تربیت دینی : بهشت همیشه زیر پای مادران (+ پدران) نیست!....

[مصباح]

بسم الله الرحمن الرحیم

.
.
همیشه بهشت زیر پای مادران نیست...
گاهی شعله های جهنم زیر پای برخی از مادران زبانه می کشد...
همان مادرانی که خودشان محجبه اند ولی برای دخترشان کم می گذارند....
به خیالشان چادر خود را سفت بچسبند کافی است!

.

رسول خدا (صلی الله علیه و آله و سلم) فرمودند:
«دو گروه اهل آتش هستند و نمی خواهم آن ها را ببینم:
گروهی که تازیانه در دست دارند ومردم را با آن ها می زنند (ظالمین)
و دیگر، زن هایی که پوشیدگان برهنه اند؛ به شهوات متمایل هستند و مردان را به سوی خود جذب می کنند، این ها وارد بهشت نمی شوند و با این که بوی بهشت از مسافت های دور به مشام می رسد، بوی آن را استشمام نمی کنند».(میزان الحکمه ج 2 ص 259)

***************

همیشه بهشت زیر پای مادران (و نیز پدران!) نیست...

روزی پیامبر اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از کوچه ای می‌گذشتند. نگاه مبارکشان به گروهی از کودکان افتاد که در حال بازی بودند. پیامبر در همان حال فرمودند: « وای بر احوال فرزندان آخرالزمان از دست پدرانشان »

اصحابی که حضور داشتند از پیامبر سئوال کردند: یا رسول الله پدرانشان مشرک اند؟

پیامبر اسلام فرمودند: « نه بلکه پدران مؤمن و مسلمان دارند . »

اصحاب پرسیدند پس علت تأسف شما چیست؟

پیامبر فرمودند: پدران و مادران آخرالزمان بیشتر توجه خود را صرف برآوردن نیازهای مادی فرزندان خود نموده و از تربیت دینی آن‌ها غافلند. برخی از آن‌ها چیزی از واجبات و فرائض را به فرزندانشان نمی‌آموزند و اگر فرزندی شخصاً برای یادگرفتن احکام اقدام نمود او را از این کار باز می‌دارند و به بهره‌ی بسیار اندکی از دنیا برای آن‌ها راضی می‌شوند .

آنگاه پیامبر فرمودند : «من از آن‌ها بیزارم و آن‌ها نیز از من بیزارند.» (جامع الاخبار، ص106.)

.
.
همان ها که در تربیت فرزندشان کوتاهی می کنند و باعث غربت چندین ساله ی امام زمان (عجل الله تعالی فرجه الشریف) می شوند!
در دوران انتظار، تربیت فرزندان یکی از مهمترین وظایف منتظران آن حضرت است. حضرت ام البنین در قلب خالی فرزندانش فقط محبت امام زمانشان را گذاشت و چه خوب برداشتی از این زمین خالی کرد.

حضرت ولی عصر اروحنافداه در برخی از تشریفات خود فرموداند : " من خیلی تنها هستم! من خیلی غریبم! چرا برای فرجم دعا نمی کنید ؟ دعا کنید ، و بدانید که تبلیغات کم است و الا غیبت من اینقدر طولانی نمی شد ، گناه شیعیان ، برای من خیلی سخت است ، جوان ها باید خود را اصلاح کنند. باید در اجتماعات خود از من یاد کنید، من برای شما دعا می کنم، شما هم برای فرجم دعا کنید. برای ظهورم باید زمینه سازی کنید یعنی انچه را که اهل بیت علیهم السلام فرموداند انجام دهید، بچه هایتان را خوب تربیت کنید و اگر می خواهید ما از شما راضی باشیم به آنچه که جد بزرگوارم امام صادق علیه السلام فرموده : ((کوانو لنا زینا و لا تکونا علینا شینا )) عمل نمایید ، یعنی برای ما زینت باشید و باعث خجلت و سر شکستگی ما نباشید ،و بدانید که (( الوقت قددنا)) قطعا زمان ظهور من نزدیک است».


حالا این " بچه هایتان را خوب تربیت کنید " (و در راس آن خودمان را )تنها و تنها در صورتی محقق می شود، که ما از سیره ی ائمه (علیهم السلام) تبعیت کنیم :

حضرت زين العابدين ‏عليه السلام فرمودند: آگاه باشيد که مبغوض ‏ترين مردم نزد خداوند کسي است که به سنّت و مذهب امامي بوده باشد و به اعمالش إقتدا نکند. (روضه الکافي 8: 234، ح 312.)

منظور امام‏ سجاد(علیه السلام) در فرمايش فوق آن است که مبغوض ‏ترين مردم نزد خداوند از لحاظ عمل کسي که بر طريقه و مذهب امام‏ (علیه السلام) باشد، يعني امامت و ولايتش را معتقد باشد، و در عين حال در اعمال و اخلاق خود با او مخالفت ورزد، و سِرّ مطلب آن است که هرگاه مؤمن در کارها و اخلاقش بر خلاف امامش رفتار نمايد ننگ و عار امام‏ عليه السلام و مايه طعنه و عيبجويي دشمنان بر او خواهد بود، و اين گناه بزرگي است، و چنانچه در اعمال و اخلاق خود به او إقتدا نمايد سبب عظمت يافتن ولي اللَّه در نظر آن‏ها و رغبت کردن مخالفين به شيوه امامان، و راهيابي مردم با اعمال ايشان به سوي امامشان مي ‏گردد، و بدين ترتيب مقصود از نصب امام در ميان مردم حاصل مي ‏شود. از همين روي فرموده‏ اند: کُونوا لَنا زَيْاً وَ لَا تکونُوا عَليْنا شَيْئاً؛ براي ما زينت باشيد و مايه ننگ ما نشويد. (اصول کافي 77:2، ح 9.)

در ادامه ان شاءالله برخی از مؤلفه های تربیت دینی معرفی می شود (این مؤلفه ها صرفا برای بچه ها نیستش بلکه برای خودمونم کاربردی و ضروریه)....

[sarallah]

ای کاش حدیثی که در مورد آخرالزمان هست و مربوط به این قضیه میشه رو هم به مطلبتون اضافه می کردید.

[مصباح]

بسم الله الرحمن الرحیم

.

سلام دوستان

حدیثی که آقای ثارالله گفتن به پست اول اضافه شد.
ان شاءالله مطالب رو در سه قالب اصول، روش ها و راهکارهای تربیت دینی ارائه می دم. در ابتدا هم با اصول تربیتی شروع می کنم چرا که اصولی کلی هستن برای همه ی مسلمونا تو هر سنی.

.

.

اصل اول : محبت اهل بیت (علیهم السلام)

.

در ابتدا ما اگه بخوایم تربیت دینی داشته باشیم و از پیروی کنندگان سیره ی عملی اهل بیت (علیهم السلام) توی زندگیمون باشیم، مقدمه اش اینه که محبت این بزرگواران با پوست و گوشتمون آمیخته باشه. با اینکه محبت کافی نیست ولی لازم هستش و این وسط برای تبعیت ما محرک اصلیه.

برای انتظار حضرت ولی عصر(عجل الله فرجه الشریف)، باید پیمانه‏ مودت خودمون رو از نور موالات و دوستی خاندان پاکی‏ ها (معصومان علیهم السلام) سرشار کنیم.

چرا که در سایه‌سار فرهنگ «موالاتِ‏» پاکان و پاکی‏ ها، همه‏ مفاسد دنیوی ما در حوزه ‏های مختلف فرهنگی، سیاسی، اقتصادی، اجتماعی، اصلاح می‏شه :

.

« بموالاتکم علمنا الله معالم دیننا و اصلح ما کان فسد من دنیانا» (فرازی از زیارت جامعه كبیره)

.
واژه‏ «موالات‏» دارای ‏دو مفهوم است. این دو معنا، مانند دو رکن همراه با هم، معنابخش ماده‏ «موالات‏»‌اند. واژگان «دوستی‏» و «پیروی‏» با هم، «موالات‏» را در ذهن‏ ها به تفسیر تصویر می‏ کشند.
.
از طرفی «موالات‏» امری است متقابل، یعنی ما شیعیان، خاندان اهل‏بیت را دوست می‏ داریم و از آنان اطاعت می‏ کنیم، و آنان نیز ما را دوست داشته و توسلات و تقاضاهای ما را اجابت کرده و ما را شفاعت می‏ کنند.
در مکتب اسلام، گرچه برای جلوگیری از انحرافات به کنترل بیرونی مثل حد، قصاص، امر به معروف و نهی از منکر و... اشاره شده، اما درکل عمده توجه به کنترل درونی است؛ یعنی افراد باید طوری تربیت شوند که مانع درونی در خودشان بیابند و حتی در نبود ناظر بیرونی، مرتکب خطا نشوند.

.
محبت اهل‌بیت، به ویژه محبت وجود حضرت ولی‌عصر(عجل الله تعالی فرجه الشریف)، یکی از عوامل عمده در ترک اعمال ناشایست است؛ چراکه وقتی انسان به حضرت محبت داشت، سعی می‌کند از اعمالی که این محبت را از بین می‌برد بپرهیزد و هم‌آهنگ با میل محبوب خود حرکت کند. بنابراین، اگر عشق و محبت به حضرت حجت(عجل الله تعالی فرجه الشریف) در سطح خانواده‌ها و جامعه گسترش یابد، بسیاری از معضلات اجتماعی و فردی حل خواهد شد و لازم نیست هزینه‌های گزافی صرف جلوگیری از ناهنجاری‌های اجتماعی شود.
.

.
اصل دوم : اخلاص و صداقت، مبارزه با نفس
..

اخلاص یعنی در مسیر بندگی خدا و در جهت نزدیکی هر چه بهتر به اعمال و کردار امام زمان خالصانه حرکت کنیم تا خود یک الگوی تمام عیار در اخلاق و رفتار و گفتار در خانواده و نیز در اجتماع باشیم.صداقت داشتن در تمام ابعاد زندگی از مؤثرترین راهکارهایی است که اعتماد فرزندان همیشه به سمت خانواده جلب می شود.
.

والدین باید خودشان جلوی فرزندانشان مبارزه با نفس کنند تا در تربیت فرزندانشان موفق باشند. خوب بودن، کفایت نمی‌کند. بلکه فرزندان باید مبارزه با نفس کردن را در والدین خود ببینند تا تأثیر بگیرند. اگر انسان به صورت ژنتیکی آدم مهربان یا خوش‌اخلاقی باشد این زیاد تاثیرگذار نخواهد بود. مهم این است که انسان جلوی فرزندانش پا روی نفس خودش گذاشته باشد وفرزندان، این خودداری و مبارزه را فهمیده باشند.
.
.
اصل سوم : رعایت احترام در حضور فرزندان
* رسول اكرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) : از حقوقى كه پسر، به پدر خود دارد اينست كه مادر وى را احترام كند، براى كودك نام خوب انتخاب نمايد، به كودك قرآن بياموزد، و او را به پاکی و پاكدلى پرورش دهد. (الحديت-روايات تربيتى،ج‏2 ، ص346)
.
* حضرت علىّ بن الحسين (علیه السلام) در ضمن توضيح حقوق فرزند، به پدر دستور می‌دهد: با فرزندت آنچنان رفتار كن كه اثر نيكوى تربيت تو مايه زيبائى و جمال اجتماعى او شود، او را چنان بار بياور كه بتواند در شئون مختلف دنياى خود با عزّت و آبرومندى زندگى كند و مايه زيبائى و جمال تو باشد. (الحديت-روايات تربيتى، ج‏2، ص 350)
.
* رسول اكرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: فرزندان خود را احترام كنيد و با آنان مؤدّب برخورد نمائيد. (الحديت-روايات تربيتى، ج‏2، ص 351)
.

.
ادامه دارد ان شاءالله...

[مصباح]

بسم الله الرحمن الرحیم

.

امروزه بسياري از والدین و استادان امور ديني و تربيتي نسبت به آموزش و تربيت مخاطبان، توفيق چنداني ندارند. آنچه در مرحلة اول براساس يک تجربه عام از علت اين ناکامي مي توان سخن به ميان آورد، استفاده نکردن از روش هاي متنوع آموزشي و تربيتي در بعد ديني است. آنچه امروزه بيشتر در امر آموزش و تربيت ديني استفاده مي شود، روش خطابه و يک طرفه است؛ گويي يک نفر مي خواهد به ديگران بگويد: چه چيزي خوب است و چه چيزي بد و تو بايد به خوب عمل کني و از بد اجتناب نمايي ، در حالي که براي رسيدن به اهداف الهي شيوه هاي آموزشي و تربيتي متنوعي متصور است. در اين بخش نشان خواهيم داد که چگونه حضرت رسول اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) از شيوه هاي بسيار جذاب و موفق براي آموزش و تربيت ديني استفاده مي کرد. استفاده از اين شيوه ها در اين زمان مي تواند در موفقيت اهداف آموزش و تربيت ديني تأثير زيادي داشته باشد.

.

شيوه هاي مورد بحث عبارتند از: آموزش به روش غيرمستقيم، آموزش به شيوه تکرار، آموزش به شيوه عکس العمل مناسب، آموزش به شيوه پرسش و پاسخ، آموزش به شيوه تمثيل، آموزش به شيوه رفتاري نه تنها رهنمود گفتاري، آموزش به شيوه استفاده از وسايل کمک آموزشي، آموزش به شيوه عيني و تجربي، آموزش به روش نمايش خود عمل.

.

.

1. آموزش به شيوه غيرمستقيم

گاه در مواردي آموزش غير مستقيم اثر بيشتري در متعلم مي گذارد يعني اگر به متعلم مستقيماً گفته شود که فلان امر خوب يا بد است يا آن کار بايد انجام بشود يا نه، ممکن است او موضع گيري نمايد و خيلي توجه نکند و اين امر در مسائل اخلاقي و ارزشي و مذهبي بسيار مهم است که هميشه به صورت مستقيم آموزش داده نشود، گرچه تأثير آموزش مستقيم در جاي خود بسيار زياد است. ولي در مواردي آموزش غير مستقيم مؤثرتر است.

.

حضرت رسول(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در مواردي به صورت غير مستقيم، حقايق عالي الهي را تفهيم مي کرد. ابومسعود انصاري مي گويد : غلامي داشتم که او را کتک مي زدم. از پشت سر خود صدايي شنيدم که مي فرمود : بدان ابا مسعود! خداوند تو را بر او توانايي داده است. (او را بنده تو ساخته)، برگشتم، ديدم رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) است. به رسول خدا(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) گفتم: من او را در راه خدا آزاد کردم!! پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: اگر اين کار را انجام نمي دادي، آتش تو را فرا مي گرفت. (مجلسي ، بحارالانوار، ج74، ص142، ح12.)

.

در اين داستان، پيامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به صورت مستقيم از ابتدا نفرمود که تو به اين بنده ظلم مي کني و جايگاه تو آتش است بلکه مطلب را به صورت غير مستقيم و کنايي به او فرمود و اين آموزش چنان در ابومسعود اثر گذاشت که آن بنده را در راه خدا آزاد کرد. نوع بيان در آموزش هاي ارزشي و دستورالعملهاي رفتاري بسيار مهم است. بايد بيان به گونه اي باشد که در قلب مخاطب فرونشيند.

.

از امام علي(علیه السلام) روايت است که فرمود : هرگاه فردي در نزد پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) دروغ مي گفت ايشان تبسم مي نمود و مي فرمود: حرفي است که او مي گويد. ( سنن النبي، ص130.)

طبق اين روايت پيامبر اعظم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) به صورت غيرمستقيم مي فهماند که دروغ بد است و نزد حضرت(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) جايگاهي ندارد يعني تعبير اين که حرفي است که او مي گويد کنايه است که مورد قبول من نيست و نبايد دروغ گفت.

.

پيامبر اعظم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) مي خواست بفهماند که مردگان پس از مردن نابود نمي شوند بلکه ارواح آنها داراي ادراک مي باشند. پيامبر اکرم(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) مي توانست اين امر را مستقيماً بيان کند اما با شيوه اي غيرمستقيم، پس از اينکه مطلب خود را در ذهن مخاطب وارد مي کند و سؤالي براي او مطرح مي شود نهايتاً حرف آخر را به صورت مستقيم بيان مي کند. در حديث معروفي آمده است که پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) در جنگ بدر دستور داد اجساد کفار را بعد از پايان جنگ در چاهي بيفکنند سپس آنها را صدا زد و فرمود: «آيا شما آنچه را که خدا و رسولش وعده داده بود به حق يافتيد من که آنچه را خداوند به من وعده داده بود به حق يافتم». در اينجا يکي از اصحاب اعتراض کرد وگفت اي رسول خدا چگونه با اجسادي سخن مي گويي که روح در آن نيست. پيامبر(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) فرمود: شما سخنان مرا از آنها بهتر نمي شنويد چيزي که هست آنها توانايي پاسخگوئي ندارند. (تفسيرنمونه، ج18، ص233.)

يعني اينکه پيامبر اسلام(صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) با مردگان سخن مي گويد به صورت غيرمستقيم دارد بيان مي کند که آنها درک دارند.

.

ادامه دارد ان شاءالله...

[zahra11]

کاملا صحیح میفرمایند مصباح عزیز!
منتها یه مسئله ای که هست اینه که ما واقعا شاید خیلیامون دوست داشته باشیم که روش تربیت غیر مستقیم رو عملی کنیم ولی گاها در عمل نمیتونیم!!
خانمی تو اقوام ما بودن که بزرگ هستن و ازدواج کردن با این وجود با مادرشون برخورد هایی پیدا کرده بودن به خصوص سر مسائل مالی و گاهی با ایشون حتی در حضور جمع بد حرف می زدن تا چند روز پیش که ما مهمانشون بودیم !!
مادر بندهیه کتاب مفاتیح الحیات خریده بودن و کادوی زیبایی کرده بودن و این کتاب رو به اون خانم هدیه دادن مادرشون هم تو جمع ما حضور داشتن!! خانم خیلی ابراز خوشحالی کرد و کادو را باز کرد و صفه اولش رو خوند مادرم براشون شعر زیبایی هم نوشته بودن!! بعد از دختر من (نوه خودشون) خواستن که صفه ای از کتاب رو برای جمع مهمانها بخونن !!!ایشون با مهارت صفه ای که در اون درباره حقوق و رفتار با والدین نوشته شده بود، باز کرده بودن!!

خیلی جالب بود بدونین بعد ازین که اون صفحات خونده شد اون خانم رفتن پیش مادرشون نشستن و رفتارشون با مادر تغییر محسوسی کرد!! برام جالب بود که آدم بزرگا به تربیت غیر مستقیم جواب میدن چه برسه به بچه ها!!

واقعا اینکه کجا باید چطور عمل کرد و چی گفت که لا اقل بچه رو تخریبش نکنیم اگه نمیتونیم درست تربیت کنیم ، کاریه که واقعا همونطور که مصباح جان گفتن باید از خدا و ائمه بخواهیم! و البته تجربیات هم می تونه راهگشا باشه!

[azade]

سپاس،واقعا موضوع خوبی رو آغاز کردید
اما متاسفانه وضعیت جامعه به طوری شده که واقعا وقتی رفتار بچه های این دوره زمونه رو میبینم و میشنوم، میترسم . میترسم که بچه ام کجا میخواد بزرگ بشه ...
هرچند که میدونم با توکل و توسل ان شاالله از آفات دور هست اما واقعا سخت هست ..

[zahra11]

خدمت خواهر عزیزم آزاده عرض کنم!! حق دارید که میترسید چون هر چی تکنولوژی پیشرفت میکنه، متاسفانه تربیت بچه ها سخت تر می شه به خاطر اینکه پای عوامل دیگه بجز خانواده و گروه دوستان وسط میاد مخصوصا والدینی که حوصله گریه و زاری بچه ها ندارن و برای اینکه خودشون راحت تر به کاراشون برسن تکنولوژی رو بدون اینکه خودشون ازش اطلاعات داشته باشن بی محابا و در حریم خصوصی بچه ها وارد میکنن که بزرگترین اشتباهه بقول دکتر شاه حسینی اصلا بزرگترین اشکال ما اینه که میخوایم به سبک غربیا برای بچه حریم خصوصی تعریف کنیم !! این بزرگترین اشتباهه و بیشتر مشکلات از همین جا شروغ میشه !!موبایل و لب تاپ و تبلت باید مثل تلوزیون تو محیط عمومی خونه و جایی باشه که همه بهش دسترسی داشته باشن!! مال ما اینجوریه اوایل بچه ها اعتراض میکردن ولی وقتی دیدن خودمون هم رعایت میکنیم براشون عادی شد.

ولی بهتون بگم بچه ها انقدر دوست داشتنی و عزیزن که میرزه آدم هر سختی رو به خاطرشون تحمل کنه!!!

[azade]

خیلی ممنون از توضیحتون
میشه بیشتر از تجربیاتتون بگید؟ مثلاچطوری میشه که موبایل رو هم عمومی کرد؟

[zahra11]

نه اینکه عمومی بشه !!مثلا هر موقع نیاز داریم از موبایل همدیگه استفاده میکنیم!! یا هیچ چیز خیلی خصوصی و سکرت نداریم تو گوشیامون !! الان که دیگه بزرگن ماشاالله بچه ها ولی قبلا اگه دوستان جوک یا چیزای نا مناسب می فرستادن فوری حذف میکردیم و خلاصه گوشیا جلوی دست بود از اول!!

کاری نداره ظاهرش به نظر میاد مشکله مثل همون حریم خصوصی درست نکردن برای بچه هاست!!

[Eve]

حریم خصوصی از یه سنی به بعد لازم نیست؟نمیدونم...من از زبان بچه ها حرف میزنم!ولی حداقل اگه قراره تک تک حرف ها و علایق بچه زیر نظارت دقیق و موشکافانه باشه یه چیز دیگه هم کنارش ضروریه که خونه نشه پادگان!اونم رفیق بودن پدر و مادر با بچه ست....اینکه تمام علایقش رو بتونه بی خجالت در میون بذاره هنر پدر و مادره....
من خودم تا حدود15 سالگی موبایل نداشتم و دسترسی ازاد ب کامپیوتر هم نداشتم،تا وقتی که دبیرستان این موضوع مهیا شد،ولی الان میتونم بی نگرانی موبایلمو برای مثال به خانواده ام بدم،ازونطرف هم حریم خودم و اتاقم محفوظه،این طور نیست طوری که شما گفتید مثلا کامپیوترم تو هال باشه:-)
حرفم اینه....تا چه سنی اینهمه دقت و موشکافی لارمه واقعا؟