* سحر با عطر ضُحی *

[آفتاب]

.

وَالضُّحَی ﴿۱﴾

سوگند به روشنایی روز

.

.

نظام خلقت هر لحظه به تابش خورشید از عالم بالا و فیوضات بی نهایت آن محتاج است

و چنانچه جهان لحظه ای از فیض وجود او بی بهره شود محو و نابود خواهد شد ، به همان گونه که به شب و راکد شدن تاریکی و آرامش او محتاج است .

.

.....

به امید خدای سبحان در این ماه پر خیر و برکت هر روز نگاهی خواهیم داشت به سوره عظیم "ضحی"

سوره ای که در شان رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) نازل گردید

و ما را با باورهای زیبای ایشان اشنا می کند و ارکان زندگانی فردی و اجتماعی او را نشانمان می دهد

به امید آنکه آموزه های این سوره ی مبارک را در زندگی خود جاری سازیم .

منابع
تفسیرالمیزان

تفسیر نور
تدبر در قرآن - احمدرضا اخوت
التحقیق فی کلمات القرآن

[آسمانه سجادی]

بسم الله الرحمن الرحيم

وَالضُّحَى (1)
وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى (2)
مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى (3)
وَلَلْآخِرَةُ خَيْرٌ لَّكَ مِنَ الْأُولَى (4)
وَلَسَوْفَ يُعْطِيكَ رَبُّكَ فَتَرْضَى (5)
أَلَمْ يَجِدْكَ يَتِيماً فَآوَى (6)
وَوَجَدَكَ ضَالّاً فَهَدَى (7)
وَوَجَدَكَ عَائِلاً فَأَغْنَى (8)
فَأَمَّا الْيَتِيمَ فَلَا تَقْهَرْ (9)
وَأَمَّا السَّائِلَ فَلَا تَنْهَرْ (10)
وَأَمَّا بِنِعْمَةِ رَبِّكَ فَحَدِّثْ (11)

برای فهم آیات کافی است اول معنای کلمات را بفهمیم.

ضحی: مدت زمانی که خورشید نورش را در آسمان می گستراند.
لیل: روز زمان ممتد از اول طلوع خورشید تا غروب را گویند.
سجی:جریان یافتن چیزی تا اینکه ثابت شده و استمرار یابد.
دعع : دفع همراه با شدت
قلا:تنگ گرفتن و شدت عمل
اخر: بعد
اول:به معنای چیزی است که بعد دارد.
عطو: دادن چیزی به چیزی به خاطر عظمت
رضی:موافقت میل به آنچه جاری است که به آن مواجه می شود.
وجد: ادراک چیزی بر حالت به وجود آمده
یتم:قطع از چیزی که به آن تعلق دارد
اوی:قصد ابتدایی یا بازگشتی به محل ،استراحت کردن
عیل:مقابل عول یعنی چیرگی در برتری
غنی:برخلاف فقر و نداری
سئل: درخواست چیزی اعم از خبر یا مال یا علم
قهر:اعمال غلبه در مقام اجرا یا عمل
نهر: به معنای جریان تدافعی با شدت و حدت است
نعم: زندگی خوش و حال نیک
حدث: به وجود آمدن چیز جدید

برای فهم کلمات کافی است تصویر بسازیم.

مثلا:

ضحی

ظهر که در آن نور خورشید همه گستره آسمان را فرا گرفته.
تصویر شما برای کلمات دیگر؟

[آفتاب]

وَالضُّحَی ﴿۱﴾

سوگند به روشنایی روز

در سوره ی والضحی خطاب فصل اول وجود مقدس نبی اکرم است

و دو سوگند یکی به روز هنگامی که کاملا خورشید بالامی‌آید و هوا روشن می‌شود

و دوم به شب وقتی که کاملا تاریک می‌شود و شب به سکون وآرامش می‌رسد اشاره می شود

بعد داستانی با پیامبر مطرح است .

وَاللَّيْلِ إِذَا سَجَى ﴿۲﴾

سوگند به شب چون آرام گیرد

نقل قول:برای فهم کلمات کافی است تصویر بسازیم.
مثلا:ضحی
ظهر که در آن نور خورشید همه گستره آسمان را فرا گرفته.
تصویر شما برای کلمات دیگر؟

تصویر سازی :

لیل : شب تاریک در حالی که سکوت است و نور خورشید وجود ندارد .

سجی : ارام گرفتن آب دریا

[آفتاب]

مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى ﴿۳﴾

خدا تو را رها نکرده و مورد بغض خود قرار نداده است .

بعد از بعثت باری که روی دوش حضرت گذاشته اند برای کل عالم است و برای همه ی تاریخ است .

پیامبر رحمت آمد تا همه ی عالم را در همه ی ادوار تاریخ به سمت خدا ببرد .

*

اندکی وحی به پیامبرمتوقف شد !

عده ای گفتند گویا وسط کار حضرت رها شده و کار به نتیجه نرسیده

یا این که خدای متعال العیاذ بالله نسبت به حضرت غضب کرده است !

ماجرا چیست ؟

مسئله اصلا وداع و رها کردن وغضب نیست .

در راه رسالت رنج‌ها و زحمت ‌هایی برای پیامبر اتفاق می‌افتد که همه آنها برای به سرانجام رسیدن طرح و هدف عظیم اوست .

در این میان به نظر بعضی آمد که حضرت را خدای متعال رها کرده !!!

....

به این مهم در ادامه بیشتر خواهیم پرداخت .

....

تصویر سازی برای واژگان :

دَع : چیزی را با اهانت از خود دور کردن

قلا : کسی که انسان از شدت کینه و دشمنی با او نمی تواند او را بپذیرد .

[آسمانه سجادی]

قطعا آخرت بهتر از دنیاست.

[آفتاب]

مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى ﴿۳﴾

خدا تو را رها نکرده و مورد بغض خود قرار نداده است .

براى چند روزى وحى از پیامبر اكرم‏ صلى الله علیه وآله قطع شد. مخالفان سرزنش كردند كه خدا تو را رها كرده است. این آیات نازل شد و حضرت را دلدارى داد. شاید دلیل قطع وحى آن بود كه خداوند به مردم بفهماند هر چه هست از اوست و پیامبر در الفاظ وحى و زمان نزول آن و مقدار آن، از خود اختیارى ندارد.
نشانه آنكه خدا پیامبرش را رها نكرده، این است كه در این سوره كوچك، سیزده بار شخص پیامبر مورد خطاب قرار گرفته است.

***

قسمتی از تفسیر المیزان سوره مبارکه ضحی ...

"وَ الضُّحى‏ وَ اللَّیْلِ إِذا سَجى‏"

این دو آیه سوگند به ضحى و به لیل است .

و کلمه ی " ضحى" به طورى که در مفردات آمده به معناى گسترده شدن نور خورشید است ولى بعد ها آن زمانى را که نور خورشید گسترده مى ‏شود نیز ضحى نامیدند .

و مصدر" سجو" که فعل سجى مشتق از آن است ، وقتى در کلمه لیل استعمال مى‏شود، معناى سکونت و آرامش شب را مى ‏دهد ، پس "سجو اللیل" آن هنگامى است که ظلمت شب همه جا را فرا گیرد .

.

شب تاریک ممکن است برای خیلی‌ ها طولانی به نظر بیاید ولی برای آن هایی که تحول معرفتی پیدا می ‌کنند بسیار کوتاه است .

الیس الصبح بقریب ‌تفسیر شده به " ظهور" و هم چنین تفسیر شده به "قیامت"

بنابراین "شب" برای اهل معرفت طولانی نیست.

(یک شب است که می ‌گذرد)

در نتیجه این شب به معنی وداع خدا با شما نیست .

اگر شب می ‌شود به این معنی نیست که خدا ما را رها کرده

بلکه ارامشی است برای ادامه ی راه .

**

***

**

حالا ضحی و لیل را در ماجرای رسول خدا (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) بررسی می کنیم :

با دو دوران مواج هستیم :

یکی دوران تجلی شمسِ حضرت محمد (صلّي اللَّه عليه و آله و سلّم) که "والضحی" است.

و دیگری دورانی که محیط ولایت در شب تاریک قرار می‌گیرد و حجابی بین این خورشید نبوت و امت می‌افتد

این حجاب به معنی قهر خدا با رسولش و رها کردن او در میانه ی راه نیست .

زیرا پایان راه با همان والضحی است .

پس اگر کسی به دستگاه خدای متعال و برنامه ای که پیامبرش دارد نگاهی محدود داشته باشد ، به محض اینکه فضای شب و رنج و تاریکی جلوه گر شود ، به نظرش می ‌آید که همه چیز تمام شد و کار به نتیجه نرسید !

ولی اگر کسی نگاه فراگیر داشته باشد و از منظر الهی به عالم نگاه کند ، می داند که این یک حرکت و سیر منطقی و منظم است .

یک دوران حجاب و ظلمت دارد و بعد دوران پرتو افکنی خورشید پیامبر است.

این تاریکی و حجاب و شب برای تجدید نیرو لازم و ضروری است.

[آفتاب]

خداوند همواره پیامبرش را حمایت نموده و مورد عنایات ویژه ی خود قرار داده و در هیچ لحظه ای او را طرد و رها نکرده و نسبت به او بی توجه نبوده .

هیچ لحظه ای در حیات پیامبر وجود ندارد که خالی از درک خداوند توسط او باشد .

سراسر حیات و وجود پیامبر رحمت خشنودی و رضایت خالق یکتاست .

ارتباط رسول الله با پروردگار مهربان ارتباطی همیشگی و غیر قابل گسست است

***

مَا وَدَّعَكَ رَبُّكَ وَمَا قَلَى ﴿۳﴾

در اینجا فهمیدم که این ایه ی شریفه اشاره به بدگمانی بعضی مردمان بد دل درباره رابطه ی خدا با پیامبر است و به طعنه و سرزنش آنها دلالت می کند .

و قسمت زیبایش این است که این ایه در مقام حمایت و دفاع از پیامبر مهربانی حضرت محمد صلی الله و علیه و اله و سلم است .

" الله اکبر "