتبر و مراجع رسمی دانشگاه ها و موسسات تحقیقاتی مطرح جهان، جهت طرح فرضیه های جدید و ثبت نظریه های علمی در حوزه های خاصی از پروژه های تحقیقاتی دانش بنیان و نیز عدم ارتباط کافی و تبادل اطلاعات با دانشگاههای مطرح و شاخص جهان و مهمتر از همه، تحریم بین المللی و صرفا ً سیاسی دانشگاه های مطرح کشور، در استفاده و انتقال تجربیات ارزنده ی دانشگاه های شاخص جهان در حوزه های مختلف علوم و محروم گشتن از تحولات نوینی که در حوزه های خاصی از علوم پایه در حال رخداد است. به دلایل فوق، غفلت از متدهای آموزشی فوقِ مدرن در سطوح مختلف آموزشی و پژوهشی و عدم پیوستگیِ مفهومی میان علوم تجربی و نظریه های صرفا ً تئوریک در حوزه ی علوم انسانی و دوری از تحولات علمی روز و عدم شناخت درستِ نیاز زمان و ناکارآمدی در ابداع طرح های نوگرایانه و فن آورانه ی مرتبط با علوم پایه را نیز بیافزائید، که به وضوح، فعالیت های علمی و پژوهشی بخش قابل توجهی از نخبگان کشور را به بن بست کشانده است و چنین است که کثیری از نخبگان، راه علاج چنین تنگناهایی را در مهاجرت دانسته اند.

در کشورهاي توسعه يافته، اما وضعیت به گونه ای دیگر است. در چنین کشورهایی، بطور ميانگين، حدود ۲ درصد کل دانشجويان، در مقطع دکترا تحصيل مي کنند. تخصیص ظرفیت ها، در مقاطع تکمیلی و دکترا، به گونه ای است تا شکل هندسي جمعيت دانشجويي، به صورت هرم ترسیم شود. یعنی مقاطع پایین تر که ماهیت کاربردی تری دارند، دارای بیشترین جمعیت دانشجویی و مقاطع بالاتر که تئوریک ترند، از جمعیت دانشجویی کمتری برخوردار باشند. مضافا ً اینکه، چگونگی گزینش و پذیرش دانشجو در هر یک از مقاطع تحصیلی، منوط به نیاز کشورهای توسعه یافته، جهت دست یابی به توسعه ی همه جانبه، به چنین تخصص هایی است و تحت هیچ شرایطی، فوقِ نیاز کشور، ظرفیتی افزوده نخواهد شد و اینگونه است که نقش موثر مولفه ی «نیاز سنجی»، در تخصیص ظرفیت ها برای هر مقطع، کاملا ً عینیت می یابد.

در کشورهای توسعه نیافته، به دلایل عمدتا ً فرهنگی و اجتماعی، نقش مولفه ی مهم «نیاز سنجی»، در توسعه ی کمی دانشگاه ها، نادیده گرفته می شود و با تاکید بر قواعد مدیریتی کاملا ً سنتی و الگو قرار دادن نمونه های نه چندان موفق آموزشی، امکان تحقق توسعه ی همه جانبه را ناممکن ساخته است. با وجود اینکه سیاست گذاران نظام آموزش عالی کشور، انگیزه ی گسترش مقاطع مختلف تحصیلی را، توسعه ی تحصیل براساس نیاز کشور به كارهاي پژوهشي و تحقيقاتي قلمداد نموده اند و قصد و منظور متقاضیان ورود به مقاطع تکمیلی نیز، پاسخ به چنین نیازهایی تفسیر شده است؛ اما کندی حرکت توسعه ی کشور، نشان دهنده ی بر خطا بودن چنین هدف گذاری هایی است و واضح است که ریل گذاری جهت توسعه ی کمی و کیفی دانشگاه ها، بدون بسترسازی های تئوریک و در نظر نیاوردن مولفه ی مهم «نیاز سنجی» صورت می گیرد.



منبع

[zahra11]

از نظر که فرمودبد نیاز سنجی وجود نداره که در مورد همه چیز متاسفانه صدق می کنه و همیشه ثروت و انرژی کشور صرف همین مسئله عدم نیاز سنجی میشه !! در کشور های پیشرفته بالعکس انرژی زیادی صرف نیاز سنجی و مراحل تحقیقاتی اون میشه !
بعدم الان دیگه تحصیلات زمینه کار یا کسب اطلاعات نیست ! ببخشید که اینو میگم من خودم ارشدم ولی الان تحصیلات بیش از همه چیز دکوره مثل یه جیز لوکس که تو ویترین خونت بذاری و باهاش پز بدی!!!

چقدر الان بازاری داریم با مدرک مهندسی و معلم داریم با مدرک دیپلم!!!

[Mohammad Trust]

داستان اژدها پزشکی رو شنیدید ؟ ماجرا همونه