*** سؤال مهم: چرا فقط بزرگتر باید کوچکتر را نصیحت کند؟؟؟

[أین المنتظر]

بسم الله الرّحمن الرّحیم

زبان گفتاری:

در عرف مردم اینطور جا افتاده که فقط شخص بزرگتر باید شخص کوچیکتر رو نصیحت کنه. و یا شخصی که عالم تر هست میتونه شخصی که علمش کمتره رو نصیحت کنه.
مثلا وقتی شخصی کم سن به شخصی مسن نصیحتی میکنه و نکته ای میگه، مردم میگن به بزرگتر از خودت بی احترامی نکن... و یا اون شخص مسن میگه: تو داری به من یاد میدی؟؟؟ !!!
امّا در تعالیم اسلامی، چنین چیزی نفی شده.


زبان نوشتاری:

حال، به این استدلالات توجه کنید:

*** نکته اول: قرآن کریم و روایات، معیار قبول سخنان را فقط حق بودن آن سخن میداند. نه چیز دیگری.

در روایتی از امام کاظم (علیه السلام) آمده است:
« تَواضَع لِلحَقِّ تَکُن أَعقَلَ النّاسِ »
در مقابل حق متواضع باش تا عاقل ترین مردم شوی.

حال این حق را شخصی جاهل به عالم بگوید یا کوچکتر به بزرگتر و یا... ... هیچ فرقی ندارد. مهم حق پذیری است. چیزی اکر مردم ندارند...

*** نکته دوّم: و علّت عدم حق پذیری افراد، رذائلی همچون تکبر و خودبرتر بینی، تعصب بیجا و... است:

قَالُواْ أَجِئْتَنَا لِتَلْفِتَنَا عَمَّا وَجَدْنَا عَلَيْهِ آبَاءنَا وَتَكُونَ لَكُمَا الْكِبْرِيَاء فِي الأَرْضِ وَمَا نَحْنُ لَكُمَا بِمُؤْمِنِينَ ﴿۷۸ یونس﴾

(باز به موسی) پاسخ دادند که آیا تو آمده ای که ما را از عقاید و آدابی که پدران ما بر آن بودند باز داری تا خود و برادرت (سلطنت یابید) ما هرگز به شما ایمان نخواهیم آورد.


در کتب روایی آمده است که رسول اکرم (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) با آن عظمتشان از جبرئیل (علیه السلام) درخواست موعظه کردند. و به ایشان فرمودند:
« يَا جَبْرَئِيلُ عِظْنِي‏ »
ای جبرئیل؛ مرا موعظه کن...


*** در این روایت شریفه، 2 نکته مهم به چشم میخورد:

1. شخصی که از همه لحاظ برتر از دیگری است، از آن دیگری درخواست موعظه میکند. پس نتنها این کار مذموم نیست، بلکه به ما میفهماند:
الف) باید حتی از کوچکتر از خود (چه از لحاظ سن و چه از لحاظ علم و...) در خواست موعظه کنیم.
ب) حرف حقّ او را بپذیریم و موضع نگیریم.

2. جبرئیل (علیه السلام) بسرعت به موعظه کردن پیامبر (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) پرداخت. صرف نظر از زدن حرفهایی مثل: « من چطور شما رو نصیحت کنم؟ من کجا و شما کجا؟ در حدی نیستم که بخوام شما رو نصیحت کنم. شما باید ما رو نصیحت کنید و... »
پس تواضع در اینجا جایز نیست. اگر هدف، اطاعت امر است، پس بدون چون و چرا باید نکته ای گفت و نصیحت کرد.


*** و در پایان، این روایت زیبا را شما قرار میدهم:

عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ الثَّانِي ع قَالَ: الْمُؤْمِنُ يَحْتَاجُ إِلَى خِصَالٍ تَوْفِيقٍ مِنَ اللَّهِ وَ وَاعِظٍ مِنْ نَفْسِهِ وَ قَبُولٍ مِمَّنْ يَنْصَحُهُ.
(بحارالأنوار ج 75 ص 358.)

امام جواد (علیه السلام): انسان مومن به سه ویژگی نیازمند است : توفیق الهی و واعظی درونی و پذیرفتن نصیحت نصیحت کننده.


التماس دعا...

[أین المنتظر]

بسم الله الرّحمن الرّحیم

الف) نصیحت پذیر باشیم:

لقمان حکیم (رحمة الله علیه):
يا بُنَىَّ ... عَلَيكَ بِالمَوعِظَةِ فَاعمَل بِها فَإنَّها عِندَ العاقِلِ أَحلى مِنَ العَسَلِ الشَّهدِ.
فرزندم نصيحت را بپذير و به آن عمل كن كه نصيحت نزد عاقل از عسل ناب شيرين تر است.
(ارشاد القلوب، ج1، ص72)

امیرالمؤمنین (علیه السلام):
مَن قَبِلَ النَّصيحَةَ سَلِمَ مِنَ الفَضيحَةِ.
هر كس نصيحت را بپذيرد، از رسوايى به سلامت مى ماند.
(غررالحكم، ج5، ص277، ح8344)

امیرالمؤمنین (علیه السلام):
لا واعِظَ أبلَغُ مِن النُّصحِ.
هيچ واعـظـى مـؤثرتر از نصيحت نيست.
(غرر الحكم، ح 10622 - منتخب ميزان الحكمة، ص 600)


ب) بصورت آشکارا شخص را نصیحت نکنیم:

امام حسن عسکری (علیه السلام):
مَن وَعَظَ أَخاهُ سِرّا فَقَد زانَهُ و َمَن وَعَظَهُ عَلانيَةً فَقَد شانَهُ.
هر كس برادر (دينى) خود را پنهانى نصيحت كند، او را آراسته و اگر آشكارا نصيحتش نمايد ارزش او را كاسته است.
(تحف العقول، ص489)

امیرالمؤمنین (علیه السلام):
النُّصحُ بَينَ المَلأِ تَقريعٌ.
نصيحت كردن در حضور ديگران، خُرد كردن شخصيت است.
(شرح نهج البلاغه، ج20، ص341، ح908)


ج) نصیحت کنیم؛ نه سرزنش:

امام علی (علیه السلام):
اَلمُسلِمُ مِرآةُ أَخيهِ فَإذا رَأَيتُم مِن أَخيكُم هَفوَةً فَلاتَكُونُوا عَلَيهِ إلبا وَأَرشِدُوهُ و َانصَحُوا لَهُ وَ تَرَفَّقُوا بِهِ ...
مسلمان آينه برادر خويش است، هرگاه خطايى از برادر خود ديديد همگى او را مورد حمله قرار ندهيد بلكه او را راهنمايى و نصيحت نماييد و با او مدارا كنيد... .
(تحف العقول، ص108)

[سید ابراهیم]

جلال جان، یه نکته خیلی عالی را حسن عباسی در سالگرد دکتر سلامی ها گفت:

دعا میکنم در سال جدید از نقد غربی با پارامترهای خودش مثل استهزاء و ریشخند و... فاصله بگیریم و به امر به معروف و نهی از منکر اسلامی برسیم.

میخواستم ببینم تفاوت عملی و کاربردی نقد با امر به معروف یا نصحیت و سرزنش حقیقتا در کجاهاست...

اگر در سیر این تاپیک خوبتون بتونید این را هم شفاف کنید که نور علی نور است. ممنون.